Tân Nhạc VN – Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt – Nhạc Pháp Xưa – “Đỉnh Tuyết” (“Kilimandjaro”) – Pascal Danel, Michel Delancray, Laurent Voulzy, Nguyễn Duy Biên

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn nhạc phẩm “Đỉnh Tuyết” (“Kilimandjaro”) của Pascal Danel, Michel Delancray, Laurent Voulzy, Nguyễn Duy Biên.

Pascal Danel, sinh ngày 31 tháng 3 năm 1944 tại Paris; là một ca sĩ nhạc pop, và là nhà soạn nhạc. Ông bắt đầu sự nghiệp là một ca sĩ hát solo năm 1964, sau khi tốt nghiệp tại trường Conservatory Theater ở Rue Blanche.

Một trong các ca khúc hit đầu tiên năm 1965 của ông là “La Plage Aux Romantiques”. Bài hát vượt lên vị trí #1 tại Pháp và các quốc gia ở Âu Châu, bán ra trên 3 triệu đĩa ngay sau khi phát hành, để rồi nhận giải Gold Record năm 1966. Tiếp theo là sự thành công của ca khúc “Kilimanjaro” trên khắp thế giới năm 1967, “Kilimanjaro” chiếm vị trí #1 dưới hình thức đĩa đơn do Pascal Danel thu âm bằng 6 ngôn ngữ khác nhau và đã nhận giải Platinum Record tại Pháp.

Tác phẩm đã được thu âm trên 180 lần bởi các danh ca quốc tế, và là một trong những nhạc phẩm thành công lớn nhất ở Pháp trong một thập kỷ.

Ông phát hành nhiều đĩa nhạc hát bằng các ngôn ngữ khác nhau như: French, Italian, Spanish, Japanese. Ngoài ra ông còn lưu diễn nhiều tours ở Pháp và các tour quốc tế. Ông từng trình diễn vừa hát vừa đi trên dây cùng với Guy Lux, Michel Drucker trên các chương trình TV – những người hợp tác cùng ông tổ chức chương trình cùng với Jacques Dutronc và Jimmi Hendrix.

Ca nhạc sĩ Pascal Danel.
Ca nhạc sĩ Pascal Danel.

Năm 1970, nhạc phẩm “Mamina” do danh ca Dalida thu âm đã mang lại thành công khác cho ông. Phiên bản này của Dalida nhận giải Golden Record trong năm ấy.

Năm 1972, ông được sắp hạng #3 cho bài hát “Ton Ame” ông trình diễn tại “Rose d’Or d’Antibes Song Festival”.

Tiếp theo là những bài hits khác, trong số này có “Comme Une Enfant” và vài bài nằm trong “Top 10” cuối thập niên 1960s-1970s. Năm 1979, “La Plage Aux Romantiques” lần nữa vượt lên vị trí #5. Ông lại lên đường lưu diễn, đồng thời ông cho phát hành một album trình diễn sống, trong đó có thêm vài bài mới.

Ông trở lại giữa thập niên 1980s là một nhà sản xuất show TV rất thành công. Đến năm 1989, con trai ông Jean Pierre, một nhạc sĩ guitar và nhà sản xuất, tái phát hành “La Plage Aux Romantiques” cùng với một số ca khúc thành công khác của ông trong một album, đã đem về cho ông thêm giải Gold disc. Album cuối cùng của ông với những tác phẩm mới được phát hành vào năm 2000.

Giữa năm 2007 và năm 2009, ông là một trong vài nghệ sĩ nằm trong tour lưu diễn kéo dài 2 năm 6 tháng, “the long nostalgic tour”, cùng với các icons của thập niên 1960s trình diễn trong các concerts không còn vé trong các hí viện lớn nhất của Pháp. Tour này bán tổng cộng 1,750,000 vé.

dinhtuyet_laurent-voulzy

Laurent Voulzy.
Laurent Voulzy.

Laurent Voulzy là nghệ danh của Lucien Voulzy, sinh ngày 18.12.1948 tại Paris, Pháp; là một ca nhạc sĩ người Pháp.

Đầu tiên ông là trưởng ban nhạc “Le Temple de Vénus”, một ban nhạc chịu ảnh hưởng nhạc pop của Anh. Sau đó ông hợp tác với Pascal Danel như là một nghệ sĩ guitar. Tuy nhiên, ông được biết đến nhiều nhất trong các bản nhạc viết chung với ca nhạc sĩ Alain Souchon cũng như sự nghiệp hát solo của ông, tạo được một số albums thành công.

Laurent Voulzy có một nhạc phẩm nổi tiếng quốc tế “Rockollection”. Lời Pháp của bản này xen kẻ với vài dòng của các bản nhạc rock kinh điển. Các bản nhạc Pháp nổi tiếng khác của ông gồm có: “Le Soleil Donne” – đã được hát tiếng Pháp, tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha – và “Les Nuits Sans Kim Wilde” (“Nights Without Kim Wilde”), lấy hứng từ ca sĩ Kim Wilde của Anh.

Năm 2005, Laurent Voulzy đồng sản xuất và đồng soạn nhạc với album số 2 của Nolwenn Leroy, “Histoires Naturelles”.

Laurent Vooulzy cũng rất nổi tiếng với album “La Septième Vague”, lên đến số 1 năm 2006. Trong album này có cặp đôi the Everly Brothers hát bản rất nổi tiếng của họ “All I Have To Do Is Dream”, cùng với ca sĩ người Ireland, Andrea Corr.

Năm 2007, Laurent Voulzy ghi âm trình bày một bài guitar song tấu với nghệ sĩ guitar Jean-Pierre Danel trong album “Guitar Connection 2”. Bài này lên đến hạng #7 của các bảng xếp hạng ở Pháp năm 2008. Cùng trong năm này Laurent Voulzy đi tour trình diễn một vòng nước Pháp.

Năm 2011, trong album “Lys and Love”, Laurent Voulzy có hát bài “Ma Seule Amour” cùng với ca sĩ Anh Roger Daltrey của ban “The Who”.

dinhtuyet_pascal-dane2

“Kilimandjaro”, đôi khi còn được biết đến dưới tên “Les Neiges Du Kilimandjaro”, là một nhạc phẩm nổi tiếng của Pháp do Pascal Danel phát hành năm 1966. Nó được cho rằng là một nhạc phẩm tiêu biểu của Pháp thập niên 1960s. Đây là hit song thành công nhất của Pascal Dane, và là bài được truyền thanh nhiều nhất trên các đài radio thời đó.

