Xuân giang hoa nguyệt dạ – Trương Nhược Hư

 
Xuân giang hoa nguyệt dạ là bài thơ trữ tình nổi tiếng trong lịch sử văn học Trung Quốc. Nhà nghiên cứu văn học đời Thanh Vương Khải Vận khen bài thơ này là “chỉ một thiên tuyệt diệu, đủ xứng đáng là đại gia” (cô thiên hoành tuyệt, cánh vi đại gia); nhà thơ hiện đại Văn Nhất Đa thì ca ngợi rằng bài thơ này là “thơ trong thơ, đỉnh núi trên các đỉnh núi” (thi trung đích thi, đỉnh phong thượng đích đỉnh phong). Theo lời Lưu Kế Tài thì đối với người Nhật Bản hiện đại, hai bài thơ Đường được hâm mộ nhất là Xuân giang hoa nguyệt dạ của Trương Nhược Hư và Trường hận ca của Bạch Cư Dị.

Bài thơ thể hiện nỗi nhớ của người du tử đối với người khuê phụ. Tựa đề có nghĩa là “Đêm hoa trăng trên sông xuân” nhưng cũng là tên một khúc nhạc phủ thuộc Thanh thương ca khúc, khúc điệu được sáng tác vào đời Trần Hậu Chủ, do đó tựa đề cũng có thể không cần dịch nghĩa. (Trích Thi Viện).

Xuân giang hoa nguyệt dạ

Xuân giang triều thuỷ liên hải bình
Hải thượng minh nguyệt cộng triều sinh
Diễm diễm tuỳ ba thiên vạn lý
Hà xứ xuân giang vô nguyệt minh

Giang lưu uyển chuyển nhiễu phương điện
Nguyệt chiếu hoa lâm giai tự tiển
Không lý lưu sương bất giác phi
Đinh thượng bạch sa khan bất kiến

Giang thiên nhất sắc vô tiêm trần
Hạo hạo không trung cô nguyệt luân
Giang bạn hà nhân sơ kiến nguyệt
Giang nguyệt hà niên sơ chiếu nhân

Nhân sinh đại đại vô cùng dĩ
Giang nguyệt niên niên chỉ tương tự
Bất tri giang nguyệt đãi hà nhân
Đãn kiến trường giang tống lưu thuỷ

Bạch vân nhất phiến khứ du du
Thanh phong phố thượng bất thăng sầu
Thuỳ gia kim dạ thiên chu tử
Hà xứ tương tư minh nguyệt lâu

Khả liên lâu thượng nguyệt bồi hồi
Ưng chiếu ly nhân trang kính đài
Ngọc hộ liêm trung quyển bất khứ
Đảo y châm thượng phất hoàn lai

Thử thời tương vọng bất tương văn
Nguyện trục nguyệt hoa lưu chiếu quân
Hồng nhạn trường phi quang bất độ
Ngư long tiềm dược thuỷ thành văn

Tạc dạ nhàn đàm mộng lạc hoa
Khả liên xuân bán bất hoàn gia
Giang thuỷ lưu xuân khứ dục tận
Giang đàm lạc nguyệt phục tây tà

Tà nguyệt trầm trầm tàng hải vụ
Kiệt Thạch, Tiêu Tương vô hạn lộ
Bất tri thừa nguyệt kỷ nhân quy
Lạc nguyệt dao tình mãn giang thụ

(Truong Nhược Hư)

 
Sông xuân đêm hoa trăng

Sông xuân nước triều nối biển bằng
Trên biển trăng sáng cùng triều dâng
Lấp loáng sóng xô ngàn vạn dặm
Sông xuân nơi nào chẳng sáng trăng

Quanh co sông vòng cồn cỏ hương
Trăng chiếu rừng hoa tựa tuyết vương
Sương trôi thấp thấp không bay bổng
Cát trắng bờ sông chẳng tỏ tường

Trời sông một màu chẳng mảy may
Trên không trăng sáng trơ trọi quay
Buổi đầu thấy trăng ai thế nhỉ
Người đầu trăng chiếu năm nào hay

Người sinh đời đời chẳng hề ngơi
Trăng sông năm tháng chẳng đổi dời
Trăng sông đợi ai làm sao biết
Chỉ thấy sông dài đưa nước trôi

Mây trắng một dải về xa xôi
Phong xanh trên bến buồn chẳng nguôi
Ai đó đêm nay dong thuyền nhỏ
Lầu trăng đâu nhớ mãi không thôi

Thương thay trên lầu trăng bồi hồi
Vẫn chiếu đài gương kẻ chia phôi
Nhà ngọc cuốn mành trăng chẳng bỏ
Đá giặt lau xong lên lại rồi
*

Giờ này trông nhau chẳng nghe nhau
Nguyện theo ánh trăng chiếu sáng nhau
Nhạn hồng bay dài chẳng mang sáng
Cá rồng nhảy chỉ sóng bạc đầu

Đêm qua bờ vắng mơ rụng hoa
Thương thay nửa xuân chẳng về nhà
Nước sông đưa xuân đi sắp hết
Bờ tây trăng về lặn xế tà

Trăng xế dần chìm sương biển rộng
Sông Tiêu núi Thạch đường chẳng cùng
Nhờ trăng chẳng biết ai về nhỉ
Trăng lặn rung tình cây đầy sông

(TĐH dịch
Jan. 26, 2019
Stafford, VA, USA)

Chú thích:
(*) Đá giặt: Ngày xưa người ta giặt áo quần trên một phiến đá. Đây ý nói đã giặt xong và vừa lau sạch đá giặt, thì bóng trăng lại hiện lên trên đá giặt ngay, chẳng đi đâu cả.

 

Một bình luận về “Xuân giang hoa nguyệt dạ – Trương Nhược Hư”

  1. Dịch bài này xong mình tính dịch “Trường Hận Ca” của Bạch Cư Dị. Nhưng vì bài đó nói về mối tình của Đường Minh Hoàng và Dương Quý Phi, và mình chẳng muốn tốn thời giờ với mấy chuyện tình lặt vặt, nên không dịch.

    Coi như mình đã dịch xong một tuyệt tác Đường Thi. Đợi tìm ra bài hay khác sẽ dịch tiếp, trong khi dịch các bài ngắn gọn hơn.

    Mục đích mình dịch loạt Đường thi này là (1) mình thích thơ Đường, và (2) mình hy vọng chúng ta học được cách dùng từ kỷ luật, súc tích, sống động, và đầy ắp hình ảnh và tình cảm của thơ Đường, để nâng thơ của chúng ta lên một chút.

    Đã thích bởi 2 người

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s