Người thầy của tôi

Chào các bạn,


Bài sau đâu là của chi Đàm Lan, một nhà văn và nhà thơ ở Dak Lak, biết đến ĐCN qua chị Tôn Nữ Ngọc Hoa. Chị Đàm Lan có con đường văn nghiệp rất thú vị, như các bạn sẽ thấy trong bài sau đây. Chị đã in các tập truyên ngắn Hoàng Hôn Biển (1998), Mênh mông chiều vàng (2005), Lối Nhỏ (2006) và Sự Nhầm Lẫn (2008).

Chào mừng chị Đàm Lan đến với Vườn Chuối chia sẻ thân ái , vui chơi cùng các anh chị em. Cám ơn chị Ngọc Hoa đã giới thiệu. Mong là mọi người sẽ được đọc nhiều tác phẩm khác của chị Đàm Lan.

Bài sau đây của chị Đàm Lan nói về người thầy, người anh, của chị – nhà văn Ma Văn Kháng, nhân ngày sinh nhật thứ 73 của anh Kháng, 1.12.2009.

Chúc chị Đàm Lan và cả nhà nhiều phút giây ngọt ngào trong Vườn Chuối.

Mến,

Hoành

.

Người thầy của tôi

Tôi bước vào văn nghiệp một cách tự phát, không hề qua một trường lớp đào tạo nào. Trình độ học vấn lại dừng ở một nấc quá khiêm tốn (cấp hai), nên ngoài viêc tự mày mò, viết nhiều, đọc nhiều thành quen khả năng tư duy, tiếp xúc và biểu đạt, thì tôi cần lắm những sự chỉ bảo của người di trước.Và tôi đã thật may mắn, tự thấy mình có đủ duyên hạnh mà cuộc đời đã ưu đãi ban tặng.Với một sự nghiệp thuộc lĩnh vực nhiêu khê như viết lách, thì cần biết bao sự chỉ dẫn tận tình và tâm huyết. Nếu gặp được một người Thầy có đủ Tâm-Tài-Tình, ta sẽ vững tin bước tiếp, và sự lĩnh hội cộng với cố gắng của mình, ít nhiều cũng sẽ đem lại kết quả.

Tuy tôi cũng đã nhận được đây đó đôi lời khích lệ, góp ý, nhưng phải đến lúc gặp được “Anh”, người thầy chân tình, thì tôi mới thực sự có niềm tin một cách vững vàng cho công việc và niềm đam mê của mình. Tôi muốn bày tỏ chút tâm tình của mình về Nhà văn Ma Văn Kháng. Một người Thầy, một người Anh lớn mà tôi thật may mắn hữu duyên được gặp.
Mã Văn Kháng, 1997
Vào tháng tám năm 1997. Tôi được Hội Văn Học Nghệ Thuật địa phương cho đi dự một lớp bồi dưỡng tại Hà Nội. Chúng tôi có tất cả hai mươi bốn người từ mười hai tỉnh thuộc miền núi tập trung về Trường Đảng bên dòng sông Tô Lịch. Trong hai mươi bốn ngày dự lớp, chúng tôi được chào đón các Bác, các Thầy đến thỉnh giảng như : Bác Nông Quốc Chấn, Bác Nguyễn Đình Thi, Bác Hà Xuân Trường, Bác Cù Huy Cận, Bác Lê Phức, Cô Vũ Giáng Hương, Thầy Bằng Việt, Thầy Nguyễn Xuân Tấn, Thầy Tạ Ngọc Liễn, Thầy Hoàng Nam, và đặc biệt nhất với tôi là Thầy Ma Văn Kháng. Đặc biệt là bởi, duy nhất Thầy Kháng giảng đúng mạch tôi cần : Văn xuôi.

Tôi còn nhớ rất rõ. Hôm ấy ngày giảng của Thầy Kháng đúng vào ngày Hà Nội mưa như trút. Ngồi trong lớp nhìn ra ngoài trời sậm sịt, gió luồn tê tê ren rét. Nhưng điều đó không làm tôi bận tâm. Bởi những gì Thầy đang truyền dạy kia cứ như là nguồn nước mạch ngấm vào tôi vậy. Tôi nghe hết sức chăm chú, sự chăm chú của tôi không vuột khỏi sự tinh nhạy của Thầy, mà về sau khi đã chuyển sang cách xưng hô thân tình và gần gũi hơn, Anh đã nói “Lúc đó, anh cảm giác em như một cái cần ăng ten, hút hết sóng của anh vào vậy.”

Trong giờ giải lao, tôi không còn chút e dè gì của một cô học trò tỉnh lẻ, đã trò chuyện, bộc lộ những ưu tư về nghiệp, Anh đã rất chan hoà, vui vẻ, thân tinh mà trao đổi cùng những lời vũ động đầy nhiệt huyết. Anh lại càng có vẻ chăm chút khi hỏi tôi “Em học trường nào ra ? Đại học Báo chí hay Xã Hội Nhân Văn?” “Dạ, cổng trường đại học xa vời với em lắm” “Vậy chắc cũng hết mười hai hả?” “Dạ, mười hai cũng chưa bước tới” “Trời! Vậy em học đến lớp mấy ?” “Dạ đến lớp chín thôi ạ” “Uổng quá, giá em được học cao lên chút nữa thì tốt quá.” Chắc lúc đó anh rất thương một cô học trò miền xa, học ít mà lại đa đoan nghiệp phận.

