Vào những ngày đầu tháng năm, trên những vùng quê Nhật Bản bạn sẽ bắt gặp hình ảnh những chú cá chép màu sắc sặc sỡ đang bơi lội trên bầu trời xanh. Và nếu có dịp đi đến thăm những gia đình có bé trai, bạn sẽ được ngắm nhìn những bộ áo giáp, mũ của các samurai, hay những hình nộm samurai được trang trí trong phòng khách. Tất cả những điều này là một trong những nghi thức cầu chúc cho sự trưởng thành của những bé trai ở những gia đình người Nhật Bản. 

Ở Nhật Bản, có tất cả 5 ngày quan trọng nhằm đánh dấu sự thay đổi của thời điểm chuyển mùa trong năm. Ngày 5 tháng 5 là một trong những ngày quan trọng đó (Tết đoan ngọ), là ngày báo hiệu cho một mùa xuân, mùa cây xanh đâm chồi nảy lộc, mùa sinh trưởng của tất cả mọi loài, đồng thời cũng là giai đoạn dễ phát sinh dịch bệnh, dễ đau ốm do chuyển tiết, chuyển mùa. Bắt nguồn từ những phong tục, nghi lễ được tiến hành trong dịp lễ tết Đoan ngọ của Trung Quốc, gia đình Nhật hoàng và giới quý tộc triều đình cũng tổ chức việc phân phát lá thuốc phòng bệnh, hay tổ chức những buổi lễ phi ngựa bắn cung nhằm phòng trừ tà ma ác quỷ.

Đến thời Kamakura (1185 -1333: bắt đầu thời kì Samurai), các tập tục này được các gia đình Samurai thay đổi bằng việc treo những lá cờ (Nobori), mũ giáp (Kabuto), hay những vũ khí chiến đấu trước cổng và hàng rào nhà mình. Còn với người dân thường thì thay thế bằng những mũ giáp và hình nộm Samurai to lớn, dũng mãnh được làm từ giấy.

Cho đến thời Edo, việc chính phủ Nhật quy định đây là ngày lễ quan trọng trong năm càng làm cho phong tục này lang rộng trong dân gian. Có một điều khác biệt ở đây là ở các gia đình dân thường vì không có cờ để treo như các gia đình Samurai, thay vào đó là những Koinobori (cờ cá chép) rất được yêu thích.

Cờ cá chép bắt nguồn từ chuyện kể về một loại cá chép sống ở sông Hoàng Hà (Trung Quốc) vượt dốc bơi lên thượng nguồn. Do vậy người xưa cho rằng đây là loài cá xuất thế, làm biểu tượng cầu mong cho những đứa trẻ trong nhà sau này lớn lên có thể tự thân lập nghiệp, thành công trên đường đời. Nếu bạn chú ý hơn nữa sẽ thấy cờ cá chép có ba màu sắc: đen, đỏ, xanh biểu hiện cho người cha, người mẹ và trẻ con.

Theo thuyết ngũ sắc:

* Màu đen biểu hiện cho nước vào mùa đông. Mùa đông là mùa vạn vật đều tĩnh lặng, ít hoạt động. Người cha theo quan điểm của người xưa là người phải trầm tính. Còn nước là nơi bắt nguồn của mọi sự sống.

* Màu đỏ là màu của lửa vào mùa hạ. Lửa làm cho vạn vật sinh trưởng dồi dào, cũng là biểu hiện cho trí tuệ. Mùa hạ là mùa sinh sôi nảy nở của muôn loài. Nên có thể nói là biểu trưng cho hình ảnh người mẹ.

* Màu xanh là màu biểu hiện cho cây vào mùa xuân,mùa cây cối đâm chồi nảy lộc, vươn thẳng, biểu hiện cho lớn lên của đứa trẻ.

 Như vậy, ba chú cá chép biểu hiện cho sự an định và cung cấp nguồn sống, trí tuệ và nuôi dưỡng, sự trưởng thành và phồn vinh, là những yếu tố không thể thiếu được trong một gia đình đầm ấm, làm cơ sở cho sự trưởng thành hài hòa của những đứa trẻ.

