Chào các bạn,

Anh em Buôn Làng mình rất ít nói, thường được hỏi đến đâu sẽ trả lời ngắn gọn, không biết diễn giải sâu rộng, nghĩa đen nghĩa bóng gì cả! Chính vì vậy mình ở với anh em Buôn Làng nhiều năm, nhưng vẫn còn rất nhiều điều liên quan đến tập tục, đến bản sắc văn hóa mình chưa được biết.

Không phải do anh em Buôn Làng muốn giấu hoặc không muốn nói, nhưng do mình không biết để hỏi và anh em Buôn Làng không rành tiếng Kinh để kể cho mình nghe. Chẳng hạn tập tục đón dâu ban đêm của anh em Buôn Làng, mãi sau hai năm mình mới biết, do một lần tình cờ nói chuyện với các mẹ sau một ngày đám cưới của em Đo. Continue reading Đi thăm ruộng →

Chào các bạn,

Lần đầu tiên trong đời mình được hiện diện trong đám đón dâu của anh em Buôn Làng sắc tộc Sêđăng. Từ nhà cửa, cho đến cô dâu chú rể cũng như mọi người trong đám tiệc đón dâu đều ăn mặc bình thường không khác gì ngày thường. Nếu không được nói trước, mình không thể biết đó là hai họ đưa đón dâu.

Sau một ngày ăn uống theo kiểu truyền thống, đến hơn năm giờ chiều, cô dâu lên xe công nông về nhà chồng. Không ai bên nhà cô dâu đi theo xe. Lúc tiễn cô dâu lên xe, mình thấy mọi người bên cô dâu, ôm cô dâu dặn dò nhất là bà và bố mẹ! Nhìn họ khóc tiễn cô dâu, mình có cảm nhận so sánh: Họ khóc nhiều hơn khóc thương trong một đám tang. Continue reading Dự đám đón dâu →

Chào các bạn,

Chuẩn bị vào năm học NK 2014 – 2015, tranh thủ trong thời gian còn nghỉ hè, mình đến thăm gia đình các giáo viên trong Buôn Làng.

Đến nhà nói chuyện với thầy Yoang, mình cảm nhận được thầy Yoang có nhận thức tốt về nhiều vấn đề, có lẽ nhờ vậy kinh tế gia đình thầy Yoang rất vững. Nhà cửa tuy chỉ xây cấp bốn nhưng khang trang, trong phòng khách gia đình có bộ salon bằng gỗ, cùng với một cái tủ gỗ lớn khá đẹp, là những vật dụng còn quí hiếm đối với các gia đình trong Buôn Làng. Ngoài ra, gia đình thầy Yoang còn có một máy xay lúa phục vụ cho bà con Buôn Làng, đặc biệt những gia đình gần gia đình thầy Yoang. Continue reading Hưởng lương thu hút →

Chào các bạn,

Em Kđia và em Diệu là hai chị em con chú bác ruột, cả hai đã học Trung cấp ra trường được ba năm. Em Diệu học Trung cấp Mầm non ra trường may mắn xin được việc làm ngay trong Buôn Làng, vì thời điểm đó đang thiếu cô giáo Mầm non. Em Kđia so với em Diệu không được may mắn bằng, mặc dầu bố của em Kđia hiện đang làm trạm trưởng trạm y tế xã.

Em Kđia học Trung cấp sư phạm Tiểu học, ra trường cùng năm với em Diệu, nhưng xin dạy các trường trong Buôn Làng không được. Năm ngoái nghe đâu gia đình em Kđia đã chi một số tiền Sáu mươi triệu đồng để xin cho em Kđia đi dạy trong Buôn Làng, nhưng cũng không được. Sau đó em Kđia xin dạy ở một huyện vùng sâu vùng xa khác, mình nghĩ như vậy cũng được, cứ dạy một thời gian rồi từ từ xin về gần gia đình sau. Cũng từ ngày em Kđia đi dạy học xa, mình cũng ít gặp em Kđia trong Buôn Làng. Continue reading Đi dạy học →

Chào các bạn,

Mình được bố em Thủy bên xã Eauy mời trưa Chúa nhật đến gia đình dùng cơm mừng tân gia. Mình về sống ở Buôn Làng đến bây giờ bước qua năm thứ ba, nhưng đây là lần đầu tiên được một gia đình mời ăn mừng tân gia.

