sgiye_ĐB1

Tân Nhạc VN – Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt – Nhạc Phổ Thông – “Khói Thuốc Làm Lệ Rơi” (“Smoke Gets in Your Eyes”) – Jerome Kern, Otto Harbach, Lữ Liên

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn nhạc phẩm nhạc phẩm “Khói Thuốc Làm Lệ Rơi” (“Smoke Gets in Your Eyes”) của các nhạc sĩ Jerome Kern (1885-1945), Otto Harbach (1873-1963), và Lữ Liên.

“Smoke Gets in Your Eyes” là một bài hát của một show nhạc được hình thành bởi nhà soạn nhạc Jerome KernOtto Harbach viết lời vào năm 1933 cho vỡ nhạc kịch “Roberta”.

Bản gốc được nghệ sĩ Tamara Drasin trình diễn trên sân khấu Broadway. Bản thu âm đầu tiên do Gertrude Niesen, người thu âm với dàn nhạc giao hưởng dưới sự điều khiển của Ray Sinatra, anh họ của ca sĩ Frank Sinatra, vào ngày 13 tháng 10 năm 1933. Bản thu âm này Victor phát hành, B-side, “Jealousy”, lăng xê Isham Jones và dàn nhạc giao hưởng của ông ta.

Bài hát được nhiều nghệ sĩ trình diễn; trước tiên là Paul Whiteman và dàn nhạc giao hưởng của ông với giọng ca chính của Bob Lawrence. Phiên bản này đứng đầu bẳng sắp hạng năm 1934. Những phiên bản khác gồm có dàn nhạc giao hưởng của Tommy Dorsey, người phát hành phiên bản mới của nhóm này năm 1938 với giọng master’s voice của ông.

Nhạc sĩ Jerome Kern năm 1930.
Nhạc sĩ Jerome Kern năm 1930.
Nhạc sĩ Otto Harbach (1873-1963).
Nhạc sĩ Otto Harbach (1873-1963).

Có thể nói rằng phiên bản được biết đến nhiều nhất hiện nay chính là phiên bản ghi âm đứng đầu của ban nhạc “The Platters” năm 1958, trong album “Remember When” của họ. Phiên bản này chiếm vị trí số 1 trên bảng sắp hạng “Billboard Hot 100” – US.

Năm 1959 phiên bản này vượt lên hạng số 3 trên bảng sắp hạng “Rhythm and Blues”. Đồng thời bài hát đứng yên trong 20 tuần liền, ở vị trí số 1 trong một tuần vào ngày 20 tháng 3 cùng năm.

Ông Buck Ram, quản lý của ban “The Platters” cho biết rằng, ông Harbach “chúc mừng Buck Ram và “The Platters” đã làm sống lại bản nhạc của ông với hương vị”.

sgiye_ĐB

sgiye_SGIYE

Nhạc phẩm “Smoke Gets in Your Eyes” (Nhạc sĩ Jerome Kern, Otto Harbach)

They asked me how I knew
My true love was true
Oh, I of course replied
Something here inside cannot be denied

They said someday you’ll find
All who love are blind
Oh, when your heart’s on fire
You must realize
Smoke gets in your eyes

So I chaffed them and I gaily laughed
To think they could doubt my love
Yet today my love has flown away
I am without my love

Now laughing friends deride
Tears I cannot hide
Oh, so I smile and say
When a lovely flame dies
Smoke gets in your eyes
Smoke gets in your eyes

Nhạc sĩ Lữ Liên.
Nhạc sĩ Lữ Liên.

