Category Archives: Mây Trắng Dinh Phoan

Tuy Hòa thức giấc

 
Có thể nói cả Tuy Hòa đã thức dậy trong lúc cả Tuy Hòa còn đang ngon giấc. Cổ văn bảo rằng Dương quý phi càng đẹp bội phần lúc ngái ngủ. Tuy Hòa cũng vậy. Đáng yêu biết bao cái thành phố nhỏ này lúc nửa tỉnh nửa mơ.

Một góc nào đó của Tuy Hòa quả là không ngủ suốt đêm, nhưng lúc này, hầu hết phố phường nội thị đến xóm làng điền dã còn đang say sưa hồn mộng. Vài ba tiếng gà gáy lưa thưa. Khung trời đầy sao. Nhẹ nhàng cơn gió chuyển sang ngày. Từ các làng vùng ven, Ngọc Lãng, Phú Lễ, Phú Lâm, Phước Hậu, Ninh Tịnh, Liên Trì… rau và hoa khắp ngả đổ về. Không có một tiếng nói lớn. Bởi trong lúc tinh sương tĩnh túc này những lời nho nhỏ đã đủ nghe. Hay là do trân trọng thiên nhiên, chẳng ai nỡ phá vỡ cái không khí bình yên đạt đạo? Cả tiếng móng ngựa kéo xe gõ trên đường dường như cũng không gõ mạnh. Lóc cóc, lóc cóc… đều đều, trầm trầm điệu nhạc.

Continue reading

Nghĩ về những thành xưa

 

Trần Huiền Ân

Từ 1471 đến 1597, đâu có gì là lâu lắc, thế nhưng lịch sử vùng đất quê tôi đầy những dấu tồn nghi. Nội cái tên tiểu vùng đã làm nhiều nhà khảo sử phân vân. Theo TS Nguyễn văn Huy, một nhà dân tộc học có nhiều công trình nghiên cứu về các dân tộc thiểu số ở Việt Nam thì Phú Yên là đất Aryaru cũ. Vậy thì thành ấy là cái thành gì chứ. Sao lại Thành Hồ. Chúng ta gọi theo Đại Nam nhất thống chí. Rõ ràng là các vị sử quan nhà Nguyễn đã áp đặt tên Việt cho thành Chăm, bảo rằng: “Tương truyền thành này do người Chiêm xây đắp, tục danh là Thành Hồ. Thuở đầu khai quốc, triều chúa Nguyễn, Lương văn Chánh bạt phá thành này, nay nền cũ vẫn còn”.

Continue reading

Xuôi Dòng Đà Rằng


Về tới Phú Yên, sông Ba chảy song song với quốc lộ 25. Nhưng từ ranh giới tỉnh Gia Lai hai bên còn cách nhau khá xa. Tuy vậy, đi giữa những đồi tranh, giồng đế bát ngát, những rừng mằng lăng đến mùa lột vỏ để lộ lớp da non xanh xám, những đám vừng đến mùa khoe lá đỏ rực…mặc dù không thấy, chúng ta vẫn biết, đâu đó…ở phía nam dòng sông Ba đang hăm hở về xuôi.

Continue reading

Mây Trắng Dinh Phoan

Hầu hết sông ở Phú Yên có chung đặc điểm, nhập dòng lại và chảy ra biển bằng một cửa. Biệt lệ chỉ có sông Cái. Là hợp lưu của sông La Hiên, sông Kỳ Lộ, sông Trà Bương, sông Cô và mấy nguồn suối nhỏ nữa, về tới hạ lưu nó lại chia ra nhiều nhánh, chảy ra hai nơi: vịnh Xuân Đài và đầm Ô Loan. Những nhánh sông như những ngón tay trong bàn tay châu thổ xòe rộng níu giữ phù sa, mỗi mùa mưa lụt lại bồi đắp cho thêm màu mỡ. Nơi đây là vùng đất xưa, từ thuở Lưu thủ Văn Phong vâng lệnh Chúa Tiên Nguyễn Hoàng lập phủ Phú Yên, coi như hoàn thành cái ước vọng xây dựng cõi Nam Hà từ sông Linh Giang đến núi Thạch Bi, để Trấn thủ Nguyễn Phước Vinh tiếp tục củng cố sự ổn định vững bền cơ nghiệp. Nơi đây là đất lành, trên bước đường thiên di tìm nắng ấm đàn chim Việt dừng lại khá lâu để xây tổ vầy đàn. Và từ nơi đây hơn bốn mươi năm sau Hùng Lộc hầu đem quân vượt qua đèo Hổ Dương mở mang dinh Thái Khang.

