Học trong… sợ hãi

NLD – Ở chòi, bữa cơm chỉ có muối và thường xuyên đối mặt với nỗi lo sợ. Hàng ngàn học sinh tại nhiều vùng rừng núi nghèo khó đang học hành trong tình cảnh như thế để mong tương lai tươi sáng hơn.

Những năm 1990, khoảng 100 hộ đồng bào dân tộc Mông, Mường, Mán từ các tỉnh phía Bắc di cư vào sống rải rác dưới chân núi Yang Hanh, tỉnh Đắk Lắk. Cách trung tâm xã Cư Đrăm, huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk khoảng 20 km đường rừng cộng với cái nghèo, việc học hành của người dân ở đây trở nên xa xôi diệu vợi. Dù vậy, được sự vận động của ngành giáo dục địa phương, những năm qua, nhiều em đã vượt núi rừng, chấp nhận cuộc sống xa nhà để nuôi con chữ.

Trên mảnh đất của bà Trần Thị Bằng ở trung tâm xã Cư Đrăm, huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk, có 6 căn chòi tạm là nơi ăn chốn ở của hơn 20 học sinh               Ảnh: CAO NGUYÊN
Trên mảnh đất của bà Trần Thị Bằng ở trung tâm xã Cư Đrăm, huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk, có 6 căn chòi tạm là nơi ăn chốn ở của hơn 20 học sinh – Ảnh: CAO NGUYÊN

Vất vả quanh năm

Trên mảnh đất hơn 1.000 m2 của bà Trần Thị Bằng ở trung tâm xã Cư Đrăm có 6 căn chòi với hơn 20 học sinh của 2 trường THCS Cư Đrăm và THPT Trần Hưng Đạo trọ học. Trong lều chẳng có vật dụng gì đáng giá, chỉ một chiếc giường chung cho tất cả, vài chiếc soong nồi móp méo và 1 chiếc bàn gỗ dài. Mùa khô, ánh nắng chói chang lọt qua khe hở của mái lá, nóng hừng hực. Các em cho biết mùa mưa còn cực hơn khi nền đất lúc nào cũng lầy lội; đêm thì mưa tạt, gió lạnh thấu xương.

Sùng Thị Tráng (học sinh lớp 10 Trường THPT Trần Hưng Đạo) cho biết gia đình của em và các bạn thuộc diện hộ nghèo, suốt ngày phải làm rẫy kiếm sống. Thỉnh thoảng, gia đình mới mang ít tiền hoặc cá khô, mì tôm ra cho các em; còn gạo thì được nhà nước hỗ trợ 15 kg/tháng nên cũng đủ ăn. Hằng ngày, sau giờ học, các em phải đi hái rau, mò cua, bắt ốc để cải thiện bữa ăn.

Ở cùng lán với Tráng là em Sùng Thị Sinh (học sinh lớp 6 Trường THCS Cư Đrăm). Sinh cho biết hồi mới ra trọ học, em rất sợ vì xa nhà, chỉ có mấy chị em gái ở với nhau nên tính bỏ về làm rẫy. Tuy nhiên, khi được bố mẹ và nhà trường can ngăn, giải thích, giờ em đã quen dần sau gần 1 năm ở trọ . “Trong thôn có rất nhiều bạn tuổi như em nhưng phải bỏ học hoặc không biết chữ. Em ước mơ sau này sẽ trở thành cô giáo” – Sinh bộc bạch.

Dễ sa ngã

Rất nhiều em ở tuổi ăn chưa no, lo chưa tới tại Phú Yên cũng phải xa nhà, chen chúc trong các khu nhà trọ tạm bợ để theo đuổi chuyện học hành. Theo Sở GD-ĐT tỉnh Phú Yên, chỉ tính riêng bậc THPT, hiện tỉnh có trên 1.000 học sinh đang phải ở trọ.

Học sinh phải đi học xa nhất tại Phú Yên là các em ở xã Phú Mỡ, huyện Đồng Xuân. Để đến được Trường THPT Lê Lợi (thị trấn La Hai, huyện Đồng Xuân), học sinh ở đây phải vượt khoảng 50 km đường đèo, sông suối.

