Thế nào là thành công và phát triển? Những điều gì là cần thiết để tạo nên một cuộc sống tốt đẹp? Cuộc sống cũng như mục tiêu phấn đấu của đời bạn sẽ chịu ảnh hưởng rất nhiều bởi những gì bạn ưu tiên định hướng, những tiêu chí mà bạn chọn để đánh giá sự thành đạt và hạnh phúc.

1. GDP và mặt trái của tăng trưởng kinh tế

GDP từng và hiện vẫn được dùng rộng rãi trên thế giới như một chỉ số đánh giá sự phát triển kinh tế. Vấn đề đáng nói là, có lẽ do nó quá phổ biến và được ưa dùng đến nỗi người ta thường đánh đồng GDP với tiến bộ xã hội. Thực ra GDP cơ bản chỉ là tổng giá trị sản xuất (tiêu thụ) nội địa tính bằng tiền tệ. Trong khi đó, tiến bộ xã hội là một vấn đề nhiều mặt mà GDP chỉ là một chiều mang tính vật chất của nó. GDP không kể đến những dạng “vốn” con người và xã hội, sinh thái…rất nhiều thứ thật sự làm cho cuộc sống có ý nghĩa. GDP không thể bao hàm chất lượng cuộc sống và cũng không phản ánh được sự phân bố bình quân đầu người một cách trung thực ở những quốc gia có mức chênh lệch giàu nghèo cao. Vì thế, chiến lược phát triển quốc gia nếu chỉ dựa trên tiêu chí GDP sẽ dễ bị lạc hướng, bám vào phương tiện mà quên mất (thậm chí hy sinh luôn) mục đích!

Chặt cây phá rừng, khai thác tận lực tài nguyên tất nhiên xuất hiện tăng trưởng kinh tế ở khu vực đó nhưng cái giá phải trả cho môi trường và sức khỏe cộng đồng về lâu dài có được tính đến? Bạn đừng nghĩ môi trường là cái gì xa lạ, mà nó chính là sức khỏe, sức khỏe của chính cơ thể bạn, của cộng đồng và hệ sinh thái.

Buồn hơn, mặt trái của áp lực tăng trưởng kinh tế không chỉ là những suy thoái môi trường, mà đôi khi đó còn là những rạn nứt và khủng hoảng các giá trị tinh thần, văn hóa truyền thống, trong một xã hội bị chi phối bởi sức mạnh đồng tiền, tiêu dùng và cạnh tranh. Sự thừa mứa vật chất chưa hẳn đã đồng nghĩa với hạnh phúc.

2. Đi tìm thước đo mới cho sự phát triển

Trước những hạn chế của GDP như một tiêu chí để định hướng và đánh giá mức độ phát triển, đã có nhiều đề nghị về những chỉ số thay thế khác có tầm nhìn tổng quát và chính xác hơn, được biết đến nhiều nhất trong số đó là chỉ số phát triển con người (HDI) và chỉ số tiến bộ thực sự (GPI). Rõ ràng rằng một quốc gia được coi là phát triển trước hết phải bảo đảm những nhu cầu vật chất cần thiết cho người dân. GDP vẫn được dùng đến khi tính toán hai chỉ số này nhưng trong mối tương quan với các yếu tố khác nữa.

Chỉ số phát triển con người HDI hướng đến sự phát triển xã hội mang tính nhân văn, với con người làm trung tâm, đã được Liên Hiệp Quốc sử dụng để xếp hạng các quốc gia theo chất lượng cuộc sống, bao gồm những tiêu chí như tuổi thọ (sức khỏe), phổ cập giáo dục (tri thức), GDP bình quân (thu nhập). (Việt Nam đứng 105/177 nước về HDI, theo báo cáo LHQ năm 2007)

Chỉ số tiến bộ thực sự GPI được một nhóm nghiên cứu chính sách ở Mỹ cổ động giới thiệu và đề xuất cách tính. Theo đó, GPI được tính dựa trên GDP làm mức ban đầu, sau đó điều chỉnh bằng cách cộng thêm những yếu tố ảnh hưởng tích cực (công việc tình nguyện, chăm sóc trẻ em, kinh tế gia đình…) trừ đi những yếu tố ảnh hưởng tiêu cực (khắc phục ô nhiễm môi trường, chi phí thuốc men, chi phí an ninh và tòa án cho các tội phạm, trớ trêu thay, những chi phí có thể làm tăng GDP nhưng rõ ràng không phải là chỉ thị của sự phát triển tốt) đến hạnh phúc con người và phúc lợi xã hội.

