Chào các bạn,

Trên đường vào thôn Bốn để thăm gia đình các em học sinh Lưu Trú, khi đi ngang qua các sân nhà, mình thấy đa số đang chặt và phơi mì. Mấy hôm trước mình hỏi một vài gia đình thì được biết giá mì năm nay cao hơn năm ngoái nên dân Buôn thấy cũng mừng – năm ngoái mỗi ký mì khô bán với giá 2.400 đồng, năm nay bán được 3.400 đồng. So với các thứ phải mua vào thì mỗi ký mì tăng không được bao nhiêu, nhưng được thêm đồng nào mừng cho anh em đồng bào mình đồng đó! Vừa chạy xe vừa nghĩ miên man thì nghe tiếng “chào Yăh”, mình dừng xe lại cũng vừa đến cổng nhà em Kam. Em Kam học sinh lớp Mười một, là một trong số ít ỏi học sinh học khá trong nhà Lưu Trú của mình. Gia đình em Kam có tất cả bảy chị em, em Kam là con cả nên người trong Buôn gọi bố mẹ bằng tên của em.

Continue reading Trồng mì →

Chào các bạn,

Mình nghe kể ngày xưa, gần như những người con gái sắc tộc đều biết dệt đồ truyền thống của họ, bởi vì thời đó người sắc tộc chỉ mặc áo quần họ tự dệt, không mua áo quần may sẵn và mặc như người Kinh bây giờ. Nhưng dần dần họ sống gần người Kinh nên đã thay đổi rất nhiều, tất cả đều mặc giống người Kinh, thậm chí nếu mặc đồ truyền thống ra đường, họ còn mặc cảm vì sợ người Kinh cười… Cứ thế mai một dần nghề dệt đồ truyền thống của họ. Cho đến hôm nay khi đến thăm gia đình em Thâm – học sinh lớp Mười của nhà Lưu Trú, mình đã ngạc nhiên khi nhìn thấy mẹ em Thâm là người phụ nữ ngoài bốn mươi tuổi đang ngồi mày mò bên khung cửi dệt đồ truyền thống.

Học sinh Lưu Trú mình có hai em tên Thâm, một em Thâm học lớp Mười Một và một em Thâm học lớp Mười, lần này mình đến thăm gia đình em Thâm học sinh lớp Mười. Gia đình em Thâm, tuy bố mẹ mới ngoài bốn mươi tuổi nhưng có tất cả mười hai người con, em Thâm là con thứ tư trong gia đình, hai chị và một anh đã lập gia đình và đã ra riêng. Hiện tại trong gia đình em Thâm là chị lớn nhất! Continue reading Già đi học dệt →

Chào các bạn,

Rất nhiều lần, nhìn những người phụ nữ sắc tộc trong Buôn Làng địu những đứa con bé xíu mới sinh được vài ngày hoặc vài tuần đi lễ, đi chơi, đi làm trên nương rãy… trong đầu mình lại quay về với câu hỏi: Không biết họ đã ăn hoặc đã uống thứ lá cây gì để có thể địu con ra khỏi nhà sau khi sinh sớm như vậy được?

Vì mình thấy người Kinh sau khi sinh, mẹ và bé đều được chăm sóc rất kỹ và kiêng kỵ đủ điều trong một thời gian rất dài, đến mấy tháng. Người ta còn nói nếu sau khi sinh, người mẹ không được kiêng cữ cẩn thận, sau này sẽ sinh ra nhiều chứng bệnh như lãng tai, lãng trí, nói lịu…

Continue reading Chịu nắng, chịu gió, chịu mưa… →

Chào các bạn,

Trong nhà Lưu trú Buôn Hằng trong năm học NK 2012 – 2013 có hai em tên Thâm: một em Thâm học lớp Mười một và một em Thâm học lớp Mười. Mình đến thăm gia đình em Thâm học lớp Mười một, tuy chỉ thăm một lúc thôi nhưng cũng đã để lại cho mình một dấu ấn khó quên.

Gia đình em Thâm có chín người con, chị cả đã lập gia đình và đã ra ở riêng gần đó. Bố em Thâm hiện là giáo viên Tiểu học trong Buôn Làng, gia đình em Thâm trừ em nhỏ bảy tháng tuổi ra, còn lại các anh em khác đều được đến trường học. Vào nhà, mình hỏi thăm mẹ, được các em cho biết mẹ em Thâm đi vắng, còn bố đang lo bổ túc hồ sơ chuẩn bị thi tốt nghiệp cho anh trai của em Thâm là anh Liệt, đang học lớp Mười hai, trường Nguyễn Thị Minh Khai cũng là trường em Thâm đang học. Nói chuyện một chút, mình xuống bếp và ở đây diễn ra một quang cảnh hết sức dễ thương. Ba em nhỏ của em Thâm: Một em gái học lớp Ba, một em trai học lớp Hai và một em trai học lớp Mẫu giáo, cả ba em đang ngồi chung quanh bếp lửa, trên bếp lửa là chảo cơm chiên, em gái lớp Ba đang chiên cơm và trên tay mỗi em đều đang cầm sẵn một cái muỗng. Nếu mình đoán không lầm thì các em đang đợi chảo cơm chiên chín nhắc xuống là sẽ cùng nhau xúc ăn chung ngay trong chảo.