Các nữ sinh Trường THPT Lê Lợi (thị trấn La Hai, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên) ôn bài trước giờ đi họcẢnh HỒNG ÁNH

Các nữ sinh Trường THPT Lê Lợi (thị trấn La Hai, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên) ôn bài trước giờ đi học – Ảnh HỒNG ÁNH

Căn phòng ọp ẹp trong một khu nhà trọ thuộc khu phố Long Thăng, thị trấn La Hai là nơi ở của 3 học sinh Phú Mỡ, gồm: La O Thức, Kpá Hà (cùng học lớp 12) và Kpá Tiến (lớp 10). Hôm chúng tôi đến, cả 3 đang chuẩn bị cơm trưa và thức ăn chỉ có muối ớt. “Mọi hôm tụi em ăn cơm với mắm nhưng mấy bữa nay, ba má chưa gửi tiền nên chỉ ăn với muối thôi” – Thức phân bua.

“Trọ học đói khổ vậy nên dễ sa ngã lắm” – Kpá Hà chen vào. Theo cậu học trò người Ba Na này, đã có nhiều học sinh xã Phú Mỡ khi đi trọ học bị bạn xấu rủ rê đến mức bỏ trường lớp. “Ban đầu, họ chỉ rủ mình nhậu thôi, sau đó rủ chơi game, bi-a. Nhiều bạn ham chơi, bỏ học, dần dần chán học phải bỏ về quê” – Hà cho biết.

Một phòng trọ lụp xụp khác thuộc khu phố Long Thăng, thị trấn La Hai là nơi ở của 4 học sinh nữ quê xã Đa Lộc, huyện Đồng Xuân: Phan Thị Thanh An, Hoàng Thị Ngọc Liên, Lê Thị Tuyết Sương (đều học lớp 12) và Huỳnh Thị Lan (học lớp 11). Cả phòng chỉ có 1 chiếc giường rộng 1,4 m trải chiếc chiếu đã rách bươm nhưng lại là chỗ ngủ của 4 nữ sinh.

“Con gái mới lớn mà sống xa gia đình thì vất vả và nguy hiểm lắm. Có hôm nửa đêm, An đau bụng quằn quại, chẳng biết gọi ai nên 4 đứa ôm nhau khóc, cuối cùng cũng phải đánh liều cõng bạn lên bệnh viện” – Liên kể. Tuyết Sương nhớ lại: “Bạn em ở phòng trọ khác còn lo lắng hơn khi thường xuyên bị đám con trai đến quậy phá. Nhiều lúc nó co mình trên giường ngồi khóc”.

Chỉ riêng 3 trường THPT Lê Lợi, Phan Bội Châu và Nguyễn Du ở 3 huyện miền núi là Đồng Xuân, Sơn Hòa, Sông Hinh đã có khoảng 500 học sinh phải trọ học vì nhà xa. “Khi mới đến, đứa nào cũng khóc sưng cả mắt. Hồi ở nhà, tối mở cửa toang hoác cũng chẳng sao nhưng ở đây, cứ vào phòng là phải đóng cửa. Muốn học phải chịu vậy chứ ở trọ khổ lắm” – H’ Mơn, học sinh lớp 11B9 Trường THPT Nguyễn Du (huyện Sông Hinh), tâm sự.

“Mong tụi nó cưu mang nhau…”

Một ngày giữa tháng 3, chúng tôi đến thăm nhà của nữ sinh Phan Thị Thanh Anh ở xã Đa Lộc, huyện Đồng Xuân. Ông Phan Văn Bình, cha An, giật bắn người khi nghe có người hỏi thăm con gái. Đến khi biết chúng tôi chỉ đến thăm, ông thở phào. Nhà ông Bình thuộc diện hộ nghèo, An ham học nên ông nuốt nước mắt nhìn con mang ba lô lép xẹp đi ở trọ. “Làm quần quật suốt ngày, hơn nữa xa quá, dẫu có nhớ cũng đâu dễ đến thăm con. Chỉ mong bạn bè nó cưu mang, đùm bọc lẫn nhau. Có lần An điện thoại về kể nửa đêm bị đau bụng, ói mửa, bạn bè phải dìu nhau ra bệnh viện mà tui muốn khóc” – ông Bình tâm sự.