Các chỉ số mới giúp ta có cái nhìn chân thực, sâu rộng hơn về phát triển. Điều này đặc biệt ý nghĩa khi chúng được xem như là thước đo, là tiêu chí để hoạch định những chính sách, chiến lược hướng đến sự phát triển bền vững, trong đó chú trọng đến sức khỏe, môi trường và phúc lợi thật sự của người dân.

3. Chỉ số tổng hạnh phúc quốc dân

Thuật ngữ GNH (Gross National Happiness) –Tổng Hạnh Phúc Quốc Gia được vua Bhutan Jigme Singye Wangchuck đặt ra khi ông lên ngôi năm 1972, đến nay đã được nhiều nước trên thế giới lưu ý và học tập. Nó cho thấy quyết tâm của ngài theo đuổi một con đường phát triển kinh tế chọn lọc và thận trọng để bảo vệ môi trường và gìn giữ nền văn hóa tâm linh độc đáo của một xứ sở thấm đẫm tinh thần Phật giáo. Những giá trị đạo đức được đặt làm trọng tâm trong chiến lược kinh tế để bảo đảm nguồn lương thực, nhà ở và sức khỏe người dân. Trong triết lý định hướng phát triển của họ, tiêu chí ưu tiên là GNH chứ không phải là GDP, quan niệm đó định nghĩa lại sự thịnh vượng trong một tầm nhìn bao quát hơn, đo lường phúc lợi thật sự hơn là chỉ với sự tiêu thụ vật chất.

Vương quốc bé nhỏ dưới chân dãy Hy Mã Lạp Sơn này là một trong số ít quốc gia mà con người sống một cách gần như bền vững và thanh bình, không có người thất nghiệp, nghiện rượu hay bất hạnh, không có bạo lực, tội ác. Mỗi gia đình đều có đất đai, gia súc để có thể tự cung cấp mọi thứ cần thiết cho mình. Giáo dục và chăm sóc y tế được miễn phí. Đây là quốc gia duy nhất trên thế giới cấm săn bắn hay đánh bắt thú hoang dã, cấm kinh doanh thuốc lá dưới mọi hình thức. Trong khi các nước đang phát triển bán rẻ nguồn tài nguyên của mình và tìm mọi cách thu hút du lịch nhằm tăng trưởng kinh tế, luật Bhutan ngược lại, rất chú trọng bảo vệ tài nguyên thiên nhiên với 60% diện tích đất bao phủ bởi rừng và hạn chế du lịch (bằng cách thu phí rất cao) để ngăn ngừa những ảnh hưởng tiêu cực của nó đến văn hóa địa phương.

Sự thật là Bhutan vẫn còn nghèo. Không có nghĩa là mọi thứ đều tốt đẹp ở Bhutan hay vương quốc nhỏ bé này đã thành công với chỉ tiêu Tổng Hạnh Phúc Quốc Dân của mình, nhưng những kết quả đạt được là đáng kể. Bước tiến cuộc sống tuy chậm nhưng nhân bản và tiềm ẩn nguồn nội lực dồi dào.

Mặc dầu GNH giống như một nguyên tắc dẫn đường hơn là một chỉ số có thể đo đạc, khái niệm này mang tính cách mạng và có sức ảnh hưởng mạnh mẽ. Theo Frank Dixon, chuyên gia cố vấn về kinh tế và phát triển bền vững cho các doanh nghiệp và chính phủ, GNH có thể là một bước tiến quan trọng trong lý thuyết kinh tế trong suốt hơn 150 năm qua, khi mà càng ngày người ta càng nhận ra cái giá phải trả đắt đỏ cho sự suy thoái môi trường và xã hội trước sự thống trị tràn lan của chủ nghĩa vật chất và tiêu thụ.

Cuối cùng, mời bạn xem một đoạn phim tài liệu thú vị về Bhutan và chỉ số Tổng Hạnh Phúc Quốc Gia của hãng Journeyman.Tv dưới đây. Các bạn sẽ thấy ở Bhutan, có rất nhiều cần sa (marijuana), nhưng người ta không ai hút cần sa, chỉ dùng cho heo ăn!!

