Chào các bạn,

– “Yăh đến! Yăh đến!”

Mình không định vào nhưng nghe nói “Yăh đến! Yăh đến!” nên mình dừng lại và vào nhà bố mẹ Dzên. Bố mẹ Dzên đang ngồi trước cửa nhà cùng với người con rể là người đã nói: “Yăh đến! Yăh đến!”

Mình vào sân, bố mẹ Dzên đứng lên cười đón mình vào nhà. Người con rể cũng chào mình rồi đi về căn nhà phía trên. Mình theo bố mẹ Dzên vào nhà. Vừa ngồi vào chiếu, mẹ Dzên nhìn bố Dzên vừa cười vừa hỏi:

– “Yăh có biết tại sao hôm nay bố Dzên ngồi ngoài cửa không?” Continue reading Được xã cấp bò →

Chào các bạn,

Đứng trên hiên nhà thờ giáo xứ nhìn ra sân, vừa lúc hai em bé gái khoảng bốn và sáu tuổi dắt tay nhau tiến vào nhà thờ. Mình chắc đây là hai chị em ruột vì em nhỏ như vậy thường đi với chị chứ không đi với bạn. Tuy hai chị em cùng nhếch nhác nhưng nhìn chị dắt em đi lễ rất dễ thương.

Khi hai chị em đi gần đến các bậc thềm lên hiên nhà thờ, mình tránh qua một góc để tiếp tục nhìn xem hai em vào nhà thờ như thế nào. Em chị dắt tay em nhỏ, hai chị em cùng bước lên những bậc thềm. Đến cửa nhà thờ, em nhỏ rút tay ra khỏi tay chị, vùng vằng muốn khóc, không chịu vào. Continue reading Có nhiều mẹ và nhiều chị →

Chào các bạn,

Mỗi lần nói chuyện với em Lương học sinh lớp Mười hai Lưu trú, không thể nào không mắc cười cho được! Lần trước mình và các em trong nhà Lưu trú đã cười chết được vì anh chàng kinh dị nhưng đẹp trai của em Lương, và hôm nay trong khi nói chuyện với em Lương cũng lại được một trận cười nữa!

Em Lương chịu tiếp tục đi học cho đến bây giờ, đối với mình cũng là một điều huyền diệu! Vì sau khi phải lưu ban năm học lớp Mười, em Lương quá chán không muốn tiếp tục đi học.

Suốt mùa hè năm học Nk 2012 – 2013 tuy mình mới đổi về, nhưng khi biết chuyện đã đến nhà động viên em Lương rất nhiều. Continue reading Gặp là mắc cười →

Chào các bạn,

Mình chuẩn bị nghỉ trưa, chợt nghe tiếng thưa từ ngoài vọng vào:

– “Xin phép Yăh con đi học!”

Lấy làm lạ, mới mười hai giờ ba mươi sao có em đi học thêm buổi chiều sớm quá vậy? Mở cửa ra xem em nào! Lúc bước ra hiên thấy em Chi học sinh lớp Mười, cầm chìa khóa cồng đứng đợi để mở và khóa cổng khi có người trong nhà đi ra và đứng bên cạnh em Chi lúc đó là em Vương. Continue reading Lao động tự giác →

Chào các bạn,

Khi đang chạy xe ngang nhà mẹ Ka, mình thấy em Sing đang địu con nên ghé vào.

Em Sing học trò Lưu trú sắc tộc Buôn Ma Thuột, ở với mình năm học lớp Mười một và Mười hai. Sau đó em Sing thi đậu tốt nghiệp THPT nhưng không thi Đại học, lên Kontum làm nương rãy cho người bà con hơn một năm, lấy vợ và định cư trên Kontum. Hiện gia đình em Sing có đứa con gái gần một tuổi, lâu lâu về thăm bố mẹ tại Buôn Hằng I thuộc xã Eauy và qua nhà mẹ Ka chơi – mẹ Ka là cô ruột của em Sing.

