Chào các bạn,

Bắt đầu từ ngày Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving, thứ năm 23/11 vừa rồi) đến hết ngày đầu năm 2018 là Mùa Thánh, hay Mùa Lễ Hội (Holiday Season). Holiday là ngày lễ, do “holy” (thánh) + “day” (ngày) mà thành.

Mùa Thánh có ngày Lễ Tạ Ơn, rồi ngày chính là Giáng Sinh (25/12), và cuối cùng là ngày Tết dương lịch (1/1). Ngày Giáng Sinh, kỷ niệm ngày Chúa Giêsu ra đời, là ngày chính của Mùa Thánh, cho nên còn gọi là Mùa Giáng Sinh (Christmas Season). Thiên hạ bắt đầu trang trí Giáng Sinh trong nhà từ ngay sau Lễ Tạ Ơn, nhưng có nhiều thành phố và cửa tiệm đã trang hoàng Giáng Sinh trước đó. Continue reading Mùa Thánh →

Chào các bạn,

“Tính thánh” (sacred character) là chỉ đến tính cách đặc biệt của các thánh nhân, của Phật, của Chúa. Hiểu điều quan trọng này, vì ta sẽ hiểu ta.

Thánh thì khác phàm tục. Các tôn giáo lấy bản tánh phàm tục để gán cho thánh thần, thì thường là sai. Như là: Chúa giận và Chúa phạt – Chúa không giận và cũng không phạt. Phật sẽ tính tội ta – Phật chẳng tính tội ai. Continue reading Tính thánh →

Chào các bạn,

Người điên chẳng biết mình điên, người dốt chẳng biết mình dốt. Đó là vấn đề của chúng ta.

Hôm nay mình có viết một bài Về đề nghị cải tiến “Tiếq Việt” của ông Bùi Hiền. Mình không muốn lập lại chuyện đó ở đây. Chỉ muốn dùng ví dụ nóng hổi đó để nói về điều mà nhà Phật gọi là u minh hay si mê. Tại sao một người trong nghề giáo dục lại tốn rất nhiều năm để sáng tạo ra (đây thực sự không là cải tiến mà là sáng tạo mới) một chữ viết mới để, nếu được sử dụng, 90 triệu người trong nước sẽ phải học đọc học viết trở lại, và kho tàng chữ quốc ngữ hiện nay, chỉ trong một thế hệ, sẽ thành chữ cổ như chữ Nôm mà chỉ vài chuyên gia biết? Và tại sao lại có một vị phó giám đốc sở giáo dục và đào tạo tp Sài Gòn đề nghị thí điểm cho một giải pháp điên rồ như thế trước khi biết người dân muốn gì?
Continue reading Dốt mà chẳng biết mình dốt →

Chào các bạn,

Các bạn có biết là nền giáo dục Việt Nam là nền giáo dục tiêu cực không?

“Cá không ăn muối cá ươn, con cưỡng cha mẹ trăm đường con hư”. Ý cha mẹ là chính. Không có vẻ gì là hỗ trợ con sáng tạo và đi đường con muốn.

“Không thầy đố mày làm nên”. Không hiểu giá trị của tự học và không khuyến khích tự học. Continue reading Giáo dục tích cực →

Chào các bạn,

Các tôn giáo đều tập trung hầu như 100% nỗ lực vào việc dằn cái tôi của các tín đồ xuống: hình thức lễ bái thì tập trung vào mọi mốt lạy lục, sấp mình, thu cái tôi nhỏ lại, sát đất, trước các hình tượng trên bàn thờ; các bài giảng thì thường xuyên tập trung vào những yếu kém, tồi tệ, tham sân si của con người.

Nhưng lịch sử cho thấy các phương pháp này có phản ứng ngược lại: tôn giáo càng dằn cái tôi xuống thì cái tôi càng tăng cao, vì: Continue reading Con người cao quý →

Chào các bạn,

Mình thường dặn các bạn dựa vào Chúa Phật để có được sức mạnh. Nhưng có bạn sẽ hỏi, em có thể có tự tin và sức mạnh nếu chẳng dựa vào Chúa Phật và chỉ dựa vào chính em được không?

Trên lý thuyết, điều đó có thể được. Trên thực tế mình chẳng biết làm sao nó có thể được thực hiện.

Con người chúng ta vốn yếu đuối, và ta biết là ta yếu đuối, vậy thì làm sao ta có sức mạnh bằng cách tựa vào chính mình mà thôi? Mình tạm dùng từ “Tự lập” cho sự kiện một người tự tựa vào chính mình mà không cần Chúa Phật hay ai trên đời cả. Continue reading Tự lập Tự tin →

Chào các bạn,

Bát Nhã Tâm Kinh có câu: “Bồ đề tát đỏa y Bát nhã Ba la mật đa cố, tâm vô quái ngại, vô quái ngại cố, vô hữu khủng bố, viễn ly điên đảo mộng tưởng, cứu cánh Niết bàn.” Nghĩa là, “Bởi vì Bồ-tát nương tựa Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nên tâm không vướng mắc; vì không vướng mắc nên không sợ hãi, xa lìa mộng tưởng điên đảo, rốt ráo niết bàn.”

