Category Archives: trà đàm

trà đàm, Văn

Tôi Mơ Làm Cô Giáo

9 Comments

Tôi mơ làm cô giáo
Bởi không có nghề nào được trao và nhận nhiều đến vậy.
Tôi trao em tình người, và nhận ở em tình yêu thương, lòng kính trọng.
Tôi trao em trái tim người thầy nồng ấm, và nhận ở em ánh mắt rực sáng niềm hi vọng.
Tôi trao em tâm huyết một đời, và hân hoan trong niềm vui chiến thắng, ấy là lúc em thành công trên bước đường đời.
Tôi mơ làm cô giáo
Để cùng em bước đi trên con đường trải thẩm đỏ.
Cha mẹ em cầu mong em tròn đầy, thì hà cớ gì tôi lại để em đi trên những con đường gấp khúc.
Tôi mơ làm cô giáo.
Tôi sẽ không đánh giá em bằng những bài kiểm tra, bằng những con điểm mà em đạt được, những kì thi mà em đã vượt qua.
Mà bằng chính ý thức, sự lạc quan, niềm vui sống, những tình cảm âu yếm mà em dành cho mọi người xung quanh và cả thế giới này.
Tôi mơ làm cô giáo.
Ước mơ là của riêng em, thành công hay không cũng là do em quyết định.
Tôi không thể cho em những gì em mơ ước, bởi tôi không có quyền năng, lại càng không thể trao em phép nhiệm màu, bởi tôi không là bà tiên trong truyện cổ tích.
Nhưng tôi có thể thắp sáng ngọn lửa niềm tin trong em.
Và đắp đầy hành trang em bằng tri thức mà tôi có được, và cả tình yêu thương.
Và tôi chỉ sẽ là chiếc cánh quạt rẽ nước mà không là bác thuyền trưởng độc đoán.
Tôi mơ làm cô giáo.

Tình yêu trong tôi sẽ hóa phép lạ để biến mặc cảm của em thành tự tin, biến khó khăn thành nghị lực, biến tuyệt vọng thành ý chí.
Một ánh mắt biết sẻ chia, một đôi tai biết lắng nghe, một trái tim chan chứa yêu thương…
Tôi mơ làm cô giáo.

Võ Thị Thanh Thủy

trà đàm

Giáo dục đại học Mỹ và cơ cấu biên chế

4 Comments

Với hơn 4,000 trường, hệ thống đại học ở Mỹ rất phong phú và đa dạng về chương trình học, lĩnh vực nghiên cứu với các mức độ khác nhau. Ví dụ, cùng là một chương trình học về Kinh tế học (economics), so sánh hai trường ở hai bang của nước Mỹ sẽ cho ra những kết quả như sau: theo xếp hạng của US News and World Reports[1] trường A xếp thứ 50, trong khi trường B xếp thứ 100; chương trình học của trường A là 2 năm, của trường B là 1 năm rưỡi; trường A có nhiều môn thiên về kinh tế lượng và toán trong khi trường B lại có một số môn như kinh tế chính trị, kinh tế môi trường mà trường A không có vv…

Về mặt nghiên cứu và giảng dạy, hệ thống giáo dục đại học và sau đại học (Higher Education) chia làm hai dạng (tạm dịch): đại học nghiên cứu (research university) và đại học giảng dạy (teaching university). Về sở hữu thì chia làm đại học quốc lập (public university) và đại học tư (private university). Cũng chính vì sự phong phú của giáo dục đại học Mỹ mà có rất nhiều các cơ quan xếp hạng các trường đại học theo những tiêu chí khác nhau. Các bảng xếp hạng có uy tín được nhiều người sử dụng như US News and World Reports, hay xếp hạng do các tổ chức chuyên ngành như The Center of Measuring University Performance.

Theo CMUP, các tiêu chí xếp hạng một trường đại  học nghiên cứu hàng đầu bao gồm: tổng số bài nghiên cứu, số tiền nhận tài trợ (endowment), số tiền cấp cho nghiên cứu hàng năm, số lượng giải thưởng của giáo viên trong khoa, số lượng sinh viên tốt nghiệp tiến sĩ vvv…Các trường nghiên cứu hàng đầu theo xếp hạng năm 2008 [2]là Columbia University, MIT, Standford University, Havard University. Điểm đáng chú ý là 7 trường top đầu của bảng xếp hạng này đều là trường đại học tư. Khác với Việt Nam hay các trường ở châu Âu, các trường tư tại Mỹ rất hoạt động hiệu quả và luôn dẫn đầu trong hệ thống giáo dục bậc cao.