Continue reading Cơm nhiều cá →

Chào các bạn,

Vào một sáng thứ Bảy, mình ra khỏi nhà lúc tám giờ và gia đình mình đến thăm đầu tiên trong ngày là gia đình em Kypa học sinh lớp Mười một. Em Kypa mồ côi bố từ nhỏ, sau khi bố em Kypa mất một thời gian ngắn, mẹ em Kypa đã lập gia đình mới và chuyển về sống ở Buôn Kon Hring, huyện Cưmgar, nên ông bà ngoại đã nuôi em Kypa từ ngày mẹ của em Kypa ra riêng cho đến bây giờ.

Bước chân vào nhà, mình ngạc nhiên vì thấy em Lêônít đang ngồi dùng cơm sáng cùng với gia đình em Kypa. Em Lêônít cũng là học sinh Lưu trú của mình và cũng đang học lớp Mười một cùng lớp với em Kypa. Em Kypa nhìn thấy vẻ ngạc nhiên của mình khi nhìn thấy em Lêônít nên không đợi mình hỏi, em Kypa nói luôn: Hôm nay, em Kypa nhờ em Lêônít đi rãy nhổ mì vì cả tuần nay ông bà ngoại đau nên không đi nhổ mì được! Mình cười và nói: Các em biết giúp đỡ nhau như vậy thật là quá tốt. Mình hỏi em Kypa: Rãy xa lắm không? Em Kypa cho biết đi bộ khoảng một giờ đồng hồ là đến nơi. Continue reading Cùng đi rãy →

Chào các bạn,

Trên đường đến thăm gia đình các em học sinh Lưu Trú, khi đi ngang qua nhà mẹ Phút – mẹ đang phơi áo quần ở sân – nhìn thấy mình, mẹ Phút chào và mời vào nhà, nên mình cũng vào thăm nhà mẹ một chút.

Nhà mẹ Phút là một gian nhà ván nhỏ, nền được tráng xi măng, được quét dọn tương đối tươm tất sạch sẽ. Cũng giống hầu hết mọi nhà trong Buôn – nhà chưa có bàn ghế – nên có ai đến chơi là trải chiếu ra giữa nhà để mọi người ngồi nói chuyện. Mẹ Phút cũng lấy chiếu trải ra và mời mình ngồi chơi. Nói chuyện với mẹ, được biết chồng mẹ mất cách đây ba năm với căn bệnh xơ gan. Gia đình mẹ Phút có tất cả sáu người con, đứa con nhỏ nhất năm nay đã được bảy tuổi, đang học lớp Một.

Mình hỏi: Hiện tại mẹ Phút làm gì để nuôi con? Mẹ nói: Mỗi sáng, mẹ Phút làm ở lò gạch đến trưa về, mỗi ngày chỉ làm một buổi nên mẹ Phút chỉ đóng được bốn hàng gạch (4000 viên). Với bốn hàng gạch mẹ Phút được trả 60.000 đồng. Nếu làm cả ngày sẽ được 120.000 đồng nhưng hai người con trai lớn của mẹ Phút không muốn mẹ Phút làm cả ngày, các em thương mẹ không muốn mẹ phải làm công việc bốc gạch nặng nhọc ấy! Vì vậy buổi chiều mẹ Phút ở nhà làm việc nhà. Continue reading Bữa cơm cuối tuần →

Chào các bạn,

Chào các bạn,

Những năm phụ trách Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột vì có các em học sinh Cấp I nên mình có rất nhiều kỷ niệm cũng như có những chuyện không thể nhịn cười được, và những chuyện đó đa số do cách hiểu tiếng Kinh của các em.

Người Kinh chúng ta thường nói một câu có thể mang nhiều ý, nên có thể hiểu nhiều cách, nhiều nghĩa, còn đối với các em sắc tộc thì không như vậy, nhất là đối với các em học sinh Cấp I.

Năm học NK 2009 – 2010 mình có 22 em học sinh Cấp I trong đó có chín em học lớp Năm, và trong chín em học lớp Năm, có năm em học hệ bổ túc và bốn em nam học hệ phổ thông Trường Tiểu Học Nguyễn Đức Cảnh Tp. Buôn Ma Thuột. Bốn em này thuộc loại nghịch ngợm phá phách nhất trong nhà Lưu Trú, và tất cả bốn em đều là người sắc tộc Êđê, con của những bệnh nhân phong đã ổn định, gia đình của các em ở trong trại phong Eana cách Tp. Buôn Ma Thuột 22 km. Continue reading Làm con ma dốt →