All posts by mattaxuanlanh

Người sắc tộc và người Kinh

Chào các bạn,

Trước kia còn nhỏ mình rất sợ người sắc tộc, những người lớn trong gia đình biết như vậy nên thường đem anh em đồng bào sắc tộc ra dọa mỗi khi mình làm điều gì sai. Bây giờ lớn lên sống giữa anh em Buôn Làng, mình thấy ngược lại: Anh em Buôn Làng rất sợ người Kinh, người Kinh chỉ cần dọa một chút là anh em Buôn Làng sợ quýnh thiên địa rồi! Chính vì vậy mẹ Ph đã tìm đến tâm sự với mình.

Khoảng năm giờ chiều Chúa Nhật, mẹ Ph dẫn em Th đến gặp mình. Mời hai mẹ con vào nhà và không xã giao dài dòng, vừa ngồi xuống mẹ Ph nói ngay: “Còn hai tuần nữa em Th trở lại trường học, cả tuần nay mẹ Ph sợ quá, hôm nay dẫn em Th đến chơi với Yăh một chút cho hết sợ!”. Em Th là con thứ hai của mẹ Ph, đang học may tại trường dạy nghề dành cho thanh niên sắc tộc thiểu số Tp. Buôn Ma Thuột. Em Th còn học hơn một năm nữa mới ra trường. Continue reading Người sắc tộc và người Kinh

Bố Huếc

Chào các bạn,

Hai giờ chiều thứ Sáu là đám tang bố Huếc ở thôn Hai. Bố Huếc có năm người con và mẹ Huếc đang mang thai người con thứ sáu được bảy tháng. Bố Huếc mất do bị bệnh nhưng bệnh gì không rõ, chỉ biết lâu lâu bố Huếc như người tâm thần đi lang thang mấy ngày, sau đó ổn định bố Huếc lại đi làm nương rãy bình thường. Mỗi lần bố Huếc bệnh chỉ im lặng đi lang thang không nói năng hoặc phá phách đánh đập gì ai, trái lại rất sợ người, nhất là nhiều người, hễ thấy nhiều người là bố Huếc bỏ chạy!
Continue reading Bố Huếc

Dâng lời cầu nguyện

Chào các bạn,

Gặp em En trong Buôn Làng, mình ngạc nhiên hỏi mới biết: Em En lấy chồng ở Buôn Làng mình đang ở, gia đình chồng ở thôn Tư và em En theo chồng về đây ở gần được một năm.

Nói chuyện với em En, mình nhớ lại một chuyện rất mắc cười khi em En còn ở Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột với mình.

Em En học sinh lớp Mười thuộc sắc tộc Sêđăng, ăn nói nhẹ nhàng duyên dáng, khuôn mặt khá xinh và múa hát rất giỏi, vì vậy một số em học sinh nam cấp III trong nhà Lưu Trú sắc tộc rất thích em En. Trong số em nam thích em En, em En không thích nhưng lại thích em Thụy học sinh nam lớp Mười hai. Em Thụy cũng thuộc sắc tộc Sêđăng, có dáng vẻ rất thư sinh và khuôn mặt khá điển trai. Continue reading Dâng lời cầu nguyện

Em Câm

Chào các bạn,

Buổi chiều các mẹ đến vườn nhà mình cắt ba luống bắp sú. Làm xong, các mẹ xếp một số vào giỏ lớn để sáng mai mình mang ra nhà Lưu Trú, số còn lại cho các mẹ và những nhà chung quanh. Mình lấy sáu cái bắp sú cho vào túi nilon, rủ mẹ Nóc và mẹ Thil đi với mình đến thăm ba gia đình cuối thôn Năm.

Trước khi về, mình và hai mẹ vào nhà bố Trương. Gia đình bố Trương có bảy người con trai và một người con gái, bốn người đã lập gia đình, còn lại ba người con trai sau đang ở với bố mẹ Trương. Trong ba người con trai chưa lập gia đình có một em bị câm, gia đình không đặt tên nên mọi người trong gia đình, cũng như anh em Buôn Làng đều gọi em là: Em Câm. Continue reading Em Câm

Tìm bố khác

Chào các bạn,

Sáng thứ Hai mình ra nhà Lưu Trú sớm, muốn mang theo một số cải để nấu canh và muối dưa cho các em học sinh Lưu Trú ăn trong tuần, vì vậy năm giờ chiều Chúa Nhật, mình nhờ mẹ Hreng và mẹ E xuống nhà phụ nhổ ba luống cải xếp vào bao, để sáng thứ Hai mình ra nhà Lưu Trú sớm kịp giờ các em đến trường.

Trong khi làm, mẹ Hreng và mẹ E hỏi mình cách muối cải. Mình chỉ cho các mẹ và cũng cho các mẹ biết với cách muối này, các mẹ có thể dùng để muối măng hoặc muối lá mì, dễ làm và ngon hơn kiểu các mẹ vẫn thường muối lá mì xưa nay.

