Ký sự của Hoàng Thiên Nga

Chủ nhân thương hiệu mạnh hàng đầu trong các khu du lịch sinh thái ở tỉnh Đắk Lắk là một tập thể nữ doanh nhân đoàn kết. Từ mong muốn giúp nhiều người xóa nghèo bền vững, các chị đã nỗ lực biến vùng đất hoang vu thành điểm đến tươi đẹp, giàu nữ tính nhất trên cao nguyên này.

Từ chuyện con cá, cần câu

          Bây giờ, du khách đến Buôn Ma Thuột, hiếm có đoàn nào không tới Khu du lịch sinh thái văn hóa cộng đồng Kotam (xin viết tắt: Kotam). Vào dịp cuối tuần, lễ hội, địa điểm này càng nhộn nhịp, đông đúc. Các khối kiến trúc, trang trí đậm đà bản sắc văn hóa Ê đê, không gian đầy cỏ hoa tươi thắm trên khuôn viên 17 hecta có cả núi đồi, thung lũng, ao hồ, thác suối của Kotam thích hợp cho nhiều loại hình vui chơi, nghỉ dưỡng. Năm 2019 Kotam đã thu hút được 450 nghìn lượt khách. Còn năm nay dù đã mất đứt nhiều tháng giãn cách do Covid-19, số khách đến với Kotam thời điểm này vẫn không giảm.

 Làm việc với các cơ quan chức năng của tỉnh, phóng viên ghi nhận Kotam không chỉ được chính quyền Đắk Lắk đánh giá là dự án du lịch sinh thái thành công, tuân thủ mọi nguyên tắc thủ tục xây dựng nghiêm túc nhất trên địa bàn tỉnh. Doanh nghiệp này còn được lãnh đạo địa phương trân trọng ghi nhận đã có nhiều đóng góp quý giá trong việc nỗ lực bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa bản địa, tích cực giúp các buôn lân cận xóa đói giảm nghèo, giải quyết hàng trăm việc làm cho con em đồng bào các dân tộc thiểu số.

Vì sao cách trung tâm thành phố chỉ 9km, nằm ngay bên đường quốc lộ 26 về hướng Nha Trang, lại có được một vùng đất rộng lớn, thuận lợi như vậy cho doanh nghiệp xây dựng Khu du lịch sinh thái ? Không ít người tới đây đã ngạc nhiên bật ra câu hỏi. Có dịp gặp gỡ cả Hội đồng quản trị toàn nữ của Khu du lịch này, tôi được nghe các chị kể lại hành trình gian nan “cùng thai nghén”. Câu chuyện bắt đầu từ gần 10 năm trước.

Lúc bấy giờ, cả 5 chị Nguyễn Thị Ngọc Anh, Nguyễn Thị Huệ, Nguyễn Thị Phúc Minh, Vũ Thị Xoan và Đoàn Uyên Thao đều là 5 nữ giám đốc của 5 công ty tư nhân phát triển mạnh trong các lĩnh vực thu mua, chế biến nông sản, xuất khẩu mật ong, chế tạo thiết bị cơ khí. Vừa điều hành doanh nghiệp của riêng mình, các chị vừa tích cực sinh hoạt trong Câu lạc bộ (CLB) Nữ doanh nhân Đắk Lắk, do chị Ngọc Anh là Chủ nhiệm. Rủ nhau đi làm từ thiện, thấy giúp các buôn nghèo theo kiểu “trao cá” mãi không ổn, CLB nhất trí phải tặng “cần câu” bằng cách xây dựng một mô hình kinh tế có thể giúp nhiều người xóa nghèo bền vững, chị em lại có nơi gắn bó lâu dài. Địa chỉ được chọn làm mặt bằng, chính là vùng nương rẫy hoang vắng cạnh các buôn Pắk, Kotam, Krông A, Krông B của đồng bào Ê Đê ở xã Ea Tu…

Yêu thương còn mãi

          “Đều là những nữ doanh nhân, chị em mình ai cũng hiểu, với đồng bào, nương rẫy đất đai là tất cả tài sản. Tuy nhiên vùng đất này khi đó cằn cỗi quá, bắp lúa lép hạt, cà phê thưa trái, chủ rẫy nào cũng nghèo đói, cứ giáp hạt lại thiếu ăn…”- Chị Ngọc Anh kể.

