Thử thách Anh ngữ hàng ngày — Daily English Challenge

englishchallenge
Chào các bạn,

Mục song ngữ được mở ra trên Đọt Chuôi Non là để giúp các bạn có thể dùng để luyện thêm môt tí Anh văn. Đằng nào thì cũng dịch, thôi thì thêm một tí kỹ luật, dịch sát, không thêm thắt, kèm thêm phần tiếng Anh nguyên thủy để các bạn có thể đối chiếu và nghiên cứu dễ dàng.

Bởi vì mức độ hiểu biết Anh ngữ đã, đang và sẽ quyết định mức độ phát triển của Việt Nam trong cộng đồng thế giới, Đọt Chuối Non sẽ tiếp tục nghiên cứu các phương cách thúc đẩy việc phát triển Anh ngữ, trong phạm vi hoạt động của mình, tức là nghiên cứu và quảng bá tư duy tích cực.

Hôm nay chúng ta có thêm một tiết mục mới: Daily English Challenge (Thử thách Anh ngữ hàng ngày). Mỗi ngày chúng ta sẽ có một thử thách về Anh ngữ nho nhỏ để các bạn xúm vào giải quyết cho vui. Các câu trả lời thường không có đúng sai mà là ai thích như thế nào. Các bạn cứ xem đây như là một trò chơi động não.

Hôm nay là 4 câu đầu trong bài thơ I still rise của Maya Angelou.

I still rise

You may write me down in history
With your bitter, twisted lies,
You may trod me in the very dirt
But still, like dust, I’ll rise.

Các bạn dịch mấy câu này ra tiếng Việt nhé.

Have a good day!

Hoành

Một suy nghĩ 12 thoughts on “Thử thách Anh ngữ hàng ngày — Daily English Challenge”

  1. Tôi vẫn bay lên

    Anh cứ đóng tên tôi vào lịch sử
    Cùng với những lời dối quanh co và chua cay của mình,
    Anh cũng có thể dẫm lên tôi như dẫm lên một hạt bụi
    Nhưng, giống như một hạt bụi, tôi vẫn bay lên.

    ^^ Have a nice day!
    Mèo

    Đã thích bởi 1 người

  2. Tôi vẫn bay!

    Anh có thể dìm tôi trong trang viết,
    Bằng những lời giả dối, đắng cay…
    Hoặc giẫm đạp tôi trong vũng bùn tanh tưởi,
    Như bụi hồng, chẳng vướng bận, tôi vẫn bay…

    Thanks,
    pky.

    Đã thích bởi 1 người

  3. Dịch nghĩa:

    Cứ viết về tôi trong lịch sử
    Bằng những lởi cay đắng, dối trá quanh co của bạn
    Cứ giày xéo tôi trong sự dơ bẩn
    Nhưng như hạt bụi, tôi vẫn hiện hữu

    Dịch thơ:

    Dẫu viết về tôi trong lịch sử
    Bằng câu cay đắng, lời huyễn hư
    Hay mang dơ bẩn dìm tôi lại
    Hạt bụt là tôi vẫn sống hoài

    Đã thích bởi 1 người

  4. Mình vẫn bay

    Bạn có thể ghi mình xuống trang sử
    Với lời dối đắng, đã méo
    Bạn có thể giày mình trong chính bẩn dơ
    Nhưng, giống bụi đất, mình vẫn bay.

    Em cám ơn anh và cả nhà. 🙂

    Em Hương,

    Đã thích bởi 1 người

  5. Anh có thể đày tôi trong sử sách
    Giữa quanh co, cay đắng, dối lừa.
    Anh vùi tôi trong bùn đen dơ bẩn.
    Tựa bụi hồng, tôi vẫn bay cao.

    Em mượn chữ “bụi hồng” của chị Yến nhé!
    Cảm ơn mọi người!

    Em Hợp

    Đã thích bởi 1 người

  6. Cám ơn Hợp và Hương.

    Anh giải thích một chút về dịch (translating) nhé, vì từ này bị lạm dụng hơi nhiều.

    Dịch đúng nghĩa nhất là dịch lấy ý nghĩa (đen và bóng), cảm xúc, giọng điệu (tone) của bản nguyên thủy và chuyển sang một ngôn ngữ mới, cứ như là người đọc đọc bản nguyên thủy qua một ngôn ngữ khác.

    Dịch như thế có nghĩa là dịch rất sát. Dịch chính xác nhất là dịch luật, sai một ly đi một dặm.

    Dịch mà lấy ý chung chung rồi viết sang tiếng Việt, thì đó là phỏng dịch hay lược dịch chứ không phải là dịch.

    Lấy ý rất chung chung và viết thành bản tiếng Việt, thì gọi là phóng tác theo bản nguyên thủy.

    Dịch thơ thì cũng theo quy luật đó, nhưng thơ thì có âm vận.

