Category Archives: trà đàm

Cứu mèo

 

Chào các bạn,

Sống với anh em đồng bào sắc tộc thiểu số mình thấy anh em đồng bào có nhiều điểm tốt, có lẽ họ sống gần giũ với thiên nhiên sông nước, nên tâm hồn họ rất mộc mạc chân chất không tham lam không bon chen hơn thiệt thắng thua!

Khi cất tiếng khóc chào đời được hai ba ngày đã được mẹ địu ra suối tắm, và sau khoảng hai tuần sau đã được mẹ địu trên lưng lên nương lên rẫy, và cứ như thế họ lớn lên từng ngày từng ngày cùng với thiên nhiên… Chính thiên nhiên đã tạo cho họ có một tấm lòng mềm mại nhân hậu đối với mọi người mọi vật… và chính những tố chất này đã được truyền lại cho con cháu họ là những em học sinh của mình hôm nay.

Continue reading Cứu mèo →

Trách nhiệm toàn cầu trong thế giới hiện đại (Phần 2)

 

Tác giả: Đạt Lai Lạt Ma
Dịch giả: Phạm Thu Hương

Lần đầu tiên tôi đến châu Âu năm 1973, tôi đã mang theo lời nhắn về trách nhiệm toàn cầu, về một nhận thức trách nhiệm toàn trái đẩt này. Từ khi tôi đến Ấn Độ vào năm 1959, tôi có cơ hội gặp gỡ rất nhiều người khác nhau-và tiếng Anh bập bẹ của tôi đúng là hữu ích khi nghe kênh quốc tế BBC World Service-và dường như với tôi là chúng ta đang phải đối mặt với rất nhiều vấn đề, mà cơ bản là do con người tạo ra. Tất nhiên, thảm họa thiên nhiên là một điều gì đó khác biệt, nhưng phần lớn các vấn đề của chúng ta về cơ bản là sự sáng tạo của chính chúng ta.

Continue reading Trách nhiệm toàn cầu trong thế giới hiện đại (Phần 2) →

Hành động nói to hơn lời nói

 

Chào các bạn,

Mình mới chụp tấm ảnh bên trên hôm nay, trên Interstate Highway I 95, đang hướng về Washington DC.

Các bạn thấy đó là một chiếc xe truck, mà thùng phía sau không còn là thùng. Hai bên thành thùng chỉ là vài cây cọc. Phía sau trống trơn. Giữa “thùng xe” là một mớ các chùm sắt, mỗi chùm gồm một thanh dọc và các thanh ngang chỉa ra, như là các chùm chông sắt ông cha ta đã dùng để kháng chiến chống Pháp, chống Tàu, chống Mỹ. Chẳng có một sợi dây nào ràng các chùm chông sắt này vào “thùng xe”.

Continue reading Hành động nói to hơn lời nói →

Húp canh

 

Chào các bạn,

Ảnh minh họa

Mình cần một cái mền dân tộc nên vào Buôn Đung Buôn người sắc tộc Êđê ở gần Đông Sơn thuộc Giáo xứ Giang Sơn để mua, mặc dầu ở ngoài phố tại các của hàng mỹ nghệ bán hàng lưu niệm bán rất nhiều, nhưng vì muốn vào giúp gia đình này một ít thực phẩm nữa nên mình phải vào tận Buôn.

Các bạn chắc không ai tưởng tượng nổi chị vợ 29 tuổi mà có đến chín đứa con rưỡi… mình đến chị đang ở nhà giữ đứa bé mới biết đi mà sắp có em, chị vừa giữ con vừa dệt mền mình đã đặt trước và hôm nay mình đến lấy.

Continue reading Húp canh →

Trách nhiệm toàn cầu trong thế giới hiện đại (Phần 1)

 

Bài ghi chép Cuộc nói chuyện của Đức Đạt Lai Lạt Ma về trách nhiệm toàn cầu trong thế giới hiện đại
Nhà hát Hoàng gia Albert, London, Vương Quốc Anh,
ngày 22 tháng 5 năm 2008

Riki Hyde-Chambers (Chủ tịch Hội Tây Tạng): Thưa quý bà và quý ông, đây là đặc quyền rất to lớn cho tôi khi giới thiệu với quý vị Đức Tenzin Gyatso, Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 của Tây Tạng.

