Tiếp theo Chuông, mình giới thiệu đến các bạn Thạch Cầm của Việt Nam hôm nay.
Thạch Cầm (Đàn Đá), là nhạc khí tự thân vang, thuộc loại xylophone, metallophone (các dân tộc ở Tây Nguyên, Việt Nam gọi là Goong Lu, đọc là Goòng Lú, tức “đá kêu như tiếng cồng”) là một nhạc cụ chi gõ cổ nhất của Việt Nam và là một trong những loại nhạc cụ cổ sơ nhất của loài người. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Thạch Cầm→
Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn Chuông, chi gõ trong bộ nhạc cụ cổ truyền của người Việt/Kinh.
Chuông là nhạc cụ họ tự thân vang, chi gõ của người Việt/Kinh. Chuông được làm bằng đồng thau, có đường kính từ 15 – 23 cm, chuông có hình giống như cái bát để ngửa. Khi sử dụng người ta cầm một dùi gõ bằng gỗ bọc vải một đầu gõ vào thành chuông tạo ra âm thanh trong trẻo lảnh lót. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Chuông→
Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn một nhạc cụ cổ truyền khác cũng nằm trong bộ gõ của Việt Nam, Chũm Chọe Đôi/Não Bạt.
Chũm Chọe Đôi (tên tiếng Anh: Clash Cymbals) là hai Chũm Choẹ giống hệt nhau được diễn tấu bằng cách giữ mỗi Chũm Choẹ trong mỗi bàn tay rồi đập chúng vào nhau tạo ra âm thanh. Chũm Chọe Đôi là một nhạc khí tự thân vang dập phổ biến trên thế giới đồng thời cũng là một nhạc cụ truyền thống của Việt Nam. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Chũm Chọe Đôi/Não Bạt/Chập Chõa→
Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn Chiêng Tre/Čing Kram của người Việt/Êđê
Chiêng Tre, hay gọi theo tiếng Êđê là Čing Kram, là một nhạc cụ của người Việt/Êđê được làm từ tre nứa, thường đi với một giàn từ 5 đến 19 chiếc. Một giàn là một hợp xướng âm thanh, với các âm giai của từng thể chiêng tương ứng. Dùng đánh trong các lễ hội, đánh theo tính chất tập thể. Có người làm vai trò chỉnh chiêng, làm cho âm thanh của nó cao hơn hoặc thấp hơn, tiếng chiêng dòn và vang hơn. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Chiêng Tre/Čing Kram→
Tiếp theo Cồng Chiêng Tây Nguyên, mình giới thiệu đến các bạn Chiêng Aráp của người Việt/Gia Rai hôm nay.
Chiêng Aráp là một bộ chiêng quý của người Việt/Gia Rai ở Việt Nam. Nhiều dân tộc ở Tây Nguyên cũng sử dụng bộ chiêng này với tên gọi khác nhau. Người Ca Dong gọi là H’leng Goong, người Rơ Măm gọi là Guông T’gạt, người Stră gọi là Guông Chiêng…Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Chiêng Aráp→
Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn hệ thống Cồng Chiêng Tây Nguyên của Việt Nam.
Cồng Chiêng là nhạc cụ dân tộc thuộc bộ gõ, được làm bằng đồng thau, hình tròn như chiếc nón quai thao, đường kính khoảng từ 20 cm đến 60 cm, ở giữa có hoặc không có núm. Nghệ nhân dùng dùi gỗ có quấn vải mềm (hoặc dùng tay) để đánh. Cồng Chiêng càng to thì tiếng càng trầm, càng nhỏ thì tiếng càng cao.
Nghệ nhân chỉnh Chiêng hay người điều khiển giàn Chiêng là một nhạc công giỏi, có khả năng thẩm âm, biết phát hiện và chỉnh sửa thanh âm lạc điệu của từng Chiêng để đạt được âm thanh chuẩn của cả giàn Chiêng. Nghệ nhân chỉnh Chiêng không chỉ chỉnh âm cho các chiếc Chiêng sai âm, mà còn chỉnh âm cho các giàn Chiêng mới. Nghệ nhân chỉnh Chiêng được coi là báu vật dân gian sống, bao hàm tính truyền thống và tính khoa học, không chỉ đơn thuần là một kỹ thuật viên. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Cồng Chiêng Tây Nguyên→
Tiếp tục chuỗi bài Nhạc Cụ Cổ Truyền Việt Nam, hôm nay mình giới thiệu đến các bạn nhạc cụ đầu tiên trong bộ gõ, Đàn Ân Toong/Atoong.
Đàn Ân Toong/Atoong là nhạc cụ họ tự thân vang, chi gõ của người Việt/Tà Ôi.
Đàn Ân Toong/Atoong gồm 7 thanh gỗ đường kính khoảng 6 – 11cm, dài khoảng 41 – 72cm, phần giữa của mỗi thanh được đẽo vòng thành 7 thanh đàn. 7 thanh đàn này được sắp xếp từ thấp đến cao buộc vào 2 sợi dây mây rồi treo dốc lên giá đàn. Khi diễn tấu nghệ nhân sử dụng hai dùi bằng gỗ dài khoảng 20cm gõ trực tiếp vào các thanh gỗ. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Ân Toong/Atoong→
Mình vừa nhận được thông báo của anh chị Trần Quang Hải & Bạch Yến thông qua nhóm cựu sinh viên Đại Học Văn Khoa của Sài Gòn trước đây, Giáo Sư Trần Văn Khê đã mệnh chung sáng ngày 24 tháng 6 năm 2015 sau một cơn bạo bệnh.
Gia đình chúng mình xin thành kính phân ưu cùng anh chị Trần Quang Hải & Bạch Yến và toàn gia đình. Nguyện xin hương linh của Giáo Sư sớm được siêu sinh tịnh độ.
