nomilk_ĐB

Tân Nhạc VN – Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt – Nhạc Phổ Thông – “Hôm Nay Không Sữa” (“No Milk Today”) – Graham Gouldman, Vũ Xuân Hùng

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn nhạc phẩm “Hôm Nay Không Sữa” (“No Milk Today”) của Graham Gouldman, Vũ Xuân Hùng.

“No Milk Today” là sáng tác của ca nhạc sĩ Graham Gouldman được ban nhạc pop nước Anh, Herman’s Hermits thu âm và phát hành. Tháng 10 năm 1966 nhóm Mancunian ở UK phát hành đĩa đơn lần đầu với B-side “My Reservation’s Been Confirmed” rất thành công và vượt lên vị trí #7 trên bảng sắp hạng của UK (United Kingdom).

Dù là không phát hành dưới hình thức đĩa đơn ở US (Hoa Kỳ) nhưng nó cũng đủ phổ biến khi trở thành hit song lúc được phát hành trong B-side của “There’s a Kind of Hush”, vượt lên vị trí #35 năm 1967. Bài hát cũng đã trở thành hit lớn trong nhiều quốc gia ở Âu Châu.

Ca nhạc sĩ Graham Gouldman.
Ca nhạc sĩ Graham Gouldman.

“No Milk Today” là tác phẩm nổi tiếng thứ hai của Graham Gouldman viết cho Herman’s Hermits. Bài nổi tiếng thứ nhất là “Listen People” chiếm hạng #3 trên bảng sắp hạng toàn quốc của US. Nội dung bài hát diễn tả về một thông lệ thời đó có người đem giao sữa tận nhà cho cư dân mỗi buổi sáng; người tình của chủ nhân ngôi nhà vừa mới bỏ đi cho nên trong nhà không cần thêm sữa; anh ta buồn viết tờ giấy để ngoài cửa căn dặn người giao sữa đừng giao chai sữa hôm nay. Đối với người qua lại nhìn thấy tờ giấy không thể nào hiểu được đó là dấu hiệu cuộc tình đổ vỡ đau khổ của người chủ nhà vì giấc mơ yên ấm của anh ta không còn nữa.

Graham Gouldman viết bài hát này đầu tiên cho “The Hollies” sau khi ông cùng thân phụ thấy tờ giấy “No Milk Today” từ nhà một người bạn. Sau đó thân phụ ông bảo ông nên viết một bài hát cho sự kiện này vì nó hàm chỉ đến nhiều ẩn dụ đàng sau. Trong một cuộc phỏng vấn mới đây, ca sĩ chính Peter Noone của “The Hollies” nói sự thành công của bài hát là do phiên bản phát hành của John Paul Jones vì trong đó có âm thanh của chuông rung trong điệp khúc và âm thanh acoustic guitar của John McLaughlin.

Kế đến bài hát được chính Graham Gouldman thu âm và phát hành cùng với “The Impossible Years” dưới hình thức đĩa đơn từ album “The Graham Gouldman Thing” năm 1968, và trong năm 2006 nó được ghi vào danh sách “Album Greatest Hits” cùng với “More”, phát hành bởi ban nhạc “10cc” do ông thành lập.

nomilk_Herman Hermits

Herman (Peter Noone) trong một nhà máy chế biến sữa của   Dutch (1966).
Herman (Peter Noone) trong một nhà máy chế biến sữa của Dutch (1966).

“No Milk Today” được công ty sữa Tine của Norway dùng trong chiến dịch quảng cáo năm 2009. Và công ty sữa Coberco của Dutch cũng dùng nó trong chiến dịch tiếp thị của họ suốt thập niên 1990s.

Một phiên bản tiếng Tây Ban Nha “Todo Cambió” được thu âm và phát hành năm 1967 do Lita Torelló (es).

“No Milk Today” du nhập vào Việt Nam cuối thập niên 1960s, được nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng đặt lời Việt dưới tựa đề “Hôm Nay Không Sữa” được các ca sĩ hát nhạc pháp thời bấy giờ trình bày đã làm xao xuyến không ít những trái tim của giới yêu nhạc Pháp tại Thành phố Hòn Ngọc Viễn Đông – Sài Gòn từ đó đến nay.

Nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng.
Nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng.

Giai đoạn 1968 -1970, tại Sài Gòn bùng nổ phong trào nhạc trẻ, thời gian này xuất hiện một số nhạc sĩ chuyên chuyển ngữ ca khúc quốc tế gồm Trường Kỳ, Tùng Giang, Vũ Xuân Hùng, Nam Lộc… Nhờ đó, nhiều ca sĩ đã chuyển từ thể loại trữ tình sang hát nhạc trẻ thành công như Nguyễn Chánh Tín & Bích Trâm, Thanh Lan, Duy Quang, Julie Quang…

Nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng là giáo sư dạy ngoại ngữ và triết học tại trường Trần Hưng Đạo, Bùi Thị Xuân, Đồng Tiến, sau đó ông về làm tổng thư ký tạp chí Kịch Ảnh. Năm 1970, nhờ vốn ngoại ngữ Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Ý, ông đã chuyển ngữ hàng loạt ca khúc nước ngoài với ca từ đầy chất thơ, trong sáng được mọi người yêu thích như: “Búp Bê Không Tình Yêu”, “Em Đẹp Như Mơ”, “Chuyện Phim Buồn”, “Lãng Du”, “Xin Em Gõ Ba Tiếng”, “Mong Manh”, “Nụ Hôn Dưới Mưa”, “Dòng Sông Tuổi Nhỏ”, “Anh Thì Không”, “Nói Sao Cho Em Hiểu”.

Nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng tâm sự: “Người ta ví một bản giao hưởng như cuốn tiểu thuyết, còn ca khúc như một truyện ngắn. Vì vậy, chuyển ngữ từ một ca khúc nước ngoài sang lời Việt quả là không đơn giản chút nào. Thứ nhất, phải cảm cũng như thông được nội dung ca khúc đó, muốn vậy phải có vốn ngoại ngữ. Kế đến, làm việc với cái đầu của một nhà văn, đôi tay nhạc sĩ và trái tim người nghệ sĩ, chuyển làm sao nghe như người Việt sáng tác, điều cần nhất phải tuyệt đối tôn trọng nguyên tác, không nên ‘chế’ lời. Chuyển ngữ là sự sáng tạo bằng ngôn ngữ vừa toát lên chất thơ, vừa mềm, vừa uyển chuyển, phù hợp giai điệu lẫn nội dung”.

Nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng và gia đình định cư tại Mỹ sau biến cố 30.4.1975, công tác tại đài truyền hình ở bang California (biên tập và đạo diễn các chương trình văn nghệ, phỏng vấn ca sĩ, nghệ sĩ), đạo diễn hai bộ phim “Thói Đời”“Bụi Bonsai”.

Năm 1997, ông trở về Việt Nam “qui ẩn” tại “Phòng trà Văn Nghệ” (Q. Bình Thạnh). Vừa qua, đôi vợ chồng NS Vũ Xuân Hùng – Xuân Hòa chuyển qua địa điểm mới: “Phòng trà ca vũ nhạc kịch Tiếng Xưa” (đường Cao Thắng nối dài).

Nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng và phu nhân Xuân Hòa.
Nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng và phu nhân, chị Đinh Thị Xuân Hòa.

