Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 9: Fukushima và tương lai của năng lượng nguyên tử (Phần 3)

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 9: Fukushima and the Future of Nuclear Energy – Chương 9: Fukushima và tương lai của năng lượng nguyên tử (Phần 3)

Chi phí của năng lượng hạt nhân ngày hôm nay là gì? 

Vì rất nhiều lý do, không thể có được câu trả lời cho câu hỏi này. Tuy nhiên, một thực tế không thể chối cãi đó là năng lượng hạt nhân không có khả năng cạnh tranh hiệu quả trong một nền kinh tế thị trường tự do, nơi đòi hỏi rằng bất kỳ cơ sở hạt nhân được đề xuất mới nào cũng phải được phát triển, xây dựng, và được quản lý bởi tư nhân. Trong trường hợp đó thì tư nhân cũng sẽ phải chịu chi phí về việc ngừng hoạt động các lò phản ứng hạt nhân và việc quản lý chất thải phóng xạ.

Cơ quan đánh giá Moody cảnh báo rằng bất kỳ một dự án thiết kế xây dựng nhà máy điện hạt nhân mới nào cũng có thể làm tăng nguy cơ các công ty xây dựng đối mặt với mức xếp hạng của họ bị hạ xuống. Về phần mình, Citygroup, một nhà cung cấp dịch vụ tài chính chuyên nghiệp lớn nhất thế giới, đã tuyên bố dứt khoát: Hạt nhân mới? Kinh tế học nói không. (New nuclear? The economics say no.)

Không có nhà máy điện hạt nhân nào đang hoạt động trên thế giới không được hưởng lợi, theo cách này hay cách khác, từ viện trợ của Nhà nước không hoàn lại dưới các hình thức trợ cấp cho sản xuất hoặc trợ cấp trực tiếp cho các công ty liên quan, hoặc là cho đến ngày nay mà lại không được hỗ trợ về xử lý chất thải và chi phí ngừng hoạt động của các cơ sở hạt nhân vào cuối thời gian hữu ích của chúng.

Một trong những ẩn số chính trong chi phí năng lượng hạt nhân là việc lưu trữ lượng chất thải có tính phóng xạ cao. Chúng ta đã thấy trong Chương 6 rằng Hoa Kỳ, một đất nước rộng lớn với công nghệ tiên tiến nhất trong lĩnh vực hạt nhân, đã từ bỏ việc xây dựng một kho lưu trữ thường trực ở Yucca Mountain. Hiện nay, chất thải chủ yếu được lưu trữ trong bồn chứa chất lỏng hoặc trong thùng container nằm trong các căn cứ của cơ sở hạt nhân. Trung Quốc hy vọng sẽ lựa chọn một địa điểm thích hợp đối với chất thải hạt nhân vào năm 2020. Địa điểm này dự kiến ​​sẽ sẵn sàng – có thể – vào năm 2050.

Chính những cơ sở hạt nhân đã hết thời gian hoạt động chứa một lượng các chất thải hạt nhân khổng lồ, mặc dù một số quảng cáo gây hiểu nhầm muốn chúng ta tin rằng khu đất có cơ sở hạt nhân có thể được chuyển đổi thành một khu vườn. Xử lý chất thải hạt nhân là rất, rất đắt tiền, nhiều đến nỗi ngay cả Bộ trưởng Bộ Tài chính của Ý, tại một cuộc họp của Bộ trưởng Tài chính EU, nhấn mạnh rằng trong việc đánh giá tình hình kinh tế của một quốc gia, mức độ nợ hạt nhân (nuclear debt) của nước đó cũng phải được xem xét.

Cố gắng để phục hồi ngành năng lượng hạt nhân ở châu Âu với việc xây dựng một lò phản ứng điều áp mới của châu Âu (European Pressurized ReactorEPR) tại Phần Lan, công ty Areva của Pháp đã gặp phải những khó khăn rất lớn. Lộ trình cho công việc hoàn thành đến cuối năm 2009, nhưng năm đó công ty đã ước tính 4 năm chậm trễ trong việc xây dựng. Chúng ta bây giờ nhìn vào năm 2015 đối với sự gia nhập của cơ sở EPR này vào sản xuất điện. Trong khi đó, chi phí thực tế đã tăng gấp đôi so với 3 tỷ Euro được ước tính ban đầu.

