Có một lần bất chợt tôi gặp Thảo Giang trên chuyến bay Hà Nội – Plei Ku. Ông trở về sau một chuyến lưu diễn nhiều nơi. Những cuộc lưu diễn mà như lời ông “ Chỉ có hai chiếc vé máy bay đi về và đủ tiền mua cho con gái một món quà nho nhỏ ”. Nhưng Thảo Giang vẫn rất phấn khởi vì được đem tiếng ting Ning của mình giới thiệu với bà con khắp nơi.

Là bạn diễn từ những năm 70 của thế kỷ XX ở Đoàn ca múa Tây Nguyên, nhưng sau ngày giải phóng chúng tôi ít gặp nhau. Tôi ở lại Hà Nội học đại học thanh nhạc rồi về Đăk lăk, trước đó , Thảo Giang đã theo Đoàn Dam San về Gia Lai. Những ngày cùng ở Đoàn, tôi là diễn viên đơn ca, Thảo Giang đệm đàn acoodeon, đàn t’rưng. Những tiết mục đơn ca của Kim Nhớ, H’benh, của tôi …thành công , nhiều lần được khán giả yêu cầu hát lại, là có sự hỗ trợ không ít với kỹ thuật nảy, vuốt, vê giòn tan trên cây đàn t’rưng và sự phụ họa rất có duyên của anh. Bạn bè đồng nghiệp trong đoàn thường hay trêu chọc “ tại Thảo Giang thích Linh Nga nên mới diễn ăn ý với nhau đến thế”.

Continue reading Thảo Giang Ting ning →

Nhiều người yêu ca hát những năm 60-70 của thế kỷ XX chắc hẳn còn nhớ tới một giọng hát không dễ lẫn trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam. Giọng hát đặc biệt bởi sự cao vút, trong sáng, mượt mà, có cái gì rất hồn nhiên , dễ thương trong cách phát âm tiếng phổ thông còn chưa rõ. Đó là giọng hát của cô gái Tây Nguyên  có tên gọi Kim Nhớ. Dường như cái ngọt ngào của dòng nước sông Hre ( Quảng Ngãi), cái tinh khiết của những giọt sương sớm mai nơi rừng già, sự mềm mại bay bổng của những cánh chim chao liệng trên vòm  trời cao nguyên xanh thăm thẳm và cả sự khỏe khoắn của gió đại ngàn, đã chắt lọc, trao cho Kim Nhớ giọng ca đặc biệt ấy. Để chị làm say đắm trái tim của hàng triệu bạn bè trong và ngoài nước khi nghe chị hát.

Continue reading Cánh chim Pong kle sông Re →

Tháng 5-2008, chúng tôi ( Kpă Y lăng, Thảo Giang, K’Ra Zan Plin & tôi)  những nhạc sỹ người Tây Nguyên tụ tập về trại sáng tác nghệ thuật tại thành phố Plei Ku, bỏ những cuộc đi chán ngắt của Ban tổ chức, cùng nhau  vượt đường xa hành hương về làng bác Núp và sau đó là vì thương nhớ bạn bè mà ghé thị trấn huyện Kon Chro thăm người bạn vong niên H’Bênh.

Mới quành xe vô cửa vườn đã nghe tiếng hát trong sáng của chị qua những bài dân ca Tây Nguyên ( đó là cuốn băng mà hồi còn ở Đài Tiếng nói Việt Nam, tôi đã mời chị về cơ quan thường trú để  thực hiện thu thanh ). Chị mừng tủi khoe với bạn “ chỉ còn chút niềm vui đó thôi”. Căn nhà sàn nhỏ rách nát chỉ rộng hơn 10m2 dựng ngay ven bờ sông, chỉ đi vài bước là có thể khoả chân xuống dòng nước đỏ màu phù sa, gió cao nguyên lồng lộng thổi qua kẽ vách. Chẳng có một tài sản đáng giá nào, ngoài tiếng hát cứ vút lên, lan ra trong nắng trong gió, trải dài trên mặt sông, rung rinh từng ngọn lá.