Nhổ xong ba luống cải dài sắp xếp vào bao gọn gàng, mình lấy hai cái xô nhỏ muối cho mẹ Hreng và mẹ E mỗi mẹ nửa xô cải đem về nhà. Mình làm có ý cho các mẹ học trực tiếp để về nhà các mẹ có thể tự làm được. Trong khi làm mình và các mẹ nói chuyện. Continue reading Tìm bố khác

Xin thuốc

Chào các bạn,

Trong nhà nhìn ra có hai em nhỏ đứng lấp ló ngoài cổng. Đi ra thấy em Liếp và em Thel, hai anh em ruột con trai của bố mẹ Luk. Đẩy cổng cho em Liếp và em Thel vào, em Liếp đưa ra trước mặt mình một túi nilon được cột cẩn thận nói: “Cho Yăh”. Mình không còn lạ với kiểu nói này! Về Buôn Làng gần hai năm, mình thuộc luôn kiểu nói của các em khi bố mẹ nhờ các em mang đến cho mình thứ gì đó! Thường khi đến, các em chỉ nói một trong hai câu: “Cho Yăh” hoặc “Của Yăh”.
Continue reading Xin thuốc

Nối lại tình yêu

Chào các bạn,

Chiều Chúa Nhật đến nhà mẹ Mơn thấy em A Xiêm gần hai tuổi, con trai của em Thoal đang chơi quanh quẩn bên mẹ Mơn. Mình hỏi em Thoal, con gái thứ hai của mẹ Mơn và các em nhỏ đi chăn bò chưa về?

Mẹ Mơn lắc đầu nói: “Các em nhỏ đi chơi còn em Thoal đi làm xa!”. Và không đợi mình nói, mẹ Mơn hỏi: “Yăh biết Buôn Ky không?”. “Biết, Buôn Ky là Buôn Làng Êđê gần Tp. Buôn Ma Thuột, nhưng sao mẹ Mơn hỏi Buôn Ky?”. “Em Thoal, mẹ của cháu A Xiêm đang làm cho người ta ở Buôn Ky.” Continue reading Nối lại tình yêu

Ký vào tờ giấy trắng

Chào các bạn,

Sau một tuần ở ngoài Lưu Trú về nhà trong Buôn Làng, mình nghe biết một chuyện và nghĩ: Chắc chỉ có Buôn Làng mình mới có những chuyện đại loại như vậy mà thôi!

Đang soạn bài để chiều lên lớp, nghe tiếng gọi, mở cửa thấy bố Lo mình không khỏi ngạc nhiên. Mới hai tuần hôm nay gặp lại gần như không nhận ra bố Lo! Mình nghĩ không biết đã xảy ra chuyện gì mà trông bố Lo gầy guộc, mặt mũi phờ phạc, hốc hác xanh xao, thêm vào đó râu ria mọc tua tủa như người mới gượng dậy sau cơn bệnh nặng!

Mình mời bố Lo vào nhà khách, bố Lo nói: “Mình có chuyện muốn kể cho Yăh nghe để Yăh biết: Continue reading Ký vào tờ giấy trắng

Khi người Sêđăng vừa mới sanh con

Chào các bạn,

Sáng Chúa Nhật vừa ra khỏi cổng mình gặp mẹ Hbeh, phía trước ngực địu một em bé và tay dắt thêm một bé gái khoảng hơn hai tuổi. Thấy mình, mẹ Hbeh cúi xuống nói với đứa con gái nhỏ đang dắt: “Mát Yăh (chào Yăh)” nhưng em bé sợ không nói!

Mình hỏi: “Mẹ Hbeh đưa các con ra quán bà Tiến mua hàng phải không?”. Mẹ Hbeb nói đi họp thôn, “sáng Chúa Nhật nào thôn mình cũng họp. Từ nhỏ mỗi lần đi họp mẹ Hbeh địu em đi theo, bây giờ lớn không chịu ở nhà, với lại ở nhà sáng Chúa Nhật cũng không có ai giữ, các con lớn đều đến nhà thờ!”. Continue reading Khi người Sêđăng vừa mới sanh con

Thay đổi nhanh

Chào các bạn,

Em Laghi gọi điện thoại mời mình mười một giờ trưa thứ Sáu ngày 14/3/2014 đến dự tiệc cưới của em Laghi tại gia đình ở xã Eauy. Sau cuộc nói chuyện, mình nhớ đến thời gian em Laghi còn là học sinh Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột.

Khi mới đến ở nhà Lưu Trú, trong giờ học bài em Laghi chẳng học hành gì hết, lúc nào cũng ồn ào chọc phá những bạn đang học bài. Vì vậy các cô trực lớp luôn luôn phải để mắt đến em Laghi, và trong nhà em Laghi không sợ ai trừ một mình mình, nên có những hôm trong giờ học bài ở nhà, mình phải gọi em Laghi ra ngồi cuối lớp chung phòng học với các em lớp Một, đang được mình dạy kèm. Continue reading Thay đổi nhanh

