Giang hải sở dĩ năng vi bách cốc vương giả,
Dĩ kì thiện hạ chi,
Cố,
Năng vi bách cốc vương.

Thị dĩ dục thượng dân tất dĩ ngôn hạ chi,
Dục tiên dân tất dĩ thân hậu chi.

Thị dĩ thánh nhân,
Xử thượng nhi dân bất trọng,
Xử tiền nhi dân bất hại.
Thị dĩ thiên hạ lạc thôi nhi bất yếm.

Dĩ kì bất tranh,
Cố,
Thiên hạ mạc năng dữ chi tranh.

Sóng biển sở dĩ làm đặng Vua trăm hang,
Vì biển khéo đứng dưới thấp,
Nên,
Làm vua đặng trăm hang.

Vậy nên, muốn ngồi trên dân, hẳn lấy lời mà hạ mình;
Muốn đứng trước dân, hẳn lấy mình để ra sau.

Vậy nên thánh nhân,
Ở trên dân mà không hay nặng.
Ở trước dân mà dân không thấy hại.
Vì thế thiên hạ không chán, lại còn đẩy tới trước.

Bởi vì đó không tranh,
Nên thiên hạ không cùng tranh với đó được.

Cổ chi thiện vi Đạo giả,
Phi dĩ minh dân,
Tương dĩ ngu chi.

Dân chi nan trị,
Dĩ kì trí đa.
Cố,
Dĩ trí trị quốc,
Quốc tri tặc.
Bất dĩ trí trị quốc,
Quốc chi phúc.

Tri thử lưỡng giả diệc khẻ thức.
Thường tri khẻ thức,
Thị vị Huyền đức.
Huyền đức, thâm hĩ, viễn hĩ.
Dữ vật phản hĩ.
Nhiên hậu nãi chí đại thuận.

Đời xưa, kẻ khéo thi hành Đạo,
Không làm cho dân “khôn lanh”,
Mà làm cho dân “thực thà.”

Dân mà khó trị,
Vì nhiều trí mưu.
Bởi vậy,
Lấy trí mà trị nước,
Là cái vạ cho nước.
Không lấy trí mà trị nước,
Là cái phúc cho nước.

Biết hai điều đó, là biết làm mô thức.
Thường biết làm mô thức,
Nên gọi là Huyền đức.
Huyền đức thì sâu, thẳm.
Nhân đó, muôn vật trở về.
Rồi sau mới đến chỗ đại thuận.

Kì an dị trì,
Kì vị triệu dị mưu.
Kì tuý dị phán,
Kì vi dị tán.
Vi chi ư vị hữu.
Trị chi ư vị loạn.

Hạp bão chi mộc,
Sinh ư hào mạt.
Cửu tằng chi đài,
Khởi ư luỹ thổ.
Thiên lí chi hành,
Thỉ ư túc hạ.

Vi giả bại chi,
Chấp giả thất chi.
Thị dĩ thánh nhân,
Vô vi cố vô bại,
Vô chấp cố vô thất.

Dân chi tùng sự,
Thường ư cơ thành nhi bại chi.
Thận chung như thỉ,
Tắc vô bại sự.

Thị dĩ thánh nhân,
Dục bất dục.
Bất quí nan đắc chi hoá.
Học bất học.
Phục chúng nhân chi sở quá.
Dĩ phụ vạn vật chi tự nhiên.
Nhi bất cảm vi.

Vật yên tịnh, dễ cầm,
Chưa bày điềm, dễ lo.
Vật mềm dễ tan tác,
Vật nhỏ, dễ phân tán.
Ngăn ngừa khi chưa hiện.
Sửa trị khi chưa loạn.

Cây to một ôm,
Khởi sinh tại gốc nhỏ.
Đài cao chính tầng,
Khởi đầu nhúm đất con.
Đi xa nghìn dặm,
Khởi đầu một bước chân.

Làm thì hư,
Giữ thì mất.
Bởi vậy thánh nhân,
Không làm nên không hư,
Không giữ, nên không mất.

Người dân mà làm,
Gần thành thì bại.
Dè sau như trước,
Ắt không hư hại.

Vậy nên thánh nhân.
Muốn mà không muốn.
Không quí của khó được.
Học mà không học.
Giúp chúng nhân hối mà trở về.
Giúp vạn vật sống theo tự nhiên.
Mà không dám mó tay vào.

Vi vô vi,
Sự vô sự,
Vị vô vị.
Đại tiểu đa thiểu.
Báo oán dĩ đức.
Đồ nan ư kì dị.
Vi đại ư kì tế.
Thiên hạ nan sự,
Tất tác ư dị.
Thiên hạ đại sự,
Tất tác ư tế.

Thị dĩ thánh nhân,
Chung bất vi đại,
Cố, năng thành kì đại.

Phù khinh nặc,
Tất quả tín.
Đa dị tất đa nan.
Thị dĩ Thánh nhân do nan chi,
Cố Chung vô nan hỹ.

Làm mà không làm,
Lo mà không lo,
Nếm mà không mùi.
Xem lớn như nhỏ, coi nhiều như ít.
Lấy đức báo oán.
Làm việc khó, bắt nơi chỗ dễ.
Làm việc lớn, bắt nơi chỗ nhỏ.
Việc khó trong đời,
Khởi nơi chỗ dễ.
Việc lớn trong đời,
Khởi nơi chỗ nhỏ.

