All posts by Nguyễn Anh Tuấn

I am a movie director

Đạo diễn, nhà văn Nguyễn Anh Tuấn: “Văn chương là hồn vía của điện ảnh”

 


(TĐH: Đạo điễn Nguyễn Anh Tuấn là tác giả
thường xuyên trên ĐCN. Đây là bài báo Lao Động
phỏng vấn Anh Tuấn. Mời cả nhà cùng đọc về
anh em của mình.)

 

(LĐCT) – Nhiều người biết đến đạo diễn Nguyễn Anh Tuấn từ những bài thơ, truyện, góc phê bình văn học – điện ảnh với những ý tưởng bất ngờ, đặc sắc; còn phim của ông, tìm mỏi mắt trên mạng mới có hai bộ phim được tải lên Youtube: “Đảo xa” (Huy chương  Vàng LHP truyền hình toàn quốc 1999) và “Trái tim đầu thai”.

Đạo diễn, nhà văn Nguyễn Anh Tuấn: “Văn chương là hồn vía của điện ảnh”Đạo diễn Nguyễn Anh Tuấn.

Trong khi các bộ phim thương mại được tung lên mạng nhan nhản, thì những bộ phim tử tế, từng được phát sóng trên các đài truyền hình, lại bị chìm nghỉm. Xem “Đảo xa”, lâu lắm rồi mới gặp lại cảm xúc chân thật trong một câu chuyện mang tính nhân văn, còn “Trái tim đầu thai” mang dáng dấp một kịch bản phúng dụ, hài hước mà lại sâu sắc.

Continue reading Đạo diễn, nhà văn Nguyễn Anh Tuấn: “Văn chương là hồn vía của điện ảnh”

Tính dân tộc trong điện ảnh là một thứ xa xỉ phẩm?

 

Nhân Hội thảo: Tính dân tộc trong điện ảnh <span (Tại Hà Nội, 30-8-2013)
 
da

Tôi phải xin lỗi trước với một tiêu đề như vậy- đó là một cách để bản thân tôi tránh xa những người thường mang cái gọi là “Tính dân tộc trong Đ/Ả” ra làm khiên che, làm bùa hộ mệnh cho những yếu kém trong tác phẩm của mình, tệ hơn là lấy nó làm “ông ngáo ộp” dọa người khác. Điện ảnh là một ngôn ngữ quốc tế, và nói như nhà điện ảnh học người Pháp Georges Sadoul: “là quan trọng nhất trong các nghệ thuật, đồng thời cũng là phổ cập nhất, tại các nước XHCN cũng như tại các nước tư bản CN” (LSĐA thế giới, NXB Ngoại văn & Trường ĐHSK-ĐA HN- trg 7). Nhưng phổ cập nhất, cũng có nghĩa nó cũng mang ở nội hàm của nó tính dân tộc khi phim nói tiếng của chính cái nơi mà phim được sản xuất-phát hành… Continue reading Tính dân tộc trong điện ảnh là một thứ xa xỉ phẩm?

Tiếng đàn của mẹ

 

Untitled-1

Nguyễn Anh Tuấn

Kính tặng mẹ

 

    Cứ mỗi sớm, nắng rọi một góc nhà

    tiếng đàn của mẹ lại ngân lên

    con ngắt dây điện thoại bàn và tắt máy cầm tay

    bất giác thở nhè nhẹ…

     

    Giờ đây, mẹ có quyền mơ mộng bên khúc Réveri1

    sau nhiều năm tháng, người mơ mộng là mẹ phải cố bơi trong dòng lũ đục ngầu

    dòng lũ từng bị ô nhiễm bởi lửa đạn khói bom, bởi máu tươi, bởi giọt nước mắt mồ hôi nhọc nhằn tem phiếu

    và giờ lại đang bị ô nhiễm bởi đủ thứ quái gở đời thường…

    Mặc kệ hết, mẹ thổn thức trong giai điệu của người anh nhạc sĩ quá cố: Tình yêu đôi ta lỡ làng

    để chiêm nghiệm cái “Bẽ bàng” 2 bằng hạnh phúc đơn sơ, nghèo nàn

    đẹp như bức tranh lụa tả người thiếu nữ mơ mộng

    của người chồng hoạ sĩ vẽ trong thời thất nghiệp…

    Bên cái thực tại hổ lốn, thực tại nhờ nhờ

    tiếng đàn của mẹ thanh tao, yếu đuối và tự tin biết chừng nào!

