Tân Nhạc VN – Ca Khúc Vượt Thời Gian – “Tình Nghệ Sĩ”, “Lá Đổ Muôn Chiều”, “Gửi Gió Cho Mây Ngàn Bay”, “Chuyển Bến”, “Cánh Hoa Duyên Kiếp”, “Thu Quyến Rũ”, “Tà Áo Xanh”, “Lá Thư”, “Gửi Người Em Gái Miền Nam”, “Đường Về Việt Bắc”

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn các ca khúc “Tình Nghệ Sĩ”, “Lá Đổ Muôn Chiều”, “Gửi Gió Cho Mây Ngàn Bay”, “Chuyển Bến”, “Cánh Hoa Duyên Kiếp”, “Thu Quyến Rũ”, “Tà Áo Xanh”, “Lá Thư”, “Gửi Người Em Gái Miền Nam”,“Đường Về Việt Bắc” của Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn-Từ Linh.

Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn (15 tháng 6, 1924 – 15 tháng 11, 2001) là một nghệ sĩ biểu diễn lục huyền cầm Hạ Uy Di, song được biết đến nhiều hơn cả như một nhạc sĩ Việt Nam với số lượng sáng tác ít ỏi nhưng đều trở thành những giai điệu bất tử được thuộc nằm lòng của nhiều thế hệ.

Sinh ra trong một gia đình tư sản nổi tiếng ở Hải Phòng, ông là con trai thứ 2 của nhà tư sản Đoàn Đức Ban (Vạn Vân) – chủ hãng nước mắm Vạn Vân nổi tiếng và lớn nhất trên toàn cõi Đông Dương trước 1945). Ông lớn lên ở Hà Nội và là nghệ sĩ chơi đàn Guitar Hawaii. Ông sáng tác ca khúc đầu tiên là “Ánh Trăng Mùa Thu” vào năm 1947 tại làng Đống Năm, Đông Hưng, Thái Bình.

Ông bà Đoàn Chuẩn và cô con gái đầu lòng. Ảnh Đ.Đ.
Ông bà Đoàn Chuẩn và cô con gái đầu lòng. Ảnh: Đ.Đ.
Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn.
Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn.

doanchuan_Tình Nghệ Sĩ

Tất cả ca khúc của ông đều được ghi tên tác giả là “Đoàn Chuẩn-Từ Linh”. Thực ra Từ Linh (? – 1992), theo vài tài liệu ghi lại chúng ta thấy ghi: nhạc của Đoàn Chuẩn, lời của Từ Linh. Từ Linh tên thật là Hà Đình Thâu – một nhiếp ảnh gia. Cái tên chung mà người nhạc sĩ này đã chọn để sử dụng vẫn là một ẩn số đối với công chúng.

Đầu năm 2000, ông bị tai biến mạch máu não và hôn mê. Sau đó, ông tỉnh lại nhưng mất tiếng nói, chỉ có thể bút đàm cho đến lúc qua đời lúc 22 giờ, ngày 15 tháng 11 năm 2001.

Đoàn Chuẩn, theo lời kể của con trai là Đoàn Đính, nổi tiếng về tính cách phong lưu và hào hoa có thể so sánh như công tử Bạc Liêu ở Miền Nam Việt Nam thời bấy giờ.

NS Đoàn Chuẩn và Từ Linh - 1950.
NS Đoàn Chuẩn và Từ Linh – 1950.

doanchuan_Chuyển Bến1

doanchuan_Chuyển Bến2

doanchuan_Đường Về Miền Bắc1

doanchuan_Đường Về Miền Bắc2

Ông đã từng thuê rất nhiều ô để che nắng cho một trong hai chiếc Cadillac ở Việt Nam thời đó khi đi tắm biển ở Hải Phòng, diện tích ô che phủ bao nhiêu thì trả tiền bấy nhiêu. Cách ăn mặc của Đoàn Chuẩn cũng rất cầu kỳ: một ngày ông có thể thay vài bộ quần áo và hàng chục đôi giày; chỉ ăn tôm mới bắt 15 phút trước và đã được bóc nõn quấn mỡ kho.

