Cung cấp năng lượng cho trái đất – Giới thiệu

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Cung cấp năng lượng cho trái đất:
Giải pháp năng lượng cho tương lai

Introduction – Giới thiệu

Trái đất có thể đáp ứng đủ nhu cầu cho tất cả mọi người, nhưng không thể đáp ứng lòng tham của con người.
Earth provides enough to satisfy every man’s need, but not every man’s greed.
Mohandas K. Gandhi

Thiên nhiên cho chúng ta miễn phí bữa ăn trưa, nhưng chỉ với điều kiện chúng ta phải kiềm chế sự  ngon miệng của mình.
Nature provides a free lunch, but only if we control our appetites.
William Ruckelshaus

Nếu bạn có một đôi giày cần thay gót mới hoặc một đế giày mới, bạn sẽ làm gì? Điều đó phụ thuộc vào việc bạn đã trả bao nhiêu lúc mua đôi giày đó, phải không? Nếu bạn đã mua nó với giá 599.99$, thì có thể là sẽ đáng công để bạn bỏ thời gian đi sửa nó, nhưng nếu bạn thuộc về tầng lớp trung lưu (như chúng tôi) và chỉ trả 79.99$ để mua thì có lẽ khả năng cao là bạn sẽ ném chúng vào thùng rác bởi vì cái giá để sửa nó có lẽ sẽ là quá lớn nếu so với giá khi mua mới. Vì vậy bạn có lẽ sẽ lái xe xuống trung tâm mua sắm và đơn giản là chọn mua một đôi mới giữa hàng trăm kiểu giày khác nhau. Cảm ơn Chúa bạn vẫn có khả năng mua bất kì đôi nào bạn thích và cảm thấy thoải mái khi mang nó.

Trong một bài thơ của mình, Erri De Luca đã viết: Tôi coi việc đó có giá trị như là tiết kiệm nước, khi chúng ta sửa chữa một đôi giày cũ… Thậm chí là nếu bạn muốn sửa chữa đôi giày của bạn, bạn có thể sẽ gặp khó khăn để tìm thấy một người thợ sửa giày vào thời đại này. Mà có gì sai với việc vất một đôi giày cũ đi cơ chứ? Bạn có thể lẩm bẩm. Chẳng phải xã hội của chúng ta là xã hội tiêu dùng sao? Không phải nền văn minh của chúng ta là sử dụng-và-loại bỏ sao? Một triết gia người Ý, Umberto Galimberti, đã viết: sự tiêu dùng là một trong bảy tội lỗi chết người trong thời đại của chúng ta – một mô hình cung cấp cảm giác sai lầm về sự giàu có dựa trên sự phá hủy tài nguyên và bóc lột sức lao động của con người.

Nếu như thay vì bị mù quáng bởi ánh sáng lấp lánh của thị trường tiêu dùng, bạn cố gắng để nhìn thấy điều thực sự xảy ra trong thực tế toàn cầu? Nếu bạn suy nghĩ đến đó, bạn có thể sẽ khám phá ra rằng một đôi giày mới được sản xuất với nguyên liệu thu được từ nhiên liệu hóa thạch (nhựa, chất kết dính, sơn), và rằng năng lượng cần tiêu thụ để sản xuất đôi giày đó (điện, cơ khí, nhiệt, và ánh sáng) cũng được sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch. Bạn có thể sẽ tìm ra rằng công nghệ sản xuất ra đôi giày đó đồng thời tạo ra rất nhiều chất thải công nghiệp khác nhau, mà bạn đã vừa đóng góp thêm vào đó đôi giày cũ của bạn. Và chưa hết, bạn có thể ngạc nhiên khi tìm hiểu được rằng đôi giày mới và tốt bạn vừa mua được sản xuất bởi công nhân – có thể là lao động trẻ em – được trả công thấp và môi trường làm việc tồi tàn trong một số nhà xưởng ở một số quốc gia mà luật môi trường lỏng lẻo hoặc thậm chí không tồn tại, nơi mà ô nhiễm môi trường đã quá thường xuyên ở mức không chấp nhận được.