Cuối buổi giảng, tuy mưa đã tạnh nhưng sân trường thì ngập nước. Anh trong chiếc sơ mi màu xanh nhạt, dắt chiếc xe Chaly bì bõm đi ra khỏi cổng trường. Tôi đứng nhìn theo, lòng vô cùng xúc cảm. Không chỉ là tình cảm lưu luyến và sự lo âu, mà còn là một niềm hối tiếc vì nghĩ sẽ khó có dịp gặp lại Anh. Mặc dù tôi đã có xin số điện thoại nhưng cũng tự biết mình không nên quấy rầy. Điều bất ngờ mà tôi không hề mảy may đoán trước được. Hôm sau, Anh đến trường, không phải là buổi lên lớp, cũng không phải có việc liên hệ với nhà trường, mà là “Anh đưa tặng tôi cuốn sách Trăng soi sân nhỏ” có chữ ký của Anh được gói trong một tờ giấy báo. Trời ơi ! Niềm hạnh phúc tuyệt cùng vỡ oà trong tôi, (cho đến giờ nhắc lại, tôi vẫn dậy lến cảm xúc ấy). Ngay từ lúc đó, tôi đã biết, Anh là ngọn đuốc soi đường cho tôi.

Lê Khôi Nguyên, Đàm Lan, Ma văn Kháng, Đinh thị Như Thuý, Lý văn Kèo (1997)

Giếng mối Thầy-Trò, Anh-Em càng bền chặt qua những lá thư, cuộc điện. Và cũng nhờ anh đốc thúc và hết sức chăm sóc từ khâu bản thảo, làm bìa và in ấn, tôi mới ra được tập truyện ngắn đầu tiên, không đến đâu với một tác phẩm đầu tay, nhưng sự tiếp sức và củng cố niềm tin thì rõ ràng có hiệu quả. Anh luôn truyền đạt và chỉ dạy cho tôi những gì then chốt nhất của chuyện văn, chuyện đời. Không chỉ qua trao đổi, mà còn qua những tác phẩm của Anh.Văn Anh dung dị mà súc tích, giàu hình tượng và ngồn ngộn chất sống. Đọc văn Anh không chỉ thêm hiểu biết về con người và vùng đất anh miêu tả, mà còn thấu được nhiều cái lẽ ở ăn của người đời. Qua đó toát rõ phong thái cốt cách của Anh, cho dù có rất nhiều tác giả không thể ứng với câu “Văn tức người”, nhưng với Anh thì đúng thế. Anh với lối sống hài hoà giản dị mà đường hoàng tư cách. Anh rất thật tình, và cái thật tình của Anh không tìm thấy sự thô vụng, tuế toá, mà thể hiện rất rõ sự chừng mục, tĩnh tại, khiêm nhã.

Tháng sáu năm 1998, Anh vào mở trại sáng tác ở Đồng Đế-Nha Trang.Tôi nhận được tin, vội từ Banmê xuống thăm Anh. Anh em gặp nhau vui quá là vui. Chiều ấy khi anh Tô Đức Chiêu đi đón các nhà văn từ Hà Nội vào dự trại, anh bảo tôi đi cùng vì có ông Tô Hoài và một vài vị tên tuổi khác, ý anh muốn tạo cơ hội cho tôi tiếp xúc. Nhưng tôi bảo “Em về đây là để thăm Anh chứ không phải để gặp người nổi tiếng.” Và rồi, bên chiếc bàn con, anh với manh áo nâu sọc, chiếc quần đùi dài, nói với tôi những chuyện đó đây. Với tôi, đó là những phút giây giá trị.

Chiều hôm sau thì tôi đi cùng Anh ra ga để đón những nhà văn, thơ ở khu vực miền Trung vào. Ai bảo là làm việc ở Hội Nhà Văn là sang cả. Cũng chỉ là một cảnh làm dâu thôi, lại còn lắm lắm những ong ve nữa chứ. Hình ảnh Anh ngồi trên gờ thành một bãi cỏ ở nhà ga để chờ tàu đến, sao mà…tôi không biết điền từ gì vào cho hợp cảnh nữa, chỉ biết dáng ngồi ấy, ánh mắt ấy cứ đọng mãi trong tôi.

Cũng trong năm 1998 ấy, có một Hội nghị các nhà văn trẻ được tổ chức tại Hà Nội, trong đó có một số người cùng lớp bồi duỡng ấy. Tôi nhận được một lá thư của Anh, viết ngay khi anh đang dự Hội nghị, đại ý Anh bảo không nên tự ti và cũng không nên vội vàng, điều gì có giá trị thực sự thì sớm muộn gì cũng đến lúc được thừa nhận, và rằng người nhanh chân chưa hẳn là người thắng cuộc, nhất lại trong cái việc tay không đào quặng này. Tôi rất hiểu cái tình và lời nhắn nhủ của Anh. Tuy tôi cũng không có gì cấn cái chuyện Hội nghị ấy cả, nhưng được nhận sự quan tâm của Anh, tôi thấy mình lớn lên thêm một chút.

