Chúng đã được tích tụ, quy đúc từ bao bao ngày vật vã
Un cao…un cao bằng rất nhiều mảnh vỡ
Những mảnh vỡ hình hài sâu cứa những con tim
Chúng luôn nóng…nóng sôi cùng bao viến cảnh
Những viễn cảnh không cao sang, không mượt mà nhung lụa, không lóng lánh sắc màu lộng lẫy, chỉ…
Nhẹ nhàng như một khúc ca, bằng giai điệu của một ngày êm ả, bằng những hợp âm như ngàn ngàn trường đoạn, cất lên giữa vòm trời văn vắt thênh thang, từ bao mảnh vỡ…
Giấc mơ của bạn chất đầy bao hữu thể
Những hữu thể rất bình thường luôn hiển hiện trong con mắt của vòng chuyền cuộc sống
Nhưng những bình thường ấy đã không thể bình thường
Vì những vết gai đầy xây xước
Bởi những bất bằng cuộc sống tạo nên
Bởi những góc nhìn chênh, chênh từ bao vô cảm, chênh từ những vô tình mà đời đã vốn dĩ mặc nhiên
Những cái chênh ấy làm tôi đau, bạn đau, và nhiều nhiều ai khác đã đau
Những cái đau ấy đã khiến tôi mơ, bạn mơ, và nhiều nhiều ai khác cũng mơ
Những giấc mơ của bạn nóng hơn, dài hơn tất cả
Bạn không chỉ ngồi mơ mà đang chuyển động những giấc mơ
Những giấc mơ được phân đoạn theo một lộ trình
Lộ trình của những cái nắm tay tựa như một chiếc đèn kéo quân
Bạn vận hết tất cả những khí lực của mình
Thổi vào đấy một làn hơi
Bùng lên một ngọn lửa
Ngọn lửa của một cuộc trường chinh gian khó
Ngọn lửa cho chiếc đèn kéo quân chuyển động
Quay…quay…chậm…chậm…nhanh…nhanh…nhanh hơn nữa
Ráp dần vào nhau những đoản khúc của giấc mơ
Những vòng quay đã khiến những mảnh hình rời rạc
Biết tạo nên một vũ điệu liên hoành
Kết nối, rủ rê, lôi cuốn
Những làn hơi cộng hưởng cùng hơi thở bạn
Một luồng khí lực tràn trề, lan toả
Một thứ nhiệt năng đốt cháy lên bao nỗi khát khao
Cháy…cháy….cháy lên đi…cháy to hơn nữa…
Nào hãy bùng lên đi bao mảnh vỡ hình hài !
Hãy hát…hãy hát lên và hãy bước
Thơ làm phải để chơi đâu
Thơ làm mượn sợi tơ khâu thành chùm
Chùm thời đổi kẹo sin gum
Chùm ngâm rượu đế vui chung bạn bè
Chùm treo tít tận ngọn tre
Buồn tình gió hát thần nghe giật mình
Chùm còn dành để làm kinh
Niệm cho quỉ sứ yêu tinh đỡ gàn.
Không sân khấu
Không ánh sáng âm thanh điện tử
Chỉ guitar khẽ như hơi thở.
Không thời trang Rap, Rock
Chỉ điệu dân ca
Amí hát ru con, hát khi một mình lên rẫy
Khúc Ayray bên bếp lửa
Ama trút nỗi vơi đầy.
Những chàng trai của núi rừng
Quên hào quang tuổi tên nghệ sĩ
Hát với nhau
Quây quần giản dị
Đốt đêm cao nguyên rạo rực gió giao mùa.
Họ hát nhịp nhàng
Âm sắc Ê Đê, K’Ho,Gia rai,Mơ Nông không còn ranh giới
Chỉ ấm trầm tiếng nói con tim.
Họ hát nồng nàn
Giọng thầm thĩ yêu thương gọi chân lạc bước
Giọng dào dạt thác nguồn mùa nai gọi bạn
Giọng vút trong vui lúa chín vàng.
