Chào các bạn,

Cứ mỗi vụ mùa cà-phê chín, một số bố mẹ và thanh niên Buôn Làng đi hái cà-phê thuê ở Đăkmin về lại có chuyện trả tiền công không sòng phẳng, từ người chủ hứa rồi không thực hiện hoặc giữa những anh em Buôn Làng với nhau.

Năm ngoái chuyện của mẹ Thanh cũng như một số mẹ trong Buôn Làng đi hái cà-phê thuê, được chủ hứa trả số tiền công nhất định khi hái được mười bao cà-phê một ngày, còn nếu hái trên mười bao mỗi bao dư được trả thêm mười ngàn đồng, đến ngày trả tiền công để về người chủ đã không giữ đúng lời hứa. Continue reading Đi hái cà-phê thuê →

Chào các bạn,

Hơn bảy giờ tối Chúa nhật, trên đường đến thăm các gia đình ở thôn Năm, lúc đi ngang qua gia đình bố mẹ Đanh, dưới gốc cây me to tướng trong góc sân diễn ra cảnh tượng quen thuộc ở Buôn Làng: Một bếp lửa cháy rực, một số thành viên trong gia đình ngồi dưới gốc cây me to gần bên bếp lửa làm rau chuẩn bị cho bữa cơm tối của gia đình. Trời tối, ngoài sân nhà không có đèn điện nên mọi người nhờ ánh sáng hắt ra từ trong những cây củi đang rực cháy của bếp lửa.

Thời gian đầu mình không để ý nhưng sau một thời gian đi lại nhiều vào buổi tối trong Buôn Làng, mình phát hiện nhiều gia đình không có nhà bếp, nên nhà bếp của gia đình chính là những bóng mát của gốc cây lớn trong góc sân, Continue reading Gia đình ấm cúng →

Chào các bạn

Xóm Đào thuộc thôn Ba là một trong năm thôn của Buôn Làng mình đang ở, cách nhà mình khoảng năm cây số. Trong tuần mình không đến thăm các gia đình thường xuyên như những gia đình ở các thôn gần nhà được, vì vậy những ngày nghỉ Tết Dương lịch vừa qua mình dành thời gian đến thăm các gia đình bên xóm Đào.

Gia đình mình vào thăm đầu tiên là gia đình bố mẹ Bíp. Nói chuyện với mẹ Bíp được khoảng mười phút, bố Bíp đi chơi nhà hàng xóm về cùng ngồi xuống chiếu tham gia nói chuyện. Continue reading Nói chuyện với Yăh →

Chào các bạn,

Sau vài lần nói chuyện với em Trê học sinh lớp Mười trong giờ lao động của nhà Lưu trú, mình được biết gia đình em Trê từ sau ngày bố Trê mất, em Trê và em Bun em trai kế mười lăm tuổi phải làm những việc nặng. Em Bun học chưa hết lớp Sáu đã nghỉ học, ngày ngày lái xe công nông lên rãy cà-phê, hoặc đến mùa mọi người đi phun thuốc sâu, hai chị em phải đeo bình nặng đi phun thuốc rãy cà-phê, là những công việc trước đây khi còn bố Trê các em không phải làm, vì đó là những công việc nặng của đàn ông, của thanh niên. Continue reading Giữ em →

Chào các bạn,

Mấy năm mình ở với anh em Buôn Làng, có lẽ mùa lạnh năm nay 2014 nhiều người già đi về với ông bà nhất. Chỉ trong ba tuần, Buôn Làng có đến năm ông bà già liên tiếp ra đi. Anh em Buôn Làng gọi đó là những ông bà già nhưng thực ra những ông bà này tuổi từ năm mươi đến sáu mươi, vì tuổi thọ của anh em Buôn Làng thấp nên những người ở trong độ tuổi này tại Buôn Làng nghiễm nhiên trở thành những người thượng thọ, và họ đã ra đi sau một thời gian bị liệt hai hoặc ba năm. Vì vậy trong số những người ra đi, chỉ có sự ra đi của bố Đội làm mình ngạc nhiên. Continue reading Về với ông bà →

Chào các bạn,

Các em học sinh Lưu trú của mình rất nặng về tình cảm gia đình. Biết như vậy mỗi lần các em không chịu học, không ngoan hoặc xảy ra sự cố, chỉ cần mình nhắc đến sự vất vả lao nhọc, sự hy sinh của bố mẹ để các em được ngồi đây học, thì dù em đó có cá biệt đến đâu cũng sẽ khóc khi nghe nhắc đến những vất vả nhọc nhằn của bố mẹ.

Ở với các em học sinh Lưu trú sắc tộc Buôn Ma Thuột hơn một năm mình mới ngộ ra điều này. Khi em Y Lộc học sinh lớp Bốn đến xin mình về gia đình không học nữa. Continue reading Để chịu học →

Chào các bạn,

Em Lan Anh con của mẹ Thuyên còn nhỏ nhưng nói chuyện rất dễ thương. Năm nay em Lan Anh bảy tuổi đã vào lớp Một, là con gái lớn của bố Cường và mẹ Thuyên. Bố Cường người Kinh còn mẹ Thuyên là con gái út của mẹ Non người trong Buôn Làng mình.

Cuối tuần mình về Buôn Làng, thỉnh thoảng buổi chiều ở trong nhà nghe tiếng em nhỏ gọi, mình ra cửa thấy em Lan Anh cùng với em Dũng, hai chị em bưng một cái thau nhựa nhỏ, trong thau đựng năm hoặc sáu mụn măng, loại măng trồng. Đưa cho mình, em Lan Anh nói: Continue reading Muốn làm người tốt →

Chào các bạn,

Cách đây gần hai tháng, trong lúc dùng cơm trưa, em Pie học sinh lớp Mười đã kể cho mình biết hôm chiều Chúa nhật vừa rồi, chị Sót – con gái lớn của mẹ Sót – đã uống rượu hỏi với một anh cũng người trong Buôn Làng mình. Nghe em Pie kể mình hết sức ngạc nhiên, hỏi em Pie chị Sót uống rượu hỏi với anh tên gì và người ở thôn mấy.

