Chào các bạn,

Chúng ta đối diện thường xuyên với những tình trạng tiêu cực, như xả rác ngoài đường, hay ù lì với đời sống—ai làm gì, chuyện gì xảy ra, thì cũng như là không nghe không thấy không biết. Đối diện với những tình trạng tiêu cực như vậy, ta phải làm gì?

Đây là câu hỏi ta đối diện hằng ngày, nhiều lần trong một ngày. Và dĩ nhiên là ta có những câu trả lời khác nhau, tùy theo từng trường hợp và tùy theo cá tính mỗi người. Tuy nhiên, đối với những người thực hành tư duy tích cực như chúng ta, chúng ta luôn luôn có một nguyên tắc suy tư căn bản trong mọi trường hợp—đó là suy tư cách tích cực nhất. Và trong những vấn đề liên hệ đến đời sống thực tại, “tích cực nhất” có nghĩa là có khả năng cao nhất để giải quyết vấn đề.

Dùng nguyên tắc này làm căn bản, chúng ta sẽ chọn lựa, trong những cách giải quyết vấn đề khác nhau, cách nào ta cho là tích cực nhất. Tức là chúng ta phải biết cách suy nghĩ có hệ thống, nhận ra được tư tưởng nào tiêu cực, tư tưởng nào tích cực hơn, tư tưởng nào tích cực nhất, để có thể lựa chọn giải pháp một cách hiệu quả.

Hãy dùng vấn đề “mọi người hay xả rác ngoài đường” làm thí dụ. Nếu trong thành phố của chúng ta có nhiều người xả rác, chúng ta có những cách giải quyết nào ?

1. Coi như không có chuyện gì xảy ra. Và ta cứ xả rác.
2. Phê phán chỉ trích những người xả rác (là vô trách nhiệm, thiếu ý thức, vô giáo dục 🙂 v.v…), trong khi đó ta vẫn xả rác.
3. Phê phán chỉ trích những người xả rác, và ta không xả rác.
4. Ta không phê phán ai, nhưng chính ta không xả rác.
5. Ta nói về giữ thành phố sạch và đẹp (nhưng không phê phán ai).
6. Ta nói về giữ thành phố sạch và đẹp và ta làm một dự án nào đó để giữ một khu phố khoảng 500m rất sạch và rất đẹp.

Tàm tạm là như vậy, để chúng ta có dịp phân tích. Danh sách trên đây là mình viết theo thứ tự từ tiêu cực nhất đến tích cực nhất. Chúng ta hãy nghiên cứu nó một tí:

Số 1, coi như không có chuyện gì xảy ra và ta cứ xả rác. Điều này thì quá tệ rồi, miễn bàn.

Số 2 thì cũng rất tệ, nhưng số 2 lại rất quan trọng. Tại sao? Tại vì rất nhiều người trong xã hội hành xử theo cách số 2—miệng thì phê phán người khác, tay thì cứ làm như người khác. “Bố bảo con không được hút thuốc. Bố hút. Nhưng hãy nghe những gì bố nói, đừng nhìn những gì bố làm.” Cách số 2 này so với số 1 thì cách nào tiêu cực hơn vậy? Chàng số 1 tồi thì có tồi, nhưng ít ra chàng không dối trá. Chàng thứ 2 thì vừa tồi vừa dối trá (đạo đức giả). Vậy thì ai tiêu cực hơn ai? Xem ra thứ tự 1, 2 của chúng ta có vấn đề rồi.

Số 3, phê phán người xả rác và ta không xả rác. Cách này tiêu cực hay tích cực? Có lẽ nhiều người chúng ta sẽ cho là tích cực, vì mình phê phán những người tiêu cực tức là mình tích cực, hơn nữa mình không làm điều tiêu cực, tức là đã tích cực.

Tuy nhiên, các chuyên gia về tư duy tích cực có thể nói cách này tiêu cực. Tại sao?

“Không xả rác” thì tự nó trung tính. Không làm bậy thì không tiêu cực, nhưng nó không có năng lượng tích cực. Nếu ban chỉ ngồi đó, không nói gì, không làm gì, thì bạn chẳng tạo ra năng lượng gì cả. Không tiêu cực và không tích cực.

