Phát triển đất nước – người tử tế

Chào các bạn,

Chúng ta đã nghe đi nghe lại các lãnh đạo nói rất thường xuyên: Lấy con người làm gốc trong công cuộc phát triển đất nước. Đó là một chân lý bất biến trong tiến trình phát triển của lịch sử.

Tuy vậy trước đây không lâu, chúng ta không nắm vững chân lý đó. Hồi nhỏ mình học, nói đến Việt Nam và nói đến “Tiền rừng, bạc biển”, tức là tiền bạc từ rừng núi và biển cả mà đến. Nói đến các đồng bằng phì nhiêu, nhất là đồng bằng sông Cửu Long, vựa lúa của VN. Trong thập niên 70s, chúng ta hồ hởi với việc khám phá các mỏ dầu ở Biển Đông. Chỉ mới chừng 30 năm nay, ta nghe thấy dùng con người làm chủ đạo. Trễ vẫn còn hơn không.

Nhưng nếu con người là chủ đạo thì con người phải như thế nào? Và phải huấn luyện con người như thế nào để là chủ đạo tốt? Các câu hỏi căn bản này hình như chưa thấy ai hỏi, và nhất định là mình chẳng thấy câu trả lời ở đâu cả.

Con người phải như thế nào để phát triển đất nước tốt?

Xem báo chí, truyền thanh, truyền hình, thì điều rõ ràng nhất là các quý vị tung hô và vinh danh “con người làm ra tiền.” Không cần biết bạn là ai, học hành đến đâu, đức hạnh thế nào, nhưng nếu bạn thành công trong việc làm tiền – thường là làm một kinh doanh gì đó của bạn – thì sẽ có bài báo viết về bạn, có lẽ là để làm gương cho mọi người khác.

Qua các phương tiện truyền thông đại chúng, chúng ta có thể tóm tắt rất chính xác: Con người lý tưởng là con người có tiền và làm ra tiền.

Đó là một cái nhìn về con người cực kì nghèo nàn và nhà quê. Xin lỗi, dùng từ “nhà quê” kiểu này thì xúc phạm nông dân. Phải tìm từ khác: nghèo nàn và thiển cận. Không thể dùng tiền để định giá con người. Chúng ta có thể thấy tiền nhũng lạm, tiền bán thân, tiền cờ gian bạc lận, tiền áp bức, tiền trộm cướp, tiền bán linh hồn…

Công bằng và chính xác thì tiền chẳng tốt chẳng tồi. Tiền chỉ là tiền, chẳng có đức hạnh gì. Chỉ có con người tồi hay tốt. Và lấy con người có tiền ra làm người mẫu, thì rõ là ngớ ngẩn, vì rất nhiều người có tiền nhờ họ làm hại xã hội và đất nước. Loại người đó làm hại đất nước, chẳng đưa đất nước phát triển được.

Các bạn, câu hỏi dễ hơn rất nhiều. Trong nhà bạn có bố mẹ và 4 người con. Câu hỏi của bạn là “Làm thế nào để gia đình mình cường thịnh?” Bạn có thể trả lời: “Mỗi người đều có tiến sĩ”, hay “mỗi người đều làm kinh doanh”, hay “mỗi người đều là quan chức lớn”… Những câu trả lời như thế đều phiến diện và hẹp hòi, và thường là chẳng giúp ai được.

Nhưng có một câu trả lời mình tin rằng mọi bạn đều đồng ý: “Muốn gia đình mình mạnh thì anh chị em phải thương yêu hòa thuận với nhau, hỗ trợ nhau, nâng nhau lên, nhường nhịn nhau, chia sẻ với nhau.” Đó là bí quyết thành công ai cũng biết. Và đó là gốc rễ cho thành công tập thể – mọi người phải tử tế và nối kết với nhau thành một khối vững mạnh. Đó còn gọi là tinh thần đoàn kết.

Và đất nước cũng thế: “Muốn đất nước mạnh thì toàn dân phải có tinh thần đoàn kết cao.”