Tại “Tiếng Xưa”, ngoài việc biên tập và tổ chức các đêm nhạc, ông còn dựng các vở nhạc kịch dựa theo các bài hát nổi tiếng như: “Hòn Vọng Phu”, “Trầu Cau”, “Cung Đàn Xưa”, “Tiếng Đàn Tôi”, “Tiếng Sáo Thiên Thai”, “Lưu Nguyễn Lạc Thiên Thai”, “Mối Tình Trương Chi”, “Lan và Điệp”…

Trước năm 1975, nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng nổi tiếng là nhạc sĩ (trong những nhạc sĩ nổi tiếng khác) chuyên sáng tác lời Việt cho những bản nhạc ngoại quốc thịnh hành đương thời trong “Phong Trào Nhạc Trẻ” tại Việt Nam những năm cuối thập niên 1960s, đầu thập niên 1970s. Ông thực hiện 3 cuốn băng “Tình Ca Nhạc Trẻ” trong thời gian này với sự hợp tác của NS Nguyễn Duy Biên phụ trách phần producer & sound engineering cho ông. Những người nhạc sĩ khác cùng khai sáng cho “Phong Trào Nhạc Trẻ” gồm có Trường Kỳ (là anh em cột chèo với NS Vũ Xuân Hùng), Nam Lộc, Tùng Giang,…etc…

Gần nửa thế kỷ chuyển ngữ ca khúc, nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng đã góp phần làm phong phú cho đời sống Âm nhạc Việt Nam và giúp nhiều thế hệ ca sĩ tạo dấu ấn trong lòng công chúng mộ điệu. (Theo chị Đinh Thị Xuân Hòa – phu nhân của NS Vũ Xuân Hùng @ phongtratiengxua.facebook)

Là người bạn đời luôn chung vai sát cánh chia sẻ và hổ trợ cho chồng, chị Xuân Hòa còn là người sáng lập, thiết kế, và tác giả của các web sites: http://www.phongtratiengxua.com phongtratiengxua.facebook
xuanhoadinhthi.facebook

Xin chúc hai anh chị luôn thành công và hạnh phúc.

nomilk_Herman Hermits1

nomilk_Anh

Nhạc phẩm “No Milk Today” (Tác giả: Graham Gouldman)

No milk today, my love has gone away
The bottle stands forlorn, a symbol of the dawn
No milk today, it seems a common sight
But people passing by don’t know the reason why

How could they know just what this message means?
The end of my hopes, the end of all my dreams
How could they know the palace there had been
Behind the door where my love reigned as queen

No milk today, it wasn’t always so
The company was gay, we’d turn night into day

But all that’s left is a place dark and lonely
A terraced house in a mean street back of town
Becomes a shrine when I think of you only
Just two up two down

No milk today, it wasn’t always so
The company was gay, we’d turn night into day
As music played the faster did we dance
We felt it both at once, the start of our romance

How could they know just what this message means?
The end of my hopes, the end of all my dreams
How could they know a palace there had been
Behind the door where my love reigned as queen

No milk today, my love has gone away
The bottle stands forlorn, a symbol of the dawn

But all that’s left is a place dark and lonely
A terraced house in a mean street back of town
Becomes a shrine when I think of you only
Just two up two down

No milk today, my love has gone away
The bottle stands forlorn, a symbol of the dawn
No milk today, it seems a common sight
But people passing by don’t know the reason why

How could they know just what this message means?
The end of my hopes, the end of all my dreams
How could they know a palace there had been
Behind the door where my love reigned as queen

No milk today, it wasn’t always so
The company was gay, we’d turn night into day

But all that’s left is a place dark and lonely
A terraced house in a mean street back of town
Oh, all that’s left is a place dark and lonely
A terraced house in a mean street back of town
Oh, all that’s left is a place dark and lonely
A terraced house in a mean street back of town

nomilk_Los Pops

Nhạc phẩm “Todo Cambió” (“No Milk Today” – Lời Tây Ban Nha: Jose Luis Ortega, Mario Domm)

Todo cambió cuando te vi
De blanco y negro a color me convertí
Y fue tan fácil quererte tanto
Algo que no imaginaba
Fue entregarte mi amor con una mirada
Oh no no no no…

Todo tembló dentro de mí
El universo escribió que fueras para mí
Y fue tan fácil quererte tanto
Algo que no imaginaba
Fue perderme en tu amor
Simplemente pasó
Y todo tuyo ya soy

Antes que pase más tiempo contigo, amor
Tengo que decir que eres el amor de mi vida
Antes que te ame más, escucha por favor
Déjame decir que todo te di
Y no hay cómo explicar pero menos dudar
Simplemente así lo sentí, cuando te vi

Me sorprendió todo de ti
De blanco y negro al color me convertí
Sé que no es fácil decir te amo
Yo tampoco lo esperaba
Pero hacer el amor
Simplemente pasó y todo tuyo ya soy

Antes que pase más tiempo contigo, amor
Tengo que decir que eres el amor de mi vida
Antes que te ame más, escucha por favor
Déjame decir que todo te di
Y no hay cómo explicar pero menos dudar
Simplemente así lo sentí, cuando te vi

Ca sĩ Duy Quang.
Ca sĩ Duy Quang.

Nhạc phẩm “Hôm Nay Không Sữa” (“No Milk Today” – Lời Việt: Vũ Xuân Hùng)

Hôm nay không sữa, chắc em đã đi thật xa
Chiếc chai lăn trong góc nhà, dấu tích đêm chưa xóa nhòa.
Hôm nay không sữa, có khác chi hơn bao ngày qua
Khách quen đi ngang thấy lạ, thắc mắc em không có nhà.

Nào họ hay biết, ý đó mang trong lòng chai
Từ nay thôi hết tuyệt vọng và thôi mơ ước.
Nào họ hay biết đã có bao nhiêu hoàng cung
Xây bên trong đó, em như công chúa trị ngôi.

Hôm nay không sữa, tiếc thương bao nhiêu ngày xưa
Có em tươi như nắng trời, có em cho anh biết cười.
Giờ này em đi tăm tối cô đơn vây kín nơi nơi
Nhà ta vui tươi trên phố đêm nay thành cung thánh.

Còn chăng trong anh thương nhớ mơ đến,
Dáng em ngoan lúc đôi ta còn nhau.

Hôm nay không sữa, tiếc thương bao nhiêu ngày xưa
Có em tươi như nắng trời, có em cho anh biết cười.
Thương nhau biết mấy, chắc chi ta không hờn nhau
Đến nay em xa cách rồi, nỗi tiếc thương sao rã rời.

Nào họ hay biết, ý đó mang trong lòng chai
Từ nay là thôi hết, tuyệt vọng và thôi mơ ước.
Nào họ hay biết, đã có bao nhiêu hoàng cung
Xây bên trong đó? Em như công chúa trị ngôi.

Hôm nay không sữa, tiếc thương bao nhiêu ngày xưa
Có em tươi như nắng trời, có em cho anh biết cười.

Dưới đây mình có các bài:

– NO MILK TODAY (Hôm Nay Không Sữa), Graham Gouldman (trích)
– “Tình ca nhạc trẻ” – Nhạc Pháp của chúng tôi

Cùng với 8 clips tổng hợp nhạc phẩm “Hôm Nay Không Sữa” (“No Milk Today”, “Todo Cambió”) do các ca sĩ nổi tiếng trên thế giới trình diễn để các bạn tiện việc tham khảo và thưởng thức.

Mời các bạn,

Túy Phượng

(Theo Wikipedia)

nomilk_HN1

NO MILK TODAY (Hôm Nay Không Sữa), Graham Gouldman (trích)

(Hoài Nam)

Để kết thúc phần giới thiệu những ca khúc nổi tiếng trong “Cuộc xâm lăng của Anh quốc” (British Invasion) vào nền nhạc phổ thông ở Hoa Kỳ được đặt lời Việt, kỳ này chúng tôi viết về bản No Milk Today, ngày ấy được Vũ Xuân Hùng đặt lời Việt với tựa Hôm Nay Không Sữa.

Trước khi viết về ca khúc cuối cùng này, chúng tôi cũng xin tóm lược ảnh hưởng “cuộc xâm lăng” nói trên đối với giới ca nhạc sĩ cũng như giới thưởng ngoạn tại Hoa Kỳ.

Thời gian này – những năm giữa thập niên 1960 – thể loại rock-and-roll vốn được khai sinh tại Hoa Kỳ, đã đi vào ngõ cụt, hoặc biến thể thành “surf music”.