Từ chúng ta nên để ý ở đây là “khủng bố”. Khủng bố là sợ hãi, như là “bị khủng bố”, hay làm cho người ta sợ hãi, như là “kẻ khủng bố.” Continue reading Hết sợ →

Chào các bạn,

“Tại sao chúng ta muốn sống đời sống tâm linh?” là một câu hỏi dễ làm ta mắc bẫy, vì nếu ta có mục đích thật rõ ràng cho đời sống tâm linh thì rất có thể ta sẽ “chấp” vào mục đích đó. Mà chấp thì hỏng. Vậy thì nếu ta nói mục đích cho đời sống tâm linh, hãy phiên phiến một chút về mục đích thôi, đừng cố bám vào quá mà thành chấp. Continue reading Tại sao chúng ta muốn sống đời sống tâm linh? →

Chào các bạn,

Mình sẽ tóm tắt ở đây vài nguyên tắc sống tâm linh – tức là sống bằng trái tim linh thiêng của chính ta – mà mình đã lập đi lập rất nhiều lần trong các bài trà đàm, để các bạn tiện phân biệt đâu là tâm linh, đâu không là tâm linh.

1. Trước hết, một nguyên tắc chung cho các nguyên tắc tâm linh là mọi quy luật tâm linh, mọi cách sống tâm linh, đều không hợp lý, nếu nói theo lý lẽ thông thường.

Thông thường: Hợp lý là hợp với lý luận của con người, như anh đánh tôi thì tôi đánh lại. Sống thì phải làm nên sự nghiệp lớn. Đó là hợp lý, hợp luật, hợp đạo đức của con người. Continue reading Vài nguyên tắc tâm linh để nhớ →

Chào các bạn,

Dù bạn thực hành đường lối tâm linh nào, con đường chính luôn cho bạn tự do tuyệt đối.

Đường Phật gia dạy bạn không dính mắc vào đâu, không vướng vào đâu, không chấp vào đâu (vô chấp, vô trụ, vô tâm, vô niệm). Không dính vào đâu là tự do tuyệt đối. Làm được hay không là do bạn, nhưng con đường thì rất dễ hiểu (Kiểu như đi dây, rất dễ hiểu, chỉ cần bước cẩn thận trên dây, giang hai tay và thân thể uyển chuyển để giữ thăng bằng. Đi được hay không là do bạn, nhưng lý thuyết thì chẳng có gì phải nói nhiều). Continue reading Tự do tuyệt đối →

Chào các bạn,

Đây là câu chuyện về Huệ Năng và ngũ tổ Hoằng Nhẫn, do chính Huệ Năng kể lại trong Pháp Bảo Đàn Kinh:

Huệ Năng quê quán ở Phạm Dương, cha bị giáng chức đến Lãnh Nam, lưu lạc làm dân Tân Châu. Thân thế chẳng may cha lại mất sớm, mẹ là goá phụ, nhà ở Nam Lộ, nghèo khổ phải đi bán củi ngoài chợ. Lúc ấy có vị khách mua củi nhờ mang đến nhà, Huệ Năng được tiền đi ra, gặp một vị khách đang tụng Kinh, Huệ Năng nghe được lời Kinh tâm liền khai ngộ, bèn hỏi khách tụng Kinh gì? Khách nói là Kinh Kim Cang.

Hỏi: Ở đâu có Kinh Điển này?

Khách nói: Tôi từ Chùa Đông Thiền, huyện Huỳnh Mai Kỳ Châu đến. Chùa ấy do Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn Đại Sư chủ hoá, môn đồ hơn ngàn người, tôi đến đó lễ bái lãnh thọ Kinh này. Ngũ Tổ thường khuyên Tăng tục trì Kinh Kim Cang thì được kiến tánh, trực liễu thành Phật.

Huệ Năng nghe nói, lại cũng vì xưa kia có duyên, nên được một người khách cho mười lượng bạc để cho mẹ già được sinh sống và bảo đi ngay đến Huỳnh Mai tham lễ Ngũ Tổ. Huệ Năng sắp xếp cho mẹ xong, liền từ giã lên đường. Trải qua hơn ba mươi ngày đường, đến huyện Huỳnh Mai lễ bái Ngũ Tổ.

Tổ hỏi: Ông là người phương nào, muốn cầu việc gì? Huệ Năng nói: Đệ tử là dân Tân Châu Lãnh Nam, từ xa đến lễ bái, chỉ cầu làm Phật, chẳng cầu việc gì khác.