Mỹ là một trong số ít các nước áp dụng chế độ biên chế (tenure) trong giáo dục đại học và sau đại học. Thông thường muốn làm giảng viên đại học ở Mỹ thì ứng viên phải có ít nhất bằng tiến sĩ (Doctor of Philosophy). Tùy thuộc trường mà ứng viên được vào làm việc và xét biên chế là trường thiên về nghiên cứu hay giảng dạy mà tiêu chí xét biên chế sẽ khác nhau. Có 3 mức bổ nhiệm cho vị trí giảng viên đại học: Assistant Professor, Associate Professor, và (Full) Professor. Giảng viên mới được gọi là Assistant Professor và kí hợp đồng làm việc với nhà trường trong một vài năm đầu (6-7 năm).

Trong giai đoạn thử việc (probationary period) các giảng viên thường được yêu cầu phải có một số lượng bài nghiên cứu nhất định đăng trên tạp chí chuyên ngành hàng đầu của Mỹ hoặc thế giới, xin được tài trợ từ các tổ chức uy tín, viết sách hoặc là đồng tác giả viết sách, được trao giải thưởng về thành tích nghiên cứu hay giảng dạy xuất sắc, có những đóng góp tích cực trong các công tác xã hội khác (ví dụ, là thành viên quản trị của một tổ chức nào đó trong ngành/lĩnh vực liên quan) vv…  Sau 6 hoặc 7 năm của giai đoạn xét biên chế sẽ có một hội đồng thẩm định các kết quả làm việc của ứng viên. Nếu được chấp nhận biên chế, ứng viên sẽ được gọi là Associate Professor, sau một vài năm nếu tiếp tục có những nghiên cứu đáng kể thì sẽ được bổ nhiệm thành Professor.

Ví dụ, trường Rice University có quy định về biên chế như sau[3]: Assistant Professor được kí hợp đồng 4 năm đầu tiên, và được hội đồng xem xét vào năm thứ 3. Nếu được tiếp tục bổ nhiệm và kí hợp đồng làm việc 4 năm nữa, ứng viên sẽ được phép nghỉ 1 kì học chỉ để tập trung vào nghiên cứu, tìm nguồn tài trợ, hoặc các hoạt động sáng tạo khác, thường là vào năm thứ 4 hoặc thứ 5 trong khi vẫn nhận lương đầy đủ. Nếu sau lần xét đầu tiên vào năm 3 mà ứng viên không đạt yêu cầu thì họ sẽ có 1 năm để đi tìm việc và kết thúc hợp đồng vào năm thứ 4. Tương tự như vậy với hợp đồng lần 2 vào năm thứ 7.

Năm 1: bổ nhiệm chức Asssistant Professor và giao nhiệm vụ

Năm 3: xét lần đầu và bổ nhiệm lần hai hoặc chấm dứt hợp đồng

Năm 5: giai đoạn 2 bắt đầu

Năm 4 hoặc 5: nghỉ phép (cho phép nghỉ một kì để ứng viên tập trung vào nghiên cứu trong khi vẫn nhận lương đầy đủ)

Năm 7 hoặc sớm hơn: xét lần 2

Hết năm 7: thăng chức hoặc chấm dứt hợp đồng (có 1 năm sau đó để ứng viên đi tìm việc).

Lí do áp dụng chính sách biên chế được giải thích là giúp cho các học giả nghiên cứu có được sự tự do trong nghề nghiệp. Các giảng viên đại học hoặc giáo sư đôi khi không dám đi sâu nghiên cứu những ý tưởng mới lạ do bị sức ép từ phía giám hiệu nhà trường để đạt thành tích nghiên cứu, giải thưởng, hay thu hút nhiều sinh viên theo học. Nếu như không có chế độ biên chế, nhiều người sẽ chấp nhận chọn một con đường an toàn hơn là đề xuất những ý tưởng đột phá.