Về sau, gia cảnh của gia đình ông có phần giảm sút nhưng ông vẫn sống rất vui vẻ và hạnh phúc bên vợ mình.

Về già, gia cảnh sa sút nhưng vợ chồng Đoàn Chuẩn vẫn rất êm ấm thuận hòa. Ảnh: Đ.Đ.
Về già, gia cảnh sa sút nhưng vợ chồng NS Đoàn Chuẩn vẫn rất êm ấm thuận hòa. Ảnh: Đ.Đ.

Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn-Từ Linh và tác phẩm:

1. Ánh trăng mùa thu, 1947 (ca khúc đầu tiên)
2. Tình nghệ sĩ, 1948
3. Lá thư, 1948
4. Đường về Việt Bắc, 1949
5. Thu quyến rũ, 1950
6. Chuyển bến, 1951
7. Gửi gió cho mây ngàn bay, 1952
8. Cánh hoa duyên kiếp (hay “Dạ lan hương”), 1953
9. Lá đổ muôn chiều, 1954
10. Tà áo xanh (hay “Dang dở”), 1954-1955
11. Chiếc lá cuối cùng, 1955
12. Để có những chiều tắt nắng, 1955
13. Một gói nho khô, một cánh pen-séc, 1955
14. Vàng phai mấy lá (hay “Vĩnh biệt”), 1955
15. Gửi người em gái miền Nam, 1956
16. Thuở trâm cài (bút danh Việt Tử; thập niên 1960)[1]
17. Khuôn mặt em (thơ: Văn Cao), 1987
18. Đường thơm hoa sữa gọi, 1988
19. Màu nắng có bao giờ phai đâu, 1989 (ca khúc cuối cùng)
20. Bài ca bị xé.
21. Bên cầu.

doanchuan_Lá Đổ Muôn Chiều1

doanchuan_Lá Đổ Muôn Chiều2

doanchuan_Tà Áo Xanh1

doanchuan_Tà Áo Xanh2

doanchuan_Thu Quyến Rũ1

doanchuan_Thu Quyến Rũ

Dưới đây mình có các bài:

– Về Đoàn Chuẩn-Từ Linh
– Mối tình vô vọng của Đoàn Chuẩn và bài hát “Gửi Người Em Gái”

Cùng với 13 clips tổng hợp các ca khúc “Tình Nghệ Sĩ”, “Lá Đổ Muôn Chiều”, “Gửi Gió Cho Mây Ngàn Bay”, “Chuyển Bến”, “Cánh Hoa Duyên Kiếp”, “Thu Quyến Rũ”, “Tà Áo Xanh”, “Lá Thư”, “Gửi Người Em Gái Miền Nam”, “Đường Về Việt Bắc” do các ca sĩ xưa và nay diễn xướng để các bạn tiện việc tham khảo và thưởng thức.

Mời các bạn.

Túy Phượng

(Theo Wikipedia)

Đoàn Chuẩn và Từ Linh.
Đoàn Chuẩn và Từ Linh.

Về Đoàn Chuẩn-Từ Linh

Đoàn Chuẩn vốn là nghệ sĩ biểu diễn guitare hawaienne, nhưng được biết đến nhiều hơn với vai trò nhạc sĩ sáng tác.

Đoàn Chuẩn – Từ Linh là bút danh của nhạc sĩ Đoàn Chuẩn khi sáng tác nhạc. Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn viết bài đầu tiên “Tình nghệ sĩ” năm 24 tuổi (1948), tuổi bắt đầu dấn thân vào cuộc đời, vào tình yêu để cho đến gần mười năm sau, thành một chùm bài hát đều đặn “mười phân vẹn mười” như đã được biết: Tình nghệ sĩ, Lá đổ muôn chiều, Gửi gió cho mây ngàn bay, Chuyển bến, Cánh hoa duyên kiếp, Thu quyến rũ, Tà áo xanh, Lá Thư, Gửi người em gái miền Nam, Đường về Việt Bắc.