Tại Hoa Kỳ, nơi có hơn 100 lò phản ứng hạt nhân hoạt động đang già đi một cách không thể ngăn nổi, việc xây dựng các cơ sở hạt nhân mới bị trì hoãn hoặc đã bị cấm hoàn toàn, mặc dù có những cam kết của chính quyền Bush để xử lý vấn đề chất thải và các bảo lãnh tài chính tiếp theo sau đó của Chính quyền Obama. Tuy nhiên, có giấy phép đã được cấp bởi chính quyền Obama cho hai nhà máy điện hạt nhân mới sẽ được xây dựng ở Hoa Kỳ.

Những gì xảy ra trong tháng 10 năm 2010 là một điển hình. Dự án để xây dựng một cơ sở EPR bởi UniStar, một tập đoàn gồm Areva và Tập đoàn Mỹ CEG (Constellation Energy Group – Tập đoàn năng lượng Constellation) đã bị bỏ ngỏ do sự rút lui của CEG khỏi dự án. Ngay sau khi tin tức lan ra, cổ phiếu của CEG trên sàn chứng khoán New York đã tăng về giá trị.

Cơ sở hạt nhân mới hiện đang được xây dựng, chủ yếu là ở các nước có nền kinh tế kế hoạch tập trung và ở cấp thấp hơn của nền dân chủ – ví dụ, Trung Quốc và Nga – nơi mà Nhà nước trực tiếp chịu trách nhiệm về chi phí và rủi ro của các cơ sở hạt nhân và nơi thường có một liên kết mạnh mẽ giữa lợi ích hạt nhân dân sự và quân sự.

Các quốc gia phương Tây cho đến nay ưa thích việc các cơ quan cấp phép yêu cầu rằng vòng đời của cơ sở hạt nhân đã đi vào hoạt động được kéo dài thông qua nâng cấp với chi phí khoảng một phần tư của chi phí của một cơ sở mới. Sau Fukushima, việc nâng cấp này không chỉ chịu ảnh hưởng của dư luận, mà còn dưới sự giám sát nghiêm ngặt của các chuyên gia. Trong bước phân tích cuối cùng, cần thiết phải bao gồm cả chi phí kinh tế, xã hội và chính trị – tất cả đều là không thể đoán trước nhưng trong mọi trường hợp đều là chi phí rất cao – được áp đặt bởi yêu cầu thiết yếu phải tháo dỡ và giám sát các chất thải phóng xạ vẫn gây nguy hiểm trong khoảng thời gian gần như là vô hạn. 

Nước Ý có nên quay trở lại với năng lượng hạt nhân?

Sau khi trưng cầu dân ý (referendum) năm 2011, sự phát triển của năng lượng hạt nhân ở nước Ý không còn xuất hiện như một lựa chọn khả thi. Điều đó đáng để chỉ ra rằng sự trở lại của Ý với năng lượng hạt nhân sẽ là một lựa chọn sai lầm về chiến lược.

Chính phủ Ý đã quyết định quay lại với năng lượng hạt nhân vào năm 2008. Quyết định này đã dẫn công ty điện ENEL tham gia vào một thỏa thuận sơ bộ với EDF (Electricité de France – Điện lực Pháp) để mua bốn lò phản ứng EPR 1600-MW đã được sản xuất bởi Areva. Điều tiếp theo chẳng có gì khác ngoài một chiến dịch quảng cáo đắt tiền và thủ đoạn ủng hộ lựa chọn hạt nhân, chiến dịch này được điều hành bởi ENEL và Diễn đàn điện hạt nhân Ý, một hiệp hội được tạo ra với sự hậu thuẫn của nhóm hạt nhân quốc tế. Chiến dịch này được xây dựng dựa trên lập luận dường như khá vững chắc khi mới thoạt nhìn, nhưng trong thực tế có thể dễ dàng bị bác bỏ trên cơ sở dữ liệu khoa học và dữ liệu kinh tế sẵn có – ngay cả trước thảm họa Fukushima của Nhật Bản.

Chúng ta hãy kiểm tra từng lập luận một:

1) Năng lượng hạt nhân đang chứng kiến ​​sự phát triển mạnh mẽ trên thế giới. Tuyên bố này chỉ đơn giản là không đúng sự thật, như chúng ta đã thấy trong Chương 6.

2) Ý cần phải tìm kiếm các nguồn năng lượng điện mới. Lượng điện thực sự sẵn có (123 GW) đã lớn hơn nhiều so với nhu cầu cần thiết (56.5 GW là tiêu thụ cao điểm trong một vài giờ trong năm). Do đó, cơ sở hạt nhân sẽ chịu sự cạnh tranh mạnh mẽ nếu như chúng được xây dựng. Do đó, yêu cầu của ENEL đối với Chính phủ là ưu tiên cho việc tiêu thụ điện năng được sản xuất từ ​​năng lượng hạt nhân, ngay cả khi chi phí cao hơn so với chi phí điện được tạo ra bởi các nguồn khác.