Kỳ tới: Trường nội trú, chờ đến bao giờ?

HỒNG ÁNH – CAO NGUYÊN

Một suy nghĩ 3 thoughts on “Học trong… sợ hãi”

  1. Hi cả nhà,

    Em gửi cả nhà kỳ tiếp theo của bài này.

    Em Hương,
    ………

    Trường nội trú, chờ đến bao giờ?

    Trường nội trú không chỉ là mơ ước của học sinh mà của cả những người làm giáo dục nhưng “lực bất tòng tâm” bởi kinh phí hạn hẹp

    Hơn nửa tháng sau khi 5 học sinh ở xã Cư Đrăm, huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk tử nạn sau khi tắm sông và chơi đùa trong hố cát, bà Trần Thị Bằng, chủ khu đất mà các em dựng chòi ở trọ, vẫn chưa hết bàng hoàng. Trò chuyện với chúng tôi, bà không cầm được nước mắt khi nhắc lại những vất vả, cực nhọc mà 5 cậu học trò nghèo phải trải qua trong những năm tháng trọ học.

    Nguy hiểm rình rập

    Bà Bằng cho biết thấy hoàn cảnh cha mẹ của 5 học sinh nghèo khó, bà cho mượn miếng đất trống sau nhà để họ dựng chòi cho các em trọ học. Hằng tháng, mỗi em chỉ phải đóng cho bà 50.000 đồng tiền điện nước. “Chiều hôm đó (ngày 12-3, hôm xảy ra tai nạn – PV) không thấy chúng về, tôi cứ tưởng bọn trẻ đi đâu đó. Chúng đi vắng vài ngày vào rừng bắt ong về bán hay mò cua bắt ốc về làm thức ăn là chuyện thường nên đâu có ai để ý. Mấy bữa trước, thằng Bình (1 trong 5 em tử nạn – PV) còn chạy qua nói “bà còn cơm không cho cháu xin 1 chén”, vậy mà giờ nó đã đi mãi…” – bà Bằng nghẹn ngào.


    Có trường nội trú là ước mơ của nhiều học sinh đang phải ở trọ tại thị trấn La Hai, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên Ảnh: HỒNG ÁNH

    Thầy Dương Kim Thạch, Hiệu trưởng Trường THPT Trần Hưng Đạo (nơi có 3 trong số 5 học sinh tử nạn), cho hay: Biết cuộc sống các em vô cùng cơ cực nhưng nhà trường gần như bất lực. Trước đây, khi các em đến ở trọ, địa phương có làm tạm trú tạm vắng nên rất dễ quản lý. Vài năm trở lại đây, việc này bị bỏ ngỏ, vì vậy, hiện nhà trường vẫn không biết chính xác có bao nhiêu học sinh đang trọ học bên ngoài. Tương tự, thầy Nguyễn Văn Nhân, Hiệu trưởng Trường THCS Cư Đrăm (nơi có 2 em học sinh tử nạn), cũng cho rằng không thể thống kê được số học sinh đang trọ học.


    Bà Trần Thị Bằng bên những vật dụng của 5 học sinh tử nạn Ảnh: CAO NGUYÊN

    Đi học xa nhà, thiếu sự quan tâm, quản lý của gia đình, nhà trường và chính quyền địa phương, ở cái tuổi ăn chưa no, co chưa ấm, thiếu kỹ năng sống, các em rất dễ gặp bất trắc như bị tai nạn, bị lợi dụng hoặc dễ sa ngã.

    Dù vậy, theo cô Lê Thị Kim Lan, Hiệu phó Trường THPT Lê Lợi (thị trấn La Hai, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên), việc quản lý đối với học sinh xa nhà trọ học là hết sức khó khăn. “Lâu nay việc này giao cho giáo viên chủ nhiệm và đoàn trường nhưng cũng chỉ biết các em ở khu nhà trọ nào vậy thôi chứ không thể hiểu cuộc sống ở trọ của các em ra sao” – cô Lan giãi bày.