“Phê phán người xả rác” thì hành động phê phán này tạo ra năng lượng tiêu cực. Tại sao? Nếu các bạn còn nhớ, trong bài Luật Hấp Dẫn chúng ta đã nói:

Luật hấp dẫn là luật của tư tưởng, mà ngôn ngữ là một phần rất lớn của tư tưởng, cho nên ngôn ngữ rất quan trọng trong luật hấp dẫn. Chúng ta đã nói qua điều này trong bài “Sức mạnh của tư tưởng.” Trong ngôn ngữ của con người, thể phủ định có ảnh hưởng rất yếu trong tâm thức. Ví dụ: “Tôi không yêu ai” thì nhạt như nước ốc. Nó chẳng có nghĩa lý gì hết, nó chỉ có nghĩa là tôi không yêu ai, và không chắc là tôi có ghét ai không. Nghe chán phèo. Hay “tôi không chống anh,” chẳng nghĩa lý gì cả, vậy anh có ủng hộ tôi không?

Vì vậy khi ta nói một câu phủ định “tôi không muốn béo,” tiềm thức của ta không “thấm” cái yếu ớt của chữ “không” phủ định, mà lại thấm cái mạnh mẽ của chữ “béo” xác định. Cho nên tiềm thức cứ hướng ta sống theo hướng “béo.” Vì vậy, các chuyên gia về tư duy tích cực (cũng như các luật sư chuyên về tranh tụng trước tòa) luôn luôn dạy người ta nói và viết ở thể xác định: “Tôi muốn gầy” (không phải là “tôi không muốn béo”), hay “tôi muốn giàu” (không phải là “tôi không muốn nghèo”).

Một số các chuyên gia còn có cách trình bày thế này: Luật hấp dẫn không biết văn phạm , chỉ biết các từ mà thôi. Nếu câu bạn nói mà có chữ “yêu,” không cần biết đó là phủ định hay xác định, thì luật hấp dẫn cứ dẫn ta đi theo hướng “yêu.” Các bạn có nghe các phụ nữ lớn tuổi kể chuyện đời của họ không: “Hồi đó tui ghét ổng gần chết, thấy mặt là wẹo đường khác. Nhất định là không thèm thương. Rốt cuộc cũng lấy ổng.” Tóm lại “tôi yêu anh Tín” hay “tôi không yêu anh Tín,” đối với luật hấp dẫn thì như nhau, và cả hai chỉ có nghĩa là “yêu” và “anh Tín.” Tương tự như vậy, “tôi không thích béo” và “tôi thích béo” đều chỉ có nghĩa là “tôi” và “béo.” Vì vậy, ta luôn luôn phải suy nghĩ (và nói chuyện cũng như viết lách) theo thể xác định. Và dĩ nhiên là chỉ nên dùng các từ tích cực. (Từ tích cực là từ nói đến cái ta muốn, ta thích. Nếu bạn thích gầy, thì “gầy” là từ tích cực và “béo” là từ tiêu cực. Ngược lại nếu bạn thích béo, thì “gầy” lại là từ tiêu cực và “béo” là từ tích cực).”

Nếu ta cứ mạnh miệng phê phán người xả rác, tức là ta cứ lập đi lập lại hai chữ “xả rác, xả rác, xả rác…” thì mọi người sẽ nhập tâm hai chữ này và cứ thế mà xả rác. Theo các chuyên gia tư duy tích cực chủ trương Luật Hấp Dẫn (và mình ở trong trường phái đó), thì phê phán tiêu cực có hậu quả trong tâm thức mọi người cũng như là ủng hộ tiêu cực. Tức là,mắng con “Mày dối trá, cấm dối trá, không được dối trá” thì có cùng hậu quả như “Mày dối trá, cứ dối trá, nên dối trá.”

Số 4, ta không phê phán ai, nhưng ta không xả rác. Nhiều người trong chúng ta có thể nói đây là tích cực rồi, nhưng thông thường thì “không hành động” tự nó không có năng lực gì cả. Nó không tiêu cực, rõ rồi. Nhưng không tiêu cực chưa có nghĩa là tích cực. Không thiếu tiền chưa có nghĩa là có tiền.

Số 5, đây là cách tích cực đầu tiên trong danh sách của ta: Ta không phê phán xả rác, nhưng ta nói đến điều tích cực ngược lại—giữ một thành phố đẹp đẽ sạch sẽ. Đây cũng giống như là dạy con—ta không nói “mày dối trá, cấm dối trá, không được dối trá” tức là nhồi vào đầu hai chữ “dối trá,” mà nói “Con nên thành thật, cần phải thành thật với chính mình, thành thật với mọi người, và thành thật với trời đất”, tức là nhồi vào đầu hai chữ “thành thật.” Nếu ta cứ nói “sạch sẽ đẹp đẽ” thì các từ này sẽ thấm vào tâm thức mọi người và hướng người ta đi đến cung cách “sạch sẽ đẹp đẽ” cho thành phố.