3) Sự trở lại với điện hạt nhân là một bước tiến tới độc lập về năng lượng. Đây là một khẳng định vô căn cứ, bởi vì Ý đã không có bất kỳ mỏ uranium cũng như năng lực công nghiệp để có thể sản xuất uranium làm giàu được sử dụng để cung cấp nhiên liệu cho lò phản ứng hạt nhân.

4) Việc sử dụng năng lượng hạt nhân không tạo ra khí nhà kính. Ngay cả điều này cũng không đúng: việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân, sử dụng uranium, xử lý chất thải hạt nhân và cuối cùng việc ngừng hoạt động nhà máy sẽ yêu cầu một mức tiêu thụ khá lớn nhiên liệu hóa thạch.

5) Năng lượng hạt nhân góp phần vào sự hồi sinh của ngành công nghiệp Ý. Để bác bỏ lập luận này, 100 nhà quản lý công nghiệp Ý của Hiệp hội Câu lạc bộ Kyoto đã ban hành một tuyên ngôn trong đó nhấn mạnh việc quay trở lại với năng lượng hạt nhân sẽ chuyển hướng các nguồn lực tài chính cần thiết để gây thiệt hại cho kế hoạch về hiệu quả năng lượng và phát triển năng lượng tái tạo, hai kế hoạch mà sẽ giúp gia tăng đáng kể trong tạo thêm nhiều việc làm.

6) Địa điểm xây dựng các cơ sở hạt nhân mới rất dễ tìm thấy. Lập luận này cũng là sai lầm. Phần lớn nước Ý là một khu vực địa chấn. Có tình trạng thiếu nước để làm mát các lò phản ứng. Ý là một quốc gia đông dân cư.

7) Vấn đề xử lý chất thải phóng xạ được giải quyết. Trong thực tế không phải như vậy, ngay cả ở Mỹ, như đã được thảo luận. Ở Ý, có một vấn đề về rác thải. Không có khu vực nào của Ý thậm chí còn sẵn sàng để chứa chất thải sinh hoạt bình thường, chưa nói đến khu vực để lưu trữ chất thải phóng xạ.

Sự trở lại của Ý với năng lượng hạt nhân sẽ là một cuộc phiêu lưu đầy những ẩn số. Bởi vì khoảng thời gian để cấp phép và xác định điểm xây dựng cơ sở khá dài (3-5 năm), việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân (ít nhất là 10 năm), khoảng thời gian cần thiết để khấu hao hết cơ sở (30-40 năm), hoạt động tháo dỡ cơ sở vào thời điểm hữu dụng cuối cùng (50-100 năm) và mức phóng xạ từ nhiên liệu đã sử dụng (chu kỳ bán rã hàng ngàn năm), năng lượng hạt nhân sẽ là một canh bạc với tương lai rất khó để đánh giá, không chỉ về các vấn đề xã hội mà còn là vấn đề kinh tế.

Trên thực tế, không có việc làm cụ thể nào đã diễn ra từ năm 2008 đến năm 2010 – thậm chí là việc tìm ra vị trí thích hợp để đặt nhà máy hạt nhân. Trong khi đó, các lực lượng chính trị phản đối việc trở lại với lựa chọn hạt nhân đã kêu gọi một cuộc trưng cầu dân ý năm 2011.

Sau sự cố Fukushima, Chính phủ Ý đã nỗ lực mọi cách, dưới mọi hình thức có thể để xoa dịu cuộc trưng cầu dân ý – nhưng bất chấp những lời kêu gọi tiết chế, sự tẩy chay các phương tiện truyền thông và quảng cáo lừa đảo, vào tháng Sáu năm 2011, số đại biểu quy định (quorum) cần thiết để xác nhận cuộc trưng cầu đã đạt được. Trong số 57% người đã bình chọn, 95% là ủng hộ bỏ lựa chọn hạt nhân, do đó cuối cùng đã chỉ ra một lần cho tất cả rằng, những người dân Ý không muốn quốc gia quay trở lại điện hạt nhân bên trong biên giới của nước này.