    Ông Trương Ngọc Cương, một chủ nhà trọ 5 phòng ở thị trấn La Hai, cho rằng không thể quản lý đối với học sinh ở trọ nhà ông. “Làm sao mình biết giờ giấc học của các cháu mà quản lý. Không khéo các cháu cho rằng mình khó tính, chúng bỏ đi hết” – ông Cương nói.

    Giá mà có nhà nội trú…!

    Đó là lời cảm thán đầy chua xót của ông Trần Quốc – Trưởng Phòng GD-ĐT huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk – sau vụ 5 học sinh trọ học ở xã Cư Đrăm tử nạn dưới hố cát. “Nếu có nhà nội trú chắc các em không phải ra sông để tắm, không phải đi bắt cá mò cua… thì đã không có việc đáng tiếc xảy ra” – ông Quốc ngậm ngùi. Theo ông Quốc, huyện cũng đã nhiều lần đề nghị với các cấp về việc xây nhà nội trú cho học sinh nhưng do kinh phí tỉnh hạn hẹp nên vẫn không thể giải quyết được.

    Nhà nội trú cũng là mục tiêu hướng tới của ngành GD-ĐT tỉnh Phú Yên. Theo ông Ngô Ngọc Thư, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT tỉnh này, hiện địa phươngvừa hoàn thành 1 Trường Dân tộc nội trú huyện Đồng Xuân dành cho học sinh xa nhà. Khu nội trú gồm 15 phòng ở và 1 phòng sinh hoạt, có sức chứa 90 người.

    Ngoài ra, để giúp đỡ học sinh nghèo phải xa nhà trọ học, tỉnh cũng đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực. Cụ thể, Sở GD – ĐT tỉnh Phú Yên đang trình UBND tỉnh danh sách 766 học sinh THPT ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn được hỗ trợ tiền ăn ở trên 500.000 đồng/em/tháng. Tỉnh này cũng đang bắt đầu hỗ trợ gạo cho 818 học sinh dân tộc thiểu số, nghèo, đặc biệt khó khăn với mức 15 kg/tháng. Riêng huyện Đồng Xuân còn trích ngân sách huyện để hỗ trợ cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn với mức từ 60.000-140.000 đồng/tháng/học sinh nhằm khuyến khích các em đến trường.

    Ở nội trú cũng khó quản

    Ở tỉnh Quảng Nam có 7 trường dân tộc nội trú cấp huyện, 1 trường cấp tỉnh. Hầu hết các trường này đều ở vùng cao, học sinh đa phần là người dân tộc ít người. Thầy Nguyễn Đức Yên, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS xã Trà Tập (huyện Nam Trà My), cho biết toàn trường có 179 học sinh từ lớp 6 đến lớp 9, tất cả đều là người dân tộc Ca dong. Cơ sở vật chất trong trường thiếu thốn, trong khi nhà trường không có lực lượng để bảo vệ, giám sát các em nên việc gặp rủi ro là điều rất khó tránh khỏi.

    Cách đây chưa lâu, khoảng cuối tháng 2, 8 học sinh của trường trốn ra sông Tranh ở gần đó để tắm. Trong lúc nô đùa, 4 em bị đuối nước nhưng chỉ 2 em được cứu sống.

    Theo thầy Huỳnh Ngọc Hưng, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú huyện Tây Giang, bất đồng ngôn ngữ, phong tục tập quán khác nhau cũng khiến việc quản lý, áp dụng các biện pháp kỷ luật đối với học sinh nội trú gặp nhiều khó khăn. Mới đây, tại trường xảy ra việc 1 học sinh lớp 7 bị thầy giáo đánh bầm chân, phải nhập viện. Ngọn nguồn là do em cùng 2 bạn khác làm ồn trong giờ ngủ và bị thầy Trần Quốc Tuấn, hiệu phó của trường, dùng roi mây đánh vào chân. Bức xúc, gia đình đã yêu cầu công an vào cuộc làm rõ. Sau vụ việc, nhà trường cũng đã họp để rút kinh nghiệm. “Việc giáo dục, răn đe các em cũng chỉ mong sao cho các em nên người. Tuy nhiên, sự việc thầy Tuấn đã quá nặng tay là điều hết sức đáng tiếc” – thầy Hưng nói. Tr.Thường

    CAO NGUYÊN – HỒNG ÁNH

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s