Lời bài hát được viết bởi Michel Delancray, hòa âm bởi Laurent Voulzy, và do chính Pascal Dane soạn nhạc. “Kilimandjaro” chiếm vi trí #1 trên bảng sắp hạng của “French Charts” và là nhạc phẩm được nhiều danh ca quốc tế thu âm bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau.

“Kilimandjaro” rất thành công tại nhiều quốc gia Âu Châu, Trung Đông và Á Châu, đặc biệt là Nhật. Pascal Danel phát hành nhiều phiên bản ngôn ngữ khác nhau, kể cả Ý, Tây Ban Nha, Đức, Nhật, đảo Corsica ở Địa Trung Hải.

Một thời gian sau, ông hát bài này tại Olympia, đấu trường Olympic thời cổ đại, năm 1980, trong tour nhạc “Âge Tender” năm 2007, và tour “Têtes De Bois” năm 2008, với nhiều phiên bản khác nhau của các dàn nhạc. Nhiều danh ca quốc tế cũng trình diễn “Kilimandjaro” qua tiếng Đức, Tây Ban Nha, Do Thái, Bồ Đào Nha với nhiều thành công trên các bảng sắp hạng ở nhiều quốc gia.

Năm 1989, Pascal Danel đề nghị một phiên bản remixed của “Kilimandjaro” mà con trai ông đã phát hành, và album có phiên bản remix này đạt được chứng nhận vàng (certified gold).

“Kilimandjaro” được cho là một trong 15 bản nhạc Pháp hay nhất thập kỷ (1980s ?), theo một sưu tầm của “Télé 7 Jours”.

Trong chương trình TV “Succès Fous”, “Kilimandjaro” được cho là bản nhạc phổ thông hạng ba, sau một bản của Daniel Balavoine và một bản khác của Joe Dassin.

Trong thập niên 1990s, bài hát trở lại lần nữa với chương trình TV “Les Années Twist”. Và năm 2011, bài hát được dùng trong phim “Les Neiges du Kilimandjaro” của Robert Guédiguian.

“Kilimandjaro” du nhập vào Việt Nam cuối thập niên 1960s, được nhạc sĩ Nguyễn Duy Biên đặt lời Việt dưới tựa đề “Đỉnh Tuyết” do hai ca sĩ Jo Marcel và Elvis Phương trình diễn trước tiên từng làm thổn thức bao trái tim của giới yêu nhạc Pháp tại thành phố Hòn Ngọc Viễn Đông – Sài Gòn từ dạo đó đến nay.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Biên (người thứ 3 đếm từ trái qua. Ảnh do NS Vũ Xuân Hùng và phu nhân Xuân Hòa cung cấp. Cám ơn anh chị).jpg
Nhạc sĩ Nguyễn Duy Biên – từ trái sang: Vũ Xuân Hùng, Nguyễn Thế Hưng, Nguyễn Duy Biên, Vương Đình Thời, nhân chuyến đi Đà Lạt năm 1968. (Ảnh do NS Vũ Xuân Hùng và chị Xuân Hòa cung cấp. Cám ơn anh chị)

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Biên sinh năm 1940 tại Nam Định. Gia đình ông định cư tại Miền Nam VN sau 1954. Thuở nhỏ ông theo học ở Trường Trung Học Hồ Ngọc Cẩn tại thành phố Hòn Ngọc Viễn Đông – Sài Gòn. Ông là sĩ quan của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa với cấp bậc Đại Úy vào thời điểm đầu thập niên 1970s.

Sau biến cố 30.4.1975 ông chịu chung số phận như các binh sĩ Việt Nam Cộng Hòa khác với bên thắng cuộc. Đến năm 1992 ông cùng gia đình được tiếp nhận sang định cư ở US dưới chương trình “HO” tại thành phố Dallas, tiểu bang Texas. Ông cùng gia đình kinh doanh mở một siêu thị trong thành phố này. Sau khi lâm trọng bệnh ung thư ông qua đời năm 2015.

NS Nguyễn Duy Biên và NS Vũ Xuân Hùng ngày xưa ở Việt Nam nổi tiếng là hai nhạc sĩ (trong những nhạc sĩ nổi tiếng khác) chuyên sáng tác lời Việt cho những bản nhạc ngoại quốc thịnh hành đương thời trong “Phong Trào Nhạc Trẻ” tại Việt Nam những năm cuối thập niên 1960s, đầu thập niên 1970s. NS Nguyễn Duy Biên phụ trách phần âm thanh và là producer/distributor cùng với NS Vũ Xuân Hùng thực hiện 3 cuốn băng “Tình Ca Nhạc Trẻ” trong thời gian này. Những người nhạc sĩ khác cùng khai sáng cho “Phong Trào Nhạc Trẻ” gồm có Trường Kỳ (là anh em cột chèo với NS Vũ Xuân Hùng), Nam Lộc, Tùng Giang,…etc…

Ngoài ra NS Nguyễn Duy Biên còn là một nhà văn chuyên nghiệp. Trong sự nghiệp của ông, nghiệp văn mới là phần chính. Ông là một trong những ngòi bút có tiếng của “Tuần San Kịch Ảnh”. (Theo NS Vũ Xuân Hùng và chị Xuân Hòa. Xin cám ơn anh chị.)

dinhtuyet_pascal-danel

dinhtuyet_phap1

Nhạc phẩm “Kilimandjaro” (Tác giả: Pascal Danel, Michel Delancray, Laurent Voulzy)

Il n’ira pas beaucoup plus loin
La nuit viendra bientôt
Il voit là-bas dans le lointain
Les neiges du Kilimandjaro

Elles te feront un blanc manteau
Où tu pourras dormir
Elles te feront un blanc manteau
Où tu pourras dormir, dormir, dormir

Dans son délire il lui revient
La fille qu’il aimait
Ils s’en allaient main dans la main
Il la revoit quand elle riait

Elles te feront un blanc manteau
Où tu pourras dormir
Elles te feront un blanc manteau
Où tu pourras dormir, dormir, dormir

Voilà sans doute à quoi il pense
Il va mourir bientôt
Elles n’ont jamais, jamais, été si blanches
Les neiges du Kilimandjaro

Elles te feront un blanc manteau
Où tu pourras dormir
Elles te feront un blanc manteau
Où tu pourras dormir, dormir, dormir, dormer, bientôt.