Khi mua một đôi giày mới, bạn có thể nghĩ rằng bạn không bị ảnh hưởng bởi những quảng cáo liên miên trên ti-vi với hàm ý rằng đôi giày này hay đôi kia sẽ làm bạn đi lại thoải mái hơn, tốt hơn cho lưng của bạn, rồi đại loại như vậy… Rồi nữa, đôi giày mới sẽ được đưa cho bạn trong một hộp cac-tông được chèn đầy với những tờ giấy gói (được sản xuất từ cây) mà sau đó bạn sẽ mang về nhà trong một túi nhựa cũng được sản xuất ra bởi nhiên liệu hóa thạch. Khi đã về đến nhà, bạn sẽ vất cái hộp đựng, những tờ giấy gói trong đó và túi nhựa vào thùng rác, có thể là không hề để ý đến chuyện phân loại những thứ rác đó để có thể tái chế.

Tất cả những điều xảy ra với một đôi giày này có thể áp dụng tương tự cho mỗi lần bạn mua bất kì một sản phẩm điện tử nào, ví dụ như một cái máy tính, một điện thoại cầm tay, một dàn ti vi và thậm chí là đồ ăn mua ở siêu thị. Những sản phẩm này sẽ tạo ra vấn đề nghiêm trọng hơn nhiều đối với tiêu thụ tài nguyên và phát sinh chất thải. Thí dụ cụ thể, 500 siêu thị ở Ý đã vứt bỏ hàng năm khoảng 55,000 tấn thực phẩm vào thùng rác, mặc dù chưa hết hạn sử dụng – tức là thực phẩm vẫn có thể ăn được. Mô hình tiêu dùng của chúng ta được dựa trên một vòng tròn luẩn quẩn điên cuồng sản xuất-tiêu thụ-sản xuất. Hàng hóa được sản xuất để đáp ứng nhu cầu. Hàng hóa đó cần phải được tiêu thụ nhanh chóng để chúng còn được thay thế. Tuy nhiên sản phẩm phải không được quá nhanh hỏng, nếu không thì không ai muốn mua cả. Bởi vậy nó phải đảm bảo được là chỉ một phần của sản phẩm là nhanh hỏng. Nhưng phần để thay thế thì hoặc là không tồn tại, hoặc là được bán với giá cao khiến cho việc sửa chữa trở nên không thuận tiện chút nào.

Thậm chí là khi không có nhu cầu cần thiết phải thay thế một sản phẩm, nhu cầu đó vẫn được đưa vào thấm nhuần trong tiêu dùng, mặc dù rất tinh tế, bằng những phương tiện quảng cáo truyền thông không ngừng thuyết phục bạn loại bỏ những đồ đạc đang dùng và thay thế nó bằng cái mới. Trong trò chơi này, thời trang thường sẽ vào cuộc khi mà quảng cáo không thuyết phục được bạn – người tiêu dùng. Đây là một chiến lược tinh vi khác để vượt qua sức đề kháng của người tiêu dùng trong việc ném đồ cũ đi. Trong thực tế, thời trang khiến cho xã hội không thể chấp nhận việc tiếp tục mặc một bộ đồ hoặc một bộ váy mà vẫn hoàn toàn còn có thể sử dụng tốt.

Bất cứ khi nào các nguồn tài nguyên được sử dụng để sản xuất một sản phẩm (ví dụ, một chiếc xe hơi), hoặc để vận hành một dịch vụ (ví dụ, sưởi ấm hồ bơi), chất thải được tạo ra thường chiếm không gian nhiều hơn là dạng nguyên thủy của tài nguyên. Tùy thuộc vào trạng thái của chúng, chất thải có xu hướng tích lũy như những cục u trên bề mặt của Trái đất – sau đó chúng sẽ dần dần thẩm thấu vào nước trên bề mặt Trái đất hoặc thậm chí các tầng nước ngầm sâu hơn, thường đi một chặng đường dài rất xa từ các nguồn thải. Chất thải dạng khí sẽ được khuếch tán trong bầu khí quyển. Bạn chắc chắn đã nhận ra không chút nghi ngờ gì về vấn đề xử lý chất thải bây giờ đã trở nên vô cùng phức tạp.