     

    Bản Sérenade của người nhạc sĩ thiên tài cái gì cũng dở dang

    tia nắng xẻ đôi,

    cơn mưa vội vàng chỉ kịp ướt lòng người

    nụ cười chưa kịp trao người yêu dấu, giọt lệ nuốt thầm một nửa

    Ai hôm nay không tìm thấy mình trong bản Giao hưởng dang dở 3?

    Con thay mặt cuộc đời cảm ơn mẹ.

     

    Cháu gái lên ba ngồi chễm chệ bên bà

    mắt nhìn hau háu vào những phím đàn ngọc ngà và đôi bàn tay nhỏ xanh xao như của bà Tiên

    miệng trẻ bi bô hát theo: lúc ở nhà mẹ là cô giáo

    Mắt bà vui rầng rậng nước.

     

    Mẹ cuốn con trở về nơi có lũ ống, lũ tràn , lũ quét, lũ muộn

    nơi rừng hoang bị đốn, thú hoang trốn chạy

    có những em bé ra vào lán cỏ như đàn thú nhỏ

    có nắm xôi trong ếp khẩu chấm chéo4 ngọt bùi đến độ làm con cay mắt

    có bước xoè chuếnh choáng ôm vào lòng tình thương không nghi kỵ

    con như nhìn thấy trong lòng bàn tay

    những nẻo đường đi của miếng ăn cái mặc, của lời nói bài ca dân dã

    chúng thật và xót xa đến nao lòng khiến con không sao giả dối nổi- cả những khi cần đến lời nói dối…

     

    Những nỗi ngao ngán chợt lặng đi. Nhưng chúng không tắt ngấm

    Và con ngơ ngác đi tìm cái mà chúng chuyển hoá thành. Chưa tìm thấy

    nhưng con chợt nhận ra:

    những dòng người đang nhớn nhác, những toan tính nhỏ mọn, những mời mọc trơ tráo

    Chưa tìm thấy

    nhưng có một sức mạnh vô hình đưa con trở về những năm tháng nẻo rừng

    thời mà cái đói thường ám ảnh con

    Nhưng chỉ cần ngả nghiêng bước trên con đường mòn

    sững sờ trước vệt ban rừng hoang dại

    là con thấy đời con không vô nghĩa

    và chỉ còn thấy khổ tâm khi không diễn tả nổi sự ngây ngất của mình

    cũng như, lúc này đây con day dứt hoang mang

    bởi không tìm được cách nắm bắt con thú hoang xúc cảm

    đang rải nốt mưa nốt nắng, nốt buồn nốt vui

    đang hiển hiện ra như cái đích của đời con…

                                                                                                                                                            2007      

                                                                            

____________

1. Bản nhạc “ Mộng mơ” của nhạc sĩ  Shuman

2. Tên một bài hát của nhạc sĩ Lê Yên

3. Bản giao hưởng của nhạc sĩ  Shubert

4. Làn đựng cơm nếp đan bằng mây, tre của đồng bào Thái- Thức chấm đồ ăn được làm từ nhiều loại gia vị trên rừng.

Lửa vẫn cháy trên tầng cây săng lẻ – Ấn tượng Châu La Việt

 

Lâu lắm tôi mới được gặp lại Châu La Việt…

Châu La Việt
Châu La Việt

Tôi gặp anh lần đầu tại ngôi nhà nhìn sang Văn Miếu-Quốc Tử Giám của Lưu Trọng Văn, khi Văn mới đi du học Nga về. Lúc đó mới biết CLV và tôi là bạn đồng môn khoa văn ĐHSP Hà NộiI! Nhà văn Lưu Trọng Lư, người ân cần độ lượng với lũ trẻ mê thơ ca kịch cọt, đã không bao giờ tỏ ra mệt mỏi hay bực bội trước sự quấy rầy của chúng tôi… Dạo ấy, CLV còn đang tại ngũ và lúc nào cũng kè kè bên mình tập bản thảo dày mà anh bảo là các kịch bản sân khấu có khả năng dậy sóng các sàn diễn! Nhưng tôi kính nể anh chủ yếu bởi anh là con của nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ và ca sĩ Tân Nhân nổi tiếng mà tiếng hát “Xa khơi” của bà đã hút hồn tôi từ thuở hoa niên đến tận giờ… Lần trò chuyện cuối cùng là tại nhà tôi; tôi tặng anh lính sinh viên mê viết kịch CLV cuốn sách quý nhất trong giá sách mà tôi mang theo và cõng về từ Tây Bắc- tuyển tập kịch Sêchxpia ngót nghìn trang… Continue reading Lửa vẫn cháy trên tầng cây săng lẻ – Ấn tượng Châu La Việt