Có lẽ trong các nhạc sĩ Việt Nam, Đoàn Chuẩn mới là người có thể kể ra đầy đủ tác phẩm một cách không cần dùng dấu ba chấm đến như vậy. Tất nhiên, sự nghiệp sáng tác của ông không gọn gẽ một cách lạ lùng như thế. Ông viết thêm khoảng 6 ca khúc rải rác cho quãng thời gian sau này, nhưng tinh hoa phát tiết đã trọn vẹn trong 10 năm ấy, 10 tác phẩm ấy.

Sinh ngày 15/6/1924, tại Hải Phòng, mảnh đất có nhiều nhân vật đóng góp lớn cho nền âm nhạc Việt Nam thời điểm khởi đầu: Lê Thương, Văn Cao, Hoàng Quý, Hoàng Phú (Tô Vũ)… Trong đó, chính nhóm Đồng Vọng mà Hoàng Quý chủ xướng đã tạo nên không khí sáng tác cho dòng nhạc lãng mạn thời gian này. Đoàn Chuẩn lại trưởng thành ở Hà Nội, không những thế, lại còn trong một gia đình tư sản cỡ lớn: Hãng nước mắm Vạn Vân.

Hà Nội đầu thế kỷ từng có câu: “Cốm Vòng, cà Báng, húng Láng, tương Bần, nước mắm Vạn Vân, cá rô Đầm Sét”, hãng này nổi tiếng khắp Đông Dương.

Đi kháng chiến, thì Đoàn Chuẩn vẫn là công tử Hà Thành chính hiệu. Cả 10 bài hát viết trong thời gian kháng chiến mà người ta không thấy bóng dáng kháng chiến ở chỗ nào! Ông đã nhận mình là “tay mơ” trong sáng tác, và trong cả… tình yêu. Chẳng hạn, “Tình Nghệ Sĩ” là khi đi tản cư, do mê một cô nàng bán hàng cà phê xinh đẹp người Hà Nội. Quán tên là Thanh Hương, vì thế ban đầu nhạc sĩ nghĩ: “Đây quán Thanh Hương mấy thu đầm ấm…” sau đó, mới thành “Đây khách ly hương mấy thu vàng ấm. Nơi quán cô đơn mơ qua trùng sóng…”. Cũng may, không thì ngày nay “Tình Nghệ Sĩ” lại không còn quảng đại mà sẽ bị gói trọn trong hai chữ Thanh Hương xa xôi ngày nào. Tự nhận mình là đa tình, thích gái đẹp. Có lẽ chính vì thế, khi có gia đình rồi, có được người vợ cũng đẹp lắm rồi, ông “hết hứng” viết.

Chính bản thân ông cũng thành thật nói lên một điều “rất đáng tiếc” của mình cuối đời là tiếc sao “Tất cả những cô ca sĩ hát nhạc Đoàn Chuẩn – Từ Linh hay thì… chẳng có cô nào đẹp cả”, mà ông suốt đời chỉ yêu cái đẹp thôi!

Ngay cả bút danh Từ Linh ký chung trong các bản nhạc của ông cũng là một kỷ niệm đẹp. Từ Linh vừa là bạn, vừa là tri âm. Người, không biết thực hư thế nào và trong những câu chữ nào, đã sửa soạn góp ý cho những bản thảo của Đoàn Chuẩn. Từ Linh đã mất vì ung thư năm 1992.

Cũng thật may mắn, người hát nhạc Đoàn Chuẩn lại là Khánh Ly, và vài chục năm sau đó, ca sĩ Ánh Tuyết đã làm sống lại những ca khúc bất hủ này trong một tâm trạng mới, một luồng cảm xúc mới và một hơi thở mới…

Trong cao trào cách mạng, ông tham gia thanh niên xung phong thành Hoàng Diệu. Kháng chiến toàn quốc, ông vào tham gia công tác văn nghệ ở Khu IV và bắt đầu sáng tác ca khúc. Các bài “Tình Nghệ Sĩ” (1948) và “Đường Về Việt Bắc” được viết vào thời kỳ đó.

