Teo tóp ngành nông nghiệp

 

 Kỳ 1 – Nông dân bỏ ruộng

 

TTHai vụ liên tiếp giá lúa giảm khiến nông dân khốn đốn. Biện pháp tạm trữ đã không còn phát huy được tác dụng như mong muốn. Các chuyên gia cho rằng VN cần thay đổi chiến lược sản xuất và xuất khẩu lúa gạo.

Bà Trương Thị Phương (thị trấn Thạnh An, Vĩnh Thạnh, Cần Thơ) bên đống lúa hè thu không bán được – Ảnh: ĐỨC VỊNH

 

Những ngày cuối tháng 6-2013, tại huyện Vĩnh Thạnh (TP Cần Thơ), nhiều người dân sau khi thu hoạch đang tận dụng những khoảnh đất trống để phơi lúa, nhiều đống lúa đã lên mốc đen sậm.

Buồn với giá lúa

Ngồi bên đống lúa xám đen bên bờ đê, bà Trương Thị Phương – ấp Phụng Quới A, thị trấn Thạnh An – than thở gia đình làm 70 công ruộng thu hoạch vừa xong bán chỉ được 3.600 đồng/kg, còn đống lúa này chừng 3 tấn kêu bán 2.700 đồng/kg mà chẳng ai chịu mua. Bà Phương bảo giá bán thấp đã cầm chắc thua lỗ, đã vậy gặp mưa kéo dài lúa bị sập cho năng suất thấp, khi thu hoạch bị hao hụt khá nhiều. “Tiền thuê máy gặt tăng lên 500.000 đồng mỗi công. Lỗ gần 50 triệu đồng” – bà Phương than vãn.

 

“Ngay cả lúa khô loại jasmine năm trước 7.000-7.300 đồng/kg, giờ chỉ xấp xỉ 6.000 đồng/kg lại khó bán. Vụ đông xuân rồi trồng lúa hầu như chẳng có lời, tiếp đến vụ này bà con mình… khốn đốn”

Ông Nguyễn Minh Nghĩa(phó Phòng NN&PTNT huyện Tân Hiệp, Kiên Giang)

Xã Thạnh Quới hiện thu hoạch gần dứt điểm vụ hè thu, nông dân đang than trời vì thua lỗ. Ông Huỳnh Tấn Hải – phó chủ tịch UBND xã – cho hay giá lúa tươi bán tại ruộng loại hạt tròn 3.600 đồng/kg, loại hạt dài chất lượng cao cũng chỉ 4.100 đồng. Dù đang đợt thu mua tạm trữ nhưng giá lúa vẫn không nhích lên.

Tại huyện Tân Hiệp (Kiên Giang), tình cảnh cũng tương tự. Không bán được lúa, người dân phơi lúa dọc bờ kênh, đầy sân nhà, đưa cả vào khuôn viên nhà thờ. Vừa bán lúa xong ông Lê Văn Bình – ấp Phụng Phụng, xã Phụng Tiến – ngồi nhẩm tính gia đình mình làm 20 công ruộng, tổng chi phí các khoản cho vụ rồi hết 48 triệu đồng, thu hoạch được 10 tấn lúa bán giá 3.600 đồng/kg, tính ra lỗ hơn chục triệu đồng. “Vụ hè thu thường chi phí sản xuất cao, lại luôn gặp mưa gió bất thường cho năng suất thấp, thu hoạch hao hụt nhiều nên rất khó có lãi. Vụ nào bán được giá còn đỡ, chứ giá dưới 4.000 đồng/kg thì… mệt lắm” – ông Bình kể lể. Ông Nguyễn Thành Hinh – trưởng ấp Kinh 3A, xã Tân Hiệp A – cho biết thêm cách đây năm ngày trở về trước giá lúa chỉ có 2.800 đồng/kg, nông dân chỉ biết ngồi giữa ruộng khóc ròng. Chỉ đống lúa chất đầy nhà, ông Hinh bảo: “Gia đình tôi và nhiều hộ thuê xe công nông chở lúa về nhà trữ lại, mấy ngày nay giá lúa nhích lên nhưng nếu trừ đi chi phí chuyên chở tính ra chẳng được lợi hơn là bao”.