Đời sống ở Buôn Làng

Chào các bạn,

Đời sống ở Buôn Làng mình thấy rất vui. Bà con Buôn Làng sống với nhau thật dễ thương, mọi nhà đối xử với nhau ăm ắp tình làng nghĩa xóm. Một nhà có người đau không có phương tiện đi bệnh viện, những người có xe công nông hoặc xe máy tự động mang đến cho mượn, không đợi người nhà có người bệnh phải ngỏ lời. Nhà không có xe đưa con đến trường học, qua hàng xóm mượn xe, hoặc gởi con đi xe ké một cách mau lẹ dễ dàng. Muốn uống rượu không có tiền mua rượu, nhà hàng xóm đang uống rượu không đợi mời đi ngang qua thấy, có thể vào ngồi nhập hội uống vui vẻ…

Và chiều nay khoảng năm giờ chiều, gần như mọi nhà chuẩn bị bữa cơm chiều cho gia đình, ở trong sân nhà nhìn ra thấy mẹ Hre địu trước ngực đứa con nhỏ, đang đi trên con đường dẫn ra quán bà Tiến, và khoảng mười phút sau mẹ Hre quay trở về trên tay cầm một gói giấy nhỏ Continue reading Đời sống ở Buôn Làng

Hình cưới

Chào các bạn,

Vào nhà mẹ Ngal không ai ở nhà. Nhìn lên vách nhà bằng nứa hai bên cửa ra vào treo hai khung hình lớn khổ rộng 20 x 30 cm, mình đến trước khung hình bên phải xem, đó là hình em Ngal, con gái lớn của mẹ Ngal. Trong hình, khuôn mặt của em Ngal đã được chỉnh sửa nhiều, chỉ còn giống em Ngal hai mươi phần trăm, còn vóc dáng và trang phục là của một người nào đó!

Đi qua bên kia cửa, đến trước khung hình bên trái là hình cưới bố mẹ Ngal. Trong hình, bố Ngal mặc bộ đồ Veston màu xám, mẹ Ngal mặc soiré màu hồng. Mình đang xem, mẹ Ngal ở sau vườn đi vào ngạc nhiên hỏi: “Yăh đến nhà mình chơi hể?”. Vừa hỏi mẹ Ngal vừa lấy chiếc chiếu trải ra giữa nhà. Continue reading Hình cưới

Trò chuyện về sợ chết

Chào các bạn,

Mình ngồi trong nhà mẹ Hloi nói chuyện với một số mẹ. Đang nói với các mẹ đủ thứ chuyện: Từ chuyện con cái đến chuyện nương rãy, chợ búa, vệ sinh ăn uống, tiết kiệm trong những gì gia đình đang có thì tự nhiên mẹ Hloi hỏi: “Yăh có sợ chết không?”. Mình mắc cười quá hỏi: “Sao mẹ Hloi hỏi Yăh như vậy?”. “Tại trước đây mẹ Hloi rất sợ chết nên thắc mắc không biết Yăh có sợ chết không?”.

Mình nói: “Khi còn nhỏ Yăh sợ chết lắm! Vì khi đó Yăh chỉ nghĩ được một điều: Nếu chết sẽ không còn cảnh gia đình bố mẹ anh chị em sống chung, yêu thương hạnh phúc như lúc đó đang có! Vì vậy gần như từ khi biết cầu nguyện, tối nào trước khi ngủ Yăh cũng cầu nguyện: Continue reading Trò chuyện về sợ chết

Chuyện hiếm gặp

Chào các bạn,

Có những tệ nạn hiếm thấy trong Buôn Làng mình đang ở như: Đánh bạc hoặc ghi số đề. Mình nghĩ nguyên nhân do muốn đánh bạc hoặc ghi số đề phải có tiền mặt, mà anh em Buôn Làng ít có tiền, hiện vẫn sống văn hóa trao đổi: Mang củ mì, lúa gạo đến các quán đổi lấy các nhu yếu phẩm. Vì vậy tệ nạn cờ bạc và ghi số đề gần như rất hiếm thấy, hiếm gặp.

Về đánh bạc mình chưa gặp, nhưng về ghi số đề hiện tại trong Buôn Làng mình biết có hai người đàn ông trên năm mươi tuổi: Ông De và ông Bơm, hai ông đều không có gia đình và không được bình thường, anh em Buôn Làng gọi hai ông là người điên điên.

Continue reading Chuyện hiếm gặp

Bỏ hút thuốc

Chào các bạn,

Có cái sợ cũng làm thay đổi được sở thích của một người!

Nhà mình trong Buôn Làng đang láng sân, anh em Buôn Làng ít xây dựng nên thợ xây rất hiếm, mình gọi thợ để làm từ tháng Mười hai cho đến bây giờ vẫn chưa làm được! Tháng này đã giáp mưa, không thể đợi được nữa đành nhờ anh em Buôn Làng giúp. Trong Buôn Làng có một số bố cũng biết xây sơ sơ, giờ bí quá cũng phải nhờ đại!

Làm cho Yăh nên anh em Buôn Làng rất nhiệt tình đến giúp, không chỉ các bố mà cả các mẹ đến chuyển gạch, cũng như phụ Yăh dọn dẹp lo cơm nước cho các bố, mọi người làm vui vẻ. Continue reading Bỏ hút thuốc