Sau đó, Đoàn Chuẩn về lại Hà Nội tạm chiếm. Tình khúc Đoàn Chuẩn bắt đầu nổi tiếng ở giai đoạn này. Toàn bộ ca khúc của mình, ông đều đề tên chung Đoàn Chuẩn – Từ Linh trong phần tác giả.

Tình khúc Đoàn Chuẩn in đậm mùa thu Hà Nội. Đó là “Gửi Gió Cho Mây Ngàn Bay”, “Lá Thư”, “Thu Quyến Rũ”, “Cánh Hoa Duyên Kiếp” (còn gọi là “Dạ Lan Hương”), “Tà Áo Xanh”, “Chuyển Bến”, “Lá Đổ Muôn Chiều”… Bài hát “Gửi Người Em Gái Miền Nam” được viết sau này dường như là bài hát cuối cùng khép lại sự nghiệp sáng tác của Đoàn Chuẩn.

Ông viết không nhiều nhưng tình khúc của ông để lại một ấn tượng sâu sắc trong lịch sử Tân Nhạc Việt Nam.

Đoàn Chuẩn và Từ Linh.
Đoàn Chuẩn và Từ Linh.

Mối tình vô vọng của Đoàn Chuẩn và bài hát “Gửi Người Em Gái”

(Một Thế Giới – 16:00 06-02-2014)

Có nhiều giai thoại về sự ra đời của bài hát “Gửi Người Em Gái Miền Nam”, tuy nhiên, bài viết này cho rằng, khi “người trong mộng” đi lấy chồng, Đoàn Chuẩn ngẩn ngơ như người mất hồn và trút tâm sự vào bài hát.

Sự ra đời của ca khúc “Gởi Người Em Gái Miền Nam”

Vì muốn chạy trốn mối tình vô vọng, năm 1954 – chia đôi đất nước, nàng ca sĩ “Vàng phai mấy lá” đã vào Nam và lập gia đình. Ở lại miền Bắc, Đoàn Chuẩn ngẩn ngơ như người mất hồn, và ông viết “Gửi Người Em Gái Miền Nam” – một ca khúc có mùa xuân, có tết duy nhất nằm trong “kính thưa các bản nhạc … mùa thu”, của ông:

“Cành hoa tim tím bé xinh xinh báo xuân nồng. Rừng đào phong kín cánh mong manh hé hoa lòng. Hà Nội chờ đón tết, hoa chen người đi, liễu rủ mà chi. Đêm tân xuân Hồ Gươm như say mê. Ngàn phía đến lễ đền. Chạnh lòng tôi nhớ tới người em…”.

Nàng trong mắt Đoàn Chuẩn thật lộng lẫy, kiêu sa: “Tôi có người gái tuổi chớm dâng hương, mắt nồng rộn ý yêu thương. Đôi mắt em nói nhiều, tha thiết như dáng Kiều. Ôi tình yêu… Em tôi đi màu son trên đôi môi. Khăn san bay lả lơi trên vai ai. Trời thắm gió trăng hiền. Hà Nội thêm dáng những nàng tiên…”

Bài hát Gửi Người Em Gái Miền Nam viết bằng tay của Đoàn Chuẩn - Ảnh: Tư liệu.
Bài hát Gửi Người Em Gái Miền Nam viết bằng tay của Đoàn Chuẩn – Ảnh: Tư liệu.

