Tag Archives: Văn Hóa

Tản mạn về từ Hán Việt (phần 5) – ‘Những thành kiến hoá thạch’ về phái nữ qua chữ viết (bộ nữ)


Nguyễn Cung Thông

nguyencungthong@yahoo.com

Nếu chúng ta chỉ nghe đọc hay viết các chữ đẹp hay mỹ (mỹ nhân – người đẹp, mỹ cảnh – cảnh đẹp) theo mẫu tự La Tinh thì không thấy vết tích hay nhận ra phái nữ hay phái nam; tuy nhiên khi viết chữ Hán liên hệ ra thì tình hình lại khác hẳn: các chữ Hán trên ngàn năm nay đã mang trong đó một thành kiến xem thường phái nữ (thành kiến hoá thạch – fossilised prejudice). Tiếng Việt có tiếng cái, một dạng chữ Nôm dùng cái 丐 cho gái và cái, chỉ giống cái và sự lớn hơn hết (đường cái). Khuynh hướng chỉ vật thể lớn nhất (cửa cái, ngón cái) trong tiếng Việt cùng với phái nữ (con dại cái mang, cọp cái) rất khác với khuynh hướng chỉ sự đẹp trong tiếng Hán dựa vào bộ nữ 女 . Ít người biết rằng các từ như nô (lệ), tham lam, ganh ghét, tham ăn, đố kỵ, hiềm nghi, dâm (dật), gian (tà), giận dữ, dấu (diếm), lười (biếng), nịnh (hót), cẩu thả, trộm cắp, bất tài … đã từng được ‘liên kết’ đến phụ nữ qua các chữ Hán truyền thống. Bài viết này sẽ đưa ra một số dữ kiện ngôn ngữ cho thấy ‘thiên kiến’ về phái nữ đã hoá thạch trong tiếng Hán. Giọng Bắc Kinh/BK sẽ được ghi bằng hệ thống pinyin thông dụng hiện nay, không nên lầm số ghi thanh điệu với số ghi phụ chú – như số 1 – đặt sau một âm hay chữ như jian1/ jiān so với ngày1 . Vấn đề kỳ thị giới tính thật ra không đơn giản: một trường hợp đáng ghi nhận ở đây là bà Hillary Rodham (một luật sư tranh đấu cho nữ quyền), sau khi lấy Bill Clinton (cựu Tổng Thống Mỹ thứ 42, 1993-2001) không theo truyền thống đổi tên thành Hillary Rodham Clinton và sau đó cũng trở thành Hillary Clinton (đương kim Ngoại Trưởng Mỹ/2012).

Đọc tiếp tại đây >>

 

Angel Voices

 

Angel Voices là một band nhạc, tập hợp của một nhóm thiếu niên từ các nền văn hóa và các nhóm dân tộc khác nhau ở Australia, nhằm phát huy các giá trị văn hóa tinh thần cũng như sự thống nhất và hài hòa giữa các thành viên cộng đồng.

Hiện tại nhóm có 20 thiếu niên, sống ở Shepparton (Shepparton là một thị trấn của Úc, có đến…32 ngôn ngữ được dùng ở thị trấn này.)

Continue reading Angel Voices

Les Enfoirés: Trông người mà ngẫm đến ta…


 

Từ ý tưởng của nghệ sĩ hài Coluche, người đã lập nên Les Restos du Coeur một vài tháng trước đó, đã mời rất đông nghệ sĩ xuất hiện trên truyền hình cùng tham gia trong một chương trình ca nhạc với mục đích ban đầu là…quảng cáo (vào ngày 26.1.1986)

Nhưng Coluche lại bất ngờ chết trong một tai nạn xe máy (19 Tháng 6 1986), vợ góa của ông, bà Véronique Colucci, kêu gọi những người đã tham gia tiếp tục công việc của mình, mục đích của các buổi ca nhạc thay đổi theo ý nghĩa từ thiện, chủ yếu giúp đỡ những người nghèo khó, vô gia cư và phát triển thành một buổi hòa nhạc hàng năm, với sự góp mặt của hơn bốn mươi nghệ sĩ và những người nổi tiếng từ các nguồn gốc khác nhau.