Ai đó trong khán giả: Chúng tôi yêu ngài.

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Cảm ơn các bạn.

Đầu tiên, cho phép tôi ngồi thoải mái hơn một chút. Đừng lo lắng, tôi sẽ không ngồi thiền trong yên lặng đâu. Cám ơn các bạn rất nhiều. Tôi rất rất hạnh phúc khi được gặp gỡ với công chúng trong nhà hát này một lần nữa. Tôi nghĩ đây là lần thứ ba, hoặc có thể thứ hai. Tôi không nhớ.

Continue reading Trách nhiệm toàn cầu trong thế giới hiện đại (Phần 1) →

Quản lý xung động

Chào các bạn,

Những xung động—nổi nóng, sợ hãi, tham lam, nói dối, giành giật…–thường là ta không muốn làm, nhưng vẫn phải làm. Biết là không nên cãi nhau, nhưng ai đó nói loáng thoáng là mình kém thông minh, thì mình nổi tự ái trong lòng và tìm cách choảng lại ngay.

Sở dĩ như vậy là vì hệ thần kinh của ta đã được điều kiện hóa (conditioned) nhiều năm như thế: nghe phê phán thì bực, thấy tiền thì tham, mở miệng thì luôn thêm bớt làm đẹp cho mình… Central processor của ta đã được lập trình như thế thì cứ thế mà làm. Cho nên những thói quen xung động có sức mạnh vượt qua ý muốn của ta và bắt ta làm điều mà bình thường ta thực sự không muốn làm.

Continue reading Quản lý xung động →

Treo gùi cho em bé

 

Chào các bạn,

Sát cuối sân phơi của nhà phơi quần áo học sinh nữ Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột, phía ngoài bờ tường, trên vỉa hè đường đi, có một cây phượng được trồng nhiều năm nên gốc rất lớn cành lá và tán lá sum xuê, nó trùm vào gần 1/3 sân phơi nhà Lưu Trú.

Từ tháng mười một cho đến tháng năm trời Buôn Ma Thuột nổi gió, gió nhiều và cây phượng cũng bắt đầu thay lá, nên lá rụng làm dơ một khoảng sân phơi khá rộng, thêm vào đó bể nước của các em học sinh nữ tắm giặt cũng gần đó, nếu các em quên đậy nắp bể thì ôi thôi lá rụng vào khỏi xài được luôn!

Bình thường mỗi buổi sáng, giờ công tác vệ sinh nhà cửa, có tổ dọn dẹp lá rụng, và chiều giờ các em lao động, cũng chia hai em quét dọn lá rụng. Còn có những ngày bất thường thì công việc quét dọn sân lá rụng đó không quét vào giờ cả nhà lao động nữa, mà quét vào giờ chơi bóng của các em, và công việc lúc đó là công việc của những em bị phạt vì tội buổi trưa ngủ nướng không dậy học bài!

Continue reading Treo gùi cho em bé →

Chiến đấu trong thương trường

Chào các bạn,

Nếu bạn ở trong thương trường, nơi thiên hạ thường dùng đủ mọi thủ đoạn để ức chế nhau, thì dù là bạn không cần và không nên dùng các thủ đoạn rẻ tiền thiếu đạo đức, bạn cũng nên rành các thủ đoạn đó để ai tính sử dụng với mình là bạn biết ngay.

Mình không tin là người lớ ngớ thì có thể sống dai trong chiến trận. Ta không cần phải ma đạo, nhưng ta cũng nên rành các đòn phép ma đạo để tránh và đối phó. Người ma đạo không suy nghĩ như người hiền lương. Người hiền lương nói đến nơi hẹn một mình là đến một mình, người ma đạo thì nói đến một mình nhưng có thể mang thêm 10 vệ sĩ ẩn nấp quanh đó. Người hiền lương trọng chữ tín, người ma đạo chẳng trọng gì cả, chỉ trọng mục tiêu của họ, và họ sẵn sàng dùng đủ mọi cách bất lương để đạt mục tiêu.