Họ hát dịu dàng
Đau đáu nỗi chim không còn rừng biết thả vào đâu giọng hót
Nỗi bazan cây thôi không trĩu quả
Nỗi ai nỡ quên bến nước buôn làng.
Không hoa, không môi hôn
Người hát nhận đồng cảm từ người nghe qua mắt nhìn ngấn nước
Nước mắt không rơi
Nước mắt long lanh ngưỡng phục
Lóng lánh hạnh phúc
Một phía đời vừa mở cánh giao hoà.
Chân thực đến không ngờ
Các chàng trai trải lòng với gió
Với lời ca với đêm dần ngắn
Bằng trái tim căng tràn nhựa sống
Rằng yêu
Rằng hát
Nối khát khao
Xoá ngăn cách
Níu xa về.
Chào các bạn Lý Thái Tổ
Hôm nay chúng ta bàn đến một bài thiền thi của thiền sư Vạn Hạnh, dạy học trò, đã đăng trước đây trong PPS Thiền Thi (Lý Trần). Thiền sư Vạn Hạnh họ Nguyễn, sinh vào khoảng năm 932, người làng Cổ Pháp, phủ Thiên Đức (hiện nay là làng Đại Đình, xã Tân Hồng, huyện Tiên Sơn, Bắc Ninh). Ngài xuất giá ở chùa Lục Tổ, là học trò của Thiền Ông. Ngài thuộc thế hệ thứ 7 của dòng thiền Tỳ Ni Đa Lưu Chi của chùa Pháp Vân.
Thiền Sư Vạn Hạnh đã từng giúp vua Lê Đại Hành trị quốc, nhưng khi thấy vua Lê Long Đĩnh không còn là minh quân, thiền sư Vạn Hạnh đã cùng với Đào Cam Mộc sắp xếp việc triều chính và đưa Lý Công Uẩn lên ngôi vua hiệu Lý Thái Tổ năm 1009.
Vào ngày rằm, tháng 5, năm Ất sửu, Thuận Thiên 16 (1025), ở chùa Lục Tổ, trước lúc qua đời, thiền sư đã gọi học trò đến dặn dò trong bài Thị đệ tử sau:
Thị đệ tử
Thân như điện ảnh hữu hoàn vô
Vạn mộc xuân vinh thu hựu khô
Nhậm vận thịnh suy vô bố úy
Thịnh suy như lộ thảo đầu phô
Quốc sư Vạn Hạnh
(Nguyễn Vạn Hạnh ?-1018)
Việt dịch:
Dạy học trò
Thân như điện chớp, có thành không
Cỏ cây xuân thắm, thu héo tong
Suy thịnh vào tay, lòng không sợ
Thịnh suy như sương bám cỏ đồng
TĐH dịch
Thân như điện chớp có thành không.
Thời xưa người ta gọi ánh chớp trên trời là điện. Thân ta như điện chớp tức là có đó và biến mất ngay, có thành không. Tức là nói đến cái phù du tạm bợ của thân này.
“Có thành không” trong bản chữ Hán là “hữu hoàn vô”, tức là “có trở về không.” Trở về, như vậy có nghĩa là, trước là không, sau mới thành có, sau đó lại trở về không.
Tức là, “không” đây chẳng có nghĩa là “không có” theo nghĩa triệt tiêu, zero. “Không” đây là tên của bản tính nguyên thủy, bản tính đầu tiên, của tất cả mọi thứ trong vũ trụ. Vì vậy, ta nên viết hoa cho dễ hiểu–Không
Người ta hay dùng hình ảnh “nước và sóng” để diễn tả “Không và có”. Nước là bản tính nguyên thủy, sóng là hiện tượng bề mặt. Nước thì luôn ở đó, nhưng mỗi con sóng thì chỉ hiện ra vài mươi giây là biến mất. Sóng tan lại “trở về” nước. Thân ta tan biến, lại trở về Không.
Như vậy khi chết đi, cái thân như ánh chớp này lại trở về bản tính nguyên thủy của mình là “Không”. Chết chẳng phải là hết, mà là trở về bản tính nguyên thủy—Không.