Trong CLB Nữ doanh nhân lúc bấy giờ, Công ty THHH Thương mại Quang Anh do chị Ngọc Anh là giám đốc đạt doanh số top đầu, có năm xuất khẩu cà phê tới hơn 2 vạn tấn. Dự án xây dựng Trung tâm du lịch Sinh thái, Văn hoá Cộng đồng Kotam do chị chủ công chắp bút, có tới 35 thành viên CLB tham gia góp vốn ban đầu, sau rút dần, nay còn 21. Nắm hàng chục tỉ trong tay, các chị đã kiên trì thuyết phục các chủ rẫy nhượng lại đất rẫy với giá cao hơn giá thị trường, ưu tiên tiếp nhận đồng bào vào làm công nhân khu du lịch.

“Đắt nhất là khu bến nước. Dù buôn Pắk bỏ hoang từ lâu, có người đã san lấp bến nước để trồng lúa rẫy 1 vụ, mình vẫn đề nghị mua lại với giá 300 triệu một sào trong khi giá thị trường chỉ 400 triệu một hecta. Biết đồng bào bản địa bản chất hào phóng, thích vui chơi, uống rượu thâu đêm suốt sáng, mình buộc họ phải cam kết chỉ dùng nguồn tiền này đi mua nhiều đất hơn ở nơi khác, chứ không chi xài vô tội vạ, nhờ đó mặt bằng được giải tỏa nhanh chóng. Vừa lúc  Nông trường cà phê 11/3 kinh doanh thua lỗ, cho Dự án thuê lại dài hạn cả chục hecta nữa, thế là lo xong chuyện đất!”- Nghe chị Ngọc Anh vui vẻ kể lại, các chị Huệ-Minh-Xoan-Thao cùng hào hứng nhắc thêm.

Gắn bó với vùng đất này từ tuổi thiếu nhi, thông thuộc đặc tính và văn hóa bản địa, chị Ngọc Anh được các thành viên góp vốn tín nhiệm đề cử làm giám đốc công ty cổ phần Du lịch cộng đồng Kotam. Giải thể công ty riêng để tập trung dồn sức cho Kotam, chị xác định rõ mục tiêu đầu tiên phải là bảo vệ môi trường, gìn giữ thiên nhiên sạch trong cho dòng suối đầu nguồn, tôn vinh bản sắc văn hóa xứ sở, trong đó mẫu hệ là giá trị thiêng liêng. Khu bến nước được cẩn trọng khảo cổ, phục hồi nguyên vẹn, đón nước nguồn ngọt mát. Rồi những căn nhà dài nương theo kiến trúc truyền thống, từ cán bộ đến nhân viên cả khu du lịch đều mặc trang phục thổ cẩm Ê Đê. Hồ câu trong veo, thác nước đổ tràn, rặng tre xanh ngắt, dã quỳ vàng rực, khu trưng bày tượng nhà mồ, nhà bảo tàng chiêng ché cổ, những lối đi tươi thắm hoa cỏ bốn mùa… Kotam nhanh chóng trở thành một quần thể du lịch cảnh quan tươi đẹp, có đủ các dịch vụ vui chơi, thể thao, giải trí, quảng bá đặc sản.  

Các nữ chủ nhân Khu du lịch cũng nhất trí dành nhiều thời gian đầu tư cho mảng ẩm thực. Với thế mạnh đất đai, lao động sẵn có, Kotam mở nông trại, nuôi trồng đủ các loại rau củ quả, cây trái, gia súc gia cầm để bảo đảm nguồn nguyên liệu tự cung tự cấp, sạch sẽ tươi ngon, giá thành lại rẻ. Thực khách tới đây thường thích đặt những món đậm đà hương vị Tây Nguyên như Hoa đu đủ xào cá khô, Cá lóc nướng lá rừng, Heo rừng nướng ống tre, Gỏi gà trộn lõi chuối… Hoặc thực đơn đặc sắc, công thức do các mẹ chị Kotam tự chế tác như Chả ram Kotam, Salad rau rừng, salad bơ tươi, Súp rau chùm ngây, Rau càng cua trộn v.v…