Sở dĩ hiếm hoi vì đời sống kinh tế của anh em Buôn Làng còn rất nhiều khó khăn, làm miết vẫn không đủ ăn, đa số nhà nào cũng nợ nần vay mượn ở những quán người Kinh trong Buôn Làng. Đến mùa gia đình thu hoạch lúa gạo hoặc hoa màu, phải đến bán cho những chủ quán người Kinh với giá rẻ hơn giá thị trường nhiều để trừ nợ. Trừ nợ cũ khoảng hai hoặc ba ngày lại bắt đầu qua mượn nợ mới. Continue reading Ăn mừng tân gia →

Chào các bạn,

Đến thăm nhà mẹ Hreng cuối tuần, lần đầu tiên mình gặp em Kim Cương, con trai út của mẹ Hreng. Sau lần nói chuyện với em Kim Cương, mỗi lần nhớ hoặc kể lại chuyện này, không ai có thể nhịn cười được!

Em Kim Cương năm nay mười sáu tuổi, học lớp Năm và rất nhỏ con, nhìn vóc dáng bên ngoài chỉ đoán em Kim Cương khoảng mười tuổi!

Tuy con trai út nhưng em Kim Cương chỉ có một chị Hreng, năm nay mười chín tuổi. Bố Hreng bị bệnh mất khi gia đình mới chỉ hai người con, mẹ Hreng ở như vậy nuôi các con cho đến bây giờ. Continue reading Bò trai và bò gái →

Chào các bạn,

Thỉnh thoảng chơi với các em nhỏ, mình phát hiện nhiều chuyện thật mắc cười, nhất là những chuyện liên quan đến niềm tin tôn giáo.

Ở giáo xứ toàn tòng, ngoài thánh lễ sáng Chúa nhật dành cho thiếu nhi, trong tuần chiều nào cũng có thánh lễ lúc sáu giờ chiều dành cho các em thiếu nhi, và trong tuần các em có ba buổi học giáo lý, hai buổi vào các chiều trước thánh lễ ngày thường, một buổi sau thánh lễ sáng Chúa nhật.

Giáo xứ của người sắc tộc Sêđăng, toàn bộ giáo lý viên cũng là người sắc tộc Sêđăng, nhưng giáo lý được dạy theo giáo án tiếng phổ thông, vì vậy có rất nhiều điều khó giảng giải cho các em hiểu được, vì trong trí các em không có khái niệm về từ tiếng Kinh đó. Continue reading Hỏi về linh hồn thiêng liêng →

Chào các bạn,

Có những chuyện trong cuộc sống tuy không lớn lao quan trọng, nhưng có trải qua mới có kinh nghiệm. Chẳng hạn thời gian mới về Buôn Làng, các em nhỏ ở sát nhà không nhiều, chỉ khoảng bốn hoặc năm em, nhưng các em nhỏ ở phía dưới xa hơn một chút, đi trên con đường trước nhà mình khá đông, mỗi lần mở cửa thấy các em đang chơi trước cổng, hoặc đi trên đường ngang qua nhà, mình thường lấy kẹo ra gọi các em đến và cho.

Không ngờ chỉ vài lần thành thói quen, mỗi khi thấy xe mình về các em nhỏ đứng chực sẵn ở ngoài cổng, hoặc ngồi chơi chung quanh phía trước hàng rào đợi để được cho bánh kẹo. Continue reading Cho bánh kẹo →

Chào các bạn,

Khoảng chín giờ sáng em Yoang học sinh lớp Mười một, đang trực nhà Lưu Trú vào thưa với mình: “Trưa nay có cháu ở Buôn Eahu muốn đến thăm em Yoang tại nhà Lưu trú có được không?”. Mình nói em Yoang mời cháu đến chơi không có chuyện gì. Em Yoang cảm ơn và xin ra ngoài mua cho cháu gói kẹo.

Em Yoang đi rồi mình thấy vui, vì các em học sinh Lưu trú của mình cũng đã tiến bộ, biết cách chuẩn bị thứ gì đó để đón cháu ở xa đến chơi, không còn mang tính thờ ơ, dửng dưng như trước kia nữa! Continue reading Đợi khách tới thăm →

Chào các bạn,

Đi ngang qua nhà mẹ Đam, từ ngoài đường nhìn vào thấy mẹ Đam đang dọn dẹp trong nhà. Nhà cách đường bằng cái sân nhỏ, nên người đi trên đường có thể nhìn vào trong nhà rất rõ.