Cỏ cây xuân thắm, thu héo tong
Có sinh thì có tử. “Thành, Trụ, Hoại, Không” là bốn thời kỳ sống của vạn vật—sinh ra, đứng vững, hư hại, tan biến.
Cây cỏ mùa xuân nẩy sinh mầm sống, hạ là thời sống mạnh, thu là vào giai đoạn héo úa, đông là chết.
Con người có sinh thì có tử, cũng là lẽ tự nhiên. Tử có nghĩa là thân này tan biến đi để trở về Không.
Vậy thì việc gì mà sợ chết? Việc gì mà các đệ tử phải sợ, phải buồn việc thầy chết?
Suy thịnh vào tay, lòng không sợ. Thịnh suy như sương bám cỏ đồng.
Khi xuống khi lên, khi thắng khi thua, khi thành khi bại, khi suy khi thịnh, cũng là lẽ tự nhiên. Cả một đời người cũng chỉ là một ánh chớp, thì bao nhiêu suy thịnh lên xuống trong đời đó còn nhỏ và nhanh hơn cả một ánh chớp. Mong manh phù du như giọt sương trên đầu cỏ, sẽ tan biến ngay dưới những ánh mặt trời đầu tiên. Có gì mà phải quan trọng hóa chúng? Có gì mà phải sợ?
Sống chết cũng chỉ là một tí lên xuống suy thịnh, như sóng lên sóng xuống, của vòng luân lưu “có hoàn Không, Không sinh có”, mà thôi. Có gì mà phải sợ?
Chúng ta cần ghi chú thêm ở đây rằng, “không sợ” là một đức hạnh rất quan trọng trong đường tu Phật. Người Giác Ngộ có tâm tĩnh lặng, không sợ, không có bất kỳ nỗi sợ nào gây sóng gió trong tâm.
Trong 6 đường tu của Bồ tát (lục độ ba-la-mật), đường đầu tiên là bố thí—bố thí tiền (tài thí), bố thí Phật pháp (pháp thí), và bố thí tính không-sợ (vô úy thí). Trong ba loại bố thí này, thì bố thí cao quí nhất là “vô úy thí”, tức là “bố thí tính không-sợ,” là mang cho người ta sự can đảm và đức bình tĩnh.
Tóm lại, bài thơ này, nhắn nhủ đệ tử trước khi chết, rằng sống chết là lẽ tự nhiên. Thân này cũng chỉ phù du như ánh chớp. Đang có và sẽ trở về Không. Cũng chỉ là thịnh suy của sóng lên sóng xuống, sóng sinh và sóng tan, trên mặt biển. Chẳng có gì phải lo sợ.
Binh thản đối diện cái chết.
Bình thản đối diện thịnh suy thắng bại ở đời.
Bình thản đối diện cuộc đời.
Không sợ.
Không sợ thắng bại, thịnh suy, được mất, sống chết.
Đợi hoài ngày rét nhất năm
Rặng quỳ hiu hắt xa xăm cuối đường
Ngỡ ngàng
một sớm tinh sương
Người đi ngoái lại
sắc vương dấu mùa
Ô hay, nửa thực nửa ngờ
Thắm vàng ngập lối hoa đùa gió đông
Rải niềm vui tặng mênh mông
Giữ riêng vị đắng ẩn trong hương quỳ
Em đánh rơi câu sli*
Trôi xuôi dòng nước
Cho con cá không biết bơi
Cho con chim không biết hót
Anh vớt lời thương bằng tiếng đàn
Anh vớt lời yêu bằng gió thổi
Ngày hội
Chim đón dâu theo về
Người già mừng ba hôm
Trẻ con mừng ba tháng
Chum rượu chôn ba năm được đào lên mời người trong bản
Hương nồng thơm lan chín núi mười mường
Vết chân chim đằm lại trên sương
Rượu Tài Ngào em đem theo đủ làm say lòng con trai con gái
Câu sli đánh rơi…
Mùa kết trái
Chim đón dâu theo về
Tác giả: Nhà thơ Hoàng Chiến Thắng
(*) Sli là một điệu hát của người Tày sống ở vung Đông Bắc Việt Nam
.