Nghề văn không sang trọng, nhưng văn chương lại cần sự sang trọng

 

Princess - CopyTôi vừa đọc một bài viết sâu sắc, lý thú của GS Trần Đình Sử: “Nghề văn không sang trọng”. Với kiến giải của một bậc thầy, và với sự phẫn nộ của một người cầm bút chân chính trước những gì đang làm hạ thấp văn chương, GS đã thẳng thừng phang vào thói háo danh đồng thời vạch ra thực chất của lao động chữ nghĩa: “kiếp nhà văn ở đâu cũng thế thôi. Họ nhặt rác để kiếm ăn, để bảo lưu giá trị văn hóa, dựng xây xã hội, phản kháng bất công từ một địa vị thấp.” Và ông kết thúc bài viết trên, mở ra nội dung của một vấn đề lớn khác: “Văn chương rất cần sự cao quý nhưng không cần sang trọng.” Tôi, một đàn em của ông, xin làm một kẻ “ăn theo nói leo”, liều mạng phát triển thêm những gì mà GS chưa kịp nói.

Trước hết xin phép được mở rộng thêm khái niệm – không chỉ dừng lại ở nghệ thuật chữ nghĩa mà là nghệ thuật nói chung: “Nghệ thuật không cần sang trọng nhưng rất cần sự cao quý.”

Continue reading Nghề văn không sang trọng, nhưng văn chương lại cần sự sang trọng

Vớ vẩn thôi mà, tiếng ve kêu !

French Antilles - Guadeloupe

Vào dịp cảm cúm, không còn “địa chỉ trên yên xe”, tôi mới có thời gian ngồi giở đọc tập thơ “Gió làng ta xanh ngát” mà họa sĩ – nhà thơ Trần Nhương tặng tôi trong dịp Nguyên Tiêu vừa rồi. Một phần cũng bởi vì, thú thực là tôi không thích thơ Trần Nhương bằng tranh của ông… Nhưng lúc này, đặc biệt là khi dừng lại trước bài thơ “Vớ vẩn thôi mà” trong tập, tôi không cưỡng nổi cái cảm xúc chợt tái hiện lúc ông tặng thơ…

Continue reading Vớ vẩn thôi mà, tiếng ve kêu !

Bóng thiền

Nguyễn Anh Tuấn

                          Truyện ngắn

 

chua 2    Trong khuôn viên một ngôi chùa nhỏ rêu phong và rợp bóng cổ thụ ở rất xa Kinh thành, Nhật Tôn ăn vận lối hành giả bước đi với dáng vẻ không giống ngài mọi ngày…

Chuông, mõ và tiếng tụng kinh chiều bắt đầu lan tỏa không gian tĩnh lặng thoảng hương ngâu, hương nhài. Nhật Tôn bất giác chùng bước lại, hít một hơi thở sâu, rồi cũng chắp tay niệm theo. Cảnh vật này đã in đậm trong tâm khảm ngài từ hồi tóc để chỏm, sau những lần theo Thái thượng hoàng tới thăm thú các vùng Long Hưng, Tức Mặc, Vũ Lâm(1). Và cũng tại một chùa quê, ông nội ngài thốt lên những lời tưởng kỳ quặc: “Ta xem ngai vàng như chiếc giày rách, bỏ lúc nào cũng được”. Giờ ngài chợt như được nghe tiếng nói đó dội về từ một chốn sâu thẳm và ngộ được hết ẩn ý sâu xa của chúng. Continue reading Bóng thiền

Đọc lại “99 khúc tặng Liên” của NNB, “đò đưa” với nhà văn Phùng Thành Chủng

 

NNB_LPLTôi vừa được đọc một bài viết khá thú vị của nhà văn Phùng Thành Chủng trên nguyennguyenbay.com, trong đó luận điểm cơ bản là: “muốn giải mã được “99 khúc tặng Liên” của Nguyễn Nguyên Bảy đòi hỏi người đọc phải có rất nhiều kiến văn”, và: “99 khúc tặng Liên” là những trắc nghiệm với những ai có hứng thú rà soát và kiểm tra 99 cánh cửa kiến văn của mình.”

