Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 5: Collateral Damage – Chương 5: Thiệt hại không mong muốn (Phần 4) 

Đền bù tài chính

Trong kinh tế học, ngoại tác (tác động ngoại vi – externality) được định nghĩa như là hậu quả của một hoạt động kinh tế ảnh hưởng tới nhiều mặt khác trong khi không được phản ánh trong giá cả thị trường. Trong bối cảnh hiện nay, ngoại tác phản ánh tình huống trong đó chi phí hoặc lợi ích của cá nhân khi sử dụng dịch vụ hoặc hàng hóa khác hẳn với chi phí hoặc lợi ích của cộng đồng. Ví dụ điển hình của ngoại tác là ô nhiễm do một số ít người gây ra nhưng làm hại tới rất nhiều người. Continue reading Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 5: Thiệt hại không mong muốn (Phần 4) →

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 5: Collateral Damage – Chương 5: Thiệt hại không mong muốn (Phần 3) 

Hiểm họa khôn lường

Ngoài cacbon dioxide, sự sử dụng các nhiên liệu hóa thạch cũng thải ra số lượng lớn các chất độc hại khác gây hại cho sức khỏe vào khí quyển. Quá trình này xảy ra chủ yếu do hai lý do. Continue reading Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 5: Thiệt hại không mong muốn (Phần 3) →

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 5: Collateral Damage – Chương 5: Thiệt hại không mong muốn (Phần 2) 

Đồng thuận hay phản đối

Những dữ liệu khoa học đầu tiên về sự gia tăng nồng độ CO₂ trong khí quyển được ghi lại từ những năm 1957. Chỉ sau khi 31 năm đã trôi qua, chính phủ Hoa Kỳ mới đặt ra vấn đề này qua việc thành lập một Ủy ban đặc biệt để đánh giá biến đổi khí hậu: Ủy ban quốc tế về biến đổi khí hậu (International Panel on Climate Change – IPCC*) lần thứ nhất. Continue reading Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 5: Thiệt hại không mong muốn (Phần 2) →

Powering Planet Earth: 
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 5: Collateral Damage – Chương 5: Thiệt hại không mong muốn (Phần 1)

Bạn sẽ chẳng bao giờ có đủ những thứ bạn không cần để được hạnh phúc.
You will never have enough of what you did not need to be happy.
–Eric Hoffer–

Một điều chúng ta biết rõ nhưng dường như quá thường xuyên nhiều người quên mất rằng, mỗi khi một nguồn tài nguyên được sử dụng, chất thải chắc chắn được tạo ra. Chất thải thì không bao giờ vô hại. Bằng cách này hay cách khác, và đôi khi qua nhiều cách, các loại chất thải này trở nên gây hại. Continue reading Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 5: Thiệt hại không mong muốn (Phần 1) →

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 4: Energy in the Spaceship’s Hold – Chương 4: Năng lượng dự trữ bên trong Tàu vũ trụ (Phần 5)

Hoá đơn năng lượng đắt giá

Mức tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch đã đạt đến mức cao (Bảng 6a-c), và chắc chắn là nhu cầu cho nguồn năng lượng thuận tiện và đầy quyền lực này sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới.

Theo nguyên tắc thị trường, khi nhu cầu về dầu mỏ ngày càng tăng thì giá của mặt hàng cũng sẽ tăng tương ứng, vào mùa thu năm 2004 giá của một thùng thô đã vượt quá 50 USD – trong tháng 7 năm 2008, giá của một thùng đã lên đến 150 USD nhưng sau đó đã giảm xuống còn khoảng 100 USD trong tháng 8 năm 2012. Trong mọi trường hợp, người tiêu dùng đang phải đối mặt với những biến động hàng ngày rất lớn tại những trạm bơm xăng. Continue reading Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 4: Năng lượng dự trữ bên trong Tàu vũ trụ (Phần 5) →

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 4: Energy in the Spaceship’s Hold – Chương 4: Năng lượng dự trữ bên trong Tàu vũ trụ (Phần 4)

Kho tàng ẩn giấu

Mười quốc gia có trữ lượng nhiên liệu hóa thạch lớn nhất được liệt kê trong Bảng 7a-c; bao gồm cả nước Ý để so sánh. Rõ ràng là dự trữ của dầu mỏ truyền thống được sở hữu phần lớn bởi các nước Trung Đông (tuy nhiên, xem thêm Chương 14), trong khi nguồn dự trữ lớn nhất của khí tự nhiên được tìm thấy ở Nga, một mình nước này sở hữu khoảng một phần tư tổng nguồn cung của thế giới (Bảng 7b). Continue reading Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 4: Năng lượng dự trữ bên trong Tàu vũ trụ (Phần 4) →