Ông Nguyễn Minh Nghĩa – phó Phòng NN&PTNT huyện Tân Hiệp – cho biết huyện có diện tích 36.600 ha lúa hè thu, đến nay đã thu hoạch xong 27.000 ha. Trên địa bàn có năm doanh nghiệp kinh doanh lương thực lớn đặt cơ sở thu mua chế biến gạo xuất khẩu cùng với 300-400 bạn hàng xáo có nhà máy xay xát chế biến và ghe tàu chuyên thu mua lúa. Vậy mà kể từ khi triển khai mua tạm trữ từ ngày 15-6 tới nay giá lúa vẫn giậm chân tại chỗ.

Bỏ ruộng, bán đất

Hai năm trở lại đây, giá lúa năm sau giảm hơn năm trước, vụ sau giảm hơn vụ trước trong khi chi phí vật tư, tiêu dùng ngày một tăng khiến nhiều hộ dân trồng lúa lâm vào cảnh làm chẳng đủ ăn. Ngay cả những hộ có trên 1ha trồng lúa cũng đang tìm cách bỏ ruộng tìm nghề khác ổn định hơn.

Cầm trên tay số tiền bán lúa, ông Lê Văn Lô (76 tuổi, ngụ ấp 3, xã Ba Sao, huyện Cao Lãnh, Đồng Tháp) tần ngần đếm tới đếm lui có vẻ tâm trạng lắm. “Không đủ trả nợ chú ơi. Ba đời làm lúa mà thu hoạch xong không còn một đồng lận lưng” – ông Lô cười chua chát. Gần đó ông Chín Toản ở cùng xã có tới 2,5ha đất nhưng cũng không chịu nổi với nghề trồng lúa. Được công nhận là nông dân sản xuất giỏi, mỗi năm thu 70 triệu đồng từ trồng lúa nhưng đời sống vẫn bấp bênh. “70 triệu đồng thì lớn nhưng nếu chia cho năm nhân khẩu thì mỗi người được 1,2 triệu đồng/tháng. Số tiền này chi cho ăn mặc, học hành, thuốc men chữa bệnh, đám tiệc… thì chẳng thấm vào đâu. Nếu vụ nào giá lúa cũng thấp, thua lỗ như vụ hè thu này thì chỉ còn cách ôm cục nợ” – ông Toản tính toán.

Theo ông Phan Quốc Tiến – bí thư Đảng ủy xã Ba Sao, ở xã này có 2.000 hộ dân được xem là “có số má” khi sở hữu hơn 1ha/hộ. Người ta nói vui là có nhiều đất là người giàu có nhưng gần như không có ai giàu cả. Mỗi hộ trung bình có bốn nhân khẩu nhưng vì giá lúa ngày càng thấp nên đã xảy ra chuyện ngược đời là càng nhiều đất càng thua lỗ, càng ôm nợ nhiều.

Trong khi những người có nhiều ruộng đã phải vất vả kiếm sống thì những người thuê đất làm lúa càng khổ hơn. Ông Ba Lực ở huyện Chợ Mới (An Giang) là một trường hợp điển hình. Không có ruộng, gia đình ông Lực phải mượn tiền của người thân để sang tận xã Tân Công Sính, huyện Tam Nông (Đồng Tháp) thuê đất làm lúa. Vụ hè thu này gia đình ông thuê gần 5ha, giá thuê 7 triệu đồng/ha. Thu hoạch, bán xong, tính toán mới thấy lỗ 40 triệu đồng. Dù muốn tháo chạy nhưng đã lỡ ký hợp đồng thuê đất hai năm và trả tiền rồi nên bây giờ ông phải tiếp tục xuống giống với hi vọng vụ tới lỗ ít hơn. “Hết thời hạn thuê đất tui sẽ trả đất về quê chú ơi. Bám víu cây lúa chắc có ngày cả gia đình ra đường ăn xin đó” – ông Ba Lực buồn bã.

Tạm trữ không ăn thua

Mấy năm trở lại đây, sản lượng lúa của VN năm sau cao hơn năm trước nên mỗi khi vào vụ người dân lại lo lắng tìm cách tiêu thụ. Chính phủ hầu như vụ nào cũng phải tạm trữ lúa gạo nhưng biện pháp này ngày càng trở nên không hiệu quả. TS Đặng Kim Sơn, viện trưởng Viện Chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn, cho rằng tạm trữ không giải quyết được vấn đề của ngành lúa gạo. Về nguyên tắc thì tăng cầu sẽ đẩy giá lúa gạo lên. Nhưng mua tạm trữ như VN là biện pháp gián tiếp. Nhà nước giao tiền cho ngân hàng, ngân hàng chọn một số doanh nghiệp được hưởng đặc quyền trợ cấp tín dụng cho họ mua lúa trữ vào kho và hi vọng giá trên thị trường sẽ tăng lên. Doanh nghiệp mua lúa qua hệ thống thương lái chứ không mua trực tiếp của dân.