Ca sĩ Jo Marcel.
Ca sĩ Jo Marcel.

Nhạc phẩm “Đỉnh Tuyết” (“Kilimandjaro” – Lời Việt: Nguyễn Duy Biên)

Nào xa chi vẫn nhớ tới chốn này
Khi đêm buốt giá dâng đầy
Nhìn nơi xa bát ngát núi rừng
Non cao bóng tuyết trắng bao trùm

Phủ quanh thân ai như áo choàng xinh
Phủ trong miên man tuyết rơi
Phủ quanh thân ai như áo choàng xinh
Cho người còn giấc nồng say
Miên man, miên man

Từ trong hoang vắng giá buốt thoáng về
Em xưa quá yêu kiều
Ta rủ nhau đi ngước mắt nhìn
Nghe như nơi đây chiếu những u buồn

Phủ quanh thân ai như áo choàng xinh
Phủ trong miên man tuyết rơi
Phủ quanh thân ai như áo choàng xinh
Cho người ngon giấc triền miên
Trong vang, trong vang

Dù trong hoang vắng với giá buốt này
Ai kia khép mắt xa đời
Rồi mưa bay khép kín lấp vời
Nhưng sao bóng tuyến vẫn ơ thờ

Phủ quanh thân ai như áo choàng xinh
Phủ trong miên man tuyết rơi
Phủ quanh thân ai như áo choàng xinh
Cho người ngon giấc triền miên
Trong vang, trong vang, triền miên…

Dưới đây mình có các bài:

– Nhạc sỹ Vũ Xuân Hùng: Đã từng có một phong trào chuyển ngữ và Việt hóa nhạc trẻ
– Kilimandjaro (Đỉnh Tuyết), Pascal Danel (trích)
– “Tình ca nhạc trẻ” – Nhạc Pháp của chúng tôi (trích)

Cùng với 5 clips tổng hợp nhạc phẩm “Đỉnh Tuyết” (“Kilimandjaro”) do các ca nhạc sĩ nổi tiếng trên thế giới trình diễn để các bạn tiện việc tham khảo và thưởng thức.

Mời các bạn,

Túy Phượng

(Theo Wikipedia)

vxh_mh1

Nhạc sỹ Vũ Xuân Hùng: Đã từng có một phong trào chuyển ngữ và Việt hóa nhạc trẻ

(MH thực hiện)

Là tác giả chuyển ngữ của hàng trăm ca khúc nổi tiếng của những thập niên 60-70 tại Sài Gòn xưa. Ca khúc của Vũ Xuân Hùng đã trở nên quen thuộc với khán giả yêu nhạc…

Sau sự vụ bản quyền với ca sỹ Mỹ Tâm, nhóm PV Phununews tiếp tục có cuộc trò chuyện với nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng tác giả của bài Anh Thì Không, để tìm hiểu thêm về gia tài âm nhạc cũng như những cuốn băng Tình Ca Nhạc Trẻ rất nổi tiếng Sài gòn thập niên 60-70 của ông.

MH – Thưa ông, được biết trước đây ông xuất thân từ một nhà giáo. xin ông cho biết nguyên nhân nào đã đưa đẩy ông từ lãnh vực giáo dục sang lãnh vực âm nhạc, sau đó ông lấn sang phần đất nhạc Trẻ, chuyển ngữ hàng trăm nhạc phẩm nước ngoài đã được các ca sĩ trong và ngoài nước trình diễn và thực hiện những cuốn Tình Ca Nhạc Trẻ nổi tiếng được đông đảo mọi người yêu thích ?

NS Vũ Xuân Hùng: Tôi xin vắn tắt là vào khoảng thời gian 1972 khi đang dạy học, tôi được ông Quốc Phong giám đốc hãng phim Liên Ảnh mời tôi về làm Tổng Thư Ký cho tờ tuần san Kịch Ảnh để cùng nhà văn Mai Thảo (chủ bút) làm mới cũng như trẻ trung hoá tờ báo Điện ảnh Ca nhạc nổi tiếng này.

Như bạn biết đó trong thập niên 60, 70 nhạc trẻ thế giới ồ ạt du nhập vào miền Nam. Giới trẻ Sài gòn thời ấy rất say mê nghe và thích trình diễn những ca khúc viết bằng tiếng Anh, tiếng Pháp.

Thậm chí những ca sĩ và ban nhạc Sài gòn lấy một cái tên nước ngoài đặt cho ban nhạc mình. Chúng tôi lo ngại sự bành trướng của cái phong trào nhạc trẻ này nên đã cùng nhà văn Mai Thảo, nhạc sĩ Phạm Duy, Trường Kỳ, Nam Lộc, Tùng Giang, Kỳ Phát, Nguyễn Duy Biên phát động một phong trào Việt Hoá Nhạc Trẻ. Với mong ước giới trẻ Việt Nam sẽ tự sáng tác và trình diễn những ca khúc trẻ nước ngoài bằng ngôn ngữ Việt Nam, bởi thế chúng tôi thường tổ chức tại Toà Soạn Kịch Ảnh các buổi “Họp mặt Bàn Tròn Nhạc Trẻ” cùng với sự tham gia của ca sĩ cũng như các ban nhạc trẻ nổi tiếng Sài gòn ngày đó để bàn về vấn đề trên.