[Surf music, như tên gọi của nó đã nói lên phần nào, là thể loại gắn liền với sóng biển, phát sinh từ vùng Orange Country và trở nên rất thịnh hành ở Northern California trong khoảng thời gian từ năm 1961 tới 1966. Surf music thường được trình diễn dưới hình thức nhạc không lời qua tiếng đàn ghi-ta điện hoặc saxophone, gọi là “surf rock”, cũng có khi dưới hình thức hợp ca, được gọi là “surf pop”, mà nổi tiếng nhất phải là ban The Beach Boys]

Về phần những thể loại ca khúc chịu ảnh hưởng văn hóa “rhythm and blues” của người Mỹ gốc Phi châu, do các nghệ sĩ da đen trình diễn, vẫn chưa được đa số công chúng Mỹ da trắng đón nhận (cho nên khi Dusty Springfield của Anh quốc hát bản You Don’t Have to Say You Love Me, đã được người Mỹ xưng tụng là “nữ ca sĩ mắt xanh đầu tiên hát nhạc soul”).

Chính trong bối cảnh ấy, ban The Beatles đã “xâm lăng” Hoa Kỳ với những bản rock-and-roll có lời hát trẻ trung, thực tế, âm điệu phong phú, đầy sức thu hút của họ như She Loves You, I Want to Hold Your Hand, A Hard Day’s Night, I Feel Fine, Help…, và The Animals thì làm mưa gió với bản House of the Rising Sun, một ca khúc mang âm hưởng “rhythm and blues”. Kế tới là The Rolling Stones.

Mặc dù nổi tiếng ở Hoa Kỳ sau The Animals, The Rolling Stones đã được xem là ban nhạc tạo ảnh hưởng mạnh thứ nhì (sau The Beatles) trong “Cuộc xâm lăng của Anh quốc”.

Từ đầu tóc tới cách ăn mặc, trình diễn, từ nội dung các ca khúc cho tới tiết tấu độc đáo, hòa âm mới lạ, The Rolling Stones đã được xem là ban nhạc tiên phong của cac thể loại “hard rock” và “psychedelic” sau này.

nomilk_HN2

Với những người không thưởng thức được loại nhạc “ồn ào” thì những ca khúc của The Rolling Stones chỉ khiến họ nhức đầu, nhưng với giới mộ điệu, trong khi The Beatles được xem là ban nhạc rock “nhà lành” số 1 thì The Rolling Stones chính là ban nhạc “thứ dữ” đầu tiên.

Trong thời gian diễn ra “Cuộc xâm lăng của Anh quốc”, The Rolling Stones đã có tới 8 bản đứng No.1 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 của Hoa Kỳ, trong số đó bản được ưa chuộng nhất và cũng là một điển hình về tính cách phong phú, độc đáo trong các ca khúc của The Rolling Stones chính là Paint It Black.

Paint It Black là một sáng tác của hai thành viên nòng cốt trong The Rolling Stones là Keith Richard (lead guitar) và Mick Jagger (ca sĩ, harmonica); Keith Richards viết nhạc, Mick Jagger đặt lời (viết về đám tang của một thiếu nữ). Một trong những điểm độc đáo của đĩa Paint It Black là tiếng đàn sitar của Brian Jones (trưởng ban). Đây là lần đầu tiên tiếng đàn sitar được đưa vào một ca khúc đứng No.1 của phương tây.

[Sitar là một loại đàn cổ truyền của Ấn-độ, có 18, 19, hoặc 20 dây. Sitar được nhạc sư Ravi Shankar (1920-2012) phổ biến trên trường quốc tế từ cuối thập niên 1950. Năm 1966, sau khi được gặp Ravi Shankar ở thủ đô Anh quốc, George Harrison – tay lead guitar của The Beatles – theo ông về Ấn-độ thụ giáo trong thời gian 2 tháng. Sau này, George Harrison đã đưa tiếng đàn sitar vào ít nhất 4 ca khúc của The Beatles. Tuy nhiên độc đáo và nổi tiếng nhất phải là tiếng đàn sitar của Brian Jones trong đoạn “intro” của bản Paint It Black.

Cũng cần viết thêm, trong thời gian giảng dạy tại California, Ravi Shankar đã có một con gái với một phụ nữ Mỹ; cô con gái ấy chính là nữ ca nhạc sĩ Nora Jones (sinh năm 1979), người đã đoạt vô số giải thưởng âm nhạc, trong đó có 9 giải Grammy, được tạp chí Billboard bình chọn là nghệ sĩ nhạc jazz số một của thập niên 2000-2009, với số album bán ra lên tới hơn 50 triệu.

Nora có người em gái cùng cha khác mẹ là Anoushka Shankar (sinh năm 1981), hiện được xem là đệ nhất danh cầm sitar trên trường quốc tế]

Được tung ra vào giữa năm 1966, Paint It Black đã lên tới No.1 tại Anh quốc, Hoa Kỳ, Gia-nã-đại, Hòa-lan, và vào Top 10 của hầu hết các quốc gia tây phương khác. Thời gian này cũng là cao điểm của chiến tranh Việt Nam, Paint It Black (cùng với House of the Rising Sun của The Animals) đã trở thành ca khúc “nhạc nền” phổ biến nhất của các chương trình thời sự nói về chiến tranh Việt Nam. Về sau, vào năm 1987, Paint It Black đã được sử dụng trong đoạn kết của Full Metal Jacket, một cuốn nổi tiếng kể về cuộc chiến đấu của hai trung đội TQLC Mỹ trong Tết Mậu Thân 1968; và cũng là ca khúc mở đầu cho loạt phim truyền hình Tour of Duty (1987-1990) nói về các chiến binh Mỹ chiến đấu tại Việt Nam.

Năm 1967, một ca khúc bất hủ khác trong “Cuộc xâm lăng của Anh quốc” đã chinh phục giới trẻ ở Hoa Kỳ, và trở thành nhạc thiều (anthem) của “Summer of Love” trong phong trào phản kháng văn hóa trong thập niên 1960 (the counterculture movement of the 1960s). Đó là bản A Whiter Shade of Pale của ban Procol Harum.

[“Summer of Love”, như chúng tôi từng đề cập tới trong bài viết về ca khúc San Francisco (Be Sure to Wear Flowers in Your Hair), là một hiện tượng xã hội diễn ra vào mùa hè năm 1967, với hàng triệu hippies hội tụ tại các thành phố lớn của Hoa Kỳ, đông nhất là tại khu vực Haight-Ashbury, San Francisco, cái nôi của phong trào hippie ở miền Tây Hoa Kỳ]

So với các ban của Anh quốc cùng thời, như The Beatles, The Rolling Stones, The Animals, The Who, Herman’s Hermits, The Hollies…, Procol Harum không nổi tiếng cho bằng, nhưng độc đáo.

Tiền thân của Procol Harum là ban The Paramounts, thành lập năm 1962, hoạt động chủ yếu ở vùng Essex; đĩa hát đứng hạng cao nhất của The Paramounts là bản “Poison Ivy” chỉ lên tới hạng 35. Năm 1966, The Paramounts giải tán, qua năm 1967, Gary Brooker (trưởng ban kiêm pianist kiêm ca sĩ chính) đứng ra thành lập một ban mới lấy tên là Procol Harum.

[Theo lời ông bầu Guy Stevens, “Procol Harum” là tên con mèo Xiêm của một người bạn. Về ngôn ngữ học, “Procol Harum” là tiếng la-tinh có nghĩa là vượt xa những cái bình thường]

Procol Harum được xem là một trong những ban nhạc tiên phong của thể loại symphonic rock (nhạc rock giao hưởng). Ca khúc nổi tiếng nhất của họ, A Whiter Shade of Pale, nằm trong album đầu tay, sau khi được tung ra vào tháng 5/1967 đã lên No.1 tại Anh, Ái-nhĩ-lan, Pháp, Bỉ, Đức, Ý, Hòa-lan, Úc, Tân-tây-lan, No.2 tại Ba-lan, No.3 tại Na-uy, No.4 tại Áo, và No.5 tại Hoa Kỳ.