Theo định nghĩa, vào cuối của bất kỳ qui trình công nghiệp sản xuất hàng hóa và dịch vụ nào, môi trường tự nhiên sẽ trở nên cạn kiệt về tài nguyên và chỉ được thay thế – một từ rất xấu, nhưng vẫn tốt hơn là từ làm tăng lên– bởi lượng lớn các chất thải rắn, lỏng và khí. Các chất thải công nghiệp thay đổi bản chất của đất, nước và không khí, thường làm cho ba hệ sinh thái này không còn phù hợp để thực hiện các chức năng quan trọng của chúng nữa. Trong bước phân tích cuối cùng, bạn không nên quên rằng nền kinh tế cuối cùng được duy trì bởi tài nguyên thiên nhiên.

Thật không may là tất cả các lời kêu gọi để giảm tiêu dùng, bắt đầu với lời kêu gọi bảo tồn năng lượng, rõ ràng là trái ngược với khái niệm đang thống trị ngày nay – được hỗ trợ bởi nhiều nhà kinh tế và chấp nhận bởi hầu hết các chính trị gia – theo đó điều cần thiết là tổng sản phẩm trong nước của một quốc gia (GDP) tăng ít nhất 2-3% mỗi năm. Tuy nhiên, đừng quên rằng, sự gia tăng trong GDP cũng ngụ ý sự gia tăng trong tiêu thụ tài nguyên và sản xuất chất thải.

Nguyên tắc thứ hai của Nhiệt động lực học (chúng tôi sẽ có nhiều điều để nói về điều này sau) cho chúng ta biết rằng không thể tạo ra một máy móc vận hành vĩnh viễn. Tương tự như thế, không thể tiếp tục mãi với sự tham lam của chúng ta trong việc tiêu thụ tài nguyên như thể chúng là vô hạn cho chúng ta khai thác. Chắc chắn là không! Tài nguyên là hữu hạn! Đây là một thực tế mà các nhà kinh tế và chính trị, và quan trọng nhất là người tiêu dùng, phải chấp nhận.

Đến đây chắc bạn đang tự hỏi: Tôi chỉ muốn đọc một cuốn sách về năng lượng, vậy thì tất cả những điều này là gì vậy – nguồn tài nguyên, bảo tồn, tiêu thụ, nhiệt động lực học. Đừng lo lắng, bạn sẽ không bị bỏ rơi với chủ đề bạn quan tâm. Trong phần còn lại của cuốn sách, chúng tôi sẽ cho bạn biết về năng lượng – từ năng lượng trong liên kết hóa học cho tới định luật của Einstein, từ năng lượng trong than đá cho tới năng lượng hạt nhân, từ năng lượng trong thức ăn (chất béo) đến năng lượng mặt trời. Với phần giới thiệu này, chúng tôi muốn bạn phải nhận thức được – ngay từ sớm – rằng năng lượng là một nguồn lực quan trọng cần phải được hiểu trong bối cảnh thế giới chúng ta đang sống.

Cho đến nay, khả năng tiếp cận tuyệt vời đối với các nguồn năng lượng đã làm cho bạn trải nghiệm một cuộc sống vô cùng thuận tiện hơn và thú vị hơn thế hệ ông bà của bạn. Nhưng đồng thời, bạn phải nhận ra rằng lối sống của bạn có thể dẫn đến sự suy thoái của hành tinh và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, đặc biệt là của thế hệ sau của bạn và đặc biệt nhất là cuộc sống của các thế hệ cháu chắt tiếp theo.