Trong 2 đợt giãn cách toàn xã hội vì Covid-19, khi hoạt động du lịch trở nên vắng vẻ, Kotam lại xung phong ủng hộ nguồn rau củ quả tự sản xuất tặng  các trạm liên ngành tuyến đầu chống dịch. Nhóm phóng viên chúng tôi phát động phong trào, đã đến Kotam thỏa sức trèo cây hái cả mấy tạ mận tươi chín đỏ giòn ngọt, rồi qua Tinh Hoa Farm chung tường rào, “thu hoạch giùm” chị Nguyễn Thị Huệ- Thành viên Hội đồng Quản trị Kotam luôn hàng chục thùng dưa lưới ngọt lịm đạt tiêu chuẩn GlobalGAP và Vietgap, chở đi tặng các chiến sĩ chống dịch Covid-19. Qua đó mới phát hiện ở đây có cả đồi rau xuyến chi, có vườn rau rừng tím rịm rất độc đáo, có vườn ổi không hạt thơm lừng. Những hàng bơ, dừa, chùm ruột, cà phê, sầu riêng, mãng cầu xiêm trĩu quả. Hàng trăm thùng ong đặt trong vườn. Qua bàn tay phụ nữ chăm chút khéo léo, nhiều sản phẩm cây nhà lá vườn đã biến thành mặt hàng đặc sản, dán nhãn Kotam, như sữa ong chúa, phấn hoa, mật ong nguyên chất, mứt chùm ruột, rượu nhàu …

Không gian đặc biệt nhất ở Kotam, có lẽ là Đồi tưởng nhớ Quốc mẫu Âu Cơ. Cả quả đồi phủ cỏ lạc xanh biếc điểm hoa vàng li ti ôm lấy chân tượng đài thanh thoát vút cao, nổi bật trên nền trời xanh thẳm. Nét mặt Quốc Mẫu hiền hòa, vui tươi, dáng đứng mềm mại như đang ban phước lành cho con cháu. Chị Ngọc Anh giải thích các nữ chủ Kotam cảm thấy ấm áp, tự hào, như được khích lệ mỗi khi kính cẩn thắp hương dâng lên người Mẹ huyền thoại, ghi công đầu khai hoang, mở cõi cho nước Việt. Người góp ý tưởng giúp các chị tạo nên ngọn đồi tuyệt đẹp và đầy ý nghĩa này, chính là … ông xã chị, anh Lưu Tiến Vinh, nguyên Phó ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Đắk Lắk, về hưu gần chục năm nay, hết lòng hỗ trợ bạn đời tiếp tục cống hiến cho xã hội.

Đều là những phụ nữ bản lĩnh, lạc quan, Hội đồng quản trị Kotam thường xuyên tổ chức các hoạt động học tập, vui chơi cho hơn toàn thể cán bộ nhân viên, từ 120-150 người, và năm nào cũng trao nhiều suất học bổng đặc biệt cho con em lao động. Tranh thủ lúc giãn cách Covid, Kotam triển khai tập huấn, thi tay nghề, chế biến sản phẩm, luyện kỹ năng tổ chức team building v…v… “Phải có tư duy chuyển bại thành thắng, chủ động biến khó khăn thành thuận lợi, thì doanh nghiệp mới đủ sức vượt qua mọi sóng gió”- Nhanh nhẹn, khỏe mạnh, miệng nói, tay làm, chân chạy cùng các nhân viên, chị Ngọc Anh quan niệm “Tuổi tác chẳng là gì nếu chị em biết sống yêu thương. Vì tiền tài, địa vị gì rồi cũng qua đi, chỉ yêu thương mới còn mãi”.

“Chụp ảnh trông như … bằng nhau, thật ra khá chênh lệch. Trong Hội đồng quản trị, em Thao bé nhất sinh năm 1972, nhỏ hơn chị Ngọc Anh tới 16 tuổi. Có chị Ngọc Anh vững vàng dìu dắt, chúng tôi cảm nhận Kotam như một gia đình ấm áp, có trên có dưới, luôn cảm thông, chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau. Đội hình “ngũ long mẫu hậu” của Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Du lịch Cộng đồng Ko Tam nhờ đó mà sau 9 năm gắn bó, tới nay vẫn nguyên vẹn, đoàn kết. ”- Chị Nguyễn Thị Huệ tâm sự.

“Tôi luôn thấy ngành Du lịch tỉnh nhà phải cảm ơn nhóm phụ nữ đặc biệt tâm huyết với việc bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa ở Khu du lịch Kotam. Chẳng cần ai yêu cầu, các chị ấy vẫn chăm chút mỗi giá trị văn hóa, thẩm mỹ tại Kotam đến từng chi tiết nhỏ, từ kiến trúc mới món ăn, cây trồng, xây dựng các chương trình ca múa, cồng chiêng. Phụ nữ góp vốn làm ăn chung thành công đã hiếm, lại còn có nhiều cống hiến cho cộng đồng sâu sắc như các chị ở Kotam, thật quý “vô cùng”- Anh Đặng Gia Duẩn, Phó giám đốc Sở VH-TT-DL Đắk Lắk chia sẻ.

                                                                                                              H.T.N.