Bởi vậy thánh nhân,
Suốt đời không làm chi lớn,
Nên mới thành được việc lớn.

Kẻ hứa dễ,
Ít tin được.
Kẻ xem gì cũng dễ ắt gặp nhiều cái khó.
Vậy nên Bậc thánh nhân xem việc gì cũng khó,
Nên trọn đời không gặp gì khó cả.

Đạo giả
Vạn vật chi áo,
Thiện nhân chi bửu,
Bất thiện nhân chi sở bảo.
Thiện ngôn khả dĩ thị tôn,
Hành khả dĩ gia nhân.
Nhân chi bất thiện,
Hà khí chi hữu?

Cố,
Lập thiên tử,
Trí tam công.
Tuy hữu củng bích,
Dĩ tiên tứ mã,
Bất như toạ tiến thử Đạo.
Cổ chi sở dĩ quí thử Đạo giả hà?
Bất nhật dĩ cầu đắc,
Hữu tội dĩ miễn da?

Cố,
Vi thiên hạ quí dã.

Đạo là
Chỗ chứa sâu kín của vạn vật,
Châu báu của người lành,
Chỗ nương dựa của kẻ không lành.
Lời hay có thể được đắc giá,
Việc hay có thể tăng giá con người.
Nhưng còn kẻ không lành,
Sao lại bỏ chúng?

Bởi vậy,
Mới lập đấng thiên tử,
Mới đặt bậc tam công.
Tay cầm củng bích,
Ngồi xe bốn ngựa,
Nhưng sao bằng ngồi yên trên Đạo mà trị dân.
Người xưa sở dĩ quí Đạo ấy là tại sao?
Không ngày nào họ không cần cho được đó,
Cho nên dù có lỗi cũng được miễn, hay sao?

Vì vậy,
Nó là vật quí của thiên hạ.

Đại quốc giả hạ lưu,
Thiên hạ chi giao,
Thiên hạ chi tẫn.
Tẫn thường dĩ tịnh thắng mẫu,
Dĩ tịnh vi hạ.

Cố,
Đại quốc dĩ hạ tiểu quốc,
Tắc thủ tiểu quốc.
Tiểu quốc dĩ hạ đại quốc,
Tắc thủ đại quốc.

Cố,
Hoặc hạ dĩ thủ,
Hoặc hạ nhi thủ.
Đại quốc bất quá dục kiêm súc nhân.
Tiểu quốc bất quá dục nhập sự nhân.
Phù lưỡng giả các đắc kì sở dục.
Đại giả nghi vi hạ.

Nước lớn mà làm chỗ thấp,
Sẽ là chỗ hợp lại của thiên hạ,
Là giống cái của thiên hạ.
Giống cái thường lấy Tịnh mà thắng giống đực,
Lấy Tịnh làm chỗ thấp.

Nên,
Nước lớn hạ mình trước nước nhỏ,
Ắt đặng nước nhỏ xưng thần.
Nước nhỏ hạ mình trước nước lớn,
Ắt đặng nước lớn che chở.

Nên,
Hoặc hạ mình để đặng,
Hoặc hạ mình mà đặng.
Nước lớn chẳng qua muốn gồm nuôi người.
Nước nhỏ chẳng qua muốn vào thờ người.
Cả hai đều đặng chỗ muốn của mình.
Bậc lớn nên hạ mình.

Trị đại quốc nhược phanh tiểu tiên.
Dĩ Đạo lị thiên hạ,
Kì quỉ bất thần.
Phi kì quỉ bất thần,
Kì thần bất thương nhân.
Phi kì thần bất thương nhân,
Thánh nhân diệc bất thương nhân.
Phù lưỡng bất tương thương,
Cố Đức giao qui yên.

Trị nước lớn, khác nào nấu cá nhỏ.
Lấy Đạo mà điều khiển thiên hạ,
Quỉ cũng không lộ thần oai.
Không phải quỉ không lộ được thần oai,
Mà vì quỉ không làm hại được người.
Không phải là thần không hại được người,
Mà vì thánh nhân không hại người.
Cả hai đều không hại người,
Nên Đức của họ nối nhau về một chỗ.

Trị nhân sự thiên mạc nhược sắc.
Phù duy sắc thị vị tảo phục.
Tảo phục vị chi trọng tích đức.
Trọng tích đức tắc vô bất khắc.
Vô bất khắc tắc mạc tri kì cực.
Mạc tri kì cực khả dĩ hữu quốc.

Hữu quốc chi mẫu,
Khả dĩ trường cửu.
Thị vị thâm căn cố đế.
Trường sinh cửu thị chi đạo.

Trị người, giúp trời; không chi bằng tiết kiệm.
Tiết kiệm phải là việc lo đầu tiên.
Lấy nó làm việc lo đầu tiên thì chứa được đức.
Chứa được đức thì không gì là không thắng được.
Không ai biết được chỗ cùng cực của nó, thì mới có thể nắm giữ được nước.

Giữ được Mẹ của nước,
Thì mới có thể lâu dài.
Đó gọi là rễ sâu gốc bền.
Cái đạo trường sinh cửu thị.