Kết quả sau đó là sự ra đời của ban Phượng Hoàng cùng những sáng tác thuần tuý, đậm chất Việt Nam của các nhạc sĩ Lê Hựu Hà, Nguyễn Trung Cang, Ban Mây Trắng (Tuấn Dũng, Trung Hành, Cao Giảng)… Đồng thời các ban nhạc, các nhóm ca cũng đã chuyển sang cái tên nghe Việt Nam hơn như: Ba Con Mèo (The Cats Trio), Ba Trái Táo (The Apple three), Ba Quả Chuông (The Golden Bells), Sao Xanh (The Blue Stars)…

Công sức đóng góp vào phong trào Việt Hoá Nhạc Trẻ là phần chuyển ngữ ca khúc từ tiếng Anh, Pháp, sang tiếng Việt của các nhạc sĩ Phạm Duy, Trường Kỳ, Nam Lộc, Tùng Giang, Kỳ Phát, Vũ Xuân Hùng, Nguyễn Duy Biên, Lê Hựu Hà, Tuấn Dũng, Trung Chỉnh…

MH – Phải chăng những cuốn băng Tình Ca Nhạc Trẻ 1,2,3 do Vũ Xuân Hùng và Nguyễn Duy Biên thực hiện cũng ra đời vào thời gian này? Thực hiện những cuốn băng đầu tiên này có những khó khăn ra sao?

NS Vũ Xuân Hùng: Vào thời gian đó tôi có suy nghĩ là muốn đẩy phong trào Việt hoá này mạnh lên hơn nữa thì phải phát hành những tập nhạc những đĩa nhạc dành cho giới trẻ, để họ có thể thưởng thức hoặc trình diễn bằng ngôn ngữ Việt nên tôi đã cùng anh Nguyễn Duy Biên, một người bạn nối khố từ thời Trung học, bắt tay vào thực hiện những cuốn Tình Ca Nhạc Trẻ.

vxh_mh6

vxh_mh8

vxh_mh9

vxh_mh10

Mỗi người chúng tôi một nhiệm vụ, Vũ Xuân Hùng nhận phần chuyển ngữ ca khúc, và mời nhạc sĩ Nam Lộc, Trường Kỳ, Lê Uyên Phương, Kỳ Phát, Tuấn Dũng, góp bài cho thêm phong phú. Sau đó chọn các ban nhạc Dreamers, CBC, Mây Trắng, Hammers và các ca sĩ nổi tiếng Sài gòn thu âm. Nguyễn Duy Biên là người bỏ tiền đầu tư nên là nhà sản xuất (Producer) và Kỹ thuật âm thanh (Sound Engineering) kiêm luôn chức phát hành (Distributor).

Rất may khi cuốn Tình Ca Nhạc Trẻ ra đời thì bà Thuý Nga và ông Tô Văn Lai của Trung tâm Thuý Nga ngày ấy thấy trẻ trung và mới lạ nên đã nhận lời phát hành đồng thời mua đứt những cuốn băng kế tiếp thứ 2, thứ 3 sau đó nên anh đã bớt mệt nhọc lo lắng.

MH – Khi chuyển ngữ những ca khúc nước ngoài và phát hành những cuốn Tình Ca Nhạc Trẻ ông có gặp vấn đề về bản quyền ?

NS Vũ Xuân Hùng: Vào những năm trước 1975, khi muốn xuất bản hay phát hành một bản nhạc hay một cuốn băng nhạc việc đầu tiên chúng tôi phải nộp bản những ca khúc chuyển lời Việt đó cho Phòng thông tin Sài Gòn để họ kiểm duyệt lời của bài hát. Sau vài ngày nếu không có vấn đề gì họ sẽ cấp phép để thực hiện việc thu âm và sản xuất.

Còn chuyện bản quyền thì thời gian đó chế độ miền Nam chưa có Luật Bảo Vệ Bản Quyền hoặc chưa gia nhập công ước Bern nên họ không đặt vấn đề xin phép. Do đó nhạc sĩ Phạm Duy, Nam Lộc, Trường Kỳ, Kỳ Phát, Lê Hựu Hà, Vũ Xuân Hùng, Nguyễn Duy Biên … chuyển lời Việt cho hằng trăm ca khúc nước ngoài mà không gặp rắc rối gì cả.

Còn sau năm 1975 những ca khúc chuyển ngữ của tôi được các Trung Tâm Ca Nhạc Hải Ngoại sử dụng cho các cuốn Audio và Video nên họ có trách nhiệm xin phép các tác giả nước ngoài.

Tất cả hơn 100 bài hát chuyển ngữ của tôi đều được viết trước năm 1996, khi Việt Nam gia nhập Công ước Bern và trước rất lâu khi Hội Bảo Vệ Tác Quyền Việt Nam ra đời. Hơn 100 ca khúc chuyển ngữ của tôi đã được đăng ký với Hội Bảo Vệ Tác Quyền hơn 10 năm rồi. Bởi thế việc vi phạm với tác giả bản gốc không có tính cách hồi tố.

MH – Những nghệ sĩ hải ngoại khi thể hiện ca khúc do ông chuyển lời Việt, họ có làm tròn trách nhiệm xin phép sử dụng ca khúc đó không?

NS Vũ Xuân Hùng: Không tính đến những ca sĩ ra đĩa CD riêng hoặc hát sân khấu thì các ca sĩ sống ở hải ngoại thường làm việc cho các Trung Tâm lớn như Thúy Nga Paris, Asia và những chương trình lớn họ đều thực hiện những gì cần phải làm.

Hầu như không cần phải đợi nhắc nhở. Chẳng hạn như khi tôi xem một chương trình Trung tâm Thúy Nga Paris By Night họ có sử dụng một nhạc phẩm của tôi cụ thể là cuốn số 121 có bài Hờn Ghen do tôi chuyển ngữ. Thì ngay cả khi Abum chưa ra đã có người mang tiền tác quyền đến tận nhà.

MH – Xin cảm ơn ông về buổi trò chuyện này. Chúc ông và gia đình sức khỏe, vui vẻ và hạnh phúc.

vxh_mh2

vxh_mh3

vxh_mh4

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Biên (từ trái sang  Vũ Xuân Hùng, Nguyễn Thế Hưng, Nguyễn Duy Biên, Vương Đình Thời-nhân chuyến đi Đà Lạt năm 1968).
Nhạc sĩ Nguyễn Duy Biên (từ trái sang Vũ Xuân Hùng, Nguyễn Thế Hưng, Nguyễn Duy Biên, Vương Đình Thời-nhân chuyến đi Đà Lạt năm 1968).

vxh_mh7

vxh_mh11

vxh_mh12

vxh_mh13

(Phụ Nữ News – MH thực hiện)

Kilimandjaro.
Kilimandjaro.