Continue reading H’Benh tiếng ca còn mãi →

Ngày 6-9-2010, Hội VHNT tỉnh Đăk lăk tổ chức kỷ niệm 20 năm thành lập. Tham dự lễ, tôi nhớ khôn nguôi về nhiều thế hệ các văn nghệ sỹ người thiểu số Tây Nguyên, đã từng gắn bó suốt thời tuổi trẻ của mình với nghệ thuật dân tộc, làm nên ánh hào quang của nghệ thuật một vùng đất. Ngày nay họ lặng lẽ giữa các buôn làng, như những ánh sao băng vụt tắt giữa vòm trời bao la. Sẽ là thiếu sót nếu không có ai biết về sự nghiệp VHNT của họ. Linh Nga sẽ lần lượt giới thiệu gương mặt những văn nghệ sỹ TN, như một lời tri ân với những thế hệ đi trước.

Là một nhánh của cộng đồng Chăm, chọn nơi sinh sống dọc hai bờ con sông Hroaih, nên xưng là Chăm Hroaih, trong danh mục 54 dân tộc Việt Nam còn được gọi là Bâhnar Chăm. Tộc người này cư trú tập trung ở Phú Yên và một vài huyện thuộc Bình Định. Đạo diễn Ka Sô Liễng là người dân tộc Chăm Hroaih, sinh ở Plei Kei Trôi, xã Bu beng, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên .

Continue reading Ka Sô Liễng sân khấu & sưu tầm →

Những năm 90 ở thế kỷ XX, không chỉ khi biên tập chương trình ca nhạc phát trên sóng phát thanh các thứ tiếng dân tộc Tây Nguyên, mà cả trong những hội diễn khu vực &  những cuộc thi hát lớn của Đài Truyền hình Việt Nam được mời làm giám khảo; tôi bắt gặp nhiều ca sỹ Tây Nguyên thường chọn trình bày không chỉ những sáng tác của Y Sơn Niê, Nguyễn Cường, Y Phôn Ksor, Linh Nga Niê Kdam, mà còn có một cái tên khác liên tục xuất hiện : K’Ra Zan Plin, với những ca khúc khi thì êm ả như những dòng suối  mùa khô “ thổn thức đêm nay nỗi buồn ngàn thu…mong sao tìm lại bóng dáng xanh nguồn cội”; lúc lại cháy bỏng như những đêm lửa hội mùa ăn năm uống tháng “ Rung cồng chiêng anh và em vòng xoang đêm nay, hãy thắp sang buôn làng, hãy thắp sáng cho đời ”…( ca sỹ Boner Trinh người dân tộc Chil ở Lâm Đồng, đã từng giành giải nhất Liên hoan ca hát thành phố Hồ Chí Minh với bài “ Giữ ấm bếp hồng” của Plin ) .

Continue reading Cứ thế nhé Plin ! →

Tháng 5-2010. Moan trở về Buôn Ma Thuột sau ca mổ. Nhìn Moan cười, đùa dỡn rất vô tư với mọi người, trái tim tôi thắt lại. Cánh cửa quay về ký ức như vừa được mở toang, để dòng chảy ào ạt dâng tràn như con nước Srêpôk mùa lũ…

1977. Tôi vừa xong năm thứ nhất đại học thanh nhạc, về Buôn Ma Thuột nghỉ hè cùng gia đình. Nhạc sỹ Ama Nô, lúc đó đang là trưởng Đoàn văn công Đăk lăk, mời đến mở một lớp cơ bản hát cho những diễn viên trẻ vừa mới tuyển. Số chính thức được học chỉ có ba người đơn ca chính : Mạnh Trí ( bây giờ là nhạc sỹ) , Quỳnh Như và Thi Mỹ Lệ ( bây giờ là thạc sỹ nghệ thuật tạo hình ở Úc).

Trước đó mấy hôm xem chương trình biểu diễn phục vụ của đoàn, tôi có chú ý tới một anh chàng dáng người nhỏ thó, gày gò, tóc xoăn tít, hình như để cho diễn viên  kịp thay trang phục, giữa hai tiết mục gì đó, anh ta được hát đơn ca bài “ Anh chị em ơi” của nhạc sỹ Kpă Púi. Còn nhiệm vụ chính là  “ chạy cờ ” cho các tiết mục múa ( nghĩa là rất phụ trong chương trình biểu diễn). Tuy nhiên giọng anh ta rất lạ, cao chót vót .Tôi nói với nhạc sỹ Ama Nô “ Vì ca sỹ Quỳnh Như ốm nghỉ suốt, nên hãy cho anh ta học thế nhé ”.

Continue reading Moan ơi ! →