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 4: Energy in the Spaceship’s Hold – Chương 4: Năng lượng dự trữ bên trong Tàu vũ trụ (Phần 3)

Các mặt hàng được giao dịch nhiều nhất 

Trữ lượng cũng như mức tiêu thụ của các nhiên liệu hóa thạch phân bố không đều trên các vùng khác nhau của Trái đất. Bảng 5 cho thấy 10 nước tiêu thụ năng lượng hàng đầu; trong đó bao gồm cả trường hợp của Ý để so sánh. Bảng 6a-c liệt kê danh sách 10 quốc gia chính và 10 nhà sản xuất/người tiêu dùng lớn nhất của dầu thô, khí thiên nhiên và than đá, cùng với sự bổ sung dữ liệu cho nước Ý. Continue reading Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 4: Năng lượng dự trữ bên trong Tàu vũ trụ (Phần 3) →

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 4: Energy in the Spaceship’s Hold – Chương 4: Năng lượng dự trữ bên trong Tàu vũ trụ (Phần 2)

Khí tự nhiên

Những nhiên liệu hóa thạch có thể thay thế cho dầu là “anh em họ” của dầu: khí thiên nhiên (chủ yếu bao gồm methane CH₄) và than đá. Tuy nhiên, xét về mặt kinh tế, chúng chỉ là những giải pháp thay thế tạm thời. Trong khi dầu vừa dễ dàng di chuyển hơn, khai thác dầu cũng ít tốn kém hơn về mặt năng lượng. Ngoài ra, dầu có mật độ năng lượng lớn hơn nhiều so với khí (xem Bảng 4). Ở nhiệt độ và áp suất môi trường thông thường, hàm lượng năng lượng của một mét khối dầu (34 GJ, tương đương với khoảng 10 000 kWh) lớn hơn một nghìn lần so với của một mét khối khí đốt. Bất lợi này khiến cho có xu hướng hạn chế sự sử dụng nhiên liệu khí ở quy mô lớn trong lĩnh vực giao thông vận tải. Continue reading Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 4: Năng lượng dự trữ bên trong Tàu vũ trụ (Phần 2) →

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 4: Energy in the Spaceship’s Hold – Chương 4: Năng lượng dự trữ bên trong Tàu vũ trụ (Phần 1)

Có thực là năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch là nguồn duy nhất có thể đáp ứng các nhu cầu cho lối sống hiện đại và nền văn minh của chúng ta?

The energy from fossil fuels is really the only one that can satisfy the needs of our modern way of life and of our civilization?
–Giacomo Luigi Ciamician, 1912–

Năng lượng là hữu dụng nhất cho chúng ta khi năng lượng được tập trung, có thể vận chuyển, và có thể lưu trữ. Nhiên liệu hóa thạch (than, dầu, khí tự nhiên) đáp ứng tất cả ba yêu cầu đó, mặc dù mỗi loại theo một cách khác nhau.

Hiện nay, như trong hình 5 chỉ ra, bảy nguồn chính của năng lượng sơ cấp (primary energy) – không nên nhầm lẫn với năng lượng cuối cùng sau xử lý (final energy) – được sử dụng trên thế giới là dầu mỏ (32.8%), than đá (27.2%), khí tự nhiên (20.9% , sinh khối (10%), năng lượng hạt nhân (5.8%), thủy điện (2.2%) và nguồn năng lượng tái tạo (0.7%). Continue reading Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 4: Năng lượng dự trữ bên trong Tàu vũ trụ (Phần 1) →

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 3: How Much Energy Goes to Waste? – Chương 3: Bao nhiêu năng lượng bị lãng phí? (Phần 4)

Hãy tiến lên phía trước

Chúng tôi đã mô tả một số ví dụ mà năng lượng đã bị lãng phí trong những cách khác nhau đặc trưng cho nền văn minh hiện đại và cuộc sống bình thường của con người. Tại thời điểm này bạn có thể hỏi làm thế nào cá nhân bạn có thể giúp để đảo ngược quá trình điên rồ này. Lời khuyên để tiết kiệm năng lượng và làm giảm chất thải có thể được tìm thấy ở khắp mọi nơi. Trong số những hoạt động tích cực nhất của các chiến dịch thông tin này cũng chính là các công ty sản xuất dầu mỏ, lo lắng bởi các dự báo năng lượng không quá khích lệ cho việc cung cấp năng lượng sơ cấp trong hai mươi năm tới, nên đã áp dụng chiến lược “phòng bệnh hơn chữa bệnh“.* Continue reading Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 3: Bao nhiêu năng lượng bị lãng phí? (Phần 4) →