Những kiến văn đó, ông đã liệt kê khá đầy đủ, nào là: “Tam tài, là Thiên, Địa, Nhân; là cõi nhân sinh, là “Dịch”, là lẽ biến thông: Thiên địa bĩ và Địa thiên thái – 2 trong số 64 quẻ của Dịch.” Nào là: “tín ngưỡng phồn thực cũng không ngoài thuyết âm dương với những câu thơ khó… viết về những điều khó viết”. Rồi: “là âm dương, ngũ hành; là tương sinh, tương khắc; là đạo Càn Khôn, là Dịch”. Rồi: “sự hiểu biết về Phật pháp và thiền… sự hiểu biết về tín ngưỡng dân gian cùng các lễ tiết trong năm và những nghi thức trong đạo thờ cúng tổ tiên ông bà…phận số mỗi người đã đựơc lập trình và được các ngôi sao trong khoa Tử Vi định vị… những bài thuốc dân gian được truyền khẩu có tác dụng như một thứ bùa ngải để giữ gìn tình yêu…”

Continue reading Đọc lại “99 khúc tặng Liên” của NNB, “đò đưa” với nhà văn Phùng Thành Chủng

Chiếc đòn khênh võng của một bậc quốc sĩ

 

Trong lần được tham dự Hội thảo khoa học lớn: “Lê Đại Cang – Tấm gương kẻ sĩ” tổ chức tại Quy Nhơn – Bình Định vào đầu năm 2013, khi tới thăm từ đường họ Lê làng Luật Chánh, xã Phước Hiệp, huyện Tuy Phước, tôi rất chú ý tới bản vẽ mô hình một chiếc đòn khênh võng- kỷ vật duy nhất của cuộc đời làm quan do chính cụ Lê Đại Cang đem về Từ đường họ Lê khi về hưu. Ai cũng biết rằng: hiện vật này đang được lưu giữ tại Bảo tàng Bình Định. Nhưng không phải ai cũng biết: chiếc đòn khênh võng đó chứa đựng một lai lịch thật đặc biệt, có khả năng giúp mọi người hiểu rõ về sự nghiệp và thân thế của một nhân vật lịch sử cũng thật đặc biệt.

Đòn 1 Continue reading Chiếc đòn khênh võng của một bậc quốc sĩ

Bản lĩnh của người thầy là chìa khóa – Để góp phần chấm dứt những bài học văn trống rỗng, vô vị

 

(Đâu là điều then chốt trong việc Dạy văn & Học văn?)

images1948907NKP0023sua4
Là một người từng dạy môn ngữ văn cấp ba phổ thông gần 10 năm, dù đã rời bục giảng khá lâu, nhưng trước tính chất cấp bách của vấn đề mà công luận đang sôi nổi suốt mấy năm qua, và chắc còn lâu mới mất tính thời sự, tôi cũng xin được tham góp đôi điều.

Trước đây, tôi đã có dịp dự một số giờ văn (cấp hai, cấp ba) mà sau đó, học sinh không thâu nhận thêm được một chút gì hữu ích ngoài những kiến thức chết và mớ từ rỗng; những giờ văn kiểu đó quả đã trở thành một gánh nặng khủng khiếp đối với học trò. Không ngờ, tới hôm nay thực trạng đó đã thành phổ biến trong việc Dạy và Học văn. Continue reading Bản lĩnh của người thầy là chìa khóa – Để góp phần chấm dứt những bài học văn trống rỗng, vô vị

Hai “Quốc lễ” dân gian tiêu biểu của Việt Nam : Tháng Tám giỗ Cha, tháng Ba giỗ Mẹ

 

Đã từ lâu, các hội phủ Giầy Nam Định, hội đền Đồng Bằng (Thái Bình), hội đền Bảo Lộc (Nam Định) và hội Kiếp Bạc (Hải Dương) được tổ chức vào mùa xuân và mùa thu đã trở thành những “Quốc lễ”- tiêu biểu nhất của lễ hội Việt Nam cổ truyền. Nhiều dòng khách hành hương đã tìm về những địa chỉ văn hoá này để cầu nguyện, bày tỏ lòng sùng kính…Nhưng, số người hiểu được nội dung tâm linh-lịch sử thật sự của chúng thì không phải là nhiều.

 Lễ hội Đền Đồng Bằng thờ vua Cha Bát Hải Đại Vương
Lễ hội Đền Đồng Bằng thờ vua Cha Bát Hải Đại Vương
Continue reading Hai “Quốc lễ” dân gian tiêu biểu của Việt Nam : Tháng Tám giỗ Cha, tháng Ba giỗ Mẹ

Một nghệ sĩ cô đơn, một người thầy nhân hậu

 