SLI LINES DROPPED
You drop Sli lines
Downstream
For fish that don’t know swimming
For birds that don’t know singing
I pick up the love-words with pipa sounds
I pick up the love-words with blowing winds
Day of festival The welcoming birds bring the bride home
The elders celebrate for three days
The kids are excited for three months
The wine jar, three-year buried, is dug up for all
Its fragrance spreads over nine mountains and ten villages
The crow’s feet leave marks on the dew
The Tai Ngao you’ve brought along is strong
Enough to intoxicate the hearts of boys and girls
Sli verses dropped…
Fruiting season
The welcoming birds bring the bride home
Xin cho con được làm công cụ an hòa của Người;
Nơi có hận thù, con gieo hạt giống tình yêu;
Nơi có tổn thương, con đem những lời hối lỗi;
Nơi có nghi ngờ, con dựng lại niềm tin;
Nơi chỉ còn tuyệt vọng, con xây hi vọng;
Nơi phủ đầy bóng tối, con thắp sáng trời đêm;
Và nơi nỗi buồn vây phủ, con trao tặng niềm vui;
Đấng Toàn Năng,
Xin cho con tìm sự an ủi ít hơn những lời con an ủi,
Được cảm thông ít hơn con hiểu được tha nhân,
Được yêu thương ít hơn trao gửi yêu thương,
Vì chính trong sự cho đi là nhận lại,
Trong sự thứ tha mà ta được thứ tha,
Và trong khi chết đi được sinh vào cõi sống vĩnh hằng
Amen
Thánh Francis of Assisi
Huỳnh Huệ dịch
The Peace Prayer of Saint Francis
Lord, make me an instrument of Thy peace;
where there is hatred, let me sow love;
where there is injury, pardon;
where there is doubt, faith;
where there is despair, hope;
where there is darkness, light;
and where there is sadness, joy.
O Divine Master,
grant that I may not so much seek to be consoled as to console;
to be understood, as to understand;
to be loved, as to love;
for it is in giving that we receive,
it is in pardoning that we are pardoned,
and it is in dying that we are born to Eternal Life.
Amen.
Saint Francis of Assisi
Em về rồi anh hát với ai
Giữa gió hào hoa trăng phóng khoáng
Rượu trong veo sóng sánh mắt môi
Em về rồi anh hát với ai
Đêm phố núi níu mời
Mê hoặc nụ cười sơn nữ
Thơ nghiêng vai rủ rỉ buồn vui
Em về rồi anh hát với ai
Khúc tinh ca viết thời trai trẻ
Xanh lá Trường Sơn
Thắm màu hi vọng
Ba lô nặng vai mà phơi phới bước chân
Anh hát với ai
Bài hát dở dang
Rưng rưng nỗi niềm nhân thế
Trời cao rộng
Sao lòng người hẹp
Không đạn bom
Sao thương tích thêm nhiều
Anh hát với ai
Cung vút bậc trầm
Phía không em
Có hay không khoảng trống
Phía không em
Bóng dáng ai thấp thoáng
Sương khuya rơi có lạnh áo phong trần
Em về rồi anh hát nữa không
Thăm thẳm đường đời đôi ngả
Biết bao giờ
Giữa mênh mông rạng rỡ
Ta lại hòa ca
Bài bất tử tình đời.
Những khoảnh khắc trong đời
Ta nhớ ai tha thiết
Muốn đón người trong mơ
Bên vòng tay hiện thực!
Cửa hạnh phúc kép lại
Cánh khác lại mở ra,
Song ta còn dõi mãi
Phía hạnh phúc bay xa,
Mà đâu nào nhận thấy
Hạnh phúc mới chờ ta.