    Thường là, dịch từ thơ trong bản nguyên thủy thành thơ truyền thống Việt (lục bát, song thất lục bát, thất ngôn bát cú, v.v…) thì không phải là dịch mà chỉ là phỏng dịch, và bài thơ Việt khác bài thơ cũ rất nhiều — sự cố gắng tạo âm vận trong bài dịch thường đòi hỏi các từ xa nghĩa bản nguyên thủy hay không có trong bản nguyên thủy.

    (Năm thì mười họa mới có một bài thơ dịch đáng gọi là bài dịch. Rất hiếm).

    Theo kinh nghiệm dịch thơ của anh, điều chính là ngôn ngữ, hình ảnh, cảm xúc… của bản nguyên thủy phải được “dịch” ra tiếng Việt rất chính xác. Rồi trong cái chính xác, ta xê xích hay thay đổi một vài từ để tạo nên âm vận tốt trong tiếng Việt (như là thơ mới hay thơ tự do) mà không mất độ chính xác trong bản dịch.

    Anh demonstrate các điều anh vừa nói bằng cách dịch bài thơ này của Maya Angelou cho các bạn thấy nhé. (Note: Đây chỉ là một demonstration; chưa chắc là một bài dịch cuối cùng, vì thường anh dịch một bài, mấy tháng sau hay mấy năm sau anh có thể chỉnh sửa thêm nhiều).

    I still rise

    You may write me down in history
    With your bitter, twisted lies,
    You may trod me in the very dirt
    But still, like dust, I’ll rise.

    Tôi vẫn bay

    Bạn có thể viết dìm tôi trong lịch sử
    Với những lời dối trá đắng chát vặn vẹo
    Bạn có thể giày xéo tôi trong bụi đất
    Nhưng vẫn, như hạt bụi, tôi sẽ bay lên

    Giải thích:

    – “Bạn và tôi” thì hợp với lời lẽ có vẻ hơi gay gắt của Angelou hơn là “bạn và mình”

    – Dịch xong vòng đầu mình thấy bài này có thể dịch mỗi câu chín chữ Việt, mà không bị gượng ép trong cách dùng từ chính xác, cho nên mình đổi thành 9 từ (9 âm) một câu cho có balance của thơ hơn).

    – To rise là “bay” thì đúng rồi. Nhưng ý chính trong “rise” là “lên, lêncao” cho nên dịch là “bay” thì thiếu sức mạnh. Vậy mình dịch là “bay lên” trong câu cuối để có hình ảnh … bay lên mạnh mẽ. Nhưng ở đề bài mình dịch là “Tôi vẫn bay”, giữ ba chữ để nghe cho mạnh.

    – “viết vào lịch sử” thì rất mạnh mẽ, hơn là “viết vào sử sách” hay “viết vào trang sử”

    – Tiếng Anh viết là “write me down” rất hay. Write down là “viết xuống” như là viết xuống giấy. Nhưng cũng hàm ý “viết dìm tôi xuống”.

    Vì vậy mình dịch: You may write me down in history là “Bạn có thể viết dìm tôi trong lịch sử”

    – With your bitter, twisted lies:

    Lies số nhiều, dịch là “những lời dối trá” mới đủ mạnh.

    Lies, bitter, twisted: viết sang tiếng Việt thành “từ hai âm” cho đủ 9 âm trong câu: dối trá, đắng chát, vặn vẹo.

    Mình dùng “đắng chát” thay vì “đắng cay” hay “cay đắng”, vì đắng cay/cay đắng là từ thường dùng cho nạn nhân tử tế, như: Nàng cay đắng nói: “chúng tôi có làm gì hắn đâu và hắn đốt nhà tôi.”

    Người viết dối ở đây không là nạn nhân, nên mình dùng “đắng chát” cho không bị hiểu lầm.

    “twisted” dịch là “vặn vẹo”, nhằm gợi ý người nói dối thì hay nói vặn vẹo.

    Vậy “With your bitter, twisted lies” dịch là “Với những lời dối trá đắng chát vặn vẹo”

    Mình có cảm tưởng, trong tiếng Việt bỏ dấu phẩy đọc hay hơn là thêm dấu phẩy sau đắng chát (như trong tiếng Anh). Angelou có dấu phẩy là để độc giả chậm lại, thấm ý. Nhưng trong tiếng Việt các “từ hai âm” – dối trá, đắng chát, vặn vẹo – tự hai âm đã giảm vận tốc của độc giả rồi, không cần dấu phẩu.

    Chúc “your” (của bạn) mình không dịch vì đương nhiên là hiểu ngầm các lời nói dối “của bạn”. Vì dịch vào thì lòng thòng.

    – You may trod me in the very dirt:

    Dịch là: Bạn có thể giày xéo tôi trong bụi đất.