Đồng quan điểm này, TS Võ Hùng Dũng, giám đốc VCCI Cần Thơ, cho biết mua tạm trữ là tạo ra một nhu cầu ảo. Giá cả chỉ tăng lên bền vững nếu như có nhu cầu thật sự từ các thị trường xuất khẩu. Mua tạm trữ tạo ra một tâm lý đợi chờ cho cả doanh nghiệp lẫn người trồng lúa nên áp lực về tiêu thụ sẽ lặp lại hết năm này đến năm khác. Hơn nữa, thời gian và hỗ trợ tạm trữ chỉ trong thời gian ngắn nên rất dễ bị các khách hàng nước ngoài ép giá bởi khi hết thời hạn hỗ trợ lãi suất, các doanh nghiệp buộc phải tìm cách bán hàng ra.

Ông Trương Thanh Phong, chủ tịch Hiệp hội Lương thực VN (VFA), cũng cho rằng VN không nên chạy theo mục tiêu sản xuất và xuất khẩu ngày càng nhiều lúa gạo mà cần phải nâng cao chất lượng và giá trị xuất khẩu. “Chúng tôi đã nhiều lần đề nghị các cơ quan chức năng tìm cách giảm diện tích lúa hè thu vì rủi ro nhiều, chuyển sang các loại cây trồng khác nhưng chưa được” – ông Phong cho biết.

 

 

Giá gạo xuất khẩu thấp nhất

Theo VFA, trong tháng 6-2013 VN xuất khẩu được 698.199 tấn gạo các loại trị giá 293,132 triệu USD. Trong sáu tháng đầu năm nay VN xuất khẩu 3,485 triệu tấn, trị giá 1,504 tỉ USD. Giá xuất khẩu gạo của VN trong sáu tháng đầu năm nay đạt trung bình 431,5 USD/tấn, giảm 27,5 USD/tấn so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo các doanh nghiệp xuất khẩu gạo, hiện giá xuất khẩu gạo của VN vẫn thuộc hàng thấp nhất trong số những nước xuất khẩu gạo chính của thế giới. Cụ thể, gạo 5% tấm của VN đang được chào bán với giá 365-375 USD/tấn, gạo 25% tấm ở mức 335-345 USD/tấn, thấp hơn khoảng 70-120 USD/tấn so với gạo cùng loại của Ấn Độ, Pakistan và Thái Lan.

 

 

TRẦN MẠNH – ĐỨC VỊNH – THANH TÚ

Một suy nghĩ 2 thoughts on “Teo tóp ngành nông nghiệp”

  1. Đây là lần đầu tiên giá lúa rẻ hơn giá ốc bươu vàng – một trong những loài động vật gây hại bậc nhất cho nền nông nghiệp Việt Nam (nguồn http://vi.wikipedia.org/wiki/%E1%BB%90c_b%C6%B0%C6%A1u_v%C3%A0ng)

    Mỗi kg lúa chưa tới 4 ngàn đồng. 3 kg lúa chưa tới 12 ngàn đồng, trong khi 1 kg ốc bươu vàng là 15 ngàn đồng!

    Mời cả nhà tham khảo bài viết của Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn:

    http://vietq.vn/thoi-su/thoi-su-trong-nuoc/965-tro-treu-oc-buou-vang-gia-tri-hon-lua

    Trớ trêu ốc bươu vàng giá trị hơn lúa!

    (VietQ.vn) – Lần đầu tiên trong lịch sử, giá lúa rẻ hơn giá ốc bươu vàng. Bà con nông dân nói đùa vui với nhau nhưng đó là nỗi đau của cả một nền nông nghiệp đang tự hào xuất khẩu gạo nhất nhì thế giới.

    Bộ trưởng thương mại Thái Lan, Boonsong Teriyapirom, bị Thủ tướng Yingluck Shinawatra cách chức, vì ông là tác giả của một chương trình nông nghiệp dẫn đến giá gạo Thái cao hơn giá gạo Ấn Độ và Việt Nam, và làm giảm lượng xuất khẩu của gạo Thái. Đọc bản tin này tôi không thể không nghĩ đến và ngậm ngùi cho thân phận của bà con nông dân ở quê tôi, nơi mà giá lúa đang bị hạ thấp đến độ vô lí, nhưng không ai chịu trách nhiệm.