Đi trên cây gỗ nhỏ bắc qua mương nước để vào sân, đứng ở sân nhìn vào chiếc võng trong nhà, trên võng có người đàn ông đang nằm mặt quay ra cửa chính, và mặt người đàn ông đỏ gay. Nhìn thấy mình, ông ngồi dậy, mình biết đó là bố Đam.

Vào nhà, vừa ngồi vào ghế, bố Đam đến ngồi ghế bên cạnh nói: “Yăh thông cảm, hôm nay mình có uống mấy chén mừng đầy tháng đứa cháu bên xóm Đào, mình mang qua mấy con chuột mới bẫy được đêm hôm qua mấy anh em làm mồi, chiều nay gặp Yăh chớ gặp Bok là mình chạy rồi!” Continue reading Sau khi uống rượu →

Chào các bạn,

Em Tis học trò Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột đến thăm. Năm 2013, sau khi thi đậu tốt nghiệp THPT, em Tis đi làm công nhân giày dép ở Tp. HCM. Sau ba năm gặp lại, bây giờ em Tis ra dáng một thanh niên, không còn gầy ốm như thuở còn đi học.

Em Tis nói: “Biết Yăh về Buôn Làng lâu rồi, tuy ở gần nhưng không dám qua thăm Yăh! Vì khi ở với Yăh, mình có nhiều lỗi tày trời, sau này nghĩ lại thấy rất ngại với Yăh!”

Mình cười nói: “Đúng là ngày đó em Tis đã làm chuyện động trời thật!” Continue reading Làm chuyện động trời →

Chào các bạn,

Mình chia sẻ với các bạn một chuyện khá thú vị, và đây là lần đầu tiên mình nghe nói đến!

Vừa về nhà trong Buôn Làng được khoảng mười lăm phút, chuông điện thoại báo nhìn thấy bố Thành gọi. Cầm máy lên, bố Thành hỏi: “Yăh có ở nhà không?”. “Yăh vừa mới về, bố Thành có chuyện gì vậy?”. “Chuyện dài lắm để mình đến nhà Yăh”.

Mười phút sau bố Thành đến và hỏi ngay: “Yăh có biết con heo chân năm móng không?”. Thực tình mình không để ý đến chuyện này, và cũng không biết có heo năm móng hay không nữa, nên hỏi: “Có chuyên gì mà bố Thành lại hỏi heo năm móng?” Continue reading Con heo năm móng →

Chào các bạn,

Tình cờ gặp em P uống rượu gặt lúa đổi công trong nhà bố mẹ Kiêu. Em P học trò cũ của mình mới tổ chức đám cưới hôm 27 Tết, người thôn Hai, lập gia đình với em Đ ở thôn Năm. Trong một lần nói chuyện, mình hỏi em P: “Sau đám cưới anh Đ về nhà em P hay em P về nhà anh Đ?”

Em P nói: “Bên nhà anh Đ cần người nấu cơm nên em P về nhà anh Đ”. Do vậy hôm nay mình gặp em P ở thôn Năm, với một số mẹ của nhóm làm đổi công của thôn Năm, là thôn bên nhà chồng của em P.

Ngồi chơi với các mẹ một chút và hỏi em P về đây có vui không? Em P trả lời một cách dõng dạc, không chần chừ: Continue reading Yêu nhưng không dám nói →

Chào các bạn,

Ở thôn Năm có một số gia đình lao động rất giỏi. Lao động giỏi nên trong gia đình có xe công nông và một hoặc hai chiếc xe máy. Thường mỗi gia đình trong Buôn Làng chỉ có một chiếc xe máy, đa số sử dụng xe Trung Quốc, loại xe này giá rẻ, phù hợp với khả năng kinh tế của gia đình.

Nổi bật trong số gia đình làm ăn giỏi có gia đình bố mẹ Đao. Bố mẹ Đao trên bốn mươi tuổi, ngoài công việc nương rãy, bố Đao còn đi rừng làm gỗ.

Thỉnh thoảng vào những chiều thứ Bảy, trong nhà nhìn ra thấy xe công nông của bố Đao chở những cây gỗ to, có khi chở những gốc cây rất lớn có màu đen sẫm. Continue reading Tiết kiệm tiền →