Ngoài việc giáo dục trẻ em, nguyên lý này cũng thể hiện rất rõ trong hệ thống luật pháp và chính trị. Các hệ thống luật pháp và chính trị chú trọng đến khen thưởng thường thành công hơn các hệ thống chú trọng vào trừng phạt.

Số 6, ta nói về giữ thành phố sạch và đẹp, và ta làm một dự án nào đó để giữ một khu phố khoảng 500m rất sạch và rất đẹp. Đây rất rõ là một phương cách rất tích cực, vì ta (1) nói điều tích cực và (2) làm điều tích cực. Điều đáng lưu tâm ở đây là, một hành động nhỏ có năng lực tích cực mạnh bằng cả nghìn lời nói lớn.

Ta có thể viết hàng nghìn bài báo và tung ra hàng triệu truyền đơn về giữ thành phố sạch sẽ, hậu quả cũng không bằng một dự án giữ được một khu phố chỉ 500 m thật sạch thật đẹp. Một toán sinh viên nhỏ có thể thực hiên dự án này rất dễ–chỉ cần bỏ thì giờ đến nói chuyện với các chủ doanh nghiệp trong khu phố và khuyến khích họ làm một dự án cho chính họ. Sự thành công của khu phố này đương nhiên sẽ được nhiều người nói đến, trên báo chí, radio, TV, Internet. Mọi nơi khác thấy khu phố đẹp, thấy việc làm ăn của khu phố tăng lợi tức, sẽ từ từ học theo. Đó là kết quả của năng lượng tích cực của các sinh viên và chủ doanh nghiệp trong dự án.

Mục đích của bài này không phải là đưa ra đề nghị cụ thể cho vấn đề nào hay dự án nào, nhưng là để giúp chúng ta nắm vững được phương cách tư duy tích cực trong cách suy nghĩ và hành động của chính mình, trong giáo dục, trong sinh hoạt xã hội, và trong việc hoạch định chính sách quốc gia. Nhan đề của bài này là “Chống tiêu cực như thể nào ?” Qua phân tích trên, các bạn thấy, ta “chống tiêu cực” bằng cách “không chống tiêu cực” nhưng “làm điều tích cực.” Điều này nghe có vẻ hơi lạ, nhưng thật ra nó là luật tự nhiên của đời sống. Ta chống bóng tối cách nào? Thưa, ta chống bóng tối bằng cách không chống bóng tối (vì chẳng có cách nào để chống bóng tối–nguyền rủa bóng tối chẳng có ích gì), mà bằng cách đưa ánh sáng vào nơi tối tăm.

Tư duy tích cực không phải chỉ nằm trong đầu chúng ta đâu. Nếu ta dạy học, nó trở thành phương cách giáo dục của ta đối với học trò. Nếu ta quản lý quốc gia, nó trở thành chính sách quốc gia mà ta dự phần quyết định.

Chúc các bạn một ngày vui vẻ.

Mến,

Hoành

© Copyright 2009, TDH
http://www.dotchuoinon.com
Licensed for non-commercial use

Chào các bạn,

Có lẽ là người mà ta cư xử nghiêm khắc và khó khăn nhất trên thế giới không phải là con cái hay học trò hay kẻ thù, mà là chính ta. Đôi khi ta làm một lỗi lầm nào đó, ta ân hận, đau đớn, và mang cảm giác tội lỗi rất nhiều năm. Và mặc dù là ta có thể tha lỗi cho ai đó dễ dàng, hình như ta vẫn không thể nào tha lỗi cho chính mình được.

Đôi khi đó là một lỗi lầm lớn, nhưng thường khi đó là chuyện rất nhỏ. Dù vậy ta vẫn không bỏ qua cho ta được. Và những khi như thế chúng ta thường ân hận, đôi khi xỉ vả chính mình, và thường khi mất cả tự tin vào mình.

Trong những biến cố lớn trong đời, ví dụ một tai nạn nào đó mà người thân cùng đi với mình bị chết nhưng mình thoát chết, ta có thể có những câu hỏi quy lỗi về mình như “Bữa đó nếu mình không rủ chị đi chơi thì chị đâu có chết” hoặc “Nếu hôm đó mình phản ứng nhanh một tí thì chị đâu có chết.” Cảm giác phạm tội có thể theo ta suốt đời, và hành động như một mũi gai thường xuyên châm chích trong tim. Rất khó mà vui vẻ và tích cực với một cảm giác như thế trong tâm. Continue reading Tha lỗi chính mình →

Chào các bạn,

Chủ nghĩa nhãn hiệu là labelism, là chủ nghĩa phân loại và đối xử với mỗi người tùy theo nhãn hiệu ta gắn cho họ. Hai từ này, cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt là do mình sáng tạo ra, cho nên các bạn đừng mất công tra tự điển. Nhưng nội dung của các từ này thì có lẽ là mỗi chúng ta đều nhận ra ngay lập tức.