    Phi lý

    Quê tôi ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Đó là vùng đất được ví von là vựa lúa của Việt Nam, và có thể là một vựa lúa lớn trong vùng Đông Nam Á. Để có cái danh hiệu đó, người dân quê tôi phải bán mặt cho đất bán lưng cho trời trên những cánh đồng. Suốt năm này sang năm khác, người nông dân ở đây phải đương đầu với rất nhiều thiên tai, thảm họa, và vì thế cuộc sống của họ càng ngày càng chật vật hơn.


    Đời nông dân vất vả, thiệt thòi.

    Vài năm trước, vùng ĐBSCL kinh qua một thảm nạn có tên là “ốc bươu vàng”. Đó là loại ốc do ai đó vì lí do nào đó đã “du nhập” từ Trung Quốc hoặc Đài Loan về Việt Nam. Những con ốc sinh sôi nảy nở với tốc độ chóng mặt. Nhưng chúng cũng tàn phá ruộng lúa theo tốc độ cấp số nhân.

    Những cây lúa chưa kịp lớn đã bị chúng “cắt” ngang. Trong một thời gian dài, Nông dân quê tôi khốn đốn với chúng, nhìn lúa bị huỷ hoại mà không làm gì được. Có năm, như 2010, có hàng chục ngàn ha bị chúng phá sạch. Chẳng ai chịu trách nhiệm. Trong khi đó thì người dân phải tìm cách đối phó. Đến vài năm sau người ta mới tìm thấy “tác dụng” của ốc bươu vàng: làm thức ăn cho vịt. Thế là bà con nông dân, kể cả trẻ con, đi ruộng bắt ốc bươu vàng bán cho các trại nuôi vịt. Nhưng ốc bươu vàng được xem là thứ “rác rưởi”, như cây cỏ, nên giá bán cũng rất thấp.

    Nhưng điều trớ trêu ngày nay là ốc bươu vàng có giá trị hơn … lúa. Lần đầu tiên trong lịch sử, giá lúa rẻ hơn giá ốc bươu vàng! Khi nghe bà con chòm xóm bàn tán và so sánh một cách hài hước, tôi nghĩ họ chỉ nói đùa cho vui.

    Nhưng không, lúa ở quê tôi (và vùng ĐBSCL nói chung) có giá trị thấp hơn ốc bươu vàng. Đó là một thực tế. Một kílô ốc bưu vàng giá 15000 đồng. Ba kí lô lúa chỉ khoảng 10000-12000 đồng. Ba kílô lúa không bằng 1 kílô ốc bươu vàng. Tôi không biết có nơi nào mà người ta có thể ăn ốc bươu vàng thay cho gạo. Tôi cũng không biết có nơi nào trên thế giới mà giá lúa thấp hơn giá ốc bươu vàng vốn được xem là một loại rác sinh học.

    Người nông dân quê tôi vốn nghèo nay càng nghèo hơn. Trước khi sạ lúa, bà con đã phải vay tiền (từ ngân hàng hay bạn bè, thân nhân) để mua phân bón, thuốc trừ sâu. Giá phân bón và thuốc trừ sâu lúc nào cũng gia tăng theo thời gian. Thành ra, bây giờ khi thu hoạch lúa xong, với cái giá bèo đó thì họ hoặc là lỗ hoặc là huề vốn. Có người sau một mùa vụ thì trắng tay vẫn hoàn trắng tay. Tình trạng này rất nhất quán với con số của Tổng cục Thống kê, rằng trong số những người nghèo nhất nước, 83% là nông dân. Đó là con số đáng báo động.

    Ai hưởng lợi?

    Chính phủ có Nghị quyết “Về đảm bảo an ninh lương thực quốc gia” và “đảm bảo người sản xuất lúa gạo có lãi trên 30% so với giá thành sản xuất.” Con số lời 30% có lẽ ru ngủ nhiều người và đẹp trên trang giấy, nhưng trong thực tế thì giá lúa tính chung giảm 30% từ năm 2011 đến 2012.

