Bến xa. Gánh nặng. Xế chiều. Bóng người  hiu quạnh đổ xiêu đường dài. Sương khói mênh mông bao trùm vũ trụ. Vũ trụ thinh lặng ngậm ngùi, nhìn thế giới hư ảo, tan hợp, hợp tan.  Nỗi buồn chất ngất  giữa tầng mây xám,  rơi xuống muôn hoa, khiến  ngàn sắc màu héo úa. Nỗi buồn thấm nhập vào đáy sâu nội ngã của rừng thiêng, khiến  hồn cổ thụ đau đớn, lặng nghe nước mắt chảy ngược vào lòng. Giữa  hoàng hôn xưa, người phụ nữ âm thầm đi. Bà là ai, dáng bi thương?  Nghiêng soi chiếc bóng mờ sương mặt người.

Có bà mẹ đi tìm con trên đỉnh đồi lan trắng
Có bà mẹ đi tìm con trong động hang lan vàng
Có bà mẹ đi tìm con bên bờ sông lam tím
Có bà mẹ đi tìm con trong thung lũng cỏ hoa. (*)

Bà là ai, cõi người ta không tìm ra danh tánh. Cõi người ta chỉ biết: Có bà mẹ đi tìm con, trên đỉnh đồi lan trắng. Có bà mẹ đi tìm con,  trong động hang lan vàng. Nên bà được gọi là mẹ. Con lưu lạc phương nào, để mẹ phải  lên đồi, ra sông, xuống thung lũng kiếm tìm. Mẹ đứng trên đỉnh đồi lan trắng. Thấy con ảo hoá giữa động hang lan vàng. Mẹ ra bờ sông in bóng trời lam tím, ngóng đợi.  Tưởng như con ẩn hiện trong thung lũng sâu, đầy cỏ hoa. Mẹ ngơ ngác! Mẹ bàng hoàng! Mẹ đau khổ!

Xuân đến,  mẹ trải lòng ra yêu thương rừng cây hoa lá. Vì  rừng cây hoa lá, là hình ảnh vui tươi  hạnh phúc của con. Hạvề, mẹ nghe ve sầu buồn thiu hát tự tình khúc. Tưởng như đang cảm nhận lời con, u uẩn rối bời tâm sự. Thu sang, mẹ ẩn mình giữa cỏ cây, vô cùng nhớ mây trời xanh ngát. Bởi không gian thanh trong như có giây tơ ấy, gợi nhớ thuở con còn thư sinh tay trắng mộng đầy . Mẹ cúi xuống, nâng niu  ôm ấp đàn chim mồ côi. Như  nâng niu ôm ấp núm ruột của mình, lúc tuyết trắng phủ đầy những ngày đông chí. Nước mắt mẹ tuôn thành giòng. Khi hình dung ra con tiều tụy, ho hen, gầy ốm trong rét mướt.

Trên đỉnh mùa xuân, mẹ ta thương cả rừng hoa lá
Trong mùa hạ, bên bờ lau, mẹ yêu tiếng ve rầu rầu
Thu về nằm trong bụi cây, nhớ mây trời xanh ngát
Nuôi một đàn chim mồ côi, khi đông tuyết lạnh rơi. (*)

Con đi đâu?  Con ở đâu? Sao  nỡ để mẹ băng qua núi đồi hoang vu, đến bến bờ hiu quạnh kiếm tìm! Con đi đâu?  Con ở đâu? Sao nỡ để màn  mây che mờ đôi mắt, đã cạn lệ của mẹ! Con đi đâu? Con ở đâu? Sao nỡ để trái tim nhân từ của mẹ, phải nát tan thành muôn vạn mảnh! Thời gian là ngõ hẹp của tâm tư, là ngõ rộng của cuộc đời, là chiều thứ tư của vũ trụ. Trong ngõ hẹp tâm tư, trong ngõ rộng cuộc đời, trong chiều thứ tư  của vũ trụ ấy, người mẹ thanh tú cao qúy, thơm như nhành ngọc lan đầy hương sắc của con, bỗng trở thành bà lão. Lão  bà đau yếu  tóc bạc trắng, sờ soạng lần mò đi trong tăm tối, khản giọng tìm con, khi trăng rụng bên cầu không biết đã bao mùa.

Bốn mùa hoa đua nở, bốn mùa Mẹ lang thang
Tìm con, lòa đôi mắt, gọi con, lời đã khan
Khóc con, lệ đã cạn, thương con, lòng vắng hoang
Nhớ con, sầu đã ngất, đợi con, hồn đã tan

Tay Mẹ đang quờ quạng, như một cành khô khan
Nhớ con tìm khắp chốn, rời rã cả thời gian
Khi còn là thiếu phụ, thơm như  nhành ngọc lan
Đến nay già tóc trắng, tìm con đã mấy trăng. (*)

Tiếng chuông gọi hồn, bất ngờ âm vang  khắp cùng trời cuối đất. Khi mẹ là tro bụi tịnh dương. Xuôi miền vĩnh phúc ngàn thương mẹ về. Chiều hoang phế chợt tỉnh mê. Thời gian vuốt mắt vỗ về xác thân. Mẹ trầm hương khói đưa chân. Trùng dương sóng động triều dâng lệ hoà. Ơi người ơi! Mẹ đi xa! Ngàn năm nhật nguyệt không nhòa nghĩa ân. Cung trời sương gió sầu ngân. Bốn phương mây trắng cõi trần đại tang!

Thế rồi một hôm Mẹ chết, hơi Mẹ trong trời chưa hết
Ôm cả trần gian đầy vơi,  nhân loại đeo tang người
Tim Mẹ thành ra trùng dương, máu Mẹ thành sông thành nước
Ôi đời trầm luân Mẹ thương, chiếu ánh sáng từ quang. (*)

Thái âm nguyệt tận điêu tàn. Đời rơi nước mắt bàng hoàng mồ côi. Ơi người ơi! Mẹ đi rồi! Còn đâu tiếng hát biển trời ru con!  Hoàng hôn dạ khúc hao mòn. Cung si giáng nửa mất còn mẹ xưa. Sinh ly tử biệt đau thừa. Tịch dương xác mẹ đò đưa lên đường. Thương đoàn con dại  tha phương. Hoá thân bồ tát thiện tường Quán Âm. Mẹ là Chú Đại Bi tâm. Diệu kinh thánh ái độ trầm luân xa.

Bây giờ Mẹ đã thành mơ, hơi Mẹ hoá thành hơi gió
Bốn mùa ngồi nghe mọi nơi, tiếng Mẹ ru bồi hồi
Xưa là Mẹ đi tìm con, tiếng Mẹ ru buồn khắp chốn
Nay thành hiện thân Mẹ chung, tiếng Mẹ hát ru dịu dàng. (*)

Mẹ không ra đi. Mẹ ở lại với đoàn con đau khổ. Mẹ là Quán Thế Âm, thị hiện giữa cõi đời nhiều hệ lụy.  Tiếng mẹ hát ru dịu dàng, giúp con vượt thoát trùng trùng khổ ải của ngũ uẩn: Sắc-Thọ-Tưởng-Hành-Thức, do tiền oan nghiệp chướng tạo thành. Để trăng vàng ảo vương bóng. Mặt hồ khói sóng hong. Liễu rủ ngàn sương đọng. Tìm thanh an cho lòng.

Vivian Hoàng Nhất Phương

**********

(*) Đạo Ca 4: Quán Thế Âm
Thơ:  Phạm Thiên Thư
Nhạc: Phạm Duy