Tổ nói: Ông là người Lãnh Nam, cũng là người kém văn hoá, làm sao có thể làm Phật được?

Huệ Năng nói: Người có Nam Bắc, Phật tánh vốn chẳng có Nam Bắc, thân hèn hạ này với thân Hoà Thượng chẳng đồng, nhưng Phật tánh đâu có sai biệt!

Ý Ngũ Tổ còn muốn nói thêm, nhưng thấy đồ chúng đứng xung quanh, nên bảo theo chúng làm việc.

Huệ Năng bạch Hoà Thượng: Tự tâm của đệ tử thường sanh trí huệ chẳng lìa tự tánh, tức là phước điền, chưa rõ Hoà Thượng bảo làm việc gì?

Tổ nói: Tên kém văn hoá này căn khí lanh lợi, ngươi đừng nói nữa, hãy ra nhà sau đi!

Huệ Năng lui đến nhà sau, có một cư sĩ sai Huệ Năng bửa củi giã gạo, trải qua hơn tám tháng. Một ngày kia Tổ thình lình đến gặp Huệ Năng nói:Ta nghĩ cái thấy của ngươi dùng được, vì sợ có kẻ ác hại ngươi, nên chẳng nói chuyện với ngươi, ngươi có biết chăng?

Huệ Năng nói: Đệ tử cũng biết ý của Thầy, nên chẳng dám đi đến nhà trước.

Người đọc chuyện này thường để ý đến câu trả lời rất hay của Huệ Năng, nhưng ít để ý đến sự sâu sắc của câu hỏi của Hoằng Nhẫn. Đó là một câu hỏi rất xúc phạm: “Ông là người Lãnh Nam, cũng là người kém văn hoá, làm sao có thể làm Phật được?”

Lãnh Nam hay Lĩnh Nam là vùng đất phía Nam sông Dương Tử (còn gọi là Trường Giang), thuộc vùng Quảng Đông, Quảng Tây và sâu hơn về Nam, như vùng đất ngày nay là Bắc Việt Nam.

Chúng ta có sách Lĩnh Nam Chích Quái, nhưng Lĩnh Nam thì rộng hơn đất Âu Lạc hay Nam Việt khi xưa, trừ khi ta nói hàm hồ rằng Quảng Đông và Quảng Tây cũng là đất của ta ngày trước. “Việt” có nghĩa là vượt, như trong “siêu việt”. Lãnh địa người Hán nằm ở Trung nguyên, là vùng đồng bằng giữa hai sông Hoàng Hà ở phía Bắc và sông Dương Tử ở phía Nam. Các giống dân ở phía Nam sông Dương Tử người Hán gọi là gười Việt, tức là phải “vượt” sông Dương Tử qua bờ Nam mới đến Lĩnh Nam – lĩnh vực phía Nam sông Dương Tử – đến các giống dân Việt. Sử Việt Nam có nói đến Bách Việt (trăm Việt) là nói đến rất nhiều nhóm “người Việt/vượt” ở Lĩnh Nam. Người Việt Nam ta là Lạc Việt, chỉ một trong những nhóm Việt đó.

Mình đã đọc được một bài của một tác giả Trung quốc, nói chuyện ngày nay, và vẫn gọi người Trung quốc ngày nay ở phía Nam sông Dương Tử là người Việt. (Nhưng mình mất bài đó rồi). Tự điển Hán Việt Trích Dẫn có nói đến từ Việt/vượt này:

”Giống Việt, ngày xưa các vùng Giang, Chiết, Mân, Việt đều là nói của giống Việt ở gọi là Bách Việt 百越. ◎Như: giống Âu Việt 甌越 thì ở Chiết Giang 浙江, Mân Việt 閩越 thì ở Phúc Kiến 福建, Dương Việt 陽越 thì ở Giang Tây 江西, Nam Việt 南越 thì ở Quảng Đông 廣東, Lạc Việt 駱越 thì ở nước ta, đều là Bách Việt cả. § Có khi viết là 粵.”

Ở Hồng Kông, Quảng Đông, mình nghe người TQ gọi người Việt Nam ngày nay là “Nam nhân” (người Nam). Có vài tác giả Việt Nam, chỉ vì chữ “Lĩnh Nam” mà nói Huệ Năng là người Việt Nam thì mình nghĩ là kết luận đó hơi hàm hồ. (Đọc Lục tổ Huệ Năng, bài nói Huệ Năng không là người Việt Nam).

Dù sao thì, Lĩnh Nam thời Huệ Năng được xem là đất của dân man di, dốt nát (vì không phải là dân Hán). Cho nên, Hoằng Nhẫn mới nói: “Ông là người Lĩnh Nam”, tức là ông là dân man di mọi rợ. “Cũng là người kém văn hóa”, tức là lại không có học, dốt nhân 2, “làm sao có thể làm Phật được?” Dù có ý gì trong câu hỏi, thì đây cũng là câu hỏi sỉ nhục rất nặng.