Em Pie kể: “Chị Sót uống rượu hỏi với anh Thao, cháu ruột của bố Tó. Nhà anh Thao cũng ở gần nhà bố Tó và cùng người thôn Năm, cùng thôn với gia đình mẹ Sót.” Continue reading Khi cầu nguyện nhiều →

Chào các bạn,

Sáng thứ Hai mình đang chuẩn bị ra ngoài nhà Lưu trú, bố Gươm đến gặp xin cho em Gươm học sinh Lưu trú lớp Mười hai nghỉ học mấy ngày do ông ngoại của em Gươm mới mất. Mình dặn bố Gươm lo xong việc cho ông ngoại thì cho em Gươm trở lại Lưu trú học, vì các em học sinh cấp III sắp thi học kỳ I.

Sau hai ngày, vào sáng thứ Tư khi các em đến trường được khoảng mười phút, mình đang ở dưới bếp nghe tiếng còi xe máy bấm inh ỏi ngoài cổng, mình đoán người nhà em Gươm chở em Gươm đến và sợ em Gươm vào lớp trễ nên đã bấm còi xe máy liên tục. Continue reading Gởi điện thoại cho Yăh →

Chào các bạn,

Trong năm học Nk 2014 – 2015, bốn mươi em học sinh Lưu trú cấp III có ba em học sinh gia đình mất bố: Em Lyna học sinh lớp Mười hai, em Pie và em Tơrixely học sinh lớp Mười.

Chiều nay trong giờ lao động của nhà Lưu trú, mình chỉ cho em Tơrixely cắt tỉa lá những cây thần tài trong vườn, vừa làm vừa hỏi chuyện gia đình em Tơrixely. Mặc dầu trong một lần mình đến thăm gia đình bố mẹ Vớt ở thôn Hai, qua lời mẹ Vớt kể mình cũng đã biết phần nào hoàn cảnh gia đình của em Tơrixely, vậy mà hôm nay nghe em Tơrixely kể lại mình vẫn không tránh khỏi chạnh lòng. Continue reading Nhớ bố →

Chào các bạn,

Sau cơm tối, các em học sinh Lưu trú được giải trí vui chơi một giờ mới vào phòng học học bài. Trong giờ chơi thường những em chơi với nhau, những em hợp nhau, những em học cùng lớp, đôi khi những em ở cùng thôn trong Buôn Làng, tụ tập thành nhóm nhỏ cùng nhau ca hát, nhảy múa hoặc ngồi tâm sự. Các em thường tụ tập ở phòng ăn, hiên trước phòng ngủ hoặc ở trước hiên phòng khách, và mình có cảm giác trong ngày giờ này các em hạnh phúc nhất, vì có những hôm các em rượt đuổi nhau rầm rầm, và reo hò ầm ĩ đến nỗi mình phải ra nhắc vì sợ làm phiền đến hàng xóm! Continue reading Giữ lời hứa →

Chào các bạn,

Nhà Lưu trú nữ học sinh sắc tộc cấp III Buôn Hằng của mình không ở trong Buôn Làng nhưng ở gần thị trấn Phước An, cách thị trấn Phước An tám cây số nhưng rất gần trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai. Chung quanh nhà Lưu trú là người Kinh, hàng xóm là người Kinh và tâm lý của anh em Buôn Làng là luôn luôn mặc cảm với người Kinh về mọi mặt, kể cả các em học sinh Lưu trú của mình. Tuy các em được đi học và tiếp xúc với người Kinh ở môi trường học đường nhiều năm nhưng bản chất mặc cảm của người sắc tộc thiểu số với người Kinh cũng không bớt hoặc không mất nơi các em. Continue reading Sợ người Kinh và khuyên người Kinh →

Chào các bạn,

Trên đường đi bộ từ thôn Hai về nhà, mình đi ngang qua quán bán hàng của bố mẹ Trinh, gặp em Thanh từ trong quán đi ra, trên tay cầm một túi bột ngọt nhỏ và một cái bắp sú khoảng hai kí. Đi đến giáp mình, em Thanh dừng lại. Mình hỏi em Thanh ra trường gần hai tháng đã xin việc chưa? Em Thanh cho biết đã nộp đơn xin dạy nhạc cấp I trường trong Buôn Làng, hiện đang chờ.

Em Thanh là con gái lớn của gia đình mẹ Thanh, bố Thanh mất năm em Thanh đang học lớp Mười một. Sau khi tốt nghiệp THPT em Thanh đã thi vào trường Trung cấp Văn hóa nghệ thuật tỉnh Đăklăk. Continue reading Mẹ khó tính đúng hay khó tính sai? →

Chào các bạn,

Mỗi sáng trong khi các em đứng đợi nhau dưới hiên phòng khách để chào mình đi học, mình cũng đứng trên hiên đối diện với các em, và mình thường khó chịu vì giày dép các em giục bừa bãi, lung tung trước hiên. Nhưng gần một tháng nay các em đã làm mình ngạc nhiên!

Gần ba năm mình quan sát các em học sinh Lưu trú, nhận thấy gần như đầu năm học nào cũng vậy, các em có rất nhiều giày dép đủ loại, đủ kiểu vì theo qui định của trường, các em đi học phải mang giày hoặc dép có quai sau. Continue reading Xếp giày dép →