GS Trần Văn Khê là một cây đại thụ của nền Âm Nhạc Cổ Truyền Việt Nam. Sự ra đi của ông là một mất mát lớn lao chẳng những cho dân tộc Việt Nam nói riêng và còn cho kho tàng văn hóa thế giới nói chung. Continue reading Giáo Sư Trần Văn Khê qua đời→
Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn hai nhạc cụ Xi Xa Lo (Xò Lò) và Tăng Pu (Bẳng Bu) của người Việt/Thái.
Tăng Pu (Bẳng Bu) là nhạc cụ họ hơi, chi gõ, rập, không định âm của người Việt/Thái và khá phổ biến ở nhiều dân tộc vùng Tây Bắc, Việt Nam. Cái tên Tăng Pu của nó xuất phát từ tiếng Thái. Nhạc cụ này dành riêng cho nữ giới, thường được dùng trong các nghi lễ mang đậm tính cầu mong cuộc sống bình yên và mùa màng bội thu. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Xi Xa Lo/Xò Lò & Tăng Pu/Bẳng Bu→
Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn Trống Quân/Trống Thùng, một nhạc cụ nằm trong họ dây, chi gõ của Việt Nam.
Trống Quân, còn được gọi là Trống Thùng được sử dụng trong thể điệu hát giao duyên “Hát Trống Quân” ở đồng bằng Bắc Bộ, thường được tổ chức vào ban đêm, dưới những đêm trăng sáng, trong các dịp hội hè để phô diễn tài nghệ đối đáp trao đổi tâm tình của nam thanh nữ tú. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Trống Quân/Trống Thùng→
Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn một nhạc cụ có một không hai trong bộ nhạc cụ họ dây của dân tộc Việt Nam chúng ta, Trống Đất.
Trống Đất là một nhạc cụ thời cổ đại và là thủy tổ của tất cả các loại trống cổ của người Việt/Kinh từ bao ngàn năm. Tương truyền rằng vua Hùng thứ 6 sau khi nghe được âm thanh của tiếng đào đất chôn cọc lập trại trong lúc nghĩ ngơi sau một chuyến thắng trận hồi quân nên nhà vua bèn nghĩ tới việc làm Trống Đất. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Trống Đất→
Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn các nhạc cụ Tà Khê, Truô Sô, Truô Nguôk, Khưm Tôch, Rôneat Thung, Rôneat Đek, Chapây Chomriêng, Koôn, và Chhưng của người Việt/Khmer.
Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn Đàn Sến/Đàn Mai Hoa.
Đàn Sến/Mai Hoa là nhạc khí dây gảy của người Việt/Kinh. Khả năng diễn tấu của đàn Sến/Mai Hoa rất phong phú, nó thường được dùng để độc tấu, hòa tấu trong dàn nhạc tài tử cải lương rất phổ biến ở miền Nam.
Hộp đàn có hình dáng hoa mai/hoa đào sáu cánh hoặc hình lục giác, đường kính khoảng 28 cm.
Mặt đàn và đáy đàn làm bằng gỗ nhẹ, xốp, để mộc. Thành đàn dày khoảng 6 cm, làm bằng gỗ cứng. Cần đàn dài khoảng 70 cm, trên mặt đàn có 17 phím bấm. Phím đàn được gắn dựa theo thang âm 7 cung chia đều. Đàn có 3 trục gỗ nhưng chỉ dùng 2 trục để lên dây còn 1 để trang trí.
Đàn Broh là một nhạc cụ trong bộ dây phổ biến trong một số dân tộc Tây Nguyên ở Việt Nam. Người Ba Na, Xơ Đăng, Êđê, Gia Rai và Giẻ Xtiêng thường sử dụng nhạc cụ này.
Đàn Broh là một ống tre lồ ô dài khoảng 90 đến 100 cm, đường kính từ 5 đến 8 cm. phần mặt đàn có dây giăng chạy qua, còn phần đối diện mặt đàn, trên thân ống có 1 lỗ để gắn quả bầu, trét mật ong cho kín khe hở. Broh nguyên thuỷ chỉ có một dây làm bằng xơ dứa se lại và vuốt bằng sáp ong. Nay người ta thay dây này bằng dây kim loại tách ra từ thắng xe đạp. Loại Broh cải tiến hiện nay có hai dây.
Ngay mặt trên thân ống, phần dưới dây có 3, 4 núm cao làm bằng sáp ong gọi là phím. Loại Broh cải tiến chỉ có 1 dây có những núm này bên dưới, còn dây kia thì để trống, dùng đánh âm buông và âm nền trì tục (basse ostinnato). Hai dây có độ cao khác nhau.
Ta Lư là nhạc cụ dây, phổ biến trong cộng đồng dân tộc Bru-Vân Kiều ở các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Việt Nam. Đàn Ta Lư không có hình dáng chuẩn mực. Nó có thể làm bằng một khúc gỗ, một ống tre hay một đoạn tre gốc đính cả tre.
Ta Lư không có bộ phận tăng âm. Người ta làm thân đàn bằng một khúc gỗ đặc. Nếu đàn làm bằng đoạn gốc tre có cả củ thì củ tre đặc được gọt đẽo thành bầu đàn, ống tre phía trên củ được vát để làm cần đàn. Tuy nhiên, hiện nay có loại đàn Ta Lư làm bằng ống tre có hai đầu mấu kín. Người ta bổ dọc ống này thành hai phần không đều nhau rồi lấy phần nhỏ hơn làm đàn. Họ lấy 1 mảnh mo măng tre bịt phía dưới ống để làm bộ phận tăng âm. Phần còn lại phía trên được vát làm cần đàn. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Ta Lư→