Trong khi nói chuyện, mình hỏi: “Bây giờ còn thích làm MC nữa không?” Continue reading Mặc chiếc áo đã lau nhà →

Chào các bạn,

Đời sống anh em Buôn Làng còn rất chân chất, mộc mạc, phải nói là còn rất hoang dã nên còn nhiều điều làm mình trăn trở và quan tâm. Nhưng cũng không thể làm một lần hết mọi chuyện mình muốn làm trong một lúc hoặc trong một giai đoạn ngắn được, nhưng đòi mình cần phải có sự kiên trì, tiệm tiến trong mọi việc, vì gần như tất cả những gì anh em Buôn Làng đang sống đều đã ăn sâu vào máu thịt, không thể một sớm một chiều mình có thể cải thiện.

Vì vậy thời gian đầu mình quan tâm đến cách chỉ dạy anh em Buôn Làng sống vệ sinh, giữ vệ sinh cá nhân, gia đình và biết sống tiết kiệm. Vì thiếu vệ sinh sẽ sinh nhiều bệnh tật, ra đường dơ dáy quá không được người khác tôn trọng và không biết tiết kiệm không thể đủ ăn, đủ mặc, đừng nói chi đến chuyện giàu có. Continue reading Giặt áo →

Chào các bạn,

Thật tình cờ mình vào trú mưa đúng nhà bố mẹ Nghệ ở thôn Tư. Lúc đó là năm giờ chiều, trời mưa to, trong nhà mẹ Nghệ cũng có mẹ Diên ở gần nhà qua chơi còn bố Nghệ và các con qua nhà hàng xóm chơi vì hôm đó đúng vào chiều Chúa nhật.

Nói chuyện với mẹ Nghệ một lúc, được mẹ Nghệ giới thiệu mẹ Diên ở gần nhà là bạn thân của mẹ Nghệ. Lần đầu tiên mình gặp mẹ Diên nên khi chưa được mẹ Nghệ giới thiệu, mình tưởng đó là mẹ Mon. Mình nói lên điều này và mẹ Diên cười nói: Continue reading Đi cà nhắc →

Chào các bạn,

Sáng thứ Hai trên đường đến nhà Lưu trú, mình đi xe máy với em Yoang học sinh lớp Mười một. Trên đường đi, em Yoang kể:

– “Hôm qua Chúa nhật, thường gia đình nghỉ lao động nhưng Buôn Làng đang trong mùa gặt lúa, trời âm u, sợ bão nên họ hàng đến gặt lúa nhà mình. Gặt xong, mẹ Ngôn buồn vì toàn lúa lép!

Vụ mùa năm ngoái cũng đám ruộng này, gia đình gặt được gần năm mươi bao, sau khi rê sạch còn được trên bốn mươi bao. Năm nay khi gặt cũng được trên bốn mươi bao, nhưng khi rê sạch chỉ còn được hơn mười bao, số còn lại toàn lúa lép”. Continue reading Để đủ gạo ăn →

Chào các bạn,

Khi mới về ở Buôn Làng, mình không biết nên đã lầm tưởng trong gia đình, các mẹ Sêđăng có rất nhiều quyền như một số anh em đồng bào sắc tộc thiểu số khác, vì ngỡ rằng anh em Buôn Làng Sêđăng theo chế độ mẫu hệ. Nhưng không, anh em Buôn Làng Sêđăng nơi mình ở không theo chế độ mẫu hệ cũng không theo chế độ phụ hệ.

Có lẽ vì như vậy mà anh em sắc tộc Sêđăng mỗi người chỉ có tên mà không có họ, không mang họ của bố như người Kinh, hoặc họ của mẹ như anh em đồng bào sắc tộc Êđê. Continue reading Cầu nguyện cả đời →

Chào các bạn,

Em Luih, học trò cũ ở Lưu trú sắc tộc Buôn Ma Thuột, sau khi học được nửa năm lớp Mười thì em Luih xin nghỉ học để về Buôn Làng, cũng là Buôn Làng mình đang ở. Nhiều lần mình muốn tìm em Luih. Mình muốn biết cuộc sống gia đình của em Luih có hạnh phúc không bởi theo lời tâm sự của em Luih khi đến xin mình về:

– “Động lực đưa em Luih đến ở nhà Lưu trú sắc tộc Nk 2010 – 2011 không phải để đi học nhưng vì gia đình bố mẹ cũng như họ hàng đã hứa gả em Luih cho em Xiem người thôn Năm. Em Luih năm đó chưa muốn lấy chồng nên đã xin vào ở nhà Lưu trú sắc tộc để học bổ túc cho hết chương trình THPT.” Continue reading Làm nhà riêng →

Chào các bạn,

Khi còn một tuần đến ngày các em nữ học sinh Lưu trú vào năm học mới Nk 2014 – 2015, em Vương học sinh lớp Mười hai đến nhà Lưu trú gặp mình và nói:

– “Năm nay xin Yăh cho mình về nhà ở, mình không ở nhà Lưu trú nữa!”