Kilimandjaro (Đỉnh Tuyết), Pascal Danel (trích)

(Hoài Nam)

Sau khi được trao tặng đĩa vàng với La Plage aux romantiques, qua năm 1967, Pascal Danel đã đạt thành công rực rỡ hơn nữa với một ca khúc do anh soạn nhạc và Michel Delancray đặt lời, được tặng đĩa bạch kim (platinum). Đó là bản Kilimandjaro, đôi khi còn được gọi một cách dài dòng là Les Neiges du Kilimandjaro (Tuyết trên đỉnh Kilimandjaro).

Kilimandjaro là một ngọn núi lửa đã ngưng hoạt động, tuyết phủ quanh năm, nằm ngay trên đường xích đạo ở đông bắc Tanzania, Phi Châu. Kilimandjaro gồm 3 đỉnh Kibo, Mawensi và Shira, trong đó cao nhất là đỉnh Kibo. Với độ cao 5.895m tính từ mặt biển, và 4.600 m tính từ chân núi, Kilimandjaro trong khi chỉ đứng hàng thứ tư trên thế giới, đã được ghi nhận là ngọn núi đứng một mình cao nhất, và có nhiều du khách tới thăm viếng nhất thế giới…

Kilimandjaro là một thắng cảnh vừa hùng vĩ vừa thơ mộng của Phi châu, đã trở thành đề tài cho bao tác phẩm thi văn lãng mạn, mà nổi tiếng nhất phải là truyện ngắn Snows of Kilimandjaro (Tuyết trên đỉnh Kilimandjaro) của đại văn hào Mỹ Ernest Hemingway, được sử dụng làm bối cảnh cho nhiều cuốn phim điện ảnh, và còn được xem là một biểu tượng thiêng liêng, huyền bí của các dân tộc trong vùng.

Pascal Danel thu đĩa bản Kilimandjaro cuối năm 1966, qua đầu năm 1967 lên No.1 tại Pháp. Do đòi hỏi của người yêu nhạc khắp nơi, ngay sau đó, Pascal Danel đã thu đĩa bằng 5 ngôn ngữ khác, gồm Ý, Tây-ban-nha, Đức, đảo Corse, và tiếng Nhật. Tính tới nay, đã có trên 180 ca sĩ tên tuổi quốc tế thu đĩa ca khúc này.

Riêng Pascal Danel, như đã viết ở một đoạn trên, vào năm 1989, đã thu đĩa lại Kilimandjaro và La Plage aux romantiques trong một album do người con trai Jean-Pierre Danel sản xuất, được tặng đĩa vàng.

Kilimandjaro

Il n’ira pas beaucoup plus loin
La nuit viendra bientôt
Il voit là-bas dans le lointain
Les neiges du Kilimandjaro.
Elles te feront un blanc manteau
Où tu pourras dormir
Elles te feront un blanc manteau
Où tu pourras dormir, dormir, dormir.
Dans son délire il lui revient
La fille qu’il aimait
Ils s’en allaient main dans la main
Il la revoit quand elle riait.
Elles te feront un blanc manteau
Où tu pourras dormir
Elles te feront un blanc manteau
Où tu pourras dormir, dormir, dormir.
Voilà sans doute à quoi il pense
Il va mourir bientôt
Elles n’ont jamais, jamais, été si blanches
Les neiges du Kilimandjaro.
Elles te feront un blanc manteau
Où tu pourras dormir
Elles te feront un blanc manteau
Où tu pourras dormir, dormir, dormir, dormir bientôt.

Cũng trong năm 1967, Pascal Danel còn có một ca khúc rất “dễ thương”, rất được các cô bé học trường Pháp ở miền Nam VN ưa chuộng, đó là bản Comme une enfant (Nàng như một đứa trẻ).

Bước sang thập niên 1970, Pascal Danel vừa tiếp tục sáng tác, thu đĩa vừa bắt đầu viết ca khúc cho các nghệ sĩ khác, trong đó có hai bản Mamina và Ton âme cho nữ danh ca Dalida. Ton âme (Linh hồn anh) được Dalida thu đĩa bằng hai ngôn ngữ Pháp, Ý, và đoạt giải Rose d’Or (Bông hồng vàng) của Eurovision.

[Mỗi năm, Eurovision (Hiệp hội các đài truyền hình và đài phát thanh Âu châu) ngoài giải “Ca khúc Âu châu” (Eurovision Song Contest / Concours Eurovision de la chanson) do đại diện các quốc gia bình bầu, còn tổ chức giải Rose d’Or cho tất cả mọi bộ môn nghệ thuật giải trí, do ban tổ chức bình chọn]

Trong những năm gần đây, dù đã bước vào tuổi cổ lai hi, Pascal Danel vẫn tiếp tục đi lưu diễn với các nghệ sĩ bạn trong nhóm “Age Tendre et Têtes de Bois” (Tuổi xanh cứng đầu), như Hervé Vilard, Jean- François Michael, Michèle Torr, Sheila… và hàng chục ca nhạc sĩ khác nổi tiếng trong hai thập niên 1960-70, thời vàng son của các “baby boomers”.

* * *

Trước năm 1975, Kilimandjaro được Nguyễn Duy Biên đặt lời Việt với tựa Đỉnh Tuyết, được Jo Marcel trình bày trong băng nhạc Tình Ca Nhạc Trẻ 2 đã nhắc tới ở trên.

Sau năm 1975, Elvis Phương, nam ca sĩ trước đó từng thu đĩa Đỉnh Tuyết lời Việt của Nguyễn Duy Biên, đã hát một phiên bản lời Việt khác trong CD “Tuyệt Diệu Tình Yêu” của anh, có tựa đề Tuyết Xa nhưng không ghi tên tác giả.