Bhutan and Gross National Happiness (ABC Australia – 16 phút)

Chúc các bạn một ngày tươi hồng!

Thùy Dương
.

Bài liên hệ: Nghe nhạc Bhutan, vương quốc hiền từ của hạnh phúc

Bài này đã post trên Lá Xanh.

Có ai trong chúng ta chưa từng một lần trải qua cảnh ngộ khó khăn: Chúng ta bế tắc, tuyệt vọng, cô đơn, rối trí, hay đau khổ…? Trong những lúc tưởng như trái đất ngừng quay, và mình như người “bốn phía mưa rơi” ấy, chúng ta cần gì?

Chúng ta cần nói, và cần một người lắng nghe ta nói. Chỉ cần nói ra được, chúng ta thường cảm thấy nhẹ lòng và bình tâm. Nhất là khi người nghe lại là một người biết nghe. Và trong trường hợp ấy nghệ thuật lắng nghe của ta chính là món quà quý giá ta trao tặng cho người, chưa nói đến những lời khuyên có giá trị theo sau.

Ngoài ra các bạn thử nghĩ xem có bao nhiêu người khi phải quyết định những việc quan trọng cho cá nhân hay cho một tập thể mà không cần trao đổi, bàn bạc với ai đó? Không chỉ các nhà cố vấn, tư vấn, chuyên gia, bác sĩ, luật sư, và giáo viên … mới cần lắng nghe. Trong đời sống hàng ngày, chúng ta cũng thường đóng vai trò của các cố vấn, các nhà tư vấn, mà chúng ta không biết đấy thôi.

Ta đóng vai trò quan trọng ấy với ai? Với người thân, với bạn hữu, với đồng nghiệp, với những người ta gặp gỡ, những người có nhu cầu nói với ta và cần ta lắng nghe. Nhưng các cuộc nghiên cứu mới đây cho biết người ta chỉ có thể nhớ khoảng 25% đến 50% những gì họ đã nghe. Điều đó có nghĩa là khi chúng ta nói chuyện với sếp, đồng nghiệp, khách hàng hay thậm chí với người yêu, vợ chồng của chúng ta trong vòng 10 phút, thì họ chỉ thật sự nghe được từ 1 đến 5 phút là tối đa.

Ngược lại, điều đó cũng có nghĩa là khi bạn nói chuyện với người khác, bạn cũng không nghe hết những gì họ nói. Bạn chỉ có thể nắm bắt được khoảng 25-50% những điều quan trọng đó.

Ta hãy thử xem xét nhu cầu cần được nghe xếp vào thang bậc nào trong số những nhu cầu thiết yếu nhất của con người?

Theo thang bậc nhu cầu con người của Abraham Maslow, (1908-1970) nhà tâm lý thuộc trường phái Tâm lý học nhân văn (humanistic phsychology), 8 nhu cầu thiết yếu nhất của con người xếp theo thứ tự từ cơ bản nhất (sinh lý) đến cao nhất (tinh thần) như sau:

– Nhu cầu cơ bản (basic needs)
– Nhu cầu về an toàn (safety needs)
– Nhu cầu về xã hội (social needs)
– Nhu cầu được quý trọng (esteem needs)
– Nhu cầu về nhận thức (cognitive needs)
– Nhu cầu về thẩm mỹ (aesthetic needs)
– Nhu cầu được thể hiện mình (self-actualizing needs)
– Sự siêu nghiệm (transcendence).

Nghe và nói đều có mặt ở các bậc cao hơn: nhu cầu về xã hội, được quý trọng, nhận thức, thẩm mỹ, được thể hiện mình…

Trong thời đại ta đang sống, giáo dục hiện đại nhằm đến 4 mục tiêu trụ cột sau đây:
– Learning to know: Học để biết.
– Learning to do: Học để làm.
– Learning to live together: Học để chung sống.
– Learning to be: Học để tự khẳng định mình.
(Unesco Learning: the Treasure Within; The Four Pillars of Education):

Nghe cũng là một công cụ, một kỹ năng quan trọng nhất không thể thiếu vắng trong 4 mục tiêu lớn ấy.