– “Tại sao? Em Vương định nghỉ học luôn hể?”

– “Không, mình không nghỉ học nhưng mình xin về nhà để nhường chỗ cho em Phương mình ở. Em Phương mình năm nay lên lớp Mười, học cùng trường với mình nhưng em Phương vừa gầy, vừa nhỏ con, chắc không thể đạp xe đạp mỗi ngày để đến trường xa như vậy được. Continue reading Nhường chỗ cho em →

Chào các bạn,

Mình đến thăm nhà mẹ Đa khi trời đã tạnh cơn mưa. Cũng lâu rồi mình muốn đến nhà mẹ Đa để thăm em Thiết, học trò của mình. Từ ngày em Thiết sanh em bé đến bây giờ gần một năm, mình chưa có dịp gặp lần nào. Mình muốn gặp để biết cuộc sống gia đình em Thiết có hạnh phúc hay không khi em lập gia đình còn quá trẻ.

Cuối năm học lớp Chín, em Thiết phải nghỉ học vì yêu em Phước – con trai thứ hai của mẹ Páo, gia đình ở sát hàng rào nhà mình. Em Phước cũng đã nghỉ học sau khi học hết lớp Bảy. Continue reading Biết khổ rồi →

Chào các bạn,

Trong những mẹ thường lui tới với mình, có khoảng mười mẹ trên bốn mươi tuổi chồng chết. Mỗi lần có dịp gặp và nói chuyện với một số mẹ sống trong hoàn cảnh như vậy, mình thường hỏi để dò xem phản ứng của các mẹ về việc tái giá. Và lần nào mình hỏi đều được các mẹ nói:

– “Ở như vậy tốt hơn, lấy chồng khác làm gì cho khổ!”

– “Tại sao lại khổ? Yăh nghĩ lấy một người để có bạn, sau này các con có gia đình hết lúc đó các mẹ khỏi phải sống cô đơn thui thủi một mình. Yăh sợ sau này các con đi hết, các mẹ buồn lại sanh ra tội càm ràm kêu trách Chúa!” Continue reading Làm sao có được phép mầu? →

Chào các bạn,

Thật ngạc nhiên và mắc cười, bỗng dưng mẹ Nê đến hỏi mình:

– “Yăh thấy mình ‘Lem’ (đẹp) không? Yăh có tin có phép lạ không?”

– “Hôm nay mẹ Nê hỏi toàn chuyện Yăh không hiểu đầu đuôi, làm sao Yăh trả lời mẹ Nê được?”

– “Ề hê! Bây giờ mẹ Nê gần năm mươi tuổi, được rất nhiều người khen mẹ Nê lem, mẹ Nê biết họ nói thật vì mẹ Nê cũng thấy như vậy! Nhưng trước đây khi còn nhỏ mẹ Nê không có lem!” Continue reading Phép lạ tuổi bốn mươi →

Chào các bạn,

Các em nữ học sinh cấp III Lưu trú vào năm học mới Nk 2014 – 2015 đã gần một tháng, trường lớp đã ổn định nên buổi chiều các em đến trường học thêm những môn đăng ký. Vì vậy, nhà Lưu trú buổi chiều cũng vắng, do các em học sinh của ba khối gần như đi học thêm đến bốn giờ ba mươi mới về. Riêng chiều thứ Hai, một số em học sinh khối Mười đi học về sớm hơn nên các em giúp nhặt rau, nấu cơm chiều. Trong số đó có em Nga học sinh mới.

Nhìn em Nga, mình nói:

– “Bố em Nga hôm đến xin cho em Nga vào ở nhà Lưu trú đã viết ngày tháng năm sinh của em Nga cho Yăh không đúng với tờ photo hộ khẩu em Nga mới đưa cho Yăh. Trong khi làm danh sách nhà Lưu trú để xin tạm trú cho các em, may sao Yăh dò lại mới phát hiện ra!” Continue reading Uống rượu từ sớm →