A Whiter Shade of Pale là một trong khoảng 30 đĩa single (của cả thế giới) bán được trên 10 triệu đĩa. Tới năm 2004, A Whiter Shade of Pale được chính thức ghi nhận là ca khúc được phát thanh nhiều lần nhất, được sử dụng ở những nơi công cộng nhiều nhất trong vòng 70 năm qua ở Anh. Cũng trong năm 2004, A Whiter Shade of Pale đã được tạp chí ca nhạc Rolling Stone của Mỹ xếp hạng 57 trong danh sách 500 Ca khúc hay nhất của mọi thời đại.

Tại giải Âm nhạc Grammy của Hoa Kỳ năm 1998, A Whiter Shade of Pale đã được đưa vào Danh dự sảnh (Grammy Hall of Fame).

Tính cho tới nay, đã có trên 1000 nghệ sĩ thu đĩa lại ca khúc này.

Tương tự bản House of the Rising Sun của The Animals, A Whiter Shade of Pale của Procol Harum cũng thành công nhờ nhiều yếu tố phối hợp: nét nhạc và giọng hát độc đáo của Gary Brooker (trưởng ban), lời hát bí ẩn của Keith Reid, và tiếng đàn organ réo rắt mà trang trọng của Matthew Charles Fisher.

Cũng xin được nhấn mạnh, phần nhạc cho organ trong bản A Whiter Shade of Pale đã được cải biến từ đoản khúc “Air on a G String” trong liên tấu khúc “Orchestral Suite N.3 in D Major” của danh sư Johann Sebastian Bach thời kỳ Baroque.

Về ý nghĩa của lời hát bí ẩn trong bản A Whiter Shade of Pale, có nhiều cách giải thích khác nhau, nhưng nói chung, đa số tác giả đều đồng ý với nhau về một điểm: hoạt động tình dục nam nữ là cách kết thúc tốt đẹp nhất. Rất có thể vì vậy mà A Whiter Shade of Pale trở thành nhạc thiều của “Summer of Love”?!

Trong đợt hai của “Cuộc xâm lăng của Anh quốc” vào nền nhạc phổ thông ở Hoa Kỳ, tức là thời gian từ năm 1967 trở về sau, đã xảy ra một trường hợp “House of the Rising Sun thứ hai”, một ca khúc của Mỹ được một ban nhạc Anh thu đĩa và làm mưa gió tại Hoa Kỳ, đó là bản He Ain’t Heavy, He’s My Brother, do ban The Hollies thu đĩa.

nomilk_HN3

He Ain’t Heavy, He’s My Brother là một sáng tác của hai tác giả Mỹ Bobby Scott (1937-1990) và Bob Russell (1914-1970).

Bob Russell là một nhà đặt lời hát nổi tiếng của Mỹ, từng được hai lần xướng danh giải Oscar cho ca khúc trong phim chung với nhạc sư Quincy Jones. Đầu năm 1969, trong những ngày tháng cuối đời (ông bị ung thư máu), Bob Russell được ca nhạc sĩ Johnny Mercer, người sáng lập hãng đĩa Capitol Records, giới thiệu với nhạc sĩ Bobby Scott trong một hộp đêm. Vốn sẵn ngưỡng mộ Bob Russell, Bobby Scott đã mời ông hợp tác; kết quả là ca khúc để đời (và cuối đời của Bob Russell) He Ain’t Heavy, He’s My Brother.

Ngay tự tựa đề, He Ain’t Heavy, He’s My Brother đã được xem là một ca khúc độc đáo. Căn cứ theo sử liệu, người đầu tiên nhắc tới câu này là Mục sư James Wells, người lãnh đạo United Free Church of Scotland (một giáo phái trong Presbyterian Church). Theo lời kể của ông trong cuốn The Parables of Jesus (Những dụ ngôn của Chúa Giê-su) xuất bản năm 1884, một cô bé gắng sức cõng một đứa trẻ to béo; thấy thế, một người hỏi cô bé có mệt không, cô trả lời “Không, nó không nặng, bởi nó là em tôi (No, he’s not heavy; he’s my brother).

Năm 1924, tác giả Mỹ Roe Fulkerson là người đầu tiên sử dụng câu đã được “Mỹ hóa” He Ain’t Heavy, He’s My Brother để làm tựa cho một bài viết của mình trong số ra mắt của tạp chí Kiwanis.

[Kiwanis là cơ quan ngôn luận của Kiwanis International, một tổ chức thiện nguyện phục vụ nhi đồng trên khắp thế giới, trụ sở đặt tại Indianapolis, Indiana, Hoa Kỳ]

Tới năm 1943, hệ thống “nhà trẻ em bụi đời” Boys Town – do Linh mục Edward Flanagan (1886-1948) sáng lập – đã chính thức lấy biểu tượng (logo) là hình vẽ một cậu con trai cõng một cậu con trai khác trên lưng, với hàng chữ “He ain’t heavy, mister – he’s my brother.”

Chính logo này đã trở thành nguồn cảm hứng cho Bobby Scott và Bob Russell sáng tác ca khúc He Ain’t Heavy, He’s My Brother.

Nam ca sĩ nhạc country Kelly Gordon (1932-1981) là người đầu tiên thu đĩa He Ain’t Heavy, He’s My Brother trong năm 1969, tuy nhiên phải đợi tới mùa thu năm đó, sau khi được The Hollies thu đĩa, ca khúc này mới nổi tiếng quốc tế.

The Hollies, cùng với The Who, The Zombies, là ba ban nhạc nổi tiếng nhất trong đợt “xâm lăng” thứ nhì của Anh quốc vào nền nhạc phổ thông ở Hoa Kỳ. Thành lập năm 1962 tại Manchester, The Hollies được xếp hạng 9 (tính cả ca sĩ lẫn ban nhạc) trong cả thập niên 1960 với 30 ca khúc trên bảng xếp hạng tại Anh quốc (UK Singles Chart) trong thời gian tổng cộng 231 tuần lễ.

Tại Hoa Kỳ, The Hollies có 22 bản nằm trong Billboard Hot 100. Ngoài Anh quốc và Hoa Kỳ, The Hollies còn có 60 đĩa single và 26 album lọt vào bảng xếp hạng ở nhiều quốc gia khác. The Hollies được ghi nhận là ban nhạc rock đi tiên phong hát ba bè, một cách hát sau này rất phổ biến trong các ban nhạc trẻ ở Hoa Kỳ và nhiều nơi trên thế giới.

Trở lại với bản He Ain’t Heavy, He’s My Brother do The Hollies thu đĩa, ngày ấy anh chàng Elton John 22 tuổi còn vô danh tiểu tốt, đã được The Hollies mướn đệm dương cầm trong đĩa nhạc này với thù lao 12 bảng Anh (khoảng 25-30 đô-la).

Đĩa He Ain’t Heavy, He’s My Brother của The Hollies tung ra tại Âu châu vào đầu tháng 9/1969, đã lên tới No.2 ở Ái-nhĩ-lan, No.3 ở Anh quốc, No.5 ở Thụy-sĩ, No.7 Na-uy, No.9 ở Đức… Tới đầu tháng 12/1969, He Ain’t Heavy, He’s My Brother được phát hành tại Hoa Kỳ và lên tới No.7.

Một chi tiết thú vị là 19 năm sau (1988), khi He Ain’t Heavy, He’s My Brother do The Hollies thu đĩa được người Mỹ sử dụng trong màn quảng cáo bia Miller Lite (của Mỹ), ca khúc này đã trở lại bảng xếp hạng, đứng No.1 tại cả Anh quốc lẫn Ái-nhĩ-lan!

So với các ca khúc khác cũng được ưa chuộng trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam, thường được sử dụng làm “nhạc nền” – như House of the Rising Sun của The Animals, Paint It Black của The Rolling Stones, A Whiter Shade of Pale của Procol Harum – bản He Ain’t Heavy, He’s My Brother của The Hollies không đứng hạng cao cho bằng, nhưng riêng với các binh sĩ Mỹ đang chiến đấu tại Việt Nam ngày ấy, và tại các chiến trường khác sau này, nó mang một ý nghĩa cao quý: huynh đệ chi binh, sống chết có nhau.