Chúng ta thường lắng nghe vì những mục đích sau: thu thập thông tin, hiểu biết, giải trí và học hỏi. Nhưng có một mục đích sau mà ít người chú ý : nghe để cảm thông trong những mối quan hệ giữa người với người ( interpersonal relationship)

Như thế không ai trong chúng ta có thể phủ nhận vai trò của nói và nghe trong cuộc sống (học tập, làm việc, giao tiếp…) , nhưng thường chúng ta chỉ chú trọng đến cách nói năng sao cho hay, lưu loát, diễn cảm, và hiệu quả. Ta thường dễ dàng quên đi kỹ năng nghe, hay đúng hơn nghệ thuật nghe – cũng hết sức cần thiết.

Chẳng hạn, nghe chủ động và hiệu quả là một thói quen là kỹ năng quan trọng và nền tảng của việc giao tiếp. Nghe chủ động có nghĩa là tập trung vào người bạn đang lắng nghe, cho dù đó là cuộc nói chuyện trong nhóm hay chỉ có 2 người, để hiểu được họ đang nói điều gì. Là người nghe, bạn nên tự mình có thể nhắc lại bằng từ ngữ của mình những gì họ vừa nói. Điều đó không có nghĩa là bạn đồng ý với tất cả những gì họ nói, mà chỉ có nghĩa là bạn thực sự hiểu họ đang nói gì.

Sau đây ta hãy cùng nghe những ý tưởng của Chuck Gallozzi về nghệ thuật lắng nghe:

“Trước khi chúng ta có thể làm lãnh đạo,
chúng ta phải phụng sự
Trước khi ta có thể phụng sự,
ta phải sẵn sàng.
Trước khi ta sẵn sàng,
ta phải học
Trước khi ta có thể học,
ta phải lắng nghe.
Trước khi ta có thể lắng nghe,
ta phải im lặng”

Sự thông thái là phần thưởng của một đời biết lắng nghe. Một tặng phẩm quý giá
Nghệ thuật tinh tế biết lắng nghe là một tặng phẩm tuyệt vời chúng ta có thể trao tặng cho người khác và cho chính mình. Khi ta lắng nghe những người khác, chúng ta cho họ thấy rằng những gì họ nói là quan trọng. Như thế, chúng ta đã khơi dậy lòng tự tin và tự trọng ở họ. Thậm chí nếu những lời họ nói không giúp được cho ta, nó sẽ rất có ích cho họ, vì giống như hoa kia hé nụ và nở rộ dưới ánh dương, người ta cũng bộc lộ và tăng trưởng khi mở lòng mình ra với một đôi tai biết lắng nghe. Lợi ích đối với bản thân ta cũng quan trọng không kém; xét cho cùng, làm thế nào chúng ta có thể học nếu chúng ta không nghe? Đây cũng là lý do tại sao Zeno ở Citium, Cyprus (334 BC – 262 BC, một triết gia Hy Lạp cổ nổi tiếng) cách đây hơn 2000 năm đã nói, “Lý do ta có 2 tai và một cái miệng là để ta có thể nghe nhiều hơn và nói ít hơn. ”

Khi lắng nghe bạn tốt, bạn hiền, ta được tắm mình trong sự hiểu biết, nguồn cảm hứng, và những lời khuyên giá trị. Vì thế, Henry J. Kaiser (một kỹ nghệ gia người Mỹ, được mệnh danh là cha đẻ của ngành đóng tàu hiện đại của nước Mỹ) nói rằng: “Tôi thành công vì có bên mình những người thông minh giỏi hơn tôi và tôi biết lắng nghe họ. Và tôi cho rằng mọi người đều giỏi về cái gì đó hơn tôi.” Bằng việc lắng nghe những người khác, ta biết phải làm gì và nên tránh làm gì. Đồng thời ta phát triển những mối quan hệ củng cố cho vị trí của chúng ta. Bạn hữu của chúng ta nói cho ta biết họ cảm nhận những điều giống như ta, vì thế ta biết rằng chúng ta không cô đơn. Lắng nghe là một cơ hội để an ủi, trấn an, và động viên những người khác.