Hơn nữa việc xét biên chế cũng giúp các trường giữ chân người tài, tránh các chi phí tuyển dụng người mới hay cạnh tranh giữa các trường để thu hút giáo viên giỏi từ trường khác.

Các giáo sư lâu năm cũng nhiệt tình giúp đỡ những người mới vào vì không bị lo “mất ghế”.

Ngoài ra sự hấp dẫn của chế độ biên chế cũng là động lực giúp cho các giảng viên trẻ tích cực nghiên cứu và có những công trình xuất sắc trong lĩnh vực của mình.

Một điểm đặc biệt trong hệ thống giáo dục Mỹ không thể không nhắc tới đó là chế độ nghỉ phép (sabbatical leave) dành cho các giáo sư đã có biên chế. Cứ sau mỗi 6 năm giảng dạy toàn thời gian, các giáo sư sẽ được nhà trường cho phép nghỉ 1 năm có lương để hoàn toàn tập trung vào các hoạt động nghiên cứu, xin tài trợ, hoặc đi khảo sát thực địa vv…

Tuy nhiên chế độ biên chế cũng có những hạn chế của nó đó là một số giáo sư sau khi có được biên chế thì không còn hứng thú với nghiên cứu nữa và gần như không có đóng góp gì đáng kể trong lĩnh vực của họ. Để tránh việc này nhiều trường ở Mỹ hiện nay có chính sách cấp biên chế với số lượng có hạn, còn lại là tuyển dụng theo hợp đồng hoặc thời hạn.

Hoàng Khánh Hòa

20.11.2009

[1] http://www.usnews.com/

 

[2] http://mup.asu.edu/research2008.pdf

[3] http://professor.rice.edu/professor/Faculty_Appointments,_Promotions,_Tenure.asp

trà đàm, Văn

Thơ Không Vần

12 Comments

Có ai nói rằng thầy giáo là người làm vườn chăm bón cây đời. Tôi nay đã là người làm vườn, cũng tại ngôi trường Quế Sơn này, tôi không quên cái ngày tôi hãy còn là một thứ trái xanh. Không chỉ là trái, hãy còn là hoa. Không chỉ là hoa, hãy còn là một nụ mầm. Có vui vẻ gì chăng khi tôi nhắc lại cái ngày lũ chúng tôi đói áo đói cơm cố níu ghì con chữ. Cái ngày lũ học trò chúng tôi chung đèn chung sách, chung mộng đẹp, chung quần áo đến trường, chung cả những đặc điểm lẽ ra là phải riêng: Chung hắc lào, ghẻ ngứa, chung cả bệnh phù chân. Ôi cái thời vinh quang và đói khổ. Đói khổ thuộc về chúng tôi. Vinh quang cũng thuộc về chúng tôi. Có nụ mầm xưa chỉ kịp se mình làm chiếc lá xanh, thành chiếc lá vàng, lá rụng. Song cũng có nụ mầm đã kịp cho đời quả ngọt, kịp rụng xuống để mọc lên thành kĩ sư, bác sĩ, công nhân… Và tôi, từ cây đời ấy, nay lại mọc lên thành người làm vườn. Một vụ mùa bội thu của thầy cô.

Tôi nhớ về những người làm vườn năm xưa ấy. Thầy Cao Thiệp, hiệu trưởng, rất hấp dẫn chúng tôi mỗi câu chuyện dưới cờ. Đôi tay tài hoa của thầy Thu dạy toán, nét chữ cứ đều như cấy, và vòng tròn tròn hơn cả com pa. Thầy Thuyết đến lớp và ra lớp làm chuẩn mực cho bác phu trường điểm từng tiếng trống. Thầy Quang dạy văn, và chúng tôi thực sự đã được học văn… Và còn nhiều,nhiều những thầy những cô, trực tiếp hoặc chưa trực tiếp dạy chúng tôi con chữ, song mỗi ánh mắt, mỗi dáng đi cũng là một chấm, một nét vẽ nên cuộc đời chúng tôi hôm nay.