Cũng cần nói thêm. khoảng từ 1957, nhạc Đoàn Chuẩn bị cấm hát ở miền Bắc, trong khi ở miền Nam thì công chúng được hát thoải mái nhạc của bất kỳ tác giả nào, miễn sao bài hát đó không dính líu đến chính trị. Riêng ca khúc trên được ngắt bớt 2 chữ “Miền Nam” ở cái tựa, chỉ còn “Gửi Người Em Gái”. Đến thập niên 1990, nhạc Đoàn Chuẩn mới được hát lại trong phạm vi toàn quốc. Nhạc Đoàn Chuẩn và các nhạc sĩ cùng thời với ông thường mang hơi hướm phương Tây, nhưng ở “Gửi Người Em Gái” tác giả đã hạ một câu lục bát rất “ngọt”: “Người đi cho dạ sao đành. Đường quen lối cũ, ân tình nghĩa xưa?”.

Nhiều người cho rằng, nàng của những giai thoại kể trên chính là ca sĩ T.V. lừng danh một thời, hiện sống ở TP HCM, người viết đã may mắn được gặp và mạo muộn hỏi bà có phải là nhân vật chính trong giai thoại này. Bà cười, bảo: “Không phải đâu! Đó là ca sĩ M.L., bạn thân của tôi”.

Ca từ trong nhạc Đoàn Chuẩn hầu như có chung một quy ước, ở đó có mùa thu, có người thiếu nữ tô quầng mắt, nét son trên đôi môi, khép nép trong tà áo xanh, có đôi mắt như hồ thu, tóc thề xõa trong gió… Tất cả đều như tranh Tố nữ.

Tuy nhiên, có thể nói nhạc Đoàn Chuẩn chịu ảnh hưởng bởi lối trình tấu vuốt, lướt trên những cung quãng rộng của cây đàn Hạ Uy cầm, và đó chính là cánh cửa để Đoàn Chuẩn đi vào thế giới nhạc Blue.

Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn - Ảnh: Tư liệu.
Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn – Ảnh: Tư liệu.

Những ghi chú bên lề bản nhạc cũng đầy bóng giai nhân

Viết xong một bản nhạc, khi đang còn dư âm cảm xúc, Đoàn Chuẩn thường viết vài dòng “ghi chú” trên bản nhạc để nhắc nhớ những kỷ niệm cho riêng mình, câu nào cũng thấp thoáng bóng giai nhân, có khi là những câu thơ, như:

“Để nhớ một kỷ niệm với V.P. và M.L. Em ơi, lá có rơi ngoài muôn ngả/ Thì chung quy cũng về đất thân yêu/ Anh phong sương mưa nắng đã hoen nhiều/ Đời nhạc sĩ có gì vui đâu em hỡi/ Anh ra đi em cũng đừng chờ đợi/ Mai anh về, kia nữa hoặc chẳng bao giờ” (ghi trên Chuyển Bến),

hay:

“Viết tại 63 Lý Thường Kiệt và 46 Hàng Cót, Hà Nội (rạp Đại Đồng) cuối năm 1954, bước sang năm 1955. Không sao kìm nổi xúc động và nhớ vô cùng” (Lá Đổ Muôn Chiều)”…

Đã có rất nhiều người ngộ nhận dòng nhạc của Đoàn Chuẩn là “nhạc tiền chiến”. Thực ra, giai đoạn sáng tác chính ông (1948 – 1956) với khoảng 10 bài quen thuộc là ở trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Sau này ông có sáng tác thêm những ca khúc như: “Tâm Sự” (1956), “Một Gói Nho Khô”, “Cánh Hoa Pensée” (1998), “Phấn Son” (1989), “Mầu Nắng Có Bao Giờ Phai Đâu” (1989)… nhưng không mấy phổ biến.

Về người cùng đứng tên chung: Từ Linh

Nhiều người nói rằng, sở dĩ những bản nhạc sau này bị “mất chất Đoàn Chuẩn” bởi lúc này ông không có Từ Linh ở bên cạnh. Nghiệm ra cũng có lẽ đúng, bởi tất cả các ca khúc được sáng tác vào giai đoạn đầu (1947 – 1956) đều được ký tên chung Đoàn Chuẩn – Từ Linh, hoặc “Nhạc: Đoàn Chuẩn, Lời: Từ Linh”. Vậy Từ Linh là ai?