Gần đây, do các gia đình sống trong thành phố, vì không có sân vườn để có thể treo cờ cá chép, nên cờ cá chép cũng được thu nhỏ lại để có thể treo ở ban công, cửa sổ trong nhà . Đồng thời, bên cạnh cờ cá chép còn có chong chóng, các sợi dây đủ màu sắc cũng được treo cùng, bay phất phơi trong gió.

Dưới đây là 1 đoan video clip với bài hát “Koinobori”. Mời các bạn thưởng thức.

Năm 1999 lần đầu tiên đến Nhật, mình tình cờ nghe bài hát “Dango 3 kyodai” (3 anh em nhà Dango). Lúc đó, đi đến đâu cũng nghe vang bài hát này. Khoảng thời gian này, bài hát “Dango 3 kyodai” đã trở thành cơn sốt ở Nhật, nhận được rất nhiều giải thưởng của hiệp hội âm nhạc Nhật Bản và được xem là “Song of the year” vào năm 1999! 😀

Hôm nay, xin được giới thiệu một chút với các bạn về ý nghĩa của “Dango” cũng như bài hát “Danyo 3 kyodai” này!

1) Ý nghĩa của Dango:

Dango nói chung là một loại bánh được làm bằng bột gạo luộc sau khi vo viên (có nơi còn cho thêm đậu phụ tươi, riêng ở Hokkaido người ta dùng bột khoai tây thay vì bột gạo) và thường được xiên vào que tre, uống với trà xanh. Dango cơ bản chỉ là viên bột luộc nhưng để tạo hương vị riêng, người Nhật đã sáng tạo ra các cách kèm dango với mùi vị như: bọc nhân bên trong, hay bọc bột bên trong, rưới nước sốt lên.

Dango được chia ra làm 2 loại chính: gốc xì dầu và không xì dầu. Những loại dango có gốc xì dầu được phân theo 2 loại: vị mặn ngọt và vị mặn. Dưới đây là vài loại Dango.

* Vị mặn ngọt có gốc xì dầu: được ưa thích và biết đến rộng rãi nhất là Mitarashi dango. Mitarashi dango là loại dùng nước sốt rưới lên. Mitarashi dango thường được bán trong những quầy hàng nhỏ ở các lễ hội, chợ đêm… Có nguồn gốc từ cố đô Kyoto, giờ đây Matarashi Dango đã trở thành một món ăn nhanh rất phổ biến ở Nhật.

* Vị mặn có gốc xì dầu: ít phổ biến hơn gồm có: Shoyu Dango (Dango ăn với xì dầu không), Nori Dango (Dango rong biển) và Wasabi Dango (Dango mù tạt).

* Anko Dango: Đây là loại Dango phổ biến nhất với mứt đậu đỏ và rất ngọt. Có 2 loại mứt đậu đỏ: mứt thô (hạt đậu không nghiền) và mứt tinh (hạt đậu được nghiền kỹ).

* Hanami Dango hay Sanshoku Dango: Đúng như tên gọi, loại dango này có 3 màu: hồng, trắng và xanh. Nó được gọi là Hanami Dango vì theo truyền thống người Nhật ăn loại Dango này vào mùa xuân khi ngắm hoa anh đào.

* Tsukimi Dango: Dango xếp thành hình kim tự tháp đặt trên khay ăn vào trung thu khi ngắm trăng, đôi khi được làm hình chú thỏ đáng yêu. 

2) Bài hát “Dango 3 kyodai”:

Dưới đây là video clip về bài hát “Dango 3 kyodai”. Mời các bạn thưởng thức.

