Cung Cấp Năng Lượng Cho Trái Đất- Chương 11: Năng lượng tại Canada (Phần 2)

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 11: Energy Canada – Chương 11: Năng lượng tại Canada (Phần 2) 

Cát dầu hay cát hắc ín?

Cát dầu thường được đề cập đến như cát hắc ín, mặc dù cách gọi thứ hai này không chính xác. Tuy vẻ bề ngoài trông chúng tương tự nhau, nhưng cát hắc ín và cát dầu khá khác biệt về bản chất. Cát dầu là nguồn hóa dầu xuất hiện một cách tự nhiên, trong khi hắc ín (tar) là chất được tạo ra bởi sự thoái biến của các hydrocacbon. Ngoài ra, cách sử dụng chúng cũng hoàn toàn khác biệt: ban đầu cát dầu được lọc để lấy dầu, sau đó lượng dầu này được xử lý ở nhà máy lọc tinh luyện để chuyển hóa thành nhiên liệu sử dụng được.

Hắc ín không lọc được, trong lịch sử hắc ín được sử dụng như chất phủ gỗ và dùng để xử lý chống ẩm cho dây chão. Bất luận thế nào, hai từ này vẫn thường được dùng thay thế cho nhau. Cộng Đồng Bản Xứ đầu tiên của Canada (Canada’s First Nations) đã sử dụng cát dầu để chống nước. Báo cáo sớm nhất về khai thác mỏ cát dầu xuất hiện vào năm 1745 tại đông bắc nước Pháp, công nghệ lọc dầu được giới thiệu lần đầu gần một thế kỷ sau đó, vào năm 1857.

Trữ lượng dầu tại Alberta đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế của Canada và của cả thế giới, bởi Canada là một nhà cung cấp đáng tin cậy và ổn định về chính trị đối với thế giới. Tạp chí Time đã mô tả cát dầu tại Alberta như là kho báu năng lượng bị chôn giấu vĩ đại nhất của Canada. Nhưng chính xác thì cát dầu là gì?

Về bản chất, cát dầu bao gồm hỗn hợp tự nhiên của cát, sét và/hoặc các khoáng chất khác, nước và bi-tum (bitumen) – một loại dầu cực kỳ sệt và nặng cần phải được xử lý trước khi lọc tinh luyện để sản xuất ra nhiên liệu có thể sử dụng được như xăng và dầu diesel.

Vùng cát dầu Athabasca của Alberta rộng mênh mông (xem ở trên và Hình 29) và chứa đựng trữ lượng dầu khổng lồ, nguồn dầu này có thể khai thác đem lại lợi nhuận. Tuy nhiên, vì sự ấm lên toàn cầu đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn dự báo nhiều, câu hỏi là có nên khai thác nguồn tài nguyên này một cách mạnh mẽ hay không.

Ước tính gần đây nhất về cát dầu ở Alberta cho thấy lượng có thể khai thác cho lợi nhuận đạt khoảng 173 tỷ thùng dầu thô (27.5 tỷ m3) – tương đương với khoảng 10% lượng bi-tum ước tính tại đó (khoảng 1700 tỷ thùng dầu). Ngoài ra, người ta cũng tính toán rằng khoảng 315 tỷ thùng dầu có khả năng khai thác từ cát dầu, chừng nào các điều kiện kinh tế tốt hơn cho phép và công nghệ mới trong chiết và xử lý dầu có mặt trên thị trường. Phù hợp với dự báo này, các công ty dầu hiện đang sử dụng công nghệ dẫn lưu trọng lực sử dụng hơi (SAGD) để chiết xuất bi-tum đã thông báo rằng họ có thể thu được hơn 60% khá dễ dàng.

Kể từ khi sản xuất thương mại bắt đầu năm 1967 cho đến nay, xấp xỉ 3% trữ lượng bi-tum thô ước tính ban đầu đã được khai thác. Với tốc độ sản xuất dự kiến cho năm 2015 đạt mức 3 triệu thùng dầu mỗi ngày (hay 480000 m3/ngày) – chỉ riêng trữ lượng cát dầu ở Athabasca có thể cung cấp cho hơn 170 năm. Nhu cầu công nhân làm việc tại các mỏ cát dầu đã giúp cho tỷ lệ thất nghiệp tại Alberta và khu British Columbia liền kề ở mức thấp nhất trong lịch sử.