Les Enfoirés chính thức ra đời từ đó…

Continue reading Les Enfoirés: Trông người mà ngẫm đến ta…

Chuyến đi Trường Sa không thể nào quên

Kỷ niệm nghề báo

 

Tác giả Trần Vân Hạc
Tôi được đi Trường Sa như một duyên may hiếm có trong đời. Trưa ngày 30. 5. 2010 chị Trần Thị Nga, phu nhân cố vụ trưởng Bộ Kế hoạch và đầu tư gọi cho tôi:

Chú đi Trường Sa được không? Đây là chuyến số 10 của năm nay…

Thế là chiều 1.6.2010 tôi bay vào thành phố Hồ Chí Minh. Đêm ấy khi nghỉ ở nhà khách Hải quân, tôi được biết chuyến đi này có số lượng nhà báo và văn nghệ sĩ của gần đủ các loại hình nghệ thuật đi thực tế sáng tác nhiều nhất từ trước đến nay. Tôi thoáng lo âu, không biết rồi mình có trụ được sóng biển của chuyến đi dài ngày không? Không biết sẽ viết được những gì, ghi lại được những hình ảnh nào đáng giá, khi có rất nhiều cât bút chuyên nghiệp đi cùng? Bao lo lắng ngổn ngang trong lòng nhưng tôi tự nhủ: cứ bình tĩnh quan sát và phát hiện những gì ấn tượng nhất, tìm cách thể hiện độc đáo nhất…

Khi ra tàu, thấy nhà sử học Dương Trung Quốc đem lên xe một chiếc trống đồng, anh cho biết:

Continue reading Chuyến đi Trường Sa không thể nào quên

“Trên Dấu Chim Di Thê” – Văn Cầm Hải

 

Không hiểu sao mỗi lần đọc xong một cuốn sách, thường sẽ là lúc nửa đêm của một đêm nào đó vì tính tôi có tật…đọc truyện ráng, vào lúc sáng thức dậy tôi sẽ nhìn ra ngoài cửa sổ và thấy lòng buồn dờn dợn. Có lẽ một phần cũng là vì sự trùng hợp, tôi thích đọc sách vào những đêm mưa khi Sài Gòn bắt đầu trút nước từ lúc khoảng 9 10h. Nằm trong nhà nghe tiếng lộp độp của những giọt nước thật lớn gõ lên mái tôn, và thấy trời lạnh đi thật nhanh vì cái người đặc biệt nhạy với chiều nhiệt độ xuống thấp, cái thú tuyệt nhất lúc đó sẽ là quyn tròn người trong mền và một tay thò ra ngoài cầm nghiêng cuốn sách, đọc ngấu nghiến thay cho những lúc bận rộn chẳng được sờ vào.

Continue reading “Trên Dấu Chim Di Thê” – Văn Cầm Hải

Éric Charden: “Stone & Charden”

 

Ẻric Charden và Annie Stone
Éric Charden sinh năm 1942 tại Hải Phòng, cha Tây nhưng mẹ không phải người Việt mà là người…Tây Tạng.

Theo lời kể của Éric Charden, thì mẹ ông vốn là trẻ mồ côi, được các bà xơ đem về dạy dỗ nuôi nấng. Còn bố ông là một kỹ sư hàng hải, được bổ nhiệm sang Việt Nam làm việc tại thành phố cảng Hải Phòng. Giai đoạn tuổi thơ này được Éric Charden nhắc đến trong tập nhạc đề tựa Indochine 42 (Đông Dương 1942) phát hành vào năm 1995, sau ngày mẹ ông qua đời.

Năm 1969, Éric Charden từng sáng tác nhạc phẩm L’Oiseau Bleu. Trong bài hát, ông dùng biểu tượng Cánh chim xanh để gợi lại những kỷ niệm thời thơ ấu, hình ảnh của khóm tre mọc cạnh bờ ao ở hiên sau, ngôi nhà tuổi thơ có hàng cây phượng vĩ đầy sắc hoa đỏ mọc ngay ở đầu ngõ. Năm lên 7, cậu bé cùng với mẹ trở về Pháp, sống cùng với bà nội ở Marseille. Còn bố ông ở lại Hải Phòng cho đến ngày chiến tranh Đông Dương kết thúc.