(Hoài Nam)

ca-si-thanh-lan4

“Tình ca nhạc trẻ” – Nhạc Pháp của chúng tôi (trích)

(Nam Nguyên/Đông tác giao lưu – Thứ Tư, 20/07/2016 22:16)

(Khi tôi vừa post lại bài Đừng nghe chàng hát thì nghe tin dữ về vụ khủng bố cực kỳ thảm khốc ở Nice, đúng ngày quốc khánh Pháp ! Thật khủng khiếp, nhưng cũng đừng trách người Pháp “chủ quan” — họ đang xem pháo hoa, một thứ văn hóa cũng do họ dạy cho chúng ta (mà học chưa thấu, còn muốn xem pháo hoa chống đói ?!). Nước Pháp sau đau thương này sẽ lại đứng lên, có lẽ bằng chính vũ khí mạnh nhất xưa nay của mình —văn hóa ! Chia xẻ thương đau với nước Pháp, tôi ngồi xuống và ghi lại cảm nhận của chính mình về một phần văn hóa Pháp— “nhạc trẻ Pháp” mà tôi xin gọi đó là “của chúng tôi” !)

Sau 30/4/1975 văn hóa miền Nam ào ạt tràn ra bắc, phải nói người được hưởng lợi nhất chính là lũ học sinh cấp 2, cấp 3 chúng tôi. Thật là lạ lẫm khi tiếp xúc với các bạn đồng niên, và họ học 12 lớp, có những khái niệm trong học toán mà chúng tôi là dân chuyên còn chưa được học (như tổ hợp, ánh xạ…) và ngạc nhiên nhất là học sinh ra trường phải thạo hai ngoại ngữ Anh và Pháp ! Sách báo thì quá phong phú, nhạc nghe đủ các thể loại (trong khi đó bà con của tôi trong Nam phải rất e dè, hầu như chả dám giữ lại văn hóa phẩm gì trong nhà vì sợ phiền phức !). Và gần như ngay lập tức tuổi “teen” miền Bắc đến với một dòng nhạc mà chúng tôi yêu thích nhất-nhạc trẻ !

Dòng nhạc trẻ tồn tại ở miền Nam từ đầu những năm 60 thế kỷ trước, công đầu phải kể đến nhạc sỹ Phạm Duy đã quyết định phổ cập nhạc quốc tế bằng cách phổ lời Việt và tổ chức trình diễn chúng, điều mà giới trẻ đón nhận rất nồng nhiệt. Các ca sỹ thời đó hát lại những bài do các ca sỹ nổi tiếng thập niên đó như Christophe, Dalida, Nana Mouskouri, Mireille Mathieu… trình diễn, thường bằng cả lời Pháp-Việt và Anh-Việt, và phải công nhận rằng lúc đó nhạc Pháp lời Việt nhiều và hay hơn nhiều so với những bài tiếng Anh!

Ở miền Bắc chúng tôi không được học cả tiếng Anh lẫn Pháp, thì việc nghe thưởng thức thì không sao, nhưng hát lại thì chỉ có phần lời Việt thôi, tuy vậy thế cũng là quá hay rồi ! “Người lớn” cũng nghe, nhưng học trò chúng tôi ngoài nghe ra còn hát, hát thường với cây đàn guitar, trong mọi dịp có thể như tụ tập, sinh nhật, đi chơi xa… Nghe (và ghi băng) thời đó phổ biến nhất là máy cassete “cục gạch”, rồi các loại máy nghe băng cối, mỗi lần muốn ghi băng thường phải bê nguyên một máy từ nhà người này đến nhà người khác ! Trước 1975 thần tượng của giới trẻ miền Nam là Brigitte Bardot và không nghi ngờ gì nữa, thời sau đó chúng tôi thích nhất được mặc quần loe, áo đuôi tôm, đi xì-bô, tóc dài và thần tượng của tất cả giới trẻ miền Bắc lúc đó là Thanh Lan —ca sỹ xinh đẹp với nốt ruồi duyên (mà chúng tôi chỉ được nhìn qua ảnh) và hát hay cả tiếng Pháp và tiếng Anh ! Tất nhiên ngoài chị còn có rất nhiều ca sỹ khác hát nhạc trẻ Pháp hay, mà nổi bật nhất là Ngọc Lan những năm 80…

Phải nói là lứa chúng tôi lớn lên cùng với nhạc trẻ, mà nếu “nhạc vàng” có đỉnh cao là “Sơn Ca 7” thì “nhạc trẻ” có sản phẩm xuất sắc nhất là Tình ca nhạc trẻ 2. Cho đến bây giờ tôi vẫn nhớ giai điệu và lời của đa số các bài trong đó do Vũ Xuân Hùng và Nguyên Duy Niên thực hiện rất hay : “Tình mình như giá diêm”, “Nói sao cho em hiểu”, “Nước mắt cho mây”, “Một thời để chết”, “Xin tự hiểu mình”, “Trai độc thân”, “Đỉnh tuyết”.

Sau đây xin ghi lại theo trí nhớ Danh sách những bài hát lời Việt nhạc Pháp (tiêu chí hay và dễ hát cho học sinh thời chúng tôi):

1) Main Dans La Main (Cho quên thú đau thương —Nam Lộc) do Thanh Lan & Elvis Phương hát mà lời Việt xưa kia chúng tôi vẫn nghêu ngao : “Cho quên hết đớn đau… cho quên hết nhớ nhung…” —có thể là một buổi sinh nhật với kẹo lạc và toàn mấy đứa chỉ biết về yêu qua truyện Quỳnh Dao ! Các bạn có thể so với bản cover sau này của Bằng Kiều & Trần Thu Hà (tôi vẫn thấy bản những năm 70 hay hơn nhiều !).

2) Bang-Bang (Khi xưa ta bé) hát bởi Thanh Lan. Ngày nay ta có thể nghe Bảo Yến hát. Sau này tôi mới biết đây là tác phẩm “My Baby Shot Me Down” của bộ đôi Sony & Cher, nhưng chúng tôi hồi đó chỉ biết đến ấn phẩm tiếng Pháp này…

3) Khi ta hai mươi do Ngọc Lan. Bài khá dễ hát cho lứa chúng tôi, vui vẻ trẻ trung, toàn những đứa mới 14, 15 mà hát “khi ta 20” như thật… Sau này Phương Vy cover rất modern và vẫn đầy cảm xúc.