Hình 29

Hình 29: Bản đồ vùng Alberta (hình nhỏ: vị trí của Alberta ở Canada) thể hiện cát dầu ở Athabasca (vùng màu xám) được khai thác ở Canada 

Chính phủ Canada mới đây đã phê chuẩn việc xây dựng mỏ Bắc Joslyn ở Alberta, bật đèn xanh cho dự án sau 6 năm chờ đợi. Khu mỏ mới này dự kiến sẽ bơm 9 tỷ đô vào nguồn vốn đầu tư mới trên toàn quốc và đem đến thu nhập khoảng 10 tỷ đô cho Canada và Alberta. Hiển nhiên, tiền và việc làm là đích nhắm tới của dự án.

Cát dầu và tác động môi trường

Xấp xỉ 20% lượng cát dầu của Alberta có thể khai thác lộ thiên, trong khi phần 80% còn lại, do phải khai thác ở độ sâu, nên yêu cầu các phương pháp khai thác tại chỗ.

Rừng Bắc Canada bao gồm khoảng một phần ba diện tích rừng phương bắc bao quanh Bán Cầu Bắc, chủ yếu phía bắc của vĩ tuyến 50. Khu vực phương bắc Canada bao gồm một dải đất rộng lớn có bề rộng hơn 1000 km ngăn cách vùng lãnh nguyên phía bắc với rừng mưa ôn đới và rừng rụng lá chiếm ưu thế tại phần nam và phần tây của quốc gia này. Khu vực phương bắc là nhà của 14% dân số Canada. Với sự rộng lớn vô cùng và còn nguyên vẹn, rừng phương bắc đóng góp một phần quan trọng cho nền kinh tế tại các khu vực nông thôn và khu vực của người bản địa Canada, chủ yếu thông qua khai thác tài nguyên, hoạt động nghỉ ngơi giải trí, săn bắn, đánh bắt cá và du lịch sinh thái.

Một điều rõ ràng là các mỏ lộ thiên làm xấu cảnh quan thiên nhiên, chúng cũng đang phá hủy Rừng Bắc và muskeg* (một loại đất axit phổ biến ở Bắc Cực và các vùng phía bắc, mặc dù chúng cũng được tìm thấy ở các vùng phía nam). Chính quyền Alberta yêu cầu các công ty khai thác mỏ phải phục hồi khu vực đất đã bị khai thác đạt tới mức tiềm năng đất tương đương (equivalent land capability) – nghĩa là khả năng của vùng đất sau khi được tái tạo phải tương đồng với khả năng của đất  trước đó có thể dùng cho các hoạt động sử dụng đất khác nhau – mặc dù các hoạt động sử dụng đất không nhất thiết phải giống ban đầu. Ví dụ, các công ty khai thác cát dầu đang tiến hành tái tạo đất sau khai thác mỏ khá tốt, nhưng là để sử dụng phần đất này làm đồng cỏ cho bò rừng bi-zon (một loài có họ hàng với giống trâu Bắc Mỹ) – như vậy vùng đất không được phục hồi về nguyên trạng rừng cực bắc và muskeg ban đầu.

 

Chú thích của tác giả:

* Muskeg gần tương đồng với đầm lầy – tuy nhiên, muskeg là từ chuẩn hóa sử dụng tại Tây Canada và Alaska, trong khi từ “đầm lầy” có thể sử dụng ở mọi nơi. Xem thêm tại http://en.wikipedia.org/wiki/Muskeg

Hết phần 2 – Chương 11 (còn tiếp)

Người dịch: Nguyễn Thu Trang

Biên tập: Phạm Thu Hường

 

© copyright Zanichelli and Wiley-VCH

Permission granted for translating into Vietnamese and publishing solely on dotchuoinon.com for non-commercial purposes

One thought on “Cung Cấp Năng Lượng Cho Trái Đất- Chương 11: Năng lượng tại Canada (Phần 2)”

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s