Và để có thể hiểu được nội dung bài hát, mình xin được dịch sơ lược bài hát như dưới đây! 😀

“Dango được xiên vào que tre, 3 anh em Dango xếp thành 1 hàng,
3 anh em Dango được rưới xì dầu.
Trên cùng là anh cả, dưới cùng là em út,
Bị kẹp ở giữa là anh hai
Anh cả thì luôn nghĩ về em trai, em út thì nghĩ về anh trai, còn anh giữa cho mình là số một.
Nếu được sinh ra lần nữa thì chúng ước mong cả 3 sẽ được xiên cùng 1 que.
Nếu được thì lần này muốn thành Dango được trét đầy mứt đậu đỏ.
Vào một ngày, anh em cãi nhau chỉ vì việc ai chín vàng hơn ai, và thế là 3 anh em Dango rời nhau. Nhưng chúng nhanh chóng làm hòa lại với nhau.
Hôm nay 3 anh em Dango vào kệ tủ và ngủ trưa. Do ngủ quên, nên sáng dậy cả 3 đều bị khô cứng.
Mùa xuân đến thì ngắm hoa anh đào, mùa thu đến thì ngắm trăng. Cả năm đều là Dango, 3 anh em nhà Dango”

Loan Subaru
.

Khantoke là một trong những di sản văn hóa của miền Bắc Thái Lan. Cho đến ngày nay, Khantoke vẫn được dùng để gọi tên của những bữa ăn trưa hay tối do chủ nhà tự tay làm để mời khách vào những dịp lễ tết hay kỷ niệm như lễ cưới, khánh thành nhà mới, mừng sinh nhật, tiệc mừng thăng chức, mừng thọ. 

Bệ đặt khay trong bữa ăn Khantoke thường là những chiếc bàn tròn, thấp, chân gắn vào đáy tròn của khay. Khay ăn Khantoke (đôi khi được gọi tắt là toke) ban đầu được làm từ những khúc gỗ tếch rỗng, tiện và khắc bằng máy. Đôi khi người ta cũng dùng cả tre và mây để thay cho gỗ tếch, do đó những chiếc khay ăn Khantoke được làm từ tre, mây và phủ một lớp sơn mài giờ đây đã trở nên rất phổ biến ở Thái. Điểm thú vị ở những bữa ăn truyền thống Khantoke là sự kết hợp của những vũ điệu cổ điển cùng âm nhạc và những món ăn tuyệt hảo. Các vũ điệu Thái như một sự phơi bày những cảm xúc trong muôn vàn ý thơ. Xuất phát từ vũ điệu hoàng cung của vua Siam, những vũ điệu này đã lan rộng đến tận những nước phương đông như kinh đô Angkor của Khmer và được các vũ công biểu diễn thành công, làm toát lên được vẻ cao quý, trang trọng. 

Bạn phải dùng tay vê một ít xôi đặt trong những giỏ tre đan thành những viên nhỏ, tròn. Sau đó, nhúng những nắm xôi này vào đĩa đựng các món ăn chính. Khi ăn, bạn không nên đưa cả tay vào miệng, như vậy sẽ rất bất lịch sự và làm mất đi sự tao nhã của bữa ăn. Sau khi ăn hết, rửa sạch tay và vê những nắm xôi tiếp theo. Tất cả mọi người thuộc mọi tầng lớp địa vị trong xã hội cùng nhau ăn theo cách ăn truyền thống này trong các bữa ăn kỉ niệm lễ hội văn hóa hay các bữa tiệc gia đình. Chính điều đó đã khiến cho cách ăn này trở nên dễ dàng hơn và thêm phần thanh lịch hơn. 

Khi các thực khách đã dùng được nửa bữa ăn của mình, ban nhạc cổ điển sẽ hòa tấu cho đoàn vũ công biểu diễn trong những trang phục đẹp mắt, hoặc đôi khi là những diễn viên múa. Đó là những vũ điệu rất riêng của miền Bắc Thái Lan, hoàn toàn khác biệt so với những vũ điệu vẫn được trình diễn ở Angkor hay Ayutthaya, và được bắt nguồn từ lịch sử, nền văn hóa, từ lối sống của người dân khu vực này. Chương trình biểu diễn trở nên đặc sắc hơn khi các vũ công hướng dẫn các thực khách nhảy và mời họ cùng tham gia, tạo một không khí đầm ấm, thân mật vui vẻ cho đoạn kết của chương trình.

Loan Subaru