Tôi trở về trường Quế Sơn không vì trôi theo dòng khẩu hiệu “ tiếp tục sự nghiệp trồng người”. Mà tôi đã về, tự nguyện, có thể buồn, có thể vui, mà không thể dửng dưng. Nay đã hai mươi năm rồi tôi sống trong giấc mơ xưa, giấc mơ làm thầy giáo. Mộng đời thật đẹp, mà đời cũng thật gian nan. Có lúc vỗ cánh bay, có lúc đi khập khiễng. Có lúc làm người hào phóng. Cũng có lúc xót xa nhìn ánh mắt vợ con.

Ngày ấy tôi chỉ gặp thầy cô tôi vào những giờ lên lớp, những bữa cơm tập thể của thầy tôi chưa hề biết đến. Chúng tôi tưởng thầy giáo thì khỏi phải ăn. Khu tập thể giáo viên chỉ dành riêng cho những người độc thân, chúng tôi nghĩ thầy giáo thì chẳng cần có vợ. Và tôi đã chiêm ngưỡng ánh hào quang đơn độc và tinh khiết của thầy cô mình như trẻ em thích thú ngắm nhìn các vì sao xa.

Nay tôi đã về lại trường xưa mà khắc khoải làm thầy, nhớ oặn lòng về thầy cô , bè bạn. Thương và nợ những thầy, những cô, những đời thường đã cố hóa thân thành những vì sao xa xcho chúng tôi chiêm ngưỡng. Tôi thực sự hiểu cái giá để được làm thầy. Tôi hiểu, nhà văn thì có quyền chọn cửa để hóa thân- hiện thực hay lãng mạn. Nhà giáo chỉ duy nhất một độc chiêu chân truyền của bổn môn: Làm kiểu người lí tưởng.

Tôi về lại trường xưa làm một người thầy. Giữa bài giảng văn chợt nao nao nhớ về thằng bạn, thằng ấy giờ phiêu bạt phương trời để lại trong lòng tôi câu thơ nhoi nhói:

Cây phượng tương tư nối những hiên trường
Cho bên nớ bên ni cùng tâm sự

Cây phượng già năm xưa vẫn còn đó, khó nhọc với thời gian nhắc tôi nhớ lời thầy tôi thủ thỉ “chỉ cây phượng già hiểu người năm cũ, cứ âm thầm trút nhỏ một mùa thu.”

Tôi lại về trường Quế Sơn gắng gỏi làm thầy, qua đèo Le nhớ mùa sim chín muộn, nhớ con bé miệt mài cắm cúi để lưng đèo còn đọng giọt mồ hôi.

Nhớ ơi là nhớ! Thương ơi là thương!

Cậu học trò năm xưa lại về trên bục giảng. Chập chững làm thầy, khó nhọc làm thầy. Tôi đã dạy các em tôi những điều tôi chưa làm được. Tôi mời các em cùng tôi theo đuổi lí tưởng làm người. Lắm lúc rạng rỡ vui khi có những học trò vượt qua mình mà vươn vai hóa thành Phù Đổng. Thi thoảng buồn khi bạn bè xưa lối hẹn, bỏ cuộc, hoặc đành lòng làm một thứ hoa ôi!

…Rồi sau tôi , còn có cả một thế hệ học trò. Các em sẽ viết tiếp về thầy cô mình ngày ấy. Yêu toán, yêu luôn mái tóc bồng bềnh nghệ sĩ. Yêu văn, cố nhịn ăn để có vóc dáng hao gầy. Yêu lí, yêu cả những ai thật thà gan góc… Còn yêu, sẽ yêu hơn những thầy, những cô đã khiêm nhường hóa thân cho các em có một ngày mai.

Hai mươi năm kỉ niệm, hai mươi năm làm thầy, với tôi, trường lớp đã là một thứ của riêng, vừa muốn phô phang, vừa muốn âm thầm cất giấu. Nói ra và im lặng. Một thứ ngôn ngữ dở dang. Nhưng tôi vẫn chưa đi hết một đời nhà giáo. Hãy để thời gian viết tiếp những dòng xanh về chốn sinh thành. Và những dòng tâm sự của tôi, ước ao sao hãy cứ là tiếng nói của trẻ thơ vừa rời khỏi vòng nôi- bập bẹ khuyết mòn ý tưởng. Song rất mực chân thành. Như một bài thơ không vần. Mùa tặng mình. Tôi khe khẽ xướng ngâm.