CÁCH NGHE

Làm người biết nghe không phải dễ. Thực vậy, chỉ có nghe đài phát thanh (radio) là dễ. Cái gì khiến cho lắng nghe khó đến thế? CÁI TÔI của ta. Rất thường khi ta giả vờ như đang lắng nghe trong khi tâm trí của ta đang chạy đua để tìm một lời nói ra. Ta bị thôi thúc cắt ngang người đang nói và thêm vào một từ. Chúng ta dường như muốn nghe thấy chính mình chỉ để khẳng định và tăng giá trị sự có mặt của ta. Và nếu người đang trò chuyện cùng ta để ta nói, ta cứ nói mãi tùy thích thay vì kết thúc sau khi đã nêu ý kiến. Không muốn từ bỏ hứng thú nói, ta tìm cách điều khiển cuộc đàm thoại bằng cách nói huyên thuyên, không dứt.

Vậy ta nên lắng nghe như thế nào? Trước hết, vất bỏ CÁI TÔI của bạn đi. Hãy để nó bên ngoài cửa. Nhìn người đối thoại và tập trung vào những gì người ấy đang nói. Tự hỏi xem mình có thể học được gì và cả hai người có được lợi ích gì từ cuộc nói chuyện. Tiếp đến, hãy nhận thức các ý tưởng, kinh nghiệm, và thái độ của bạn. Tức là thử xem bạn đang lắng nghe một cách khách quan, hay đang tô điểm lời của người nói bằng sự diễn giải của bạn. Để tránh bóp méo sự kiện và hiểu sai người đối thoại, có những lúc nên dừng cuộc nói chuyện và xác minh xem mình có hiểu đúng không. Để xác định, chỉ cần nói : Như vậy, điều bạn đang nói là …. ( nhắc lại những gì bạn nghe được) và ý bạn là (nói những điều bạn hiểu). Ngoài ra, để có được nhiều lợi ích nhất từ cuộc nói chuyện, hãy cố gắng đặt mình vào vị trí người nói. Hãy cố gắng để cảm nhận những cảm xúc của người nói và hiểu tại sao những gì đang nói ra lại quan trọng với người ấy. Như vậy, bạn sẽ có thể làm tăng thêm nhiều trải nghiệm và sự hiều biết của mình. Ngoài ra, điều này cũng sẽ làm cho người nói trải lòng ra. Vì thế, cả hai đều cảm thấy khả năng biểu đạt, hiểu biết luôn tăng tiến. Hãy nhớ rằng, bạn hãy đặt mình vào địa vị của người nói trước khi bạn thực sự mở lời, vì thế hãy để họ nói .Và nếu bạn muốn mình khôn ngoan, hãy luôn hỏi ý người đối thoại.

Còn những gì bạn không nên làm liên quan đến chuyện lắng nghe? Có đấy! Đừng lắng nghe những chuyện ngồi lê đôi mách và những chuyện tiêu cực, vì bạn có mặt là để lan truyền cái tốt đẹp, chứ không phải ác ý.

Chuck Gallozzi

Tóm lại nghệ thuật lắng nghe cũng đòi hỏi thái độ tích cực lắng nghe, nghe một cách chủ động, như Kenneth A. Wells nói: “Một người biết lắng nghe luôn có gắng hiểu thấu đáo những gì người khác đang nói. Dù sau đó, anh ta có thể phản đối người kia một cách kịch liệt, nhưng trước khi phản đối, anh ta sẽ lắng nghe để hiểu rõ ý kiến đó.” Ngoài ra một người biết lắng nghe sẽ có tâm thế thích hợp cho việc lắng nghe. Xin nhắc lại với bạn lời của Thiền sư Nhất Hạnh mà người viết bài này xem như lời dạy: “Hãy luôn cho đi bằng sự có mặt của chính mình”. Vậy bằng cách lắng nghe với cả tâm trí của bạn, với hiểu biết và cảm thông, yêu thương là bạn đã cho đi sự có mặt của mình trong mối quan hệ tốt đẹp nhất gữa người và người.

Khả năng lắng nghe của bạn có ảnh hưởng rất lớn đến công việc và mối quan hệ với những người chung quanh. Và với tôi, nghệ thuật lắng nghe còn là một nghệ thuật để nâng cao tâm hồn.
Trong lắng nghe, bạn sẽ cho đi sự có mặt của bạn và sẽ nhận lại rất nhiều trong chính sự cho đi ấy.
Cho phép tôi hỏi bạn câu này: Hôm nay bạn đã lắng nghe ai thế và bạn muốn ai lắng nghe mình đây?

Thân ái chúc các bạn một ngày cho đi và nhận lại nhiều hiểu biết và cảm thông