Thách thức và cơ hội lớn nhất mà nhân loại đang phải đối mặt bây giờ là làm giảm bớt các vấn đề với nguy cơ gây tai họa. Nhân loại cần phải phát triển các nguồn năng lượng bền vững và công nghệ liên quan. Chúng ta cần phải biết các định luật cơ bản về năng lượng. Tất cả mọi người cần phải được thông tin về hệ thống năng lượng hiện tại, và cần phải có một số ý tưởng về triển vọng của công nghệ mới có thể giúp con người trở nên ý thức hơn, thông tin tốt hơn, và có trách nhiệm hơn.

Nói ngắn gọn là, sau khi bạn đã đọc xong cuốn sách này, trong thời gian tới nếu  đôi giày của bạn cần gót mới hoặc đế mới, bạn có thể sẽ quyết định đem nó đi sửa – thậm chí bạn có thể cố gắng tự mình sửa chữa chúng. Nếu bạn làm việc đó, thì chúng tôi đã làm tròn bổn phận của mình!

Người dịch: Phạm Thu Hường

 

© copyright Zanichelli and Wiley-VCH

Permission granted for translating into Vietnamese and publishing solely on dotchuoinon.com for non-commercial purposes

 

Một suy nghĩ 5 thoughts on “Cung cấp năng lượng cho trái đất – Giới thiệu”

  1. Cách trình bày vấn đề năng lượng với chiếc giày cũ rất dễ hiểu. Và nói đến thời trang như là biểu tượng số một của thế giới tiêu thụ ồ ạt thiếu cân nhắc thì thật là chính xác. Thời trang cuốn hút mọi người đến mức không thể ngừng.

    Số lượt thích

  2. Dạ, đúng là em cũng đã bị thu hút bởi phần giới thiệu rất sâu sắc về tâm lý xã hội trong một cuốn sách khoa học kĩ thuật như thế này và quyết tâm theo đuổi để có được bản quyền dịch sang tiếng Việt. Không nghi ngờ gì là nó đã được nhận giải thưởng ở Ý cho việc phổ biến khoa học cho mọi người và đánh thức sự quan tâm của mọi người đến vấn đề năng lượng rất cấp bách ảnh hưởng đến mọi mặt của cuộc sống xã hội của chúng ta.

    Các tác giả khi viết cuốn sách này cũng nhằm mục đích giới thiệu về năng lượng tới đông đảo công chúng và nhất là thế hệ trẻ. Em rất vui khi nhận được bản quyền một cách rộng lượng từ hai nhà xuất bản và ba tác giả. Hi vọng nó sẽ giúp ích được cho những người khao khát hiểu biết thêm về vấn đề này.

    Em cảm ơn sự hỗ trợ của anh và cả nhà
    Em Hường

    Số lượt thích

  3. Mình đọc phần giới thiệu này lần này là lần thứ 2 hay 3 gì đó, và vẫn thấy “bị rung động” như đọc lần đầu tiên. Cám ơn Thu Hường và toàn bộ team dịch thuật với project rất ý nghĩa này. 🙂

    Số lượt thích

  4. Em cám ơn chị Hường và team dịch thuật với dự án dịch sách rất ý nghĩa.

    Sau khi đọc xong phần giới thiệu này, em sẽ suy nghĩ vài lần trước khi mua món đồ mới.

    Số lượt thích

  5. Cảm ơn chị Quỳnh Linh và Thu Hương, em cũng cảm thấy “rung động” trước lời giới thiệu này. Thực ra thì em thấy người mình cũng đã rất căn cơ tiết kiệm rồi, trừ những người nào kiếm tiền không do mồ hôi công sức thì mới không biết quý trọng đồng tiền thôi.

    Giản dị và biết thỏa mãn những nhu cầu của mình không phụ thuộc vào bất kì ai khác hay điều gì khác có lẽ là cân bằng tốt nhất mà chỉ mỗi người mới có thể quyết định cho mình. Và tiết kiệm năng lượng, yêu môi trường sống sẽ là một động lực lớn cho sự giản dị.

    Giản dị mà vẫn đẹp vì vẻ đẹp thực sự nằm ở bên trong 🙂

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s