Khi mô tả ai đó, chúng ta có khuynh hướng nói như thế này: “Chị ấy sinh năm 1973, dạy toán tại THPT Nam Định , Công giáo, thanh niên xung phong xuất sắc, 5 tuổi đảng, ly dị, một con trai 7 tuổi, cắt tóc ngắn, thích nhạc cổ điển, thỉnh thoảng ngồi quán cà phê mới mấy tay triết lý và hút thuốc, v.v…” Continue reading Chủ nghĩa nhãn hiệu →

Chào các bạn,

Chúng ta đều biết tư duy tích cực không phải chỉ là một công thức lý luận, như là tam đoạn luận trong luận lý học, mà là một thái độ sống, một thái độ tích cực về chính mình, về con người, về cuộc đời. Nhưng khi học tư duy tích cực thì ta luôn luôn học như là học một công thức suy nghĩ—hãy nhìn nửa ly nước như đầy nửa ly, thay vì cạn nửa ly. Thế thì, phải chăng tư duy tích cực chỉ là một kỹ thuật tâm lý “tự lừa dối mình” (self-deceiving)? Tất cả mọi sự, cứ nhìn với màu hồng, để thấy thế giới màu hồng, thay vì các màu khác?

À, đây là một câu hỏi rất khó trả lời, nếu chúng ta chỉ tin vào, và sống bằng, thế giới ta thấy được bằng mắt, nghe được bằng tai, và sờ được bằng tay. Nếu ta tin rằng ta chỉ là kết quả tình cờ của phối hợp sinh lý giữa bố mẹ, sống mấy mươi năm trên đời, rồi chết, và hết, thì chắc là không thể nào ta có thể tư duy tích cực được trong cuộc đời đầy mọi vấn đề phức tạp nầy.

Theo mình, đó là một tư duy cực kỳ tiêu cực và là nền tảng của mọi hành động tiêu cực trên đời. Trong lịch sử thế giới cận đại, chúng ta có thể kể đến Stalin và Polpot như là hai tên tuổi lớn đi theo trường phái suy tưởng đó—con người chỉ là những con vật dành giật nhau và cần phải được triệt tiêu hay kỹ luật sắt bằng những hình phạt kinh khủng.

Tuy nhiên, khi khảo sát những vị thầy về tư duy tích cực của thế giới—Gandhi, Đạt Lai Lạt Ma, Norman Vincent Peale (ông tổ của khoa học tư duy tích cực), Nelson Mandela—thì ta thấy những người nầy đều có một đời sống tâm linh rất mạnh, và đều nhìn thế giới ta sống như là được xây trên một nền tảng tâm linh vững chắc, dù nền tảng đó là Thượng đế, hay ông Trời, hay “the One”.

Và dĩ nhiên, kinh nghiệm sống của riêng ta đóng vai trò quan trọng hơn tất cả, trong việc tìm hiểu căn bản của tư duy tích cực. Làm thế nào bạn có thể thật sự vui vẻ với một người vừa mới gây tổn thương cho bạn, nến bạn không có lòng tin vào nhân quả (tôi bỏ qua cho anh ta, Trời sẽ bỏ qua cho tôi), hay vào Đồng nhất (anh ta và tôi thực ra cũng chỉ là một trong lẽ Đồng nhất của vũ trụ), hay vào Chúa (Chúa muốn tôi yêu anh ta, dù anh ta nói xấu tôi)? Nếu ta không tin vào điều gì sâu xa hơn thế giới vật lý, thì theo ý mình cách hợp lý luận nhất để phản ứng lại hành vi gây tổn thương của một người là gây tổn thương lại cho hắn.

Tư duy tích cực dạy chúng ta suy tư và hành động sâu xa hơn là ăn miếng trả miếng. Tư duy tích cực đòi hỏi chúng ta tin vào một tương lai sáng sủa, vào một công lý vô hình, vào một lý lẽ tích cực xuyên mọi thế giới hữu hình.

Tôi có thể tích cực và yêu mến anh ta dù là anh ấy đã gây thương tích và thiệt hại cho tôi, bởi vì thượng đế đã sinh ra tất cả chúng ta trong hình ảnh cao đẹp của ngài, và thượng đế muốn tôi yêu tất cả mọi người, kể cả kẻ thù.