    “giày xéo” là để nhắc đến đôi giày, tức là chà đạp.

    “xéo” là để âm thầm lấy vận với “vặn vẹo” ở câu trên.

    “bụi đất” dịch cho “dirt” là để đặt vần cho chữ “bụi” ở câu tiếp.

    – But still, like dust, I’ll rise

    Dịch là: Nhưng vẫn, như hạt bụi, tôi sẽ bay lên

    Dust là bụi, nhưng mình dịch là “hạt bụi” nghe chỉnh hơn trong tiếng Việt.

    Chữ “bụi” ở đây âm thầm kết vần với chữ “bụi” câu trước.

    Rise dịch là “bay lên” để lấy hình ảnh đi lên.

    Vậy:

    I still rise

    You may write me down in history
    With your bitter, twisted lies,
    You may trod me in the very dirt
    But still, like dust, I’ll rise.

    Tôi vẫn bay

    Bạn có thể viết dìm tôi trong lịch sử
    Với những lời dối trá đắng chát vặn vẹo
    Bạn có thể giày xéo tôi trong bụi đất
    Nhưng vẫn, như hạt bụi, tôi sẽ bay lên

    Chia sẻ với các bạn một ít techniques. Dịch là một nghệ thuật, nên còn các techniques khác nữa, nhưng không phải lúc nào cũng dùng các techniques như nhau, mà phải uyển chuyển và sáng tạo như… nghệ thuật.

    Số lượt thích

  7. Em cám ơn anh đã phân tích cho em và cả nhà cùng hiểu ạ.

    Em gửi lại bản dịch ạ. 🙂

    Ta vẫn tiến

    Ngươi có thể viết dìm ta trong lịch sử
    Bằng những lời dối trá đắng chát vặn vẹo
    Ngươi có thể giày xéo ta trong bụi đất
    Nhưng vẫn, như hạt bụi, ta nhất định tiến

    Em Hương,

    Số lượt thích

  8. Đây là lần đầu tiên em nghe nói về dịch, và cũng là lần đầu thử dịch một bài nhỏ liên quan đến nghệ thuật, cảm ơn anh Hoành đã chỉ dẫn rõ ràng và tường tận. Thế mới biết học một cái gì cũng phải đi từng bước và kỹ lưỡng từng chút một.
    Em Hợp

    Số lượt thích

  9. Tks TH for your determination.

    – Chữ “ngươi và ta” quá căng, đánh mất tính neutral của you và I trong tiếng Anh. Hơn nữa, khi mình dịch căng hơn là cần thiết, thì mình đổi giọng (tone) của tác giả và làm yếu sự nhẹ nhàng trong giọng nói và do đó làm yếu cả bài thơ (Giọng dịu dàng nhưng cương quyết thì mạnh hơn giọng căng nhưng cương quyết).

    – Chữ “bằng” để dịch chữ “with”. With là “với”, bằng là “by”. Vấn đề ở đây là khi dùng “by”, ta nhấn mạnh đến tính cách “khí cụ” của vật nào đó. Ví dụ: By scolding her every day, he gradually takes away her self-confidence. Hoặc, he kills her by gun.

    Có nghĩa là khi dùng “by” (bằng) ta nhấn mạnh vào khí cụ. With (với) thì chỉ kể chuyện và chẳng nhấn gì cả, rất neutral.

    Nếu thi sĩ cố tình dùng từ neutral để không nhấn mạnh các lời nói dối (để giữ cho sự nhấn mạnh vẫn nằm ở câu đầu you may write me down…) mà mình lại nhấn vào khí cụ ở câu thứ hai là phá thơ và phá cảm xúc của tác giả.

    – “Tiến” thì có vấn đề LỚN, vì rise là chỗi lên, bay lên, đứng lên, chứ không phải “tiến”. Tiến là advance.

    Rise thường là từ cụ thể — the waves rise and fall, hình ảnh rất rõ. Advance thường là từ trừu tượng: As civilization advances, we have more food for the world. Advance thường chẳng gợi ra hình ảnh nào cả.

    Ở câu đầu Angelou viết “You may write me DOWN…” và kết thúc bằng hình ảnh ngược lại “I’ll RISE”. Tức là “đi lên, bay lên, bay cao” là hình ảnh ngược lại với “viết dìm (xuống)”.

    Số lượt thích

  10. Em cám ơn anh đã sửa kỹ cho em.

    Đây là lần đầu em dịch 1 đoạn thơ, không phải là cả bài nên em đã không hiểu được ngữ cảnh của bài. Nhưng như thế mới thử thách chứ nhỉ? 🙂

    Hy vọng là em có thể hiểu được ý nghĩa của bài thơ hơn sau khi dịch tiếp các đoạn tiếp theo.

    Em cám ơn anh đã dành thời gian chỉnh sửa và phân tích cho em. 🙂

    Số lượt thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s