Continue reading Éric Charden: “Stone & Charden”

Lệ Chi Viên – Vải mùa đầu

 

Truyện ký  

 

Nhà giáo Hoàng Đạo Chúc
Ông giáo Hoàng cẩn trọng nâng mâm vải chín dâng lên ban thờ danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi và Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ. Đây là những quả vải đầu tiên chín đỏ trên đất Lệ Chi Viên, kể từ năm 1442 đến nay. Nơi đây gần 600 năm trước đã xảy ra án oan thảm khốc đen tối cả đất trời Việt Nam: trung thần Nguyễn Trãi cùng Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ và ba họ bị tru di vì những âm mưu đen tối tranh đoạt vương quyền và hãm hại trung thần.

Không chỉ với riêng ông giáo Hoàng, mà với tất cả thành viên trong đoàn về Lệ Chi Viên – Đại Lai, Gia Bình, Bắc Ninh ngày 3.5.2012 chuẩn bị cho lễ động thổ nhà tiền tế, sẽ không bao giờ quên cái ngày trọng đại này, khi được chứng kiến và thưởng thức những quả vải đầu tiên sau gần sáu trăm năm bị thế lực phong kiến hủ bại tàn phá đến tuyệt diệt. Ông giáo Hoàng nghẹn ngào không nói nên lời, đôi mắt đã nhăn nheo vì tuổi tác rưng rưng đôi giọt lệ. Ông chắp tay thầm khấn vái:

Continue reading Lệ Chi Viên – Vải mùa đầu

Một mình ở Bangkok (*)

 

(*)Một mình là bởi tôi phải ở hostel một mình, tự lên kế hoạch một mình và tự đi chơi với….mấy mình 😀
~ Chia tay những ngày trong sáng tuyệt vời ở Mooktawan, tôi náo nức lên Bangkok giống cô gái ở thôn quê lâu ngày được ra thành phố.~

Ngày thứ nhất

Sau một ngày một đêm đi JJ market mua sắm và lượn khắp các quán bar ở Bangkok với hội Peace Fellows, tôi quyết định chia tay tất cả mọi người, và dọn đến một hostel mà cô bạn người Thái đã đặt cho tôi từ trước. Tôi và Kate, cô bạn người Thái của tôi đã không gặp nhau 3 năm kể từ ngày còn ở Úc.

Sáng hôm đó, tôi chỉ biết là mình kịp đi đến Silom road, làm thủ tục check- in phòng và nghĩ ngay việc mình cần làm bây giờ là nghỉ ngơi, và …ngủ. Bangkok tháng 7 trời nóng như đổ lửa, đi ra đường mồ hôi nhễ nhại, lúc nào cũng có cảm giác cái nắng nóng sắp thiêu đốt cả người, vì thế có vẻ quyết định nằm một nơi và ngủ của tôi là hợp lí hơn cả 😀


(Thuận ở HQ hostel)

Continue reading Một mình ở Bangkok (*)

Mike Brant: Giọng ca bạc mệnh…

 

Mike Brant (Moshe Brand) là một ca sỉ nhạc Pop người Do Thái nhưng thành danh trên đất Pháp.
(Ông sinh năm 1947 và mất năm 1975)

Khi ông 17 tuổi, đã tham gia ban nhạc của anh trai mình: “Chocolate”, và là ca sĩ chính. Ban nhạc bắt đầu bằng cách hát tại các quán cà phê ở Haifa và sau đó chuyển về các hộp đêm và khách sạn tại Tel Aviv.

Mặc dù chỉ nói tiếng Do Thái, nhưng Mike Brant có khả năng hát tốt tiếng Anh & Pháp. Năm 1965, ông đổi tên từ Moshe thành Mike và đến năm 1969 – sau khi sang Pháp- đổi họ Brand thành Brant.

Continue reading Mike Brant: Giọng ca bạc mệnh…

Thơ gặp gỡ thơ

 

Tùy bút
 Nguyễn Nguyên Bảy

Seattle, ngày..tháng sáu, năm 2012.Gửi bạn thơ.