Gần đây, Anh ra hai cuốn sách, Một mình một ngựaHồi ký. Tôi đọc xong hai cuốn, nhất là cuốn Hồi ký, thấy nao nao tâm cảm. Bởi chặng đường đời Anh đi qua sao quá nhọc nhằn. Có những đoạn kể, mà chắc rằng Anh đã cố chiết tự, nhưng vẫn đáu đẫm một đoạn đời vật vã. Có phải vật vã vốn là một yếu tố cần có cho một tài hoa. Bởi gần như là một mẫu số chung, những bậc tài hoa xưa nay đều có cuộc đời không bằng phẳng, mà hầu hết phải chịu những cảnh đời khắc nghiệt, không thế này thì cũng thế khác, có những người còn hết sức trầm luân khổ hạnh. Hoá công cơ cầu, bắt người tài phải chịu đau, như một người mẹ khi sinh con, phải đau, đau đến kiệt cùng thì đứa bé mới được ra đời khoẻ mạnh. Phải chăng đó vẫn là tính hệ quả của được-mất ?

Giờ đây, Anh đã bước vào một chặng đường êm ả, an hoà với một tâm thế bằng an, thanh thoả, tuy thể chất không còn nhiều sức lực như xưa, nhưng Anh vẫn yêu từng ngày, vẫn sống từng ngày với từng chiu chắt niềm vui quanh mình. Vào mỗi lúc thời tiết khắc nghiệt, rét quá, Anh lại bảo “Giá còn trẻ thì chuyển vào Nam”, nhưng đó là nói vui thế thôi, làm sao Anh có thể giã từ mảnh đất đã có cùng Anh biết bao ngọt đắng. Lào Cai và Hà Nội. Hai chốn quê thân thiết của Anh, đã cùng Anh đi qua bao biến động thăng trầm, cũng là nơi níu giữ mảnh hồn và trái tim đa cảm của một Tâm-Tài-Tình.

Vẫn biết tạo luật không bao giờ hoán đổi một chu trình thời gian, vẫn biết có những điều người ta không muốn mà vẫn đến, nhưng tôi chỉ thiết tha khấn nguyện một lời “Xin cho Thầy, xin cho Anh, xin cho Người những tháng ngày viên an, đủ để bôi xoá những gập ghềnh xưa ấy.” Anh Kháng ơi ! Nhớ ngày đầu gặp Anh, em đã nói vui rằng “Chịu khó làm học trò của Ma văn Kháng, may ra khá.” Và mãi mãi, em là một học trò nhỏ bé của Anh, không chỉ với nghiệp mà cả với đời. Người Thầy thân thương kính mến của em ạ !

    Nhân sinh nhật thứ 73 của Nhà văn Ma văn Kháng
    1-12-1936 – 1-12-2009
    ĐÀM LAN

    (Đàm thị Tuyết Lan 74 Y Jut TPBMT
    Email : damlanbanme@yahoo.com.vn
    ĐT : 0985183225)

Một suy nghĩ 3 thoughts on “Người thầy của tôi”

  1. HI chị Đàm Lan .!
    HP đọc bài chị viết về người thầy quá hay và dạt dào tình cảm .Hình ảnh người thầy Ma Văn Kháng quá đặc biệt phải không chị ..Chính thầy là ngọn đuốc soi đường cho trò Đàm Lan đi tới .
    Chị Đàm Lan ơi .Lần đầu tiên em gặp chị nhân dịp dự lễ Mừng thọ Lão thi sỹ Nguyễn đức Thư ,được Lê Dung giới thiệu em mới biết chị là nhà thơ và là nhà văn của Hội Văn Học Nghệ Thuật Daklak .Hôm nay mới tiếp xúc được dòng văn của chị .Chị viết rất mộc mạc ,trôi chãy thu hút người đọc ,Em chúc chị thành công trên sự nghiệp văn chương .Rất vui khi chị tham gia ĐCN .Xin chào .
    HP

    Số lượt thích

  2. Chào chị Đàm Lan!
    Hân hoan chào mừng chị đến với khu vườn xanh đẹp! Anh HP thật may mắn đã được gặp chị! Em cảm ơn chị về bài viết thật chân thành và vô cùng xúc động! Em sẽ đợi đọc bài của chị để được tiếp tục có những cảm xúc đẹp!

    Số lượt thích

  3. Hông Phúc và Minh Tâm thân mến. Xin lỗi nhé, vì hôm nay mình mới trả lời được com của các bạn. Quả thực là hôm anh Hoành lên bài, mình không kịp biết. Nay được đưa vào thư mục mình mới thấy. Cảm ơn các bạn đã cổ vũ cho mình nhé. Hy vọng các bạn sẽ không phải mất thời gan vô ích với những gì mình viết. Chúc các bạn tươi trẻ, vui vẻ, mạnh khoẻ nha.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s