Chớ mải mê hình thức
Vẻ ngoài phù phiếm kia
Chớ đi tìm của cải
Thứ danh vọng hư vô,
Hãy tìm một ai đấy
Biết làm bạn mỉm cười,
Ngày ám u bừng sáng
Chỉ với một nụ cười
Tìm người cho bạn thấy
Hàm tiếu niềm yêu thương.
Hãy mơ điều bạn ước
Hãy đến khắp chân trời,
Hãy sống như chính bạn
Làm tất cả mọi điều
Vì bạn chỉ có một
Cơ hội và cuộc đời.
Mong bạn đủ hạnh phúc
Để bạn thấy ngọt ngào
Đủ gian nan trở ngại
Để bạn biết vững vàng,
Đủ nỗi buồn hiu quạnh
Để bạn thấy nhân tình
Và đủ niềm hy vọng
Để bạn thấy xuân ngời.
Hạnh phúc nhất trên đời
Đâu cần điều tuyệt nhất
Mà phải biết vượt qua
Trên đường đời thử thách.
Tương lai nào sáng tươi
Chẳng nhạt nhòa dĩ vãng,
Bạn chẳng thể bước lên
Đến khi bạn quên lãng
Dằm nhói vết trong tim
Và trong đời vấp ngã.
Khi sinh ra bạn khóc
Chung quanh bạn mỉm cười.
Hãy sống đến cuối đời
Bạn là người rạng rỡ
Chung quanh bạn lệ rơi.
Hãy nhắn gửi bạn ơi
Một ai có ý nghĩa
Đến bên đời sẻ chia,
Một ai khiến bạn cười
Khi bạn cần rạng rỡ.
Một ai cho bạn thấy
Vẫn yêu đời quan
Một ai tình bạn mến
Ý nghĩa mình ở bên.
Đừng đếm tháng năm trôi
Hãy đếm đong kỷ niệm…
Quan Jun dịch
.
MOMENTS IN LIFE
There are moments in life when you miss someone
so much that you just want to pick them from
your dreams and hug them for real!
When the door of happiness closes, another opens;
But often times we look so long at the
Closed door that we don’t see the one,
Which has been opened for us
Don’t go for looks; they can deceive.
Don’t go for wealth; even that fades away.
Go for someone who makes you smile,
Because it takes only a smile to
Make a dark day seem bright.
Find the one that makes your heart smile.
Dream what you want to dream;
Go where you want to go;
Be what you want to be,
Because you have only one life
And one chance to do all the things
You want to do.
May you have enough happiness to make you sweet
Enough trials to make you strong,
Enough sorrow to keep you human and
Enough hope to make you happy.
The happiest of people don’t necessarily
Have the best of everything;
They just make the most of
Everything that comes their way.
The brightest future will always
Be based on a forgotten past;
You can’t go forward in life until
You let go of your past failures and heartaches.
When you were born, you were crying
And everyone else around you was smiling.
Live your life so at the end,
You’re the one who is smiling and everyone
Around you is crying.
Please send this message to those people
Who mean something to you;
To those who have touched your life in one way or another;
To those who make you smile when you really need it;
To those who make you see the
Brighter side of things when you are really down;
To those whose friendship you appreciate;
To those who are so meaningful in your life.
Về quê nghe tiếng chim bắt cô trói cột
Ngỡ ai treo kí ức ở trên cành
Ta mòn gót đi cùng trời cuối đất
Tóc trên đầu hao hết nửa phần xanh
Ta xuống đồng, lúa mừng vui vẫy gọi
Cánh cò chao nghiêng ướm hỏi đôi điều
Ừ, nơi đây ta từng gieo kỉ niệm
Ai gặt hết rồi thuở tóc xanh yêu!?
Ta cứ ngỡ quê nhà xưa vẫn vậy
Còn người thương gội bồ kết ướt lưng ong
Trăng vẫn cũ – con đường xưa lại mới
Hết đá vấp chân- sao lại nhói đau lòng!
Biết sao được chuyện của đời dâu bể
Sông có tự ngàn xưa chừ cũng xoay dòng
Núi sừng sững cũng trọc đầu mỏi mệt
Sá chi ta chỉ một kiếp long đong.