Tôi có thể từ bi hỉ xả với tất cả mọi người, kể cả phường trộm cắp, vì họ với tôi có liên hệ chặt chẻ với nhau, vì tất cả chúng ta đều chỉ là những cơn sóng phù du của một đại dương “Sự Thật”, và đại dượng đó cũng chính là “Cái Tâm” nguyên thủy của mỗi người chúng ta và là “bản tính” nguyên thủy của vũ trụ.

Tôi có thể tha thứ và nhân ái với tất cả mọi người, kể cả những người xấu xa gian ác, vì Trời sinh ra tất cả chúng ta với “nhân chi sơ tánh bản thiện”, và nếu tôi tha thứ và nhân ái với người, Trời sẽ tha thứ và nhân ái với tôi.

Mình đã suy nghĩ nhiều năm về vấn đề này, và trong truyền thống giáo dục thế tục (secular education) trên thế giới, chúng ta không muốn nói gì ngoài thế giới vật lý mắt thấy tai nghe. Những điều xa hơn là mắt thấy tai nghe, những điều liên hệ đến kinh nghiệm nội tâm sâu xa không minh chứng được bằng các máy đo khoa học, chúng ta gạt bỏ ra khỏi học đường. Vì vậy, nhiều năm nói về tư duy tích cực, mình cũng muốn tránh, không muốn nói đến chiều kích tâm linh.

Tuy nhiên, kinh nghiệm của chính mình, cũng như các thảo luận mình có với các lãnh đạo kinh tế chính trị của nhiều quốc gia trên thế giới, cho thấy rất rõ là con người chúng ta không thể thực sự tư duy tích cực nếu không đứng trên một nền tảng tâm linh rất vững, để có một lòng tin rất vững vào bản tánh thiện mỹ nguyên thủy của con người, và vào tình yêu bao la của thượng đế hay từ bi hỉ xả của “bản lai diện mục” của con người.

Chúng ta có thể nói láp nháp và viết láp nháp về tư duy tích cực, có thể nghe rất hay và rất xôm tụ. Nhưng khi phải đối diện với những khó khăn, những bất công, những đau khổ, những áp lực quá sức chịu đựng của con người, khi mà ta chỉ là một con thỏ bị đè dưới cả một quả núi Thái Sơn, lúc đó tất cả lý luận và suy tưởng về tư duy tích cực đều không giúp được gì cả. Lúc đó chỉ có một khiêm tốn thật sự và một lòng tin thật sự, để nói, “Lạy chúa, chúa là đấng chăn dắt con, con không hề lo lắng chi”, hay “Nam mô A-di-đà Phật, con ở trong tay người, con không sợ hãi chi.” Nguồn suối tâm linh đó, chính là cội nguồn thật sự của tư duy tích cực, cội nguồn của sức mạnh nội tâm vô địch, có thể cho con người tầm thường của ta làm được những chuyện phi thường.

Ngoài ra, tất cả những kỹ thuật tư duy tích cực không đặt căn bản trên chiều sâu tâm linh, có thể cho ta tích cực được một tí, khá hơn là tiêu cực hoàn toàn, nhưng chỉ đến một mức hời hợt nào đó mà thôi. Khi khổ đau trở thành quá lớn, khi sức chịu đựng của con người đã kiệt, chỉ có suối nguồn tâm linh mới cho ta sức mạnh để mỉm cười bước vào lò lửa, phi thường như người đi trên nước.

Ngay cả trong đời sống thường ngày, chỉ có suối nguồn tâm linh mới cho chúng ta một tư duy tích cực dịu dàng, không vị kỷ, không đặt trên danh lợi, không bao giờ ngừng, thay vì loại “tư duy tích cực” của người háo thắng, háo danh, háo lợi. Loại “tư duy tích cực” vị kỷ này, mới nhìn bên ngoài thì như là tích cực, vì nó làm cho người ta xông xáo có vẻ rất tích cực, nhưng nó đã có mầm hủy diệt từ bên trong, vì vị kỷ thì chỉ có thể tích cực được với một người–tôi–và tiêu cực với tất cả những ai và tất cả những gì cản bánh xe lăn của “tôi.”

Chúc các bạn cuối tuần vui vẻ thoải mái !

Mến,

Hoành

© Copyright 2009, TDH
www.dotchuoinon.com
Licensed for non-commercial use

Vài bài về tư duy tích cực đã đăng:

Nửa ly nước

Sức mạnh của tư tưởng

Xắn tay áo

Lửa trong lòng

Tư duy tích cực là gì ?

Làm sao để nhận chữ “không”

Đam mê tuyệt vời

Tư duy tích cực — “Thuộc về” cuộc đời

Các phản biện chống tư duy tích cực