Continue reading Chiến đấu trong thương trường →

Nhường học bổng

Chào các bạn,

Ảnh minh họa

Chiều Chúa Nhật 14/ 10/ 2012 mình đến thăm gia đình em Kam học sinh lớp 10 Lưu Trú Buôn Hằng. Gia đình em ở Thôn bốn và khi mình đến bố mẹ em đi làm thuê ở lò gạch chưa về, các em nhỏ của em đi học giáo lý trên Giáo xứ, chỉ có người anh cả và em ở nhà với bà ngoại em đang bị bệnh.

Mình đến bên cạnh giường nắm bàn tay gầy guộc nhăn nheo của bà, mình cảm nhận được hơi nóng từ bàn tay bà chuyền qua mình, mình biết bà đang trong cơn sốt. Chưa kịp hỏi thăm về bệnh của bà thì thấy một người đàn ông khoảng độ 45 tuổi đi vào.

Qua chào hỏi mình biết anh là A M… làm y tá trạm xá xã Eayiêng. Anh đến thăm bệnh cho bà, anh cho mình biết bà bị sốt siêu vi đã được dùng thuốc ba ngày rồi nhưng vẫn không giảm sốt. Hôm nay anh đến truyền dịch cho bà hy vọng sẽ cắt được cơn sốt, vì sốt siêu vi nếu không truyền dịch thì khó có thể cắt được cơn sốt.

Continue reading Nhường học bổng →

Bài diễn văn tại Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất Rio, ngày 5 tháng 6, 1992 – Nhận thức về môi trường: Một phần của cuộc sống hàng ngày

 

Tác giả: Đạt Lai Lạt Ma
Dịch giả: Phạm Thu Hương

Chào các bạn,

Hội nghị Liên hợp quốc về Môi trường và Phát triển (UNCED) (còn gọi là hội nghị Thượng đỉnh Trái Đất Rio) là một trong những nỗ lực lớn nhất của Liên Hợp Quốc nhằm kêu gọi tất cả các quốc gia và các tổ chức liên quan cùng đưa ra những quyết định quan trọng về môi trường tương lai của Trái đất cũng như các vấn đề phát triển khác. Hội nghị lần đầu tiên được tổ chức trong 11 ngày (từ 3/6 – 14/06/1992) tại Rio De Janeiro, Brazil đã thu hút sự tham gia của 178 quốc gia trên thế giới.

Tại hội nghị này, Severn Suzuki – một cô bạn 13 tuổi đến từ Canada, đồng hành với các người bạn của mình trong tổ chức Trẻ em vì Môi trường, đã mang đến một bài phát biểu khiến cả thế giới phải im lặng. (DCN đã có bài về cô bạn này.)

Continue reading Bài diễn văn tại Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất Rio, ngày 5 tháng 6, 1992 – Nhận thức về môi trường: Một phần của cuộc sống hàng ngày →

Yêu người và để người lạm dụng

Chào các bạn,

Nếu bạn tu chợ thì phải khôn chợ (streetwise) một chút. Sống ở đâu thì phải biết ở đó. Tu không có nghĩ là ngớ ngẩn để người ta lạm dụng bạn trong khi bạn không biết gì cả. “Tu” chứ không phải “ngu”. Các bạn nhớ điều đó.

Nhưng nếu bạn có trái tim khiêm tốn và nhân ái, bạn sẽ rất yêu người, và rất nhiều khi bạn tình nguyện để cho người ta lạm dụng bạn một chút—bạn thấy, mà hành động như là không thấy—để dùng cách sống mềm mỏng, không hơn thua, không chấp nhất, để tạo năng lượng tích cực cho thế giới và để hy vọng là những người chung quanh học theo bạn một phần nào.

Continue reading Yêu người và để người lạm dụng →

Hái cà phê

 

Chào các bạn

Buôn Ma Thuột đang bắt đầu vào mùa thu hoạch cà-phê, những vùng nhiều cà-phê như Đăkmin, Trung Hòa, kim Châu, Phước An… đang rất cần người làm nên họ tranh nhau đi thuê đi tìm người hái cà-phê.

