Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 5: Thiệt hại không mong muốn (Phần 4)

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 5: Collateral Damage – Chương 5: Thiệt hại không mong muốn (Phần 4) 

Đền bù tài chính

Trong kinh tế học, ngoại tác (tác động ngoại vi – externality) được định nghĩa như là hậu quả của một hoạt động kinh tế ảnh hưởng tới nhiều mặt khác trong khi không được phản ánh trong giá cả thị trường. Trong bối cảnh hiện nay, ngoại tác phản ánh tình huống trong đó chi phí hoặc lợi ích của cá nhân khi sử dụng dịch vụ hoặc hàng hóa khác hẳn với chi phí hoặc lợi ích của cộng đồng. Ví dụ điển hình của ngoại tác là ô nhiễm do một số ít người gây ra nhưng làm hại tới rất nhiều người.

Do đó, những thiệt hại đối với sức khỏe con người và môi trường do sử dụng nhiên liệu hóa thạch gây ra là một ngoại tác mà giá của nó thường không được tính đến bởi cả người sản xuất và tiêu dùng năng lượng. Các chi phí này thường phải trả bởi những người nộp thuế tội nghiệp.

Trong các năm gần đây, một số cơ quan quốc gia và quốc tế đã bắt đầu đánh giá mức độ thiệt hại kinh tế, mặc dù biện pháp xử lý vấn đề này là vô cùng phức tạp – không có sự đồng thuận chung về các thông số cơ sở cho sự đánh giá. Ví dụ, một nhà máy nhiệt điện dùng khí đốt với tổng số công suất 800 MW, một trong những cách sản xuất điện ít ô nhiễm nhất, hàng năm tạo ra 1600 tấn khí NOx và 60 tấn hạt khí quyển PM-2.5 (theo ước tính vừa phải).

Chi phí sức khỏe của người dân trong xã hội, được phản ánh bởi những điều trị cần thiết cho những người bị ảnh hưởng, ước tính khoảng 12 triệu Euro mỗi năm. Con số này cần được so sánh với mức đền bù mà các chủ sở hữu nhà máy điện đã phải trả cho chính quyền địa phương ở Ý là: 0.2 Euro/MWh, vào khoảng 1.4 triệu Euro mỗi năm – lưu ý rằng đóng góp này không có ý định hoàn trả các chi phí y tế mà chỉ bồi thường cho sự sử dụng lãnh thổ đã không thể dùng cho các công việc khác và cho sự ảnh hưởng gây ra bởi  các hoạt động hậu cần, vận chuyển tại các khu vực xây dựng ( for the absence of alternative use of the territory and for the logistical impact of the construction sites).

Trong mọi trường hợp, lợi ích năng lượng chỉ bù đắp được khoảng một phần mười những thiệt hại gây ra cho cộng đồng. Sự đền bù về tài chính này mà chính quyền địa phương coi như là một nguồn thu lớn, có thể không mang lại lợi ích cho cộng đồng; những người quan chức được lựa chọn có thể dùng nguồn thu này để trang trải chi phí của một dự án đô thị hoặc văn hóa nhỏ: ví dụ như làm đường trải nhựa hay tổ chức một nhạc hội.

Chúng ta hoàn toàn có thể thiết lập một cơ chế bồi thường nghiêm ngặt hơn. Tại Hoa Kỳ, đặc biệt là ở bang California, có một luật pháp tiên tiến quy định về giới hạn cho phép của sự phát thải khí nhà kính.

Những tác động của ô nhiễm không khí ảnh hưởng nghiêm trọng tới các thành phố đông đúc ở những nước nghèo, nơi hàng triệu người nương thân để tìm kiếm tương lai. Nhưng không kém phần lo ngại là tình hình ở ngay cả những vùng nông thôn hẻo lánh xa xôi nhất, trong điều kiện không khí không đủ thông thoáng, khi thức ăn được nấu dùng năng lượng từ sinh khối và những bếp lò thô sơ tạo ra những loại hạt mịn khí quyển và chất gây ung thư nồng độ cao. Ước tính hiện nay cho thấy ở các nước nghèo, từ 2 đến 4 triệu trẻ em chết mỗi năm vì không khí ô nhiễm trong nhà và trong điều kiện sống của họ.

Để kết luận, hạn chế sử dụng các nhiên liệu hóa thạch là điều thực sự cần thiết để bảo vệ an toàn cho sức khỏe con người và bảo tồn tầng sinh quyển của Trái đất. Đây là vấn đề nghiêm trọng hơn nhiều so với vấn đề thiếu hụt nhiên liệu hóa thạch.