Nhạc phẩm “Khói Thuốc Làm Lệ Rơi” (“Smoke Gets in Your Eyes” – Lời Việt: Nhạc sĩ Lữ Liên)

Ta tuy chớm yêu lầm lỗi
Bởi trách nhau hờn dỗi
Khiến cho tình chia phôi
Vắng nhau về chung lối
Bóng anh đã xa vời

Xưa tình đến như một sớm
Mình bỗng nhiên mù quáng
Trái tim lửa tình yêu
Nhớ nhung hồn khô héo
Khói thuốc làm lệ rơi

Tình nồng thắm, tình yêu ta thầm mê đắm
Vững tin người mình yêu trăm năm
Rồi một sớm tả tơi nghe hồn tan vỡ
Xót xa tình vỗ cánh bay

Bỗng ngày chợt mắt vương niềm đau
Bạn thấy ta vội dấu
Giữa khi đời còn tươi
Nhớ thương lòng còn vương vấn
Khói thuốc làm lệ rơi

Dưới đây mình có bài:

– SMOKE GETS IN YOUR EYES (Khói thuốc làm lệ rơi) – THE PLATTERS – (trích)

Cùng với 7 clips tổng hợp nhạc phẩm “Khói Thuốc Làm Lệ Rơi” (“Smoke Gets in Your Eyes”) do các ca sĩ nổi tiếng trên thế giới trình diễn để các bạn tiện việc tham khảo và thưởng thức.

Mời các bạn,

Túy Phượng

(Theo Wikipedia)

sgiye_HN1

SMOKE GETS IN YOUR EYES (Khói thuốc làm lệ rơi) – THE PLATTERS – (trích)

(Hoài Nam)

Qua năm 1956, The Platters được mời xuất hiện trong cuốn phim ca nhạc đầu tiên của thể loại “rock and roll” có tựa đề Rock Around the Clock, và đã trình bày hai ca khúc Only You và The Great Pretender trong phim này.

Hai năm sau, The Platters đã đạt thêm hai thành tích để đời khác: tháng 4 năm 1958, ca khúc Twilight Time của họ đứng No.1 trong cả bảng xếp hạng thể loại R&B lẫn bảng xếp hạng mọi thể loại, đồng thời đứng No.1 ở Úc, No.3 tại Anh; và tới tháng 10 cùng năm, ca khúc Smoke Gets in Your Eyes do họ thu đĩa đã đứng No.3 trong bảng xếp hạng thể loại R&B, No.1 trong bảng xếp hạng mọi thể loại, và đứng No.1 ở cả Úc lẫn Anh quốc.

Vì ngày ấy, bản Twilight Time không mấy phổ biến tại Việt Nam, trong phạm vi bài này, chúng tôi chỉ đề cập tới Smoke Gets in Your Eyes.

The Platters không phải những ca sĩ đầu tiên thu đĩa Smoke Gets in Your Eyes.

Nguyên đây là một nhạc khúc vũ thiết hài trong vở ca nhạc kịch Show Boat (1927) của nhà soạn nhạc Jerome Kern (1885-1945). Tới năm 1933, nhạc khúc này được Otto Harbach (1873-1963) đặt lời hát với tựa Smoke Gets in Your Eyes để sử dụng trong vở ca kịch Roberta.

Jerome Kern (1885-1945).
Jerome Kern (1885-1945).
Otto Harbach (1873-1963).
Otto Harbach (1873-1963).

Smoke Gets in Your Eyes

They asked me how I knew
My true love was true
Oh, I of course replied
Something here inside cannot be denied
They said someday you’ll find
All who love are blind
Oh, when your heart’s on fire
You must realize
Smoke gets in your eyes
So I chaffed them and I gaily laughed
To think they could doubt my love
Yet today my love has flown away
I am without my love
Now laughing friends deride
Tears I can not hide
Oh, so I smile and say
When a lovely flame dies
Smoke gets in your eyes
Smoke gets in your eyes

Qua năm 1934, Smoke Gets in Your Eyes được dàn nhạc jazz Paul Whiteman thu đĩa, và đứng No.1 trên bảng xếp hạng nhạc phổ thông. Năm 1935, vở Roberta được hãng phim RKO đưa lên màn bạc với nữ diễn viên kiêm danh ca Irene Dunne (1898-1990), và cặp diễn viên vũ huyền thoại Fred Astaire & Ginger Rogers. Cuốn phim thành công rực rỡ, và lẽ dĩ nhiên, hai cảnh “ăn tiền” nhất trong phim là cảnh Irene hát bản Smoke Gets in Your Eyes, và cảnh Fred Astaire & Ginger Rogers vũ theo nhạc khúc này.

sgiye_HN2

Năm 1941, sau khi được nhạc trưởng kiêm nhạc sĩ dương cầm Teddy Wilson soạn hòa âm và thu đĩa, Smoke Gets in Your Eyes trở thành một nhạc khúc rất được giới đàn dương cầm ưa chuộng.