Có thể viết mà không sợ quá lời, “Cuộc xâm lăng của Anh quốc” vào nền nhạc phổ thông ở Hoa Kỳ, kéo dài từ đầu thập niên 1960 tới giữa thập niên 1970, đã tái lập “chế độ thuộc địa Anh” trong lĩnh vực ca nhạc tại Hiệp chúng quốc!

Vào tuần lễ thứ hai của tháng 5 năm 1965, trong Top 10 của danh sách Billboard Hot 100, đã chỉ có một bản duy nhất của Mỹ (bản Count Me In của Gary Lewis & The Playboys). Còn nếu tính chung cả năm 1965, có tới phân nửa trong tổng số 26 bản đứng No.1 trên Billboard Hot 100 là của các nghệ sĩ Anh!

Cuộc xâm lăng này đã khai tử “surf rock” nói riêng, các hình thức nhạc không lời (instrumental) ở Mỹ nói chung, đã chấm dứt sự nghiệp của các ban nữ ca (trừ The Supremes), các ban dân ca phục hưng (folk revival); và các thần tượng trẻ từng làm mưa gió từ cuối thập niên 1950 (kể cả Ricky Nelson và Elvis Presley) cũng bị “mất khách” một cách thê thảm…

Các show truyền hình chuyên giới thiệu nền nhạc truyền thống của Hoa Kỳ như Sing Along with Mitch, Hootenanny… bị dẹp tiệm, nhường chỗ cho những chương trình giới thiệu các ca khúc, các ban nhạc Anh, trong số đó có những chương trình được thực hiện từ Anh quốc…

Nhưng “Cuộc xâm lăng của Anh quốc” không chỉ gây ảnh hưởng tại Hoa Kỳ mà còn trên khắp thế giới, như bách khoa tự điển Wikipedia đã viết:

“Cuộc xâm lăng của Anh quốc” đã ảnh hưởng thật sâu đậm tới nền nhạc phổ thông, đã quốc tế hóa “rock and roll”, đã biến nền ca nhạc Anh quốc trở thành một trung tâm sáng tạo, đã mở một cánh cửa cho nghệ sĩ Anh đạt thành công trên trường quốc tế.

“Cuộc xâm lăng của Anh quốc” còn đóng một vai trò quan trọng trong việc khai sinh ra những thể loại rock riêng biệt, đã khẳng định vai trò hàng đầu của các ban nhạc rock, đặt nền tảng trên ghi-ta và trống, cùng với những sáng tác của chính các thành viên”.

(Ngưng trích dẫn)

Cách riêng tại Hoa Kỳ, Cuộc xâm lăng của Anh quốc đã dẫn đưa tới việc thành lập rất nhiều ban nhạc chịu ảnh hưởng của các ban nhạc Anh, như The Byrds, The Doors, The Monkees, Paul Revere & the Raiders, Gary Puckett & The Union Gap, Creedence Clearwater Revival, The Eagles, v.v…

* * *

Tới đây, chúng tôi viết về về bản No Milk Today (Hôm Nay Không Sữa) của Graham Gouldman do ban Herman’s Hermits thu đĩa.

nomilk_HN4

[Graham Gouldman, sinh năm 1946, là ca nhạc sĩ kiêm nhà viết ca khúc nổi tiếng của Anh quốc; tới năm 1970, đã đứng ra thành lập ban nhạc rock 10cc]

So với những ca khúc bất hủ của các ban The Beatles, The Rolling Stones, The Animals, The Who… trong đợt một của Cuộc xâm lăng của Anh quốc, bản No Milk Today của Herman’s Hermits không thể so sánh; chẳng những thế, No Milk Today cũng không phải ca khúc thành công nhất trong sự nghiệp của Herman’s Hermits.

Herman’s Hermits được thành lập năm 1962 tại Manchester, tức là cùng thời gian và nơi chốn với The Hollies; được ông bầu Harvey Lisberg khám phá và giới thiệu với nhà sản xuất đĩa nhạc Mickie Most, cũng là người sản xuất đĩa nhạc cho The Animals, The Nashville Teens, Donovan, Lulu…

nomilk_HN5

Khác với hình ảnh “bụi đời” và cung cách “nổi loạn” của đa số ban nhạc trẻ Anh thời bấy giờ, năm chàng trong ban Herman’s Hermits trông rất “nhà lành”. Vì thế, mặc dù từ ngày thành lập Herman’s Hermits chuyên hát nhạc R&B (rythm and blues của người da đen), Mickie Most đã chọn các ca khúc dễ thương, nhẹ nhàng cho các chàng thu đĩa.

Thành công thương mại đầu tiên của Herman’s Hermits là bản I’m into Something Good, một sáng tác của cặp vợ chồng ca nhạc sĩ Gerry Goffin và Carole King nổi tiếng của Mỹ.

I’m into Something Good do Herman’s Hermits thu đĩa đã lên tới No.1 tại Anh và No.13 ở Hoa Kỳ vào cuối năm 1964. Đây là đĩa hát đầu tiên và cũng là cuối cùng của Herman’s Hermits lên Top ở Anh, bởi vì sau đó đối tượng khán thính giả của họ chủ yếu là ở Hoa Kỳ.

Năm 1965, Herman’s Hermits được hãng MGM của Mỹ ký hợp đồng thu đĩa và đóng phim.

Khán giả yêu nhạc ở Sài Gòn ngày ấy hẳn vẫn chưa quên cuốn phim đầu tay của Herman’s Hermits – When the Boys Meet the Girls (1965), đóng chung với Connie Francis của Mỹ, lúc đó đang nổi như cồn.

Cũng trong năm 1965, Herrman’s Hermits đã có ba bản đứng No.3 tại Hoa Kỳ, và về sau có thêm một bản đứng No.1, một bản đứng No.2, và tám bản khác trong Top 10, trong số này, bản được giới nghe nhạc trẻ ngoại quốc tại Sài Gòn ngày ấy ưa chộng nhất có lẽ là There’s a Kind of Hush, thu đĩa năm 1967, đứng No.4 trong danh sách Billboard Hot 100.

Trong khi đó, No Milk Today chỉ lên tới hạng 35 tại Hoa Kỳ!

No Milk Today là sáng tác thứ hai của ca nhạc sĩ Graham Gouldman viết cho Herman’s Hermits; bản trước đó là Listen People, lên tới No.3 tại Hoa Kỳ.

Nguyên nhân đưa tới việc Graham Gouldman viết bản No Milk Today hết sức tính cờ.

Ngày ấy, thập niên 1960, sữa tươi (fresh milk) còn được giao tận nhà; mỗi sáng sớm, chủ nhà để cái chai không ngoài cửa, người giao sữa (milkman) tới lấy và để lại chai sữa mới.

Một buổi sáng nọ, Graham Gouldman cùng ông bố đi ngang ngôi nhà của một người quen, và thấy tờ giấy viết mấy chữ “no milk today” trước cửa. Ông bố của Graham Gouldman liền “triết lý vụn”, đại khái: chỉ mấy chữ ấy thôi nhưng có biết bao nguyên nhân khác nhau, nào ai biết được!