Continue reading

Một Thoáng Cù Mông


Cù Mông là dãy núi chạy theo hướng tây-đông làm ranh giới cho hai tỉnh Bình Định – Phú Yên ở Nam Trung Bộ, nơi núi gặp Biển Đông là mũi Cù Mông, giữa đường thiên lý trên núi là đèo Cù Mông và phía nam dưới chân núi là vịnh Cù Mông.

Ngày xưa, cả vùng bắc Phú Yên gọi chung tên Cù Mông. Đây là điểm đầu tiên trong bốn điểm năm 1597 Chúa Tiên Nguyễn Hoàng cử Phù Nghĩa hầu Lương Văn Chánh đem lưu dân người Việt vào định cư: Cù Mông (châu thổ sông Tam Giang), Bà Đài (châu thổ sông Cái), Bà Diễn (châu thổ sông Đà Rằng) và Bà Niễu (châu thổ sông Bàn Thạch).

Continue reading

Hột muối bỏ biển


* Một tài nguyên quý trời ban.

Lúc sắp lâm chung, chúa Tiên có dặn dò chúa Sãi rằng: “Đất Thuận Quảng này phía bắc có Hoành sơn và Linh giang hiểm trở, phía nam có Hải Vân sơn và Thạch Bi sơn vững bền.. Núi sẵn vàng sắt, biển nhiều cá muối, thật là nơi trời để cho người anh hùng dụng võ…”.

Trong lời di huấn trên, nhìn nhận theo địa thế thì hiểm trở là để bảo vệ lãnh thổ, vững bền là để xây dựng quốc gia, xét về tài nguyên thiên nhiên thì vàng sắt trong lòng đất cần yếu cho công cuộc kiến thiết, phát triển, cá muối nơi biển khơi đáp ứng nhu cầu nuôi sống muôn dân.

Continue reading

Theo dòng Thuận Quảng


Tiên kiết nhân tâm thuận.
Hậu thị đức hóa chiêu.

Đó là hai câu đầu trong một bài ngũ ngôn của một vị tham mưu trình chúa Sãi khi đề cử hai hổ tướng Thuận Nghĩa hầu và Chiêu Võ hầu cầm đầu một chiến dịch an dân. Khởi nghiệp từ Thuận Hóa, sách lược của chúa Tiên ban đầu là Thuận và Hóa, từ đó củng cố thế lực trên nền tảng Quảng Đức và phát triển theo chiều hướng Quảng Nam.

Continue reading

Nhặt lá bàng

Ở nơi nào nhỉ của Hà Nội, tác giả Đôi bạn đã nhìn xuống để chăm chú quan sát những đứa trẻ nhặt lá bàng vào một tối mùa đông?

Bây giờ là mùa hè nhưng Hà Nội chợt dịu lại. Mặt trời lặn bên kia Hồ Tây một khối hồng xinh xắn. Rồi cơn mưa nhỏ làm cho chân trời bàng bạc màu sương khói.

Mịt mù khói tỏa ngàn sương
Nhịp chày An Thái, mặt gương Tây Hồ

Continue reading

Thác Bản Giốc – Động Ngườm Ngao


Về Cao Bằng, khi ngỏ ý muốn đi xem một thắng cảnh sẽ được giới thiệu ngay: thác Bản Giốc và động Ngườm Ngao. Hai nơi này gần nhau và cùng trong huyện Trùng Khánh.

Thác Bản Giốc cách thị xã Cao Bằng 91km, muốn đến đây phải theo ĐT 206 qua huyện Hòa An (thị xã Cao Bằng nằm giữa lòng huyện này), một đoạn ngắn của huyện Trà Lĩnh  rồi huyện Quảng Uyên.

Continue reading

Rượu Uống Thìa

Có những câu ca dao thoáng nghe như tự đối nghịch.

Cao Bằng gạo trắng nước trong
Ai lên đến đó không mong ngày về

Không mong khác với không muốn. Không mong ngày về là không được về, không có ngày về. Sao lại thế – trong khi nơi này gạo trắng nước trong?
Continue reading