Tới năm 1946, Smoke Gets in Your Eyes được Nat King Cole thu đĩa; thời gian này, Nat King Cole còn đang hát và đàn dương cầm trong các ban nhạc jazz, cho nên đĩa Smoke Gets in Your Eyes của ông cũng không phổ biến cho lắm trong giới nghe nhạc phổ thông.

Năm 1952, vở Roberta được đưa lên màn bạc lần thứ hai, lần này do hãng phim MGM thực hiện, với tựa đề mới là Lovely to Look At (để tránh rắc rối về bản quyền với hãng RKO). Vai chính được trao cho Kathryn Grayson (1922-2010), một nữ diễn viên có giọng opera soprano rất truyền cảm; tuy nhiên, so với cuốn phim thứ nhất (Roberta), Lovely to Look At chỉ thành công tương đối.

Phải đợi tới năm 1958, qua nghệ thuật trình bày của The Platters, Smoke Gets in Your Eyes mới thực sự trở thành một ca khúc phổ thông với số đĩa hát bán ra hàng triệu.

Về mức độ phổ biến tại miền nam Việt Nam trước đây, so với những ca khúc ngoại quốc lời Anh cùng thời của Doris Day, Connie Francis, Elvis Presley, Neil Sedaka, Paul Anka, và ngay cả với bản Only You của The Platters trước đó, Smoke Gets in Your Eyes đã không được nhiều người biết tới.

Theo suy nghĩ của chúng tôi, có hai nguyên nhân. Thứ nhất, mặc dù được người Anh người Mỹ liệt vào hàng ca khúc phổ thông (popular song), Smoke Gets in Your Eyes do The Platters thu đĩa vẫn ít nhiều mang âm hưởng nhạc jazz, thể loại tương đối hơi “cao” và mới lạ so với trình độ thưởng thức của đa số thính giả Việt Nam. Thứ hai, vì trình độ Anh ngữ giới hạn, hoặc vì không có cơ hội đọc nguyên văn lời hát, người nghe đã không thấu đáo ý nghĩa của ca khúc vốn được xưng tụng là một trong những ca khúc có lời hát hay nhất từ trước tới nay.

Nhưng với những ai thưởng thức được thể loại nhạc jazz thì chỉ cần nghe qua giai điệu của Smoke Gets in Your Eyes sẽ ưa thích ngay, và nếu hiểu được cả lời hát, càng cảm thấy thú vị hơn.

Smoke Gets in Your Eyes được nhạc sĩ Lữ Liên, thân phụ của các ca sĩ Tuấn Ngọc, Khánh Hà… đặt lời Việt với tựa Khói Thuốc Làm Lệ Rơi.

sgiye_HN3

Khói Thuốc Làm Lệ Rơi

Ta tuy chớm yêu lầm lỗi
Bởi trách nhau hờn dỗi
Khiến cho tình chia phôi
Vắng nhau về chung lối
Bóng anh đã xa vời
Xưa tình đến như một sớm
Mình bỗng nhiên mù quáng
Trái tim lửa tình yêu
Nhớ nhung hồn khô héo
Khói thuốc làm lệ rơi
Tình nồng thắm, tình yêu ta thầm mê đắm
Vững tin người mình yêu trăm năm
Rồi một sớm tả tơi nghe hồn tan vỡ
Xót xa tình vỗ cánh bay
Bỗng ngày chợt mắt vương niềm đau
Bạn thấy ta vội dấu
Giữa khi đời còn tươi
Nhớ thương lòng còn vương vấn
Khói thuốc làm lệ rơi

Sau hết, chúng tôi xin có đôi lời bàn “trà dư tửu hậu” về bản lời Anh nguyên tác và bản lời Việt của Lữ Liên. Xin nhấn mạnh: “bàn” chứ không “bình”!