Hết phần 3 – Chương 9 (còn tiếp)

Người dịch: Nguyễn Mai Hảo

Biên tập: Đào Thu Hằng & Phạm Thu Hường

© copyright Zanichelli and Wiley-VCH

Permission granted for translating into Vietnamese and publishing solely on dotchuoinon.com for non-commercial purposes.

Một suy nghĩ 3 thoughts on “Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 9: Fukushima và tương lai của năng lượng nguyên tử (Phần 3)”

  1. Dạ, đúng là như vậy đó ạ, vấn đề tính toán chi phí thực sự của năng lượng hạt nhân đã không hoàn toàn minh bạch khiến cho nhiều người có cảm giác rằng điện hạt nhân có giá rẻ hơn và có khả năng cạnh tranh về kinh tế, rằng “nhà ta nghèo thì ta phải theo năng lượng hạt nhân”. Nhưng chi phí thực sự cho các lò hạt nhân rất lớn:

    – chi phí trả trước rất lớn, thời gian xây dựng lò hạt nhân rất dài, mất hàng chục năm để bù đắp chi phí ban đầu.
    – chi phí nhiên liệu uranium ngày càng tăng, và nguồn nhiên liệu này cũng sẽ đến lúc cạn kiệt giống như các nhiên liệu hóa thạch.
    – chi phí xử lý chất thải phóng xạ: không thể ước tính chính xác vì sự phức tạp và độc hại trong hàng chục ngàn năm.
    – chi phí cho sự an toàn: không thể đánh giá qua những bài học về thảm họa nguyên tử đã xảy ra, gần đây nhất là Fukushima như trong chương này đang đề cập đến.
    – chi phí cho việc dừng nhà máy: những chất thải phóng xạ sẽ khiến cho một vùng đất dưới lòng đất và xung quanh nhà máy vĩnh viễn không thể sử dụng.

    Nancy Folbre , một giáo sư kinh tế tại Đại học Massachusetts, đã đặt câu hỏi về khả năng kinh tế của điện hạt nhân sau tai nạn hạt nhân Nhật Bản 2011:

    “The proven dangers of nuclear power amplify the economic risks of expanding reliance on it. Indeed, the stronger regulation and improved safety features for nuclear reactors called for in the wake of the Japanese disaster will almost certainly require costly provisions that may price it out of the market.”

    “Những nguy hiểm đã được chứng minh của điện hạt nhân khuếch đại rủi ro kinh tế của việc mở rộng sự phụ thuộc vào nó. Thật vậy, việc cần có các quy định mạnh mẽ hơn và cải thiện các tính năng an toàn cho các lò phản ứng hạt nhân được kêu gọi qua sự nhận thức về thảm họa Nhật Bản sẽ gần như chắc chắn yêu cầu quy trình tốn kém đến mức mà có thể gạt điện hạt nhân ra khỏi thị trường.”

    http://en.wikipedia.org/wiki/Economics_of_new_nuclear_power_plants

    Em đã nhận ra là các vấn đề chính trị, kinh tế thị trường, giáo dục, khoa học, môi trường, năng lượng,… luôn gắn kết chặt chẽ với nhau như vậy, cũng như cuộc sống, tư tưởng tâm linh của mỗi con người luôn gắn kết với nhau trong xã hội, và quan trọng là chúng ta làm gì với sự quan tâm đó của mình. Em hi vọng có thể raise a voice qua dự án dịch sách này và những hoạt động promote renewable energy trong tương lai.

    Em Hường

    Số lượt thích

  2. Em đồng ý với những điểm anh Hoành và chị Hường đưa ra về những chi phí ẩn mà hoàn toàn không được tính đến khi xây dựng điện hạt nhân. Còn một điểm nữa liên quan đến chi phí, cho dù điện hạt nhân có rẻ. Thời gian đào tạo, xây dựng và để vận hành nhà máy điện hạt nhân có sự delay quá lớn, planning, vận hành, thải bỏ đến hàng chục năm.

    Điều này tạo nên tổn thất nặng nề và không hiệu quả một chút nào về kinh tế khi mức độ delay lớn như vậy. Không có một quỹ đầu tư nào chịu nổi ngoài trợ cấp của chính phủ,

    US vẫn sử dụng được điện hạt nhân vì tiềm lực kinh tế quá lớn. Nhà nghèo như VN sử dụng điện hạt nhân là thảm họa về kinh tế và môi trường.

    Chưa kể lợi ích về mặt môi trường nhân văn, trong khi đó đầu tư và phát triển năng lượng tái tạo, gió và mặt trời, sinh khối nhanh hơn rất nhiều và khả năng hoàn vốn cũng rất nhanh.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s