( Dòng viết trên chỉ mang ý nghĩa định vị không gian, thời gian, đối tượng người đọc, đồng thời nhắc nhở người viết không lặp lại những chi tiết đã định vị trong bài lan man này…)


 

Bữa đọc bài thơ Lời Chim Câu ở sân trường UW, một bà Mỹ thân thiện mở lòng: Tôi là J. Tôi muốn là bạn thơ của ông được không? Tôi quá choáng trước câu chào hỏi vang lên bằng tiếng Việt, chuẩn dấu sắc trong chữ muốn, chuẩn dấu nặng trong chữ bạn và chữ được. Tôi đáp như reo: Bà biết tiếng Việt? Bà Mỹ cười: Tôi là cô giáo, tôi biết tiếng Việt một chút. Biết làm thơ bằng tiếng Anh một chút nên rất muốn là bạn thơ của ông. Tôi thích một chút bài thơ Chim Câu ông vừa đọc. Tôi muốn đọc bài thơ ấy bằng văn bản một chút? Tôi gật gật nhiều lần đầu cùng những lời như vô thức yes yes ok ok, mà thực trong lòng đang nói:  Bạn ơi, những câu tiếng Việt bạn vừa cất lên, sắc mầu âm thanh, cung bực nhạc điệu, ý tứ chân tình, tôi cảm như đang nghe bà nói thơ. Cảm ơn bà đã thơ hóa tiếng mẹ đẻ của tôi.. Chúng tôi nắm tay nhau chặt hơn bình thường sau khi hẹn cuối tuần gặp lại. Cho phép chồng tôi, cũng là nhà thơ, đi cùng tôi một chút, được không? Tôi cố thăng hoa niềm hân hoan của mình trong những tiếng Anh đa tầng nghĩa yes ok thank u..

 
Continue reading Thơ gặp gỡ thơ

Haris Alexiou: Nefeli’s Tango

 

Haris Alexiou sinh năm 1950 tại Thebes, Hy Lạp với tên khai sinh là Hariklia Roupaka. Được xem là một trong những ca sĩ nổi tiếng nhất ở Hy Lạp và đã được thương mại hóa thành công từ những năm 1970. Bà đã làm việc với các nhạc sĩ và nhà soạn nhạc nổi tiếng của Hy Lạp, đã biểu diễn tại nhà hát âm nhạc trên toàn thế giới và đã nhận được nhiều giải thưởng.

Chuyển đến sống tại Athens từ năm 1958, và biểu diễn khắp nơi, từ Hy Lạp tới Úc, từ Nga tới châu Phi, từ Mỹ tới Nhật Bản, Haris Alexiou là ca sĩ dùng tiếng hát của mình để truyền bá văn hóa Hy Lạp, mong muốn mọi người hiểu rõ tình yêu, văn hóa và lịch sử của đất nước mình.

Chính vì công trạng ấy, tên của bà đã được đặt cho một đường phố ở Gaziemir.

Continue reading Haris Alexiou: Nefeli’s Tango

Paco de Luciá: Nghệ sĩ Flamenco

 

Paco de Lucia, Gustavo (Gustavo Francisco Sánchez Gómez) sinh tại Algeciras, Andalusia, Tây Ban Nha năm 1947.

Ông là tay guitar flamenco và nhà soạn nhạc. Được xem là một trong những nghệ sĩ guitar tốt nhất trên thế giới và tay guitar vĩ đại nhất của các thể loại flamenco. Ông cũng là người ủng hộ hàng đầu của các phong cách Flamenco hiện đại , và là một trong rất ít nghệ sĩ guitar flamenco, người cũng đã thành công vượt qua hơn vào các thể loại khác của âm nhạc cổ điển và nhạc jazz .

Năm 2004, ông đoạt giải thưởng Asturias (một giải thưởng về nghệ thuậtiểu diễn guitar của Tây Ban Nha) và năm 2010 đã được trao bằng tiến sĩ danh dự của Berklee College of Music ở Boston.