Cho dù bản thân chỉ là người nghe nhạc chứ không viết nhạc, chúng tôi cũng có thể nhận ra một điều: đặt lời Việt cho một ca khúc, nhạc khúc ngoại quốc, nhất là của Âu Mỹ, khó hơn đặt lời cho một bản nhạc Việt; và giữa việc đặt lời Việt cho một ca khúc ngoại quốc và một nhạc khúc ngoại quốc, thì đặt lời cho một ca khúc khó hơn.

Khó, bởi vì muốn đặt lời Việt cho đạt, trước hết phải có trình độ ngoại ngữ tương đối để hiểu được nội dung ca khúc ngoại quốc ấy. Nhưng chỉ hiểu mà thôi thì chưa đủ, cần phải có sự rung cảm, và sau cùng, phải có khả năng đặt lời Việt sao cho không chỉ xuôi tai mà còn chuyển đạt được tâm tình của tác giả ca khúc nguyên thủy.

Thành công điển hình là các bản Về mái nhà xưa (Come Back to Sorrento), Giàn thiên lý đã xa (Chèvrefeuilles que tu es loin) của Phạm Duy, Lá mùa thu (Les Feuilles Mortes) của Nguyễn Đình Toàn, Dòng sông tuổi nhỏ (La Maritza) của Vũ Xuân Hùng, Donna (Donna) của Trần Tiến, v.v…

Tuy nhiên về sau này, không phải tất cả mọi ca khúc “nhạc ngoại quốc lời Việt” đều được đặt lời theo nguyên tắc nói trên, mà có những bản được đặt lời Việt với nội dung hoàn toàn khác hẳn, chẳng hạn bản Trưng Vương khung cửa mùa thu (Tell Laura I Love Her) của Nam Lộc, có những bản chỉ lấy một vài ý trong ca khúc nguyên thủy, mà thí dụ điển hình chính là bản Khói Thuốc Làm Lệ Rơi (Smoke Gets in Your Eyes) của Lữ Liên.

Thú thật, ngày ấy bản thân chúng tôi chỉ nghe thoáng qua chứ chưa có dịp đọc tận mắt lời hát nguyên thủy bằng tiếng Anh, nên khi nghe Khánh Hà hát:

…Bỗng ngày chợt mắt vương niềm đau
Bạn thấy ta vội dấu
Giữa khi đời còn tươi
Nhớ thương lòng còn vương vấn
Khói thuốc làm lệ rơi

thì cho rằng cô gái khóc vì bị tình phụ, nhưng khi được bạn hỏi đã trả lời “Khói thuốc làm lệ rơi”!

Tới khi được đọc nguyên văn lời hát tiếng Anh, mới biết cô gái không cay mắt vì khói thuốc mà vì khói …từ trong tim:

Trước đây, khi được bạn bè cảnh giác “tất cả những ai đang yêu đều mù quáng, bởi khi lửa tình cháy trong tim, bạn phải biết, khói bốc lên làm mờ đôi mắt” (All who love are blind – Oh, when your heart’s on fire – You must realize – Smoke gets in your eyes), cô chỉ cười.

Nay tình bỏ ra đi, bị bạn bè chế nhạo vì những giọt nước mắt đọng trên mi, cô mỉm cười đáp lại “khi một ngọn lửa tình đẹp vụt tắt, khói bay lên đôi mắt (When a lovely flame dies – Smoke gets in your eyes) làm lệ rơi.

Theo cảm quan của riêng chúng tôi, phân nửa cái hay của lời hát nằm trong hai câu cuối ấy: khi một cuộc tình đẹp tan vỡ, người ta tiếc nhớ, nhưng không bao giờ ân hận.

(Hoài Nam)

oOOo

Smoke Gets in Your Eyes – Ca sĩ Tuấn Ngọc:

 

Smoke Gets in Your Eyes – The Platters:

 

Smoke Gets in Your Eyes – Ca sĩ Nana Mouskouri:

 

Smoke Gets in Your Eyes – Ca sĩ Vic Damone:

 

Smoke Gets in Your Eyes – Ca sĩ Dinah Washington:

 

Smoke Gets in Your Eyes – Ca sĩ Patti Austin:

 

Smoke Gets in Your Eyes – Nhạc sĩ Richard Claydeman:

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s