Đừng đổ lỗi cho hoàn cảnh

Chào các bạn,

Chúng ta đều biết người tư duy tích cực không bao giờ đổ lỗi cho hoàn cảnh:

– Tôi bị khiếm thị bẩm sinh. Tôi chẳng đổ lỗi cho khiếm thị. Chính vì khiếm thị mà tôi đã cố học giỏi bằng 2 người sáng mắt để bây giờ làm luật sư.

– Bố mẹ tôi đều chết vì AIDS khi tôi 9 tuổi và tôi phải làm osin cho người ta từ lúc đó. Nhưng chính vì thế mà tôi đã phấn đấu vừa làm osin vừa học để bây giờ thành bác sĩ chuyên khoa về bệnh AIDS.

Các bạn, hoàn cảnh có thể là trái núi đè bạn xẹp lép hay là một động cơ thúc đẩy bạn tiến về phía trước. Điều này thì tất cả các bạn đều biết cả rồi, chẳng cần nhắc lại.

Nhưng, nhưng, nhưng…

Trong cuộc sống, mình thấy có cực kì nhiều bạn đổ lỗi cho hoàn cảnh mà không biết là đang đổ lỗi cho hoàn cảnh. Và đó là vấn đề.

Mấy mươi năm nay, mình nói/viết rất thường, hầu như mỗi ngày. Và mỗi lần như thế là có người đáp lại tức thì:

• Chúng ta cần giúp VN cải tiến guồng máy hành chánh công quyền. Đáp: Chỉ tổ hoài công, chúng nó toàn tham nhũng, cải tiến gì được?

• Chúng ta cần hệ thống tư pháp đáng tin và có uy tín hơn. Đáp: Đó là một hệ thống chạy án vĩ đại, làm gì được?

• Chúng ta cần đổi mới hệ thống giáo dục. Đáp: Tham nhũng, phong bì, và lừa lọc tràn ngập, đổi mới thế nào được?

Các bạn, những câu “đáp” như thế, nếu đó không phải là tiêu cực đổ lỗi cho hoàn cảnh, thì đó là gi?

Chính vì trong các hệ thống hành chánh, tư pháp và giáo dục có những vấn đề như thế, cho nên chúng ta cần phải cố gắng làm việc để cải tiến, đổi mới chúng, cho tốt hơn. Sao lại mang những vấn đề đang có như là lý do để chẳng làm gì?

Các bạn, có rất nhiều người có tư duy tích cực về chính họ, nhưng họ không biết là khi nói đến xã hội thì họ lại cực kì tiêu cực, giống như chưa hề biết tích cực là gì.

Chuyện gì đang xảy ra?

Mình nghĩ rằng lý do là: Khi nói về chính mình thì ai cũng tự tin là mình có thể quản lý và cải tiến chính mình. Nhưng xã hội là 90 triệu người khác, chẳng ăn nhập gì tới mình cả, mình làm sao mà cải tiến xã hội được.

Nghĩ như thế cũng có lý, nhưng nó vẫn sai quy luật tư duy tích cực: Tư duy tích cực là luôn luôn tích cực trong mọi hoàn cảnh. Chẳng có hoàn cảnh nào cho phép chúng ta dùng nó để tư duy tiêu cực. Bạn tư duy tích cực với chỉ một người – chính bạn – và tiêu cực với 90 triệu người, thì cái tiêu cực đó lớn hơn cái tích cực đến 90 triệu lần. Vậy thì bạn là người tích cực hay tiêu cực?

Có lẽ là một mình ta thì không thể đổi mới một xã hội 90 triệu người. Nhưng ta có thể thuyết phục được 1 triệu người cùng làm việc với ta để cải tiến xã hội. 1 triệu người thì dư sức cải tiến một xã hội 90 triệu người như chớp, vì ánh sáng mạnh hơn bóng tối. Mọi bóng tối của toàn vũ trụ không thể che giấu ánh sáng của một que diêm, huống chi là 1 triệu ngọn nến.

Nếu bạn đã có một kế hoạch cải tiến xã hội rõ ràng trong đầu, có lẽ chẳng khó để bạn thuyết phục được 1 triệu người ủng hộ, vì thực sự là có lẽ cả 90 triệu người đều đang muốn thấy có cải tiến. Bạn chỉ cần nói có lý thì rất có thể gần hết 90 triệu người sẽ ùn ùn đồng ý.

Chúc các bạn luôn nhớ tích cực là tích cực với chính mình và với cả xã hội.

Mến,

Hoành

© copyright 2019
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 2 thoughts on “Đừng đổ lỗi cho hoàn cảnh”

  1. Hi Hà,

    Người ta cũng thường hay nghĩ rằng những người trong các hệ thống của nhà nước thì không muốn thay đổi. Anh tin rằng mọi người trong nhà nước, ít nhất là 90%, muốn thay đổi, vì bản chất con người là luôn hướng thiện. Chẳng ai tham nhũng lặt vặt và nhận phong bì lặt vặt mà thực sự muốn vậy. Họ thấy đó là điều không tốt và họ chẳng thể hãnh diện và feel good về chính họ. Bằng chứng là những người làm sai như thế không bao giờ nói là họ làm thế, và bên ngoài chính họ cũng thường nói hệ thống phải được cải tổ. Và khi nói chuyện riêng với bạn bè, họ cũng thường than vãn về những tồi tệ của hệ thống và thương nói: “Nhưng hệ thống nó vậy, mình làm việc trong hệ thống thì cũng phải làm và sống như mọi người. Bằng không thì không làm việc được.”

    Anh tin rằng nếu mình có kế hoạch cải tổ tốt thì chính những người trong hệ thống là người ủng hộ đầu tiên, vì (1) họ là người đầu tiên hiểu những đề nghị cải tổ đó có lý và khả thi hay không, và (2) họ là những người phải sống với những tồi tệ hàng ngày và rất chán ngán. nên họ luôn muốn cải tổ cho đời sống của họ có ý nghĩa hơn.

    A. Hoành

    Liked by 3 people

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s