4) Búp bê không tình yêu do Thanh Mai & Thanh Lan. Bài hay, nhưng chỉ có các bạn gái hát được… Ngày nay Đồng Lan hay hát. Mỹ Tâm, Thanh Thảo hát cũng hay nhưng tiếc rằng chỉ hát bằng tiếng Việt…

5) Après Toi (Vắng bóng người yêu) do Thanh Lan, Ngọc Lan] hát. Giai điệu hay, lời dịch cũng tuyệt vời ! “Cuộc tình tan, cuộc tình vắng bóng anh…”

6) L’Amour C’est Pour Rien (Tình cho không biếu không) do Thanh Lan, Elvis Phương. Lớp trẻ có lẽ không biết câu cửa miệng “tình cho không, biếu không” xuất phát từ sau 1975 chính nhờ bởi bài hát này…

7) L’aventure (Lãng du) do Thanh Lan hát tuyệt vời ! Đặc biệt phù hợp với những chuyến đi chơi xa… Ngày nay có thể nghe các bạn trẻ Vũ Hà Anh & Đồng Lan

8) (Aline (Gọi tên người yêu) do Elvis Phương.(Bằng Kiều hát bài này tuyệt hay, nhưng không có phần tiếng Pháp). Một trong những bài hay được hát nhất ở các karaoke…

9) Viens m’embrasser (Lại gần hôn em) do Ngọc Lan hát hay nhất vì khó có ai hát buồn hơn được thế !Don Hồ hát cũng rất tình cảm.

10) Tombe La Neige (Tuyết rơi) do Duy Quang & Billy Shane, Elvis Phương, Ngọc Lan. Xin nghe ca sỹ hiếm hoi ngày nay còn hát tiếng Pháp tại Việt Nam là Đồng Lan. Tác giả Salvatore Adamo lại là một người Ý, và anh sáng tác bài hát bất hủ này lúc 18 tuổi ! Xin đến với bản thu hiếm hoi và giọng ca tuyệt vời của cố ca sỹ Lê Dung. “Từng bông tuyết đang rơi…” —chúng tôi đã hát bài hát buồn này từ khi chưa được biết cái lạnh của mùa đông tuyết phủ…

11) Một thời để chết (Le temps de mourrir) bới Ngọc Lan hoặc Thanh Lan.

Bài hát Pháp này theo tôi là hay nhất, đặc trưng nhất, và ngẫu nhiên thay, nó cũng hát về một thời tươi đẹp đã qua rồi. Chỉ những lúc thật cần hồi tưởng tuổi trẻ tôi mới nghe lại nhạc trẻ, như nhớ lại những rung động đầu đời của thời học sinh. Nhạc trẻ với những bài hát trên đã cùng chúng tôi bước qua ngưỡng cửa trường học để vào đời…

Ngoài sách ra, bố tôi chỉ có niềm vui và tài sản là âm nhạc. Trước 1975 ông đã có mấy chục đĩa nhạc nước ngoài rồi. Sau khi thống nhất ông sưu tầm khá nhiều băng cối, băng cassette, đĩa nhạc miền Nam, máy quay đĩa, quay băng, cassette một cửa băng, hai cửa băng, kể cả kiểu “hòn gạch”, loa thùng, amplier…

Nhưng như thế chưa đủ, ông say sưa ghi nhạc, sang băng, chọn từ nhiều băng nhạc ra thành một băng nhạc tổng hợp với những bài ưa thích, ghi lại nhạc của bạn bè, sang từ băng to ra băng nhỏ để đi công tác nghe… Ông nghe tất cả các loại nhạc (có lẽ tôi cũng được thừa hưởng một chút, cái gì cũng nghe miễn là hay). Ông sắp xếp băng đĩa theo kiểu của mình, sao cho muốn tìm bài nào do ai chơi, ai hát thì tra cứu rồi rút ra nghe được ngay trong vòng hai phút. Vừa còn bé vừa lười nên tôi nghe kiểu “thụ động”, tức là bố tôi nghe gì tôi nghe theo chứ không mấy khi động vào đống máy móc của ông, thi thoảng mới đưa ra “yêu cầu của thính giả”. Đỉnh điểm của đam mê có lẽ là những lúc ông tháo tung máy móc ra sửa chữa, và thậm chí tự cải tiến cho máy quay băng cối có chế độ autoreverse (sau này hình như đến năm 1980 tôi mới thấy ông mua được cái “đầu” có tính năng như thế). Ông thỉnh thoảng giễu anh em tôi là “Không biết tiếng Pháp nghe những bài hát Pháp phí đi”. Chả biết tôi có bỏ phí quá nhiều trong cuộc đời này không…

Xa nhà, những năm 80-90 thì các dòng nhạc khác dần dần làm chúng tôi lãng quên đi những bài “nhạc trẻ” gốc Pháp năm nào. Cô đào Pháp đình đám bấy giờ đã là Sophia Marceau chứ ít ai nhớ đến “BB”. Tuy nhiên thi thoảng tôi vẫn được nghe, vẫn nhớ lại những bài nhạc Pháp hay nhất năm xưa, “người lớn” hơn một chút, học sinh ít hát đến dù bằng lời Việt, nhưng giai điệu thì đã in sâu vào tâm trí chúng tôi:

Serenade (Chiều Tà hoặc Dạ Khúc) nhạc Shubert, có lời tiếng Đức, Ý, Anh… nhưng lời hay nhất là bằng tiếng Pháp ! Cái này phải bạn nào giỏi tiếng Pháp mới có thể phân tích được, bản thân lời Pháp của nó đã như một bài thơ hay nhất ! Phạm Duy đã phổ lời Việt và người biểu diễn hay nhất chính là Thái Thanh, rồi Lệ Thu hát cũng rất tuyệt vời. Nhưng tiếng Pháp hát hay nhất là Thanh Lan, tuy vậy tôi không tìm được trên mạng lời hát của chị. Chúng ta nghe Ngọc Lan hát bài này cũng rất đẳng cấp.

Vài lời về nữ ca sĩ Ngọc Lan mà tôi cũng rất mến mộ: chị đến Mỹ năm 1980 và nhanh chóng nổi tiếng với các ca khúc tiếng Việt, Pháp, Anh cũng như các tiết mục song ca cùng Kiều Nga, Duy Quang, Trung Hành, Tuấn Ngọc, Đức Huy… Người ta yêu chị vì khuôn mặt khả ái cũng như giọng hát trong trẻo rất ấn tượng. Thực ra chị cũng tên là Thanh Lan nhưng vì để tránh nhầm lẫn với ca sỹ đàn chị Thanh Lan nên đã lấy nghệ danh Ngọc Lan. Bệnh tình đã cướp chị đi năm 2001 khi còn khá trẻ, nhưng chị kịp để lại gia tài ca nhạc khá đồ sộ, và cho đến nay vẫn còn rất nhiều người hâm mộ giọng hát Ngọc Lan !