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 3: How Much Energy Goes to Waste? – Chương 3: Bao nhiêu năng lượng bị lãng phí? (Phần 3)

Một trường hợp tuyệt vọng – Hệ thống giao thông vận tải

Đi du lịch trên đường cao tốc của Hoa Kỳ đối với người châu Âu là một kinh nghiệm độc đáo: làn đường rộng, mật độ giao thông thấp (ngoại trừ xung quanh vài thành phố lớn), giới hạn tốc độ chặt chẽ và được tôn trọng ở mức cao, đường thẳng vô hạn, và rất ít đường hầm. Có thể lái xe từ bờ biển này đến bờ biển kia trên một phương tiện bốn bánh (four-wheel drive – 4WD) loại xe thể thao (SUV) với một động cơ tiêu thụ xăng 6000 cm³ là một kỳ nghỉ định kỳ như mơ trong tâm trí của nhiều người châu Âu. Vấn đề là những chiếc xe cơ giới cao bồi ở Bắc Mỹ cũng được tìm thấy trên đường phố hẹp thời trung cổ của Ý và các thành phố châu Âu khác. Đây không phải là nơi để theo đuổi giấc mơ Mỹ, nhưng các học viên thường rất tự hào và hạnh phúc khi làm điều đó. Những ví dụ này là một trong những ví dụ rõ ràng nhất về một hệ thống giao thông vận tải đã đạt đến giai đoạn cuối, giai đoạn chao đảo giữa tê liệt và sụp đổ hoàn toàn. Continue reading Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 3: Bao nhiêu năng lượng bị lãng phí? (Phần 3) →

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 3: How Much Energy Goes to Waste? – Chương 3: Bao nhiêu năng lượng bị lãng phí? (Phần 2)

Từ dầu cá voi đến ô nhiễm ánh sáng 

Trong hàng thiên niên kỷ nhịp điệu của cuộc sống hàng ngày của con người được đã được đánh dấu bằng chu kỳ hàng ngày nối tiếp nhau: ánh sáng-bóng tối-ánh sáng. Lúc hoàng hôn, hầu như tất cả các hoạt động của con người được dừng lại vì không có khả năng tiếp tục trong bóng tối. Cho đến cuối thế kỷ 18, việc chiếu sáng một thành phố vào ban đêm phần lớn được giao phó cho những ngọn đuốc đặt ở trước các cửa hàng và quán rượu, và các loại đèn vàng mã của các hình ảnh thần thánh. Tình hình cũng không khác lắm trong thời Trung Cổ, khi các thị trấn làm nhiều bước để ngăn chặn mối những nguy hiểm có thể ẩn nấp trong bóng tối – lúc hoàng hôn, mọi người rút lui vào trong nhà, cổng thành được đóng lại, và lệnh giới nghiêm đã được thiết lập tại chỗ trong suốt thời gian ban đêm. Continue reading Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 3: Bao nhiêu năng lượng bị lãng phí? (Phần 2) →

Powering Planet Earth:
Energy Solutions for the Future

by Nicola Armaroli, Vincenzo Balzani, Nick Serpone

Chapter 3: How Much Energy Goes to Waste? – Chương 3: Bao nhiêu năng lượng bị lãng phí? (Phần 1)

Nhận thức tốt vẫn luôn có đó, nhưng đã bị ẩn đi vì e ngại ý thức thông thường.
Good sense was there, but was hidden for fear of common sense.
–Alessandro Manzoni–

Như chúng ta đã thấy, Nguyên tắc Thứ hai của nhiệt động lực học đặt ra một giới hạn vật lý không thể vượt qua của quá trình chuyển đổi năng lượng hữu ích. Khi năng lượng được sản xuất (hay là chuyển đổi), một phần nhỏ của sản phẩm cuối cùng là ở dạng nhiệt, mà sẽ không bao giờ được sử dụng hoàn toàn. Trong một cách nhìn nhận, lãng phí năng lượng là một trong những định luật của vật lý và hóa học. Continue reading Cung cấp năng lượng cho Trái đất – Chương 3: Bao nhiêu năng lượng bị lãng phí? (Phần 1) →