Câu nói của ông bố đã tạo nguồn cảm hửng cho Graham Gouldman viết bản No Milk Today, nội dung là lời kể của một chàng trai có người yêu đã bỏ ra đi:

No Milk Today

No milk today, my love has gone away
The bottle stands forlorn, a symbol of the dawn
No milk today, it seems a common sight
But people passing by don’t know the reason why
How could they know just what this message means
The end of my hopes, the end of all my dreams
How could they know the palace there had been
Behind the door where my love reigned as queen
No milk today, it wasn’t always so
The company was gay, we’d turn night into day
But all that’s left is a place dark and lonely
A terraced house in a mean street back of town
Becomes a shrine when I think of you only
Just two up two down
No milk today, it wasn’t always so
The company was gay, we’d turn night into day
As music played the faster did we dance
We felt it both at once, the start of our romance
How could they know just what this message means
The end of my hopes, the end of all my dreams
How could they know a palace there had been
Behind the door where my love reigned as queen
No milk today, my love has gone away
The bottle stands forlorn, a symbol of the dawn
But all that’s left is a place dark and lonely
A terraced house in a mean street back of town
Becomes a shrine when I think of you only
Just two up two down
No milk today, my love has gone away
The bottle stands forlorn, a symbol of the dawn
No milk today, it seems a common sight
But people passing by don’t know the reason why
How could they know just what this message means
The end of my hopes, the end of all my dreams
How could they know a palace there had been
Behind the door where my love reigned as queen

No milk today, it wasn’t always so
The company was gay, we’d turn night into day
But all that’s left is a place dark and lonely
A terraced house in a mean street back of town
Oh all that’s left is a place dark and lonely
A terraced house in a mean street back of town
Oh all that’s left is a place dark and lonely
A terraced house in a mean street back of town

No Milk Today do Herman’s Hermits thu đĩa được tung ra vào tháng 10 năm 1966, tuy không phải là một bản No.1 (chỉ lên tới No.7 trong Top 10 ở Anh và đứng hạng 35 trong Billboard Hot 100 của Hoa Kỳ) nhưng rất được ưa chuộng tại nhiều quốc gia trên thế giới. Tại Âu châu, vào thập niên 1990, công ty Friesland Coberco Dairy Foods nổi tiếng của Hòa-lan đã sử dụng ca khúc này để quảng cáo cho các sản phẩm của họ; gần đây, năm 2009, No Milk Today cũng được hãng sữa Tine của Na-uy sử dụng để quảng cáo (người sành điệu hẳn phải biết tới hiệu cheese “Jarlsberg” của hãng này).Phụ lục (5): No Milk Today, Herman’s Hermits

nomilk_HN6

Riêng tại Việt Nam, bản No Milk Today – Hôm Nay Không Sữa cũng rất được ưa chuộng, phần vì giai điệu vui tai và lời hát dễ thương trong nguyên tác, phần vì tài chuyển ngữ độc đáo của Vũ Xuân Hùng và tiếng hát trầm ấm của Duy Quang.

Hôm Nay Không Sữa

Hôm nay không sữa, chắc em đã đi thật xa
Chiếc chai lăn trong góc nhà, dấu tích đêm chưa xóa nhòa.
Hôm nay không sữa, có khác chi hơn bao ngày qua
Khách quen đi ngang thấy lạ, thắc mắc em không có nhà.
Nào họ hay biết, ý đó mang trong lòng chai
Từ nay thôi hết tuyệt vọng và thôi mơ ước.
Nào họ hay biết đã có bao nhiêu hoàng cung
Xây bên trong đó, em như công chúa trị ngôi.
Hôm nay không sữa, tiếc thương bao nhiêu ngày xưa
Có em tươi như nắng trời, có em cho anh biết cười.
Giờ này em đi tăm tối cô đơn vây kín nơi nơi
Nhà ta vui tươi trên phố đêm nay thành cung thánh.
Còn chăng trong anh thương nhớ mơ đến,
Dáng em ngoan lúc đôi ta còn nhau.
Hôm nay không sữa, tiếc thương bao nhiêu ngày xưa
Có em tươi như nắng trời, có em cho anh biết cười.
Thương nhau biết mấy, chắc chi ta không hờn nhau
Đến nay em xa cách rồi, nỗi tiếc thương sao rã rời.
Nào họ hay biết, ý đó mang trong lòng chai
Từ nay là thôi hết, tuyệt vọng và thôi mơ ước.
Nào họ hay biết, đã có bao nhiêu hoàng cung
Xây bên trong đó? Em như công chúa trị ngôi.
Hôm nay không sữa, tiếc thương bao nhiêu ngày xưa
Có em tươi như nắng trời, có em cho anh biết cười.

(Hoài Nam)

ca-si-thanh-lan4

“Tình ca nhạc trẻ” – Nhạc Pháp của chúng tôi (trích)

(Nam Nguyên/Đông tác giao lưu – Thứ Tư, 20/07/2016 22:16)

(Khi tôi vừa post lại bài Đừng nghe chàng hát thì nghe tin dữ về vụ khủng bố cực kỳ thảm khốc ở Nice, đúng ngày quốc khánh Pháp ! Thật khủng khiếp, nhưng cũng đừng trách người Pháp “chủ quan” — họ đang xem pháo hoa, một thứ văn hóa cũng do họ dạy cho chúng ta (mà học chưa thấu, còn muốn xem pháo hoa chống đói ?!). Nước Pháp sau đau thương này sẽ lại đứng lên, có lẽ bằng chính vũ khí mạnh nhất xưa nay của mình —văn hóa ! Chia xẻ thương đau với nước Pháp, tôi ngồi xuống và ghi lại cảm nhận của chính mình về một phần văn hóa Pháp— “nhạc trẻ Pháp” mà tôi xin gọi đó là “của chúng tôi” !)

Sau 30/4/1975 văn hóa miền Nam ào ạt tràn ra bắc, phải nói người được hưởng lợi nhất chính là lũ học sinh cấp 2, cấp 3 chúng tôi. Thật là lạ lẫm khi tiếp xúc với các bạn đồng niên, và họ học 12 lớp, có những khái niệm trong học toán mà chúng tôi là dân chuyên còn chưa được học (như tổ hợp, ánh xạ…) và ngạc nhiên nhất là học sinh ra trường phải thạo hai ngoại ngữ Anh và Pháp ! Sách báo thì quá phong phú, nhạc nghe đủ các thể loại (trong khi đó bà con của tôi trong Nam phải rất e dè, hầu như chả dám giữ lại văn hóa phẩm gì trong nhà vì sợ phiền phức !). Và gần như ngay lập tức tuổi “teen” miền Bắc đến với một dòng nhạc mà chúng tôi yêu thích nhất-nhạc trẻ !

Dòng nhạc trẻ tồn tại ở miền Nam từ đầu những năm 60 thế kỷ trước, công đầu phải kể đến nhạc sỹ Phạm Duy đã quyết định phổ cập nhạc quốc tế bằng cách phổ lời Việt và tổ chức trình diễn chúng, điều mà giới trẻ đón nhận rất nồng nhiệt. Các ca sỹ thời đó hát lại những bài do các ca sỹ nổi tiếng thập niên đó như Christophe, Dalida, Nana Mouskouri, Mireille Mathieu… trình diễn, thường bằng cả lời Pháp-Việt và Anh-Việt, và phải công nhận rằng lúc đó nhạc Pháp lời Việt nhiều và hay hơn nhiều so với những bài tiếng Anh!

Ở miền Bắc chúng tôi không được học cả tiếng Anh lẫn Pháp, thì việc nghe thưởng thức thì không sao, nhưng hát lại thì chỉ có phần lời Việt thôi, tuy vậy thế cũng là quá hay rồi ! “Người lớn” cũng nghe, nhưng học trò chúng tôi ngoài nghe ra còn hát, hát thường với cây đàn guitar, trong mọi dịp có thể như tụ tập, sinh nhật, đi chơi xa… Nghe (và ghi băng) thời đó phổ biến nhất là máy cassete “cục gạch”, rồi các loại máy nghe băng cối, mỗi lần muốn ghi băng thường phải bê nguyên một máy từ nhà người này đến nhà người khác ! Trước 1975 thần tượng của giới trẻ miền Nam là Brigitte Bardot và không nghi ngờ gì nữa, thời sau đó chúng tôi thích nhất được mặc quần loe, áo đuôi tôm, đi xì-bô, tóc dài và thần tượng của tất cả giới trẻ miền Bắc lúc đó là Thanh Lan —ca sỹ xinh đẹp với nốt ruồi duyên (mà chúng tôi chỉ được nhìn qua ảnh) và hát hay cả tiếng Pháp và tiếng Anh ! Tất nhiên ngoài chị còn có rất nhiều ca sỹ khác hát nhạc trẻ Pháp hay, mà nổi bật nhất là Ngọc Lan những năm 80…

Phải nói là lứa chúng tôi lớn lên cùng với nhạc trẻ, mà nếu “nhạc vàng” có đỉnh cao là “Sơn Ca 7” thì “nhạc trẻ” có sản phẩm xuất sắc nhất là Tình ca nhạc trẻ 2. Cho đến bây giờ tôi vẫn nhớ giai điệu và lời của đa số các bài trong đó do Vũ Xuân Hùng và Nguyên Duy Niên thực hiện rất hay : “Tình mình như giá diêm”, “Nói sao cho em hiểu”, “Nước mắt cho mây”, “Một thời để chết”, “Xin tự hiểu mình”, “Trai độc thân”, “Đỉnh tuyết”.