Điều đó rất dễ hiểu, và chắc chắn là ai cũng đồng ý. Nhưng câu hỏi căn bản là: “Làm sao để có tinh thần đoàn kết cao?” Đây là câu hỏi hình như chẳng ai hỏi bao giờ, và trong thực hành chính trị thì rất nhiều nhà nước trên thế giới có tư duy: “Đoàn kết có nghĩa là nhà nước nói gì, mọi người dân phải ừ dạ ủng hộ, và không chống đối.” Các bạn có thể thấy tư duy ngớ ngẩn và stupid này khắp thế giới, tại rất nhiều quốc gia – thiên hạ chẳng hiểu “phản biện” và “sự thật” thì quan trọng cho quản lý hơn là “Ừ dạ”. Chẳng có gì lạ lùng.

Làm sao để có tinh thần đoàn kết?

Bên trên mình có dùng một từ nhỏ: “Mọi người phải ‘tử tế’ và nối kết với nhau thành một khối vững mạnh.” Từ nhỏ xíu, nhưng là gốc rễ lớn, là “tử tế”.

Tử tế là gì?

Thay vì sử dụng ngữ học hay triết học để tìm hiểu “tử tế”, mình quyết định google để xem thiên hạ nói tử tế là gì. Và đây là một đoạn trong một bài báo không có tên tác giả, của VOH, tức kênh radio Voice of HCMC, nhan đề Học cách sống tử tế để tạo ra được sức mạnh to lớn trong xã hội:

“Xét theo nghĩa từng từ, chữ ‘tử’ có nghĩa là những chuyện nhỏ. Chữ ‘tế’ có nghĩa là những chuyện bình thường, thực tế. Khi 2 chữ này kết hợp với nhau mang ý nghĩa là cẩn thận, chăm chút từng việc nhỏ bé nhất.

“Như vậy, tử tế chính là sự cẩn thận, thận trọng, kỹ lưỡng và chu đáo trong cách sống, trong công việc và lối sống của mỗi người. Người tử tế là một người có lòng nhân ái, tôn trọng chính bản thân và tôn trọng những người xung quanh. Người tử tế cũng chính là người có thái độ sống bao dung, dễ hòa hợp với cộng đồng, đề cao đạo đức, lịch thiệp và rất nhã nhặn.

“Có thể thấy, sự tử tế chính là một âm thanh dịu êm nhất của lòng nhân ái. Sự tử tế của một người có thể làm cho những người xung quanh cảm thấy vui vẻ và hạnh phúc hơn.

“Không những vậy sự tử tế còn làm cho mối quan hệ giữa người với người thêm tốt đẹp, xã hội càng thêm văn minh và tiến bộ. Đây là một lối sống nhân nhân văn cao đẹp cần được giữ gìn và phát huy. Nhờ việc sống tử tế mà con người biết được cách đồng cảm, yêu thương và chia sẻ với nhau nhiều hơn.”

Đây là cách hiểu mà đa số chúng ta hiểu về từ “tử tế”. Nói ngắn gọn: “Tử tế là có lòng nhân ái, thương người, tôn trọng mình và tôn trọng mọi người.”

Vậy, tử tế là một thái độ hòa thuận, yêu thương và tôn trọng đối với chính mình và với mọi người. Người tử tế thì sống hòa thuận được với tất cả mọi người. Và nếu mọi người đều tử tế với nhau thì mọi người tự khắc đoàn kết với nhau thành một khối vững mạnh.

Và những người không tử tế thì khó tạo đoàn kết được. Mọi loại hành động thiếu nhân ái đều là không tử tế: gian lận, nhũng lạm, lừa gạt, đấu đá, giành giật, áp bức, giả dối, bất công… đều là không tử tế. Chúng không có tiềm năng tạo đoàn kết, ngược lại chúng tạo chia rẽ dữ dội.

Nghĩa là muốn xã hội và đất nước có đoàn kết chúng ta phải đào tạo “người tử tế” và cố gắng ngăn chặn sự nẩy sinh của những loại người “không tử tế.” Và đây là công việc của trường học, gia đình, nhà thờ nhà chùa, bố mẹ thầy cô, lãnh đạo, và hệ thống luật pháp.

Nếu chúng ta không đặt trọng tâm vào đào tạo “người tử tế”, thì đất nước rất khó có đoàn kết, phát triển, và sức mạnh.

Con người là gốc rễ để phát triển đất nước. Người gì? Người tử tế.

Chúc các bạn luôn tử tế.

Mến,

Hoành

© copyright 2022
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s