Theo nhạc sĩ Phạm Duy thì Từ Linh là nhân viên thư ký của hãng nước mắm Vạn Vân, nhạc sĩ Trần Thịnh lại cho rằng đó là người tài xế riêng của Đoàn Chuẩn còn người viết biết được rằng Từ Linh tên thật là Hà Đình Thâu (dễ nhớ, vì trùng họ, trùng chữ lót với người viết) là em của một người bạn thân của Đoàn Chuẩn.

Tuy nhiên, dù Từ Linh là ai thì vẫn chắc chắn đây là một “tri âm, tri kỷ” của Đoàn Chuẩn. Một tình bạn son sắt, chung thủy cho đến lúc cả hai đều khuất bóng. Không ai biết Từ Linh đã đóng góp cụ thể như thế nào vào nhạc Đoàn Chuẩn nhưng chắc chắn là Từ Linh đã có đọc, có góp ý, và có thể đã sửa lời hoặc đặt lời cho ca khúc của Đoàn Chuẩn được thăng hoa hơn…

Bài hát “Thu Quyến Rũ” của Đoàn Chuẩn – Từ Linh

Nhưng cũng có những ca khúc người ta dám chắc mười mươi chỉ là một mình Đoàn Chuẩn sáng tác nhưng vẫn được tác giả ký tên Đoàn Chuẩn – Từ Linh một cách trân trọng.

Sau 1954, Từ Linh di cư vào Nam còn Đoàn Chuẩn vẫn neo mình ở căn nhà số 9, Cao Bá Quát – Hà Nội. Sau này, ở miền Nam in lại những ca khúc của cặp đôi này nhưng chỉ còn ghi tên Từ Linh (chúng tôi cho in lên đây những bảng nhạc chỉ ghi tên Từ Linh như “Lá Đổ Muôn Chiều”, “Thu Quyến Rũ”, “Tình Nghệ Sĩ”, “Tà Áo Xanh” (Dang Dở)… và chỉ có bản “Chuyển Bến” là ghi đầy đủ tên của cả hai người. (Điều này cũng thông cảm được vì Đoàn Chuẩn cũng đang sống tại miền Bắc, NXB không muốn liên lụy).

Từ Linh mất tại Sài Gòn năm 1992. Còn Đoàn Chuẩn cũng đã ra đi trong vòng tay của người vợ suốt đời chịu đựng cái tính hào hoa, đa tình của ông rồi lại chăm sóc suốt gần 2 năm ông bị tai biến mạch máu não cho đến những giây phút cuối đời.

Điều lạ lùng là ngày mất của Đoàn Chuẩn (15.11.2001) lại trùng với sinh nhật của một nhạc sĩ thân thiết, cùng quê Hải Phòng: nhạc sĩ văn Cao (15.11.2001).

(Trích Chuyện tình Nghệ sĩ – Hà Đình Nguyên – NXB Trẻ)

oOo

ĐOÀN CHUẨN – Nhạc sĩ của mùa Thu:

 

Tuyển tập những ca khúc hay nhất của Đoàn Chuẩn-Từ Linh:

 

Tà Áo Xanh – Ca sĩ Quang Tuấn:

 

Gửi Người Em Gái Miền Nam – Tài tử Ngọc Bảo:

 

Gửi Người Em Gái Miền Nam – Ca sĩ Quang Tuấn:

 

Đường Về Việt Bắc – Ca sĩ Lê Dung:

 

Chuyển Bến – Ca sĩ Tuấn Ngọc:

 

Chuyển Bến – Ca sĩ Quang Dũng:

 

Gữi Gió Cho Mây Ngàn Bay – Ca sĩ Tuấn Ngọc:

 

Lá Đổ Muôn Chiều – Ca sĩ Tuấn Ngọc:

 

Lá Đổ Muôn Chiều – Ca sĩ Lệ Thu:

 

Lá Thư – Ca sĩ Lê Dung:

 

Thu Quyến Rũ – Ca sĩ Tuấn Ngọc:

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s