Sau đây xin ghi lại theo trí nhớ Danh sách những bài hát lời Việt nhạc Pháp (tiêu chí hay và dễ hát cho học sinh thời chúng tôi):

1) Main Dans La Main (Cho quên thú đau thương —Nam Lộc) do Thanh Lan & Elvis Phương hát mà lời Việt xưa kia chúng tôi vẫn nghêu ngao : “Cho quên hết đớn đau… cho quên hết nhớ nhung…” —có thể là một buổi sinh nhật với kẹo lạc và toàn mấy đứa chỉ biết về yêu qua truyện Quỳnh Dao ! Các bạn có thể so với bản cover sau này của Bằng Kiều & Trần Thu Hà (tôi vẫn thấy bản những năm 70 hay hơn nhiều !).

2) Bang-Bang (Khi xưa ta bé) hát bởi Thanh Lan. Ngày nay ta có thể nghe Bảo Yến hát. Sau này tôi mới biết đây là tác phẩm “My Baby Shot Me Down” của bộ đôi Sony & Cher, nhưng chúng tôi hồi đó chỉ biết đến ấn phẩm tiếng Pháp này…

3) Khi ta hai mươi do Ngọc Lan. Bài khá dễ hát cho lứa chúng tôi, vui vẻ trẻ trung, toàn những đứa mới 14, 15 mà hát “khi ta 20” như thật… Sau này Phương Vy cover rất modern và vẫn đầy cảm xúc.

4) Búp bê không tình yêu do Thanh Mai & Thanh Lan. Bài hay, nhưng chỉ có các bạn gái hát được… Ngày nay Đồng Lan hay hát. Mỹ Tâm, Thanh Thảo hát cũng hay nhưng tiếc rằng chỉ hát bằng tiếng Việt…

5) Après Toi (Vắng bóng người yêu) do Thanh Lan, Ngọc Lan] hát. Giai điệu hay, lời dịch cũng tuyệt vời ! “Cuộc tình tan, cuộc tình vắng bóng anh…”

6) L’Amour C’est Pour Rien (Tình cho không biếu không) do Thanh Lan, Elvis Phương. Lớp trẻ có lẽ không biết câu cửa miệng “tình cho không, biếu không” xuất phát từ sau 1975 chính nhờ bởi bài hát này…

7) L’aventure (Lãng du) do Thanh Lan hát tuyệt vời ! Đặc biệt phù hợp với những chuyến đi chơi xa… Ngày nay có thể nghe các bạn trẻ Vũ Hà Anh & Đồng Lan

8) (Aline (Gọi tên người yêu) do Elvis Phương.(Bằng Kiều hát bài này tuyệt hay, nhưng không có phần tiếng Pháp). Một trong những bài hay được hát nhất ở các karaoke…

9) Viens m’embrasser (Lại gần hôn em) do Ngọc Lan hát hay nhất vì khó có ai hát buồn hơn được thế !Don Hồ hát cũng rất tình cảm.

10) Tombe La Neige (Tuyết rơi) do Duy Quang & Billy Shane, Elvis Phương, Ngọc Lan. Xin nghe ca sỹ hiếm hoi ngày nay còn hát tiếng Pháp tại Việt Nam là Đồng Lan. Tác giả Salvatore Adamo lại là một người Ý, và anh sáng tác bài hát bất hủ này lúc 18 tuổi ! Xin đến với bản thu hiếm hoi và giọng ca tuyệt vời của cố ca sỹ Lê Dung. “Từng bông tuyết đang rơi…” —chúng tôi đã hát bài hát buồn này từ khi chưa được biết cái lạnh của mùa đông tuyết phủ…

11) Một thời để chết (Le temps de mourrir) bới Ngọc Lan hoặc Thanh Lan.

Bài hát Pháp này theo tôi là hay nhất, đặc trưng nhất, và ngẫu nhiên thay, nó cũng hát về một thời tươi đẹp đã qua rồi. Chỉ những lúc thật cần hồi tưởng tuổi trẻ tôi mới nghe lại nhạc trẻ, như nhớ lại những rung động đầu đời của thời học sinh. Nhạc trẻ với những bài hát trên đã cùng chúng tôi bước qua ngưỡng cửa trường học để vào đời…

Ngoài sách ra, bố tôi chỉ có niềm vui và tài sản là âm nhạc. Trước 1975 ông đã có mấy chục đĩa nhạc nước ngoài rồi. Sau khi thống nhất ông sưu tầm khá nhiều băng cối, băng cassette, đĩa nhạc miền Nam, máy quay đĩa, quay băng, cassette một cửa băng, hai cửa băng, kể cả kiểu “hòn gạch”, loa thùng, amplier…

Nhưng như thế chưa đủ, ông say sưa ghi nhạc, sang băng, chọn từ nhiều băng nhạc ra thành một băng nhạc tổng hợp với những bài ưa thích, ghi lại nhạc của bạn bè, sang từ băng to ra băng nhỏ để đi công tác nghe… Ông nghe tất cả các loại nhạc (có lẽ tôi cũng được thừa hưởng một chút, cái gì cũng nghe miễn là hay). Ông sắp xếp băng đĩa theo kiểu của mình, sao cho muốn tìm bài nào do ai chơi, ai hát thì tra cứu rồi rút ra nghe được ngay trong vòng hai phút. Vừa còn bé vừa lười nên tôi nghe kiểu “thụ động”, tức là bố tôi nghe gì tôi nghe theo chứ không mấy khi động vào đống máy móc của ông, thi thoảng mới đưa ra “yêu cầu của thính giả”. Đỉnh điểm của đam mê có lẽ là những lúc ông tháo tung máy móc ra sửa chữa, và thậm chí tự cải tiến cho máy quay băng cối có chế độ autoreverse (sau này hình như đến năm 1980 tôi mới thấy ông mua được cái “đầu” có tính năng như thế). Ông thỉnh thoảng giễu anh em tôi là “Không biết tiếng Pháp nghe những bài hát Pháp phí đi”. Chả biết tôi có bỏ phí quá nhiều trong cuộc đời này không…

Xa nhà, những năm 80-90 thì các dòng nhạc khác dần dần làm chúng tôi lãng quên đi những bài “nhạc trẻ” gốc Pháp năm nào. Cô đào Pháp đình đám bấy giờ đã là Sophia Marceau chứ ít ai nhớ đến “BB”. Tuy nhiên thi thoảng tôi vẫn được nghe, vẫn nhớ lại những bài nhạc Pháp hay nhất năm xưa, “người lớn” hơn một chút, học sinh ít hát đến dù bằng lời Việt, nhưng giai điệu thì đã in sâu vào tâm trí chúng tôi:

Serenade (Chiều Tà hoặc Dạ Khúc) nhạc Shubert, có lời tiếng Đức, Ý, Anh… nhưng lời hay nhất là bằng tiếng Pháp ! Cái này phải bạn nào giỏi tiếng Pháp mới có thể phân tích được, bản thân lời Pháp của nó đã như một bài thơ hay nhất ! Phạm Duy đã phổ lời Việt và người biểu diễn hay nhất chính là Thái Thanh, rồi Lệ Thu hát cũng rất tuyệt vời. Nhưng tiếng Pháp hát hay nhất là Thanh Lan, tuy vậy tôi không tìm được trên mạng lời hát của chị. Chúng ta nghe Ngọc Lan hát bài này cũng rất đẳng cấp.