Huệ Năng có thể trả lời ba cách.

1. Chào từ giã, hay không thèm chào: “Ông kiêu căng thế thì tôi cóc cần học ông”. Thế thì khỏi học.

2. Hoặc nói: “Đệ tử ngu si, mong thầy dạy bảo.” Thì có lẽ cũng được nhận, nhưng không có gì đặc biệt.

3. Hoặc trả lời như Huệ Năng đã trả lời: “Người có Nam Bắc, Phật tánh vốn chẳng có Nam Bắc, thân hèn hạ này với thân Hoà Thượng chẳng đồng, nhưng Phật tánh đâu có sai biệt!”

Câu trả lời này cho Hoằng Nhẫn hiểu rất nhiều về Huệ Năng. Trước hết, đây là người tĩnh lặng, không có cái tôi, không tự ái vặt. Sau đó là tự tin: “Thân hèn hạ này với Hòa thượng chẳng đồng, nhưng Phật tánh đâu có sai biệt.” Và cuối cùng, quan trọng nhất, là đã nắm được tinh yếu của Phật pháp: Mọi người đều có Phật tính như nhau, chẳng ai hơn ai thua ai. Biết được mình có Phật tính như thầy (dù mình dốt học, thầy lại rất thông thái) thì đó là nắm được bản tánh thật của mình (và của mọi người) mà chẳng mấy người hiểu được hoặc dám nắm.

Chỉ một câu đó thôi đủ cho Hoằng Nhẫn hiểu Huệ Năng đã nắm được tinh yếu của Phật pháp trước khi học, và đủ tư cách kế vị ngôi tổ.

Bài học thực tế cho chúng ta là: Thầy sỉ nhục mình, hay bất kì ai sỉ nhục mình, không là điều phải để ý. Điều cần để ý là mình đã nắm được giáo pháp đến đâu. Hay mình đã tĩnh lặng và trí tuệ (prajna) đến đâu.

Chúc các bạn nắm được Phật tính của mình.

Mến,

Hoành

© copyright 2017
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Chào các bạn,

Chúng ta thường chỉ nghĩ đến vô chấp trong kinh sách và đời tu Phật pháp. Vậy rất là thiếu sót, vì chúng ta cần vô chấp trong toàn đời sống bình thường của ta. Vô chấp là một thái độ sống – sống thì sống khắp mọi nơi mọi lúc, chẳng chỉ sống khi ngồi Thiền và khi khác, như kinh doanh, thì chết. Continue reading Vô chấp trong đời sống kinh doanh →

Chào các bạn,

“Chối bỏ vật chất” là vấn đề chúng ta ít nhất đã phải suy nghĩ đến vài lần, mỗi khi chúng ta nói đến “không tham”, “không tôi”, “không bám vào vật chất”, “không mê vật chất”, “không chạy theo vật chất”, “sống đời đơn giản”, “sống đời thanh đạm”… Những điều này có phải là “chối bỏ vật chất” không?

Tạm thời, hãy định nghĩa “chối bỏ vật chất” là: Vất bỏ vật chất, từ chối vật chất, chạy trốn vật chất, không muốn có chút vật chất nào… kiểu như là lên rừng, sống trong chòi tranh, chẳng có gì ngoài thức ăn, một ít áo quần, và vài vật dụng cần thiết. Continue reading Chối bỏ vật chất? →

Chào các bạn,

Các bạn có biết tại sao chúng ta cảm thấy khó sống với Phật tính của ta không?

Tại vì, chúng ta không được dạy sống như thế từ nhỏ. Từ nhỏ và lớn lên, dần dần, chúng ta được học, qua tác phong của người lớn, tranh giành, hơn thua, gian dối, ganh tị, ghen ghét, tham lam, sân hận, kiêu căng… Còn Phật tính thì mấy người nghĩ tới? Continue reading Phật tính và chúng ta →

Chào các bạn,

Có lẽ chúng ta đã biết, “tự tin”, tức là “tin vào chính mình”, là một điều khó, vì chúng ta có nhiều nỗi sợ – mình không giỏi, không có tài, không nhiều may mắn, không có cha ông làm lớn… Đầu kia của vấn đề là “điếc không sợ súng”, gặp gì cũng nói là dễ ợt, không biết phục ai điều gì, và đương nhiên là không có kinh nghiệm gì nên mới như thế.

Ở một mức cao hơn, ở mức độ tâm linh, số người tin vào chính mình lại càng cực kỳ hiếm. Mọi người thường mù quáng tin vào gì đó – giáo hội, thánh nhân, kinh sách, guru, đại sư phụ… Đó là vấn đề của chúng ta. Continue reading Tin vào chính mình →