Continue reading Paco de Luciá: Nghệ sĩ Flamenco

Michel Sardou: La maladie d’amour

 

Ca/nhạc sĩ Michel Sardou là con nhà nòi, sinh ra trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật. Ông sinh tại Paris năm 1947, hoạt động âm nhạc từ năm 1965 cho đến nay.

Những điểm đáng chú ý trong cuộc đời Michel Sardou:

Năm 1967, cuộc chiến tranh Việt Nam đã gây ra một làn sóng bài Mỹ ở Pháp (chủ soái là triết gia Jean Paul Sartre), thì bất ngờ Michel Sardou lại tung ra một bài hát ca ngợi các chàng lính Mỹ: Les Ricains (The Yankees), bài hát khẳng định nhiệm vụ của lòng biết ơn với Mỹ.

(Charles de Gaule không thích bài hát này và nó đã không được phát sóng)

Michel Sardou cũng bị cáo buộc là người….phân biệt chủng tộc khi năm 1976 ông viết ca khúc “Le temps des colonies” (Thời của thuộc địa).

Ngoài những tai tiếng trên thì Michel Sardou là một ca/nhạc sĩ tài năng. Bài hát mình giới thiệu với các bạn hôm nay là một ca khúc rất nổi tiếng: “La maladie d’amour” (lời Yves Dessca và Michel Sardou, nhạc Jacques Revaux) sáng tác năm 1973, dẫn đầu bảng Top Hits tại Pháp suốt 11 tuần và trong album thứ 5 đã đứng đầu bảng suốt 21 tuần lể. Ngày nay đã qua nhiều thế hệ, nhưng bài hát vẫn được khán thính giả yêu cầu trong mỗi lần trình diễn của Michel Sardou.

 

Continue reading Michel Sardou: La maladie d’amour

The Turtles: Happy Together

 

Nếu cho mình bầu chọn, mình sẽ chọn “Happy together” là một trong những ca khúc dễ thương…nhất thế giới 😀

Hôm rồi, trong một đám cưới mình tham dự, khi giới thiệu cô dâu chú rể thì xuất hiện một anh chàng violinist …dẫn đường, và từ tiếng vĩ cầm là giai điệu hạnh phúc “happy together” rộn ràng, xen lẫn trong tiếng nhạc du dương và hoa, đèn rực rỡ làm tăng sự rạng ngời của đôi uyên ương.

Ai bảo rằng âm nhạc không …lãng mạn nhỉ? 😀

Lại nhớ bài hát mình đã nghe và yêu thích từ lâu của nhóm Turtles, một bài hát vui tươi ngợi ca hạnh phúc và điều đặc biệt là khi nghe bài hát này, ta có cảm giác lạ lùng rằng dường như hạnh phúc là một vòng tròn và sẽ không bao giờ…kết thúc 😀

Sưu tầm tặng các bạn, (cả bản lời Việt của Đan Hà):

Continue reading The Turtles: Happy Together

Phố đi bộ tại Sài Gòn trong tương lai

vnexpress
Với các gian hàng, quán bar ngoài trời, nơi giải lao thư giãn, không gian biểu diễn nghệ thuật đường phố… 3 khu phố đi bộ sẽ là một không gian sinh hoạt công cộng, giải trí cho người dân và du khách tại TP HCM trong tương lai.
> Đề xuất lập 3 khu phố đi bộ ở TP HCM

Phối cảnh nhìn từ trên cao 3 khu phố đi bộ gồm đường Bùi Viện, Đồng Khởi và khu vực chợ Bến Thành (quận 1, TP HCM). Theo đề xuất với UBND TP HCM, khu phố đi bộ sẽ hình thành từ Công viên 23/9 đến quảng trường Quách Thị Trang (trước chợ Bến Thành), kết nối với quảng trường Mê Linh và mảng xanh từ Công viên 23/9 ra khu vực dọc bờ kênh Bến Nghé. Việc xây dựng các tuyến phố đi bộ sẽ kết hợp với tổ chức hoạt động thương mại nhỏ mang tính truyền thống.

Continue reading Phố đi bộ tại Sài Gòn trong tương lai