DANS LE SOLEIL ET DANS LE VENT (Trong Nắng Trong Gió) Thanh Lan, hoặc, Ngọc Lan. Bài hát nổi tiếng qua trình diễn bằng 4 thứ tiếng châu Âu của Nana Mouskouri được những ca sỹ Việt hát lại bằng tiếng Pháp và tiếng Việt hay không hề kém cạnh ! Thật hiếm có bài hát nhẹ nhàng mà ý nghĩa sâu lắng như bài hát này, còn điệp khúc thì đẹp tuyệt vời !

Oui Devant Dieu (Ngày Tân Hôn) Thanh Lan, Elvis Phương. Một bài hát tuyệt vời dành cho ngày cưới !
Oh ! Mon Amour (Ôi tình yêu của tôi): Thanh Lan, Elvis Phương. Thật kỳ lạ rằng tài năng của Christophe đã làm mưa làm gió khắp năm châu mà bây giờ chẳng mấy ai nhớ đến chàng (tuy vậy năm 2013 chàng đã đến biểu diễn từ thiện tại TP HCM)…

Phải nói rằng âm nhạc Pháp đã ảnh hưởng đến sáng tác của rất nhiều nhạc sỹ Việt Nam, từ Văn Cao, Phạm Duy cho đến thế hệ sau ở miền Nam. Tôi tự chọn ra vài ca khúc theo tôi là hay và có âm hưởng phong thái Pháp nhất từ các bài hát Việt:

C’est Toi (Cho em quên tuổi ngọc). Bạch Yến là ca sỹ hát nhạc ngoại số một miền Nam khi xưa, nhưng bà hát tiếng Anh nhiều và hay hơn tiếng Pháp. Tuy vậy bà hát tiếng Pháp vẫn vô cùng “xuya”: Ne Me Quitte Pas.

Tác giả Lam Phương viết tặng Bạch Yến bài hát “C’est Toi” này bằng tiếng Pháp (!). Bản tình ca tuyệt vời này cho thấy nhạc Pháp, văn hóa Pháp đã hòa quyện vào đời sống âm nhạc miền Nam đến mức nào ! Và cho đến ngày nay thỉnh thoảng ca sỹ Bạch Yến dù tuổi đã cao vẫn trình diễn bài hát này… Tất nhiên ngoài Bạch Yến ra thì còn rất nhiều ca sỹ cũng hát nó, bằng tiếng Pháp và Việt: Ngọc Lan, Thanh Lan, Ý Lan cũng hát ít nhiều tiếng Pháp.

Tình ca hồng (Nguyễn Trung Cang): Thanh Lan. Phiên bản karaoke này có lẽ rất quen thuộc với chúng ta, Kiều Nga – Vết hằn thù trên lưng ngựa hoang (Phạm Duy & Ngọc Chánh). Khởi điểm là tay trống trong ban nhạc, Nguyễn Hưng hát bài này khá hay, nhưng Elvis Phương trước 1975 vẫn là vô đối.

Tuổi thơ chúng tôi không thể nào thiếu được truyện chưởng Kim Dung, truyện tình Quỳnh Dao, truyện trinh thám Z28 và chuyện “du đãng” bụi đời trẻ con của Duyên Anh… Và đây cũng là tên một cuốn truyện nổi tiếng nhất của Duyên Anh đã được làm thành phim cùng tên !

Ở hải ngoại nhạc Pháp lời Việt (và Pháp) vẫn được trình diễn tuy đã ít đi rất nhiều so với trước 75, và thường thì chúng ta thấy nó trong các liên khúc là mốt thời thượng cuối thế kỷ 20: Khánh Hà hát tiếng Pháp cũng hay và chuẩn cùng Elvis Phương. Song ca nữ tiếng Pháp hay nhất vẫn là Kiều Nga—Ngọc Lan.

Hôm nay khi viết những dòng này tôi mở “nhạc trẻ” để cùng nghe rồi hỏi bố tôi mấy câu hỏi, đại loại là Bạch Yến với Thanh Lan ai hát tiếng Pháp hay hơn, hay vì sao nhạc Pháp lại “lép vế” đi như thế so với nhạc tiếng Anh, mà mới có chưa đầy nửa thế kỷ trôi qua ? Thì ông lấy ví dụ chính bài Dạ Khúc (Serenade) và nhận xét về nó trên kia là tôi chép lại lời của ông đấy. Ông bảo vài chục năm trong lịch sử loài người chỉ như một chớp mắt thôi, và cũng hoàn toàn có thể xảy ra là vài chục năm nữa nhạc Pháp lại lên ngôi, nhất là sau Brexit chẳng có gì nói trước được đâu, mà tiếng Pháp là ngôn ngữ của hát ca…

Quả thật dòng nhạc Pháp không “chết”, ngay ở Hà Nội này cũng còn nhiều người chỉ thích nghe những bài hát cũ trong đó có “nhạc trẻ” nhưng phải bằng chính máy móc băng đĩa y như thời những năm 70 cơ. Tôi có người bạn họa sỹ nhưng đã mấy chục năm nay làm nghề tay trái, kiên trì buôn bán tại Hà Nội, mà chỉ băng và máy cassette đúng kiểu cũ, với dòng nhạc những năm 70. Có khi phải nhờ ông bạn Tu Cong Dinh này kiếm cho cái cassette “cục gạch” với mấy băng Thanh Lan, để hoài cổ … Khi ta hai mươi !

(Nam Nguyên/Đông tác giao lưu – Thứ Tư, 20/07/2016 22:16)

oOOo

Kilimanjaro – Tác giả Pascal Danel (1966):

 

Kilimanjaro – Tác giả Pascal Danel (2011):

 

Kilimanjaro – Ca sĩ C Jerome:

 

Đỉnh Tuyết (Kilimanjaro) – Ca sĩ Jo Marcel:

 

Kilimanjaro – Caravelli (nhạc hòa tấu):

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s