Chim chỉ gọi- chẳng bắt ai trói cột
Mà sao ta vùng vẫy đến rã rời
Đứng giữa vườn xưa buồn vui khôn nói được
Kêu chi hoài não nuột lắm chim ơi!
Trích từ tập TRƯỚC SÔNG THU.- Thơ Dương Quang Anh
Cảm nhận:
Một lần đêm quê, ngồi chơi cữ rượu độ gần tàn, người hàng xóm hứng chí ngâm lên:
Về quê nghe tiếng chim bắt cô trói cột
Ngỡ ai treo kí ức ở trên cành
Ta mòn gót đi cùng trời cuối đất
Tóc trên đầu hao hết nửa phần xanh
Cả bàn rượu lặng im. Còn tôi, câu thơ thứ nhì cứ treo lơ lửng trong đầu. Về sau, tôi đã tìm đọc trọn vẹn bài thơ ấy. Bài thơ tôi giới thiệu ở trên.
Bài thơ có cái duyên ngầm bởi bắt được một điệu quê. Với đa phần người, cái hồn quê thường thức dậy từ cánh diều mùa thu hay điệu lí mỗi chiều. Với Dương Quang Anh, thật đến bất ngờ là cái hồn quê lại dóng lên khắc khoải từ một loài chim chẳng mấy khi được chọn làm thi liệu: Chim bắt cô trói cột.
Và theo âm vang của nốt nhạc lạc loài ấy, khách tình quê đi về với cánh cò, đồng lúa, mùa trăng xưa và con đường cũ. Những bước lang thang mà định hướng cho cả một mùa kí ức.
Bắt được giai âm, tác giả như tình cờ được tặng luôn cả một giai điệu. Toàn bài thơ tuy có đôi chỗ phá cách nhưng chung qui vẫn nền nả mặn mà bằng điệu thơ tám chữ có phần xưa cũ. Ấy vậy mà giọng điệu rất quen thuộc ấy, tôi nghĩ, mới thật là một chọn lọc.
Có tình, có điệu. Chưa hết, tôi muốn bàn đến cái tứ của bài thơ. Phải nói thơ anh vừa xúc cảm vừa chắc trong cấu tứ. Ở mỗi khổ thơ, tác giả đã biết để lại một câu hay, một ý đắc để làm những chiếc đinh giữ vững bộ khung của thơ mình.
Ngang đồng lúa, người thơ tự hỏi:
Ai gặt hết rồi thuở tóc xanh yêu!?
Và trên quê xưa, đường nhựa phẳng lì thay cho những bậc đá ngày nào còn mấp mô trong kí ức, sao lòng lại xốn xang:
Hết đá vấp chân sao lại nhói đau lòng
Và đây là thái độ của người đã quá cái ngưỡng tri thiên mệnh trước mọi ngã đời dâu bể: Núi sừng sững cũng trọc đầu mỏi mệt
Sá chi ta chỉ một kiếp long đong
Và bài thơ kết lại đúng nghĩa trữ tình. Kết mà không mở ra một cục diện mới nào, kết trong một thủy chung cảm xúc:
Chim vẫn gọi chẳng bắt ai trói buộc
Mà sao ta vùng vẫy đến rã rời
Đứng giữa đường làng buồn vui khôn nói được
Kêu chi hoài não nuột lắm chim ơi!
Tôi cũng thế, vùng vẫy mãi mà chẳng thể thoát ra khỏi những sợi tơ chăng mắc bằng ngôn ngữ trữ tình ấy. Bỡi tôi cũng là một người quê. Cũng đôi lần đi về quê xưa mà nghe thời gian còn phảng phất một màu kí ức. Và như để trả nợ cho một tình quê, tôi giải tỏa bằng một vài cảm nhận. Hẳn cũng quê kệch như tiếng “bắt cô trói cột” kia. Song lại là một điệu quê, có ai người đồng điệu?
Đọt Chuối Non 