    Sở dĩ có tình trạng này là người nông dân bị ép giá khi mới thu hoạch. Nhưng vì phải thanh toán nợ nần nên họ đành phải bán lúa dưới giá sàn. Hậu quả là những con thương hưởng lợi. Thống kê cho thấy trong hai năm 2008-2009, Việt Nam xuất khẩu gần 11 triệu tấn gạo trị giá 5.5 tỉ USD, và tính trung bình giá xuất khẩu là 10,360 đồng một kílô. Trong khi đó giá mua thì chỉ 7000 đồng / kílô gạo. Như vậy, giá xuất khẩu và giá mua chênh lệch đến 3360 đồng mỗi kílô lúa!

    Ai là người hưởng lợi? Để trả lời câu hỏi này, có thể nhìn qua qui trình buôn bán lúa và xuất khẩu gạo. Xong mùa vụ, nông dân bán lúa cho các thương lái nhỏ (thường đi bằng ghe trên sông). Các thương lái nhỏ này bán cho thương lái lớn. Trong quá trình đó lúa có thể bị pha trộn và giảm chất lượng.

    Thêm vào đó là chính sách tạm trữ lúa gạo của Nhà nước vô hình chung tạo cơ hội cho các doanh nghiệp mua lúa và tạm trữ. Các doanh nghiệp này, dù đã được hưởng lợi từ Nhà nước, chọn thời điểm để ép giá lúa, và hệ quả là người nông dân lãnh đủ. Đã có người đề cập đến “nhóm lợi ích nông nghiệp”, và đã đến lúc phải xác minh và nhận dạng nhóm này để thực thi Nghị quyết của Chính phủ.

    Với tình trạng như thế thì chẳng ai ngạc nhiên khi thấy cha mẹ “quyết không để con làm ruộng”. Thu nhập của nông dân nếu tính ra còn thấp hơn thu nhập của công nhân trong các hãng xưởng. Do đó, không ai ngạc nhiên khi phụ nữ xếp hàng đi lấy chồng Tàu, Hàn (một số thì bị chết thảm), và vấn nạn này là một quốc nhục.

    Trong khi đó, nam thanh niên thì đi lang bạt làm thuê ở các khu kĩ nghệ khắp nước. Có nơi (như Thới Bình, Cà Mau) chỉ trong vòng 6 tháng có hàng ngàn thanh niên bỏ huyện đi làm ở các tỉnh khác. Ngày nay, đến mùa gặt lúa nông thôn rất khó tìm nhân công. Thêm vào đó là sự tăng trưởng dân số cộng với sự thiếu qui hoạch đã gây nên sức ép môi trường ghê gớm. Hệ quả là môi trường sống và môi trường canh tác càng ngày càng xấu đi một cách nghiêm trọng. Ở quê tôi, không ai dám tắm sông. Có thể nói không ngoa rằng nền tảng nông thôn vùng ĐBSCL đã và đang lung lay.

    Những người dân thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long đã đưa Việt Nam thành một trong những nước xuất khẩu gạo và nông sản hàng đầu thế giới. Họ đã đóng góp và đem về cho ngân sách hàng tỉ USD mỗi năm. Ấy thế mà người dân vùng ĐBSCL bị thiệt thòi nhất nước. Đánh giá qua bất cứ chỉ tiêu nào (giáo dục, y tế, cơ sở hạ tầng, đường xá, nhà ở, v.v.) ĐBSCL đứng hạng chót hay áp chót. Đối với người dân ở đây, câu nói ĐBSCL là “vùng đất trù phú” chỉ là huyền thoại và là một sỉ nhục.

    Một quan chức cao cấp thuộc vùng ĐBSCL từng giải thích sự sa sút của vùng đất lúa gạo này: “ĐBSCL ở xa trung ương quá, lâu lâu Bộ mới vào một lần. Trung ương mà không sớm thay đổi chánh sách, bỏ rơi thì miền Tây không thoát nghèo được”…

    GS Nguyễn Văn Tuấn

    Thích

  2. Mình lớn lên giữa vùng Tây Nguyên bạt ngàn cà phê, mình cũng đã từng chứng kiến cảnh hưng thịnh cũng như suy thoái của cây cà phê! kéo theo không biết bao nhiêu nghèo đói, nợ nần, đổ vỡ ly tán của nhiều gia đình!

    Nên hôm nay đọc bài này mình rất cảm thông và cũng quá chua sót cho số phận của những người nông dân suốt ngày bán mặt cho đất bán lưng cho trời này!

    Matta Xuân Lành

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s