Đạo diễn Trần Đắc và đạo diễn Amarlaskri đồng đạo diễn phim “Bông sen”
    Đạo diễn – NSND Trần Đắc – nguyên là phó giám đốc nghệ thuật Xưởng phim truyện VN. Ông xuất thân là giám đốc Sở văn hóa của tỉnh Hưng Yên, sau được cử đi học đạo diễn tại trường VGIK (Đại học Điện ảnh Quốc gia Liên Xô). Ngoài làm phim, quản lý nghệ thuật, ông còn viết báo, dịch thuật, tham gia giảng dạy tại trường Đại học SKĐẢ Hà Nội- góp phần đào tạo nên nhiều thế hệ đạo diễn điện ảnh khắp cả nước… Là đạo diễn (và tác giả kịch bản) của các bộ phim: Ga, Bài ca ra trận, Sao Tháng Tám (Bông Sen vàng LHF VN lần IV năm 1977), Thời hiện tại, v.v. – những phim đã trở thành kinh điển của nền Điện ảnh VN. Ông mất năm 1995 tại Hà Nội.

Đã lâu lắm giờ tôi mới có dịp đến khu Chợ trời Hòa Bình. Một kỷ niệm không thể xóa nhòa chợt quay về khiến tôi choáng váng…Thấm thoắt mười bảy năm đã trôi qua- kể từ ngày đạo diễn Trần Đắc, người thầy dạy nghề của tôi đi xa…

Khu Chợ trời chiều 30 Tết ấy vắng tanh. Tôi không phải chen chúc, len lỏi qua khi chợ để tới được nhà của đạo diễn Trần Đắc như mọi lần.

Thầy nắm bất động trên chiếc giường quen thuộc, da trắng xanh, duy chỉ ánh mắt vẫn còn tinh nhanh. Thầy hơi ngước cổ lên: “Tuấn đấy em?” Ngồi sát bên giường bệnh, tôi lặng im nghẹn ngào nhìn thầy và cố trả lời một cách ngắn gọn những điều thầy hỏi, sợ thầy mệt. Trong tôi chợt dấy lên tình cảm của một đứa con đi xa lâu ngày trở về bên người cha già đang trong lúc gần đất xa trời…

Continue reading Một nghệ sĩ cô đơn, một người thầy nhân hậu

Thầy Huỳnh Lý của tôi

 

Trong cuộc sống, đôi khi con người ta rơi vào tình huống bi kịch, những trạng thái u uất, đau đớn cùng cực, và khi ấy thường có một điều gì đó vụt mách bảo tựa một cẩm nang phải giở ra lúc cần kíp, như một ông Bụt của tuổi thơ bất ngờ xuất hiện an ủi và giải tỏa cho ta không ít điều mắc mớ, hoặc kìm giữ chân ta khỏi rơi vào cái hố tuyệt vọng… “Điều gì đó” đối với riêng tôi thường là những cuốn sách dịch văn học Pháp của nhóm Lê Quý Đôn- đặc biệt là bộ “Những người khốn khổ” (Victor Hugo), và “ông Bụt” chính là một trong những người của nhóm dịch danh giá ấy- giáo sư Huỳnh Lý…

Giáo sư Huỳnh Lý (sinh năm 1914 tại tỉnh Quảng Nam, mất năm 1993 tại Tp Hồ Chí Minh) là một nhà nghiên cứu- dịch thuật văn học nổi tiếng, một nhà giáo lão thành đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nhà Giáo nhân dân. Sau ngày Giáo sư qua đời, tại Khoa Ngữ văn ĐHSP Hà Nội có Giải thưởng Huỳnh Lý hàng năm tặng cho sinh viên xuất sắc.

Continue reading Thầy Huỳnh Lý của tôi

Mặt Đường Thất Vọng

 

    Những ngày bọn bành trướng Bắc Kinh hành động ngang ngược và trắng trợn ở Biển Đông, tôi tìm đọc lại trường ca “Mặt đường khát vọng” của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm- những vần thơ đã làm rung động tâm tư biết bao lớp sinh viên chúng tôi một thời… Ngày hôm nay đọc lại, riêng tôi vẫn thấy rưng rưng. Cảm ơn nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm! Tôi cả gan xin phép nhà thơ cho mượn cảm hứng sâu sắc và câu chữ tài hoa của ông để nói hộ nỗi niềm đau đớn cùng thất vọng của không ít người đã trót mang nặng tình yêu Đất Nước hôm nay…

Bài họa:

 

Máu thì đỏ mà tâm hồn đen kịt
Có chèo lái nổi tương lai Đất Nước không ?

( Dựa theo chương Tuổi trẻ không yên )

 

Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có trong cái ngày xa xưa “cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan” mẹ thường hay kể
Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ mẹ chẳng muốn ăn vì nghẹn ngào uất ức
Đất Nước lớn lên khi dân mình biết chế riễu bọn vua quan bạo tàn và đánh giặc
Continue reading Mặt Đường Thất Vọng