Khi còn ở Buôn Ma Thuột vào mùa này mình thấy một số khá đông thanh niên nam nữ ngoài bắc vào các vùng nhiều cà-phê để làm công, mình nghĩ các chủ vườn chắc chỉ thuê người kinh, nhưng hôm nay mình đang ở Buôn Hằng II mình thấy những nghĩ suy của mình ở trên đã không đúng!

Mấy hôm nay khung cảnh Giáo xứ Buôn Hằng thật buồn vì đàn ông và các em thanh niên nam nữ không có điều kiện để đi học đã đi đến các vùng như Đăkmin để hái cà-phê thuê. Họ đi nhiều đến nỗi những ngày lễ trong nhà thờ còn trống rất nhiều chỗ và các lớp giáo lý các cấp lớn cũng vắng rất đông như lớp Vào Đời III của mình các em đi làm thuê gần hết ½ lớp.

Continue reading Hái cà phê →

10 câu hỏi cho Đức Đạt Lai Lạt Ma – Bài phỏng vấn của Tạp chí Time

 

Tác giả: Đạt Lai Lạt Ma
Dịch giả: Phạm Thu Hương

Tạp chí Time đã phỏng vấn Đức Đạt Lai Lạt Ma tại thành phố New York vào tháng 5 năm 2010 với bài “10 Câu hỏi đến Đức Dalai Lama “.

1. Câu hỏi: Ngài đã bao giờ cảm thấy tức giận hoặc điên tiết chưa? Kantesh Guttal, Pune, ẤN ĐỘ

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Ồ, có chứ, tất nhiên rồi. Tôi là người mà. Nói chung, nếu một người không bao giờ tức giận, thì tôi nghĩ có điều gì đó đã sai. Anh ta bị hâm hâm trong đầu rồi. [Cười lớn.]

2. Câu hỏi: Làm thế nào mà ngài luôn lạc quan và trung thực khi có quá nhiều thù ghét trên thế giới vậy? Joana Cotar, FRANKFURT, ĐỨC.

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Tôi luôn nhìn một sự kiện nào đó từ góc nhìn rộng lớn. Luôn có vấn đề nào đó, chết chóc nào đó, hành động tàn sát hoặc khủng bố nào đó hoặc bê bối ở mọi nơi, mọi ngày. Nhưng nếu bạn nghĩ toàn bộ thế giới là như vậy, thì bạn đã sai. Vì trong 6 tỷ người, những người gây rối chỉ là số ít.

Continue reading 10 câu hỏi cho Đức Đạt Lai Lạt Ma – Bài phỏng vấn của Tạp chí Time →

Nhường khách qua đường

Chào các bạn,

Hôm nay mình và bà xã có dịp đi ngang Culpeper, một thành phố cố kính, khoảng từ năm 1748, rất nhỏ, dân số khoảng 16 ngàn người, ở tiểu bang Virginia. Trong thành phố nhỏ xíu đó lại có một nhà hàng Thái rất khá. Đang đói bụng, mình dừng xe bên lề đường, và cả hai bước qua bên kia đường để vào nhà hàng. Vì lúc đó gặp ngay lúc không có nhiều xe nên qua đường rất dễ.

Nhưng khi vào bên trong building có nhà hàng Thái trong đó, thấy đèn đóm trong nhà hàng tối thui, mới nhận ra là nhà hàng đóng cửa ngày thứ hai.

Continue reading Nhường khách qua đường →

Chặt bút chì

 

Chào các bạn,

Trong năm học NK 2010 – 2011, tại nhà Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột, tổng số các em học sinh Cấp I đến Cấp III là 85 em, trong số đó các em học sinh lớp một là 27 em gồm 12 em học sinh nam và 15 em học sinh nữ, của ba sắc tộc H Mông, Sêđăng và Êđê.

Đó là chỉ tính riêng lớp một, còn cả nhà Lưu Trú sắc tộc trong NK 2010 – 2011 có tất cả là bảy sắc tộc: H Mông, Sêđăng, Êđê, Tày, Nùng, Mường, M Nông.

Tuy là học sinh lớp một nhưng đa số các em ở độ tuổi từ 12 đến 17 tuổi, chỉ có năm em từ 07 đến 09 tuổi.

Continue reading Chặt bút chì →