Giảm thiểu! Hãy Cứu lấy hành tinh này

Hiện nay, một người Mỹ trung bình tiêu thụ năng lượng bằng 2 người châu Âu, 4 người Trung Quốc, 14 người Ấn Độ và 240 người Ethiopia. Bất bình đẳng trong tiêu thụ này là do thực tế các nước tiêu thụ ít năng lượng nhất lại là những nước đông dân nhất. Theo Liên hợp quốc dự báo, sẽ có 2.5 tỷ người cần tiếp cận với nguồn năng lượng trong 30 năm tiếp theo.

Trong trường hợp này, rõ ràng là không thể có khả năng cho tất cả mọi cư dân trên Trái đất tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch theo phong cách Mỹ. Đơn giản chỉ là không có đủ nhiên liệu hóa thạch! Và theo một cách nào đó, chúng ta cần nói thêm rằng đó cũng là may mắn, vì sự sử dụng rộng rãi của nhiên liệu hóa thạch có thể đã mang lại những thay đổi phá hủy nghiêm trọng hơn nữa đối với khí hậu và gây ra những nguy hại quá mức cho sức khỏe con người.

Do đó, để đảm bảo tương lai nhân loại, sự sử dụng nhiên liệu hóa thạch cần thiết phải được dừng lại – mặc dù một cách từ từ, và tìm kiếm các nguồn năng lượng thay thế khác. Như chúng ta có thể thấy ở phần sau của cuốn sách này, có hai giải pháp khả dĩ cơ bản: (1) năng lượng mặt trời và các nguồn năng lượng tái tạo, và (2) năng lượng hạt nhân. Trong các chương tới, chúng ta sẽ bàn luận chi tiết kĩ hơn về ưu nhược điểm của hai dạng năng lượng này.

Sự sắp tới của khủng hoảng năng lượng trong tương lai là không thể nghi ngờ, mặc dù nhiều người chưa nhận thức được mức độ nghiêm trọng của nó. Đánh giá ảm đạm này được dựa trên ba dữ liệu không thể bàn cãi: (1) sự suy giảm dần dần của các nguồn nhiên liệu hóa thạch, (2) sự thiệt hại đã xảy ra đối với sức khỏe và môi trường do sử dụng lượng lớn nhiên liệu hóa thạch và (3) bất bình đẳng rất lớn tồn tại giữa các nước giàu và nghèo về năng lượng.

Khủng hoảng năng lượng đặt ra câu hỏi về mô hình tăng trưởng dựa trên sự tiêu thụ bằng mọi giá, đã tạo ra sự sẵn có của năng lượng tiêu thụ ở mức giá vô lý trong vài thập niên vừa qua và chỉ mang lại lợi ích cho một phần nhỏ dân số Trái đất.

Trong những chương tiếp theo, chúng ta sẽ xem xét một số giải pháp có thể cho cuộc khủng hoảng này. Chúng ta cũng sẽ thấy rằng sự bùng nổ của khủng hoảng năng lượng sẽ dẫn tới những vấn đề nghiêm trọng không kém khác mang tính chất văn hóa, đạo đức và xã hội.

Hết chương 5. 

Người dịch: Đặng Thị Giang

Biên tập: Phạm Thu Hường

© copyright Zanichelli and Wiley-VCH

Permission granted for translating into Vietnamese and publishing solely on dotchuoinon.com for non-commercial purposes.

Một suy nghĩ 2 thoughts on “Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 5: Thiệt hại không mong muốn (Phần 4)”

  1. Em cám ơn chị Hường, Giang và các anh chị em phiên dịch, biên tập.

    Em chờ đọc những giải pháp có thể cho khủng hoảng năng lượng này.

    Thích

  2. Cảm ơn Thu Hương, trong khi góp nên tiếng nói và lan truyền sự hiểu biết và mong ước của mình về năng lượng, chúng ta cùng học cùng làm cùng tiết kiệm và cùng cầu nguyện bằng cả trái tim cho sự phát triển năng lượng tái tạo nhé. Hiểu biết luôn là bước cơ bản đầu tiên, chị thực sự biết ơn cơ hội được thực hành teamwork này và cả những kiến thức rất cơ bản, đơn giản nhưng truyền tải thông điệp vô cùng mạnh mẽ.

    Cảm ơn sự khích lệ của em và cả nhà 🙂

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s