Vài lời về nữ ca sĩ Ngọc Lan mà tôi cũng rất mến mộ: chị đến Mỹ năm 1980 và nhanh chóng nổi tiếng với các ca khúc tiếng Việt, Pháp, Anh cũng như các tiết mục song ca cùng Kiều Nga, Duy Quang, Trung Hành, Tuấn Ngọc, Đức Huy… Người ta yêu chị vì khuôn mặt khả ái cũng như giọng hát trong trẻo rất ấn tượng. Thực ra chị cũng tên là Thanh Lan nhưng vì để tránh nhầm lẫn với ca sỹ đàn chị Thanh Lan nên đã lấy nghệ danh Ngọc Lan. Bệnh tình đã cướp chị đi năm 2001 khi còn khá trẻ, nhưng chị kịp để lại gia tài ca nhạc khá đồ sộ, và cho đến nay vẫn còn rất nhiều người hâm mộ giọng hát Ngọc Lan !

DANS LE SOLEIL ET DANS LE VENT (Trong Nắng Trong Gió) Thanh Lan, hoặc, Ngọc Lan. Bài hát nổi tiếng qua trình diễn bằng 4 thứ tiếng châu Âu của Nana Mouskouri được những ca sỹ Việt hát lại bằng tiếng Pháp và tiếng Việt hay không hề kém cạnh ! Thật hiếm có bài hát nhẹ nhàng mà ý nghĩa sâu lắng như bài hát này, còn điệp khúc thì đẹp tuyệt vời !

Oui Devant Dieu (Ngày Tân Hôn) Thanh Lan, Elvis Phương. Một bài hát tuyệt vời dành cho ngày cưới !
Oh ! Mon Amour (Ôi tình yêu của tôi): Thanh Lan, Elvis Phương. Thật kỳ lạ rằng tài năng của Christophe đã làm mưa làm gió khắp năm châu mà bây giờ chẳng mấy ai nhớ đến chàng (tuy vậy năm 2013 chàng đã đến biểu diễn từ thiện tại TP HCM)…

Phải nói rằng âm nhạc Pháp đã ảnh hưởng đến sáng tác của rất nhiều nhạc sỹ Việt Nam, từ Văn Cao, Phạm Duy cho đến thế hệ sau ở miền Nam. Tôi tự chọn ra vài ca khúc theo tôi là hay và có âm hưởng phong thái Pháp nhất từ các bài hát Việt:

C’est Toi (Cho em quên tuổi ngọc). Bạch Yến là ca sỹ hát nhạc ngoại số một miền Nam khi xưa, nhưng bà hát tiếng Anh nhiều và hay hơn tiếng Pháp. Tuy vậy bà hát tiếng Pháp vẫn vô cùng “xuya”: Ne Me Quitte Pas
Tác giả Lam Phương viết tặng Bạch Yến bài hát “C’est Toi” này bằng tiếng Pháp (!). Bản tình ca tuyệt vời này cho thấy nhạc Pháp, văn hóa Pháp đã hòa quyện vào đời sống âm nhạc miền Nam đến mức nào ! Và cho đến ngày nay thỉnh thoảng ca sỹ Bạch Yến dù tuổi đã cao vẫn trình diễn bài hát này… Tất nhiên ngoài Bạch Yến ra thì còn rất nhiều ca sỹ cũng hát nó, bằng tiếng Pháp và Việt: Ngọc Lan, Thanh Lan, Ý Lan cũng hát ít nhiều tiếng Pháp.

Tình ca hồng (Nguyễn Trung Cang): Thanh Lan. Phiên bản karaoke này có lẽ rất quen thuộc với chúng ta, Kiều Nga – Vết hằn thù trên lưng ngựa hoang (Phạm Duy & Ngọc Chánh). Khởi điểm là tay trống trong ban nhạc, Nguyễn Hưng hát bài này khá hay, nhưng Elvis Phương trước 1975 vẫn là vô đối.

Tuổi thơ chúng tôi không thể nào thiếu được truyện chưởng Kim Dung, truyện tình Quỳnh Dao, truyện trinh thám Z28 và chuyện “du đãng” bụi đời trẻ con của Duyên Anh… Và đây cũng là tên một cuốn truyện nổi tiếng nhất của Duyên Anh đã được làm thành phim cùng tên !

Ở hải ngoại nhạc Pháp lời Việt (và Pháp) vẫn được trình diễn tuy đã ít đi rất nhiều so với trước 75, và thường thì chúng ta thấy nó trong các liên khúc là mốt thời thượng cuối thế kỷ 20: Khánh Hà hát tiếng Pháp cũng hay và chuẩn cùng Elvis Phương. Song ca nữ tiếng Pháp hay nhất vẫn là Kiều Nga—Ngọc Lan.

Hôm nay khi viết những dòng này tôi mở “nhạc trẻ” để cùng nghe rồi hỏi bố tôi mấy câu hỏi, đại loại là Bạch Yến với Thanh Lan ai hát tiếng Pháp hay hơn, hay vì sao nhạc Pháp lại “lép vế” đi như thế so với nhạc tiếng Anh, mà mới có chưa đầy nửa thế kỷ trôi qua ? Thì ông lấy ví dụ chính bài Dạ Khúc (Serenade) và nhận xét về nó trên kia là tôi chép lại lời của ông đấy. Ông bảo vài chục năm trong lịch sử loài người chỉ như một chớp mắt thôi, và cũng hoàn toàn có thể xảy ra là vài chục năm nữa nhạc Pháp lại lên ngôi, nhất là sau Brexit chẳng có gì nói trước được đâu, mà tiếng Pháp là ngôn ngữ của hát ca…

Quả thật dòng nhạc Pháp không “chết”, ngay ở Hà Nội này cũng còn nhiều người chỉ thích nghe những bài hát cũ trong đó có “nhạc trẻ” nhưng phải bằng chính máy móc băng đĩa y như thời những năm 70 cơ. Tôi có người bạn họa sỹ nhưng đã mấy chục năm nay làm nghề tay trái, kiên trì buôn bán tại Hà Nội, mà chỉ băng và máy cassette đúng kiểu cũ, với dòng nhạc những năm 70. Có khi phải nhờ ông bạn Tu Cong Dinh này kiếm cho cái cassette “cục gạch” với mấy băng Thanh Lan, để hoài cổ … Khi ta hai mươi !

(Nam Nguyên/Đông tác giao lưu – Thứ Tư, 20/07/2016 22:16)

oOOo

No Milk Today – Nhóm Graham Gouldman’s 10cc “No Milk Today” – Live in Swansea 2011:

 

No Milk Today – Nhóm Herman’s Hermits (1966):

 

No Milk Today – Ca sĩ Vassilikos:

 

No Milk Today – Nhóm Joshua James & The Forest Rangers:

 

No Milk Today – Nhóm Illusory:

 

No Milk Today – Ca sĩ Peter Noone:

 

Todo Cambió (No Milk Today) – Nhóm Los Pops:

 

Hôm Nay Không Sữa (No Milk Today) – Ca sĩ Duy Quang:

 

1 cảm nghĩ về “Tân Nhạc VN – Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt – Nhạc Phổ Thông – “Hôm Nay Không Sữa” (“No Milk Today”) – Graham Gouldman, Vũ Xuân Hùng”

  1. Xin cám ơn NS Vũ Xuân Hùng và chị Xuân Hòa đã bổ túc thêm cho mình thông tin tiểu sử của anh cùng với bài “ ‘Tình ca nhạc trẻ’ – Nhạc Pháp của chúng tôi”.

    Mình đã thêm các thông tin này vào bài chính “Hôm Nay Không Sữa” (“No Milk Today”) bên trên. Cám ơn hai anh chị rất nhiều ạ.

    Chúc anh chị luôn hạnh phúc và thành đạt.

    Thân quý
    Túy Phượng

    Like

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s