Quế Sơn, Nguyễn Tấn Ái.

trà đàm

Một Hành Động Đơn Giản Của Lòng Nhân Ái

3 Comments


Một hành động đơn giản của lòng nhân ái có thể thay đổi trọn cả ngày của một người.
Những gì đã từng là bóng tối, u sầu và buồn thảm, bạn có thể làm chúng trở nên vui vẻ.
Bạn không phải mất nhiều nỗ lực để đem lại một điều gì phi thường đâu.
Tôi phài nói với bạn rằng một từ nhân ái có nhiều sức mạnh, khác xa những điều tầm thường.

Một hành động đơn giản của lòng nhân ái có thể là sự khác biệt giữa những con đường đã đi qua,
Chẳng hạn như, đối với một người gặp khó khăn đang cần sự nâng đỡ ra khỏi vũng lầy sỏi đá..
Nếu bạn có thể cứu một mạng người hay một tâm hồn bằng cách trao tặng tấm lòng cảm thông sâu sắc, tôi biết bạn sẽ làm.
Hoặc bạn có thể dừng lại để nói : ” Bạn có sao không? ” với một tâm hồn đang cần giúp đỡ.

Một hành động đơn giản của lòng nhân ái có thể làm sáng lại một khuôn mặt đau khổ;
Đem ai đó ra khỏi sự tự hủy hoại và ghét bỏ bản thân,
Để họ có thể tìm thấy sự cứu chuộc trong tình yêu và ân sủng của Thiên Chúa.
Nó không nhất thiết là công việc của cả đời bạn, nhưng nó có thể làm cho đời sống của ai đó trở nên đáng giá :
Hãy quay mặt đi với những bất hòa xung đột để đến một nơi mà hy vọng ngập tràn.

Một hành động đơn giản của lòng nhân ái có thể làm cầu nối cho những khác biệt giữa kẻ thù;
Hãy gạt bỏ lòng kiêu hãnh và tham vọng đề trẻ thơ có thể lớn lên với những kỉ niệm mến thương hơn.
Sự khác biệt của chúng ta thì rất nhỏ bé khi những sự giống nhau được gắn kết.
Việc an ủi một đứa trẻ đau ốm là quan trọng nhất, bất kể tín ngưỡng hay bệnh tật.

Một hành động đơn giản của lòng nhân ái có thể làm ngắn lại khoảng cách:
Khi gia đình xào xáo và thốt ra những lời sai quấy
Sự trớ trêu của những khiếm khuyết nơi con người chúng ta có thể giảm đi nhờ lòng nhân ái,
Kết thúc những hành động vô nghĩa tệ hại, và thô bạo theo bản năng.

Hãy nhớ và thêm vào đây : Một Hành Động Đơn Giản Của Lòng Nhân Ái

Dala dịch

A SIMPLE ACT OF KINDNESS


A simple act of kindness can change a person’s whole day.
What was once dark, dismal, and gray, you can make gay.
It doesn’t take much effort to impart something magnificent.
I must tell you that a kind word has much force, far from insignificant.

A simple act of kindness can be the difference between roads traveled,
for instance, to a troubled person needing a lift out of sinking gravel.
If you could save a life or a soul by giving a heartfelt greeting, I know you would.
Or, stop to say: “Are you okay?” to a soul that was needing.

A simple act of kindness can put color back into a grimacing face;
Move someone from self-destruction and self-hate,
So they can find redemption in God’s loving grace.
It need not be your life’s work, but it can give worth to someone else’s life:
Turn away from strife to a place where hope is rife.

A simple act of kindness can bridge the chasm between enemies;
Put aside pride and ambition so children can grow with fonder memories.
Our differences are so minute when likenesses are tallied,
That comforting a sick child is salient, no matter creed or malady.

A simple act of kindness can bring distance short;
When families are vexed and mouths speak of tort.
The irony of our Human frailties can be abated with kindness,
to put an end to senseless acts of depravity, and to visceral violence.

Remember and add to this: A simple Act of Kindness


N Andrew DaCosta

Kỹ năng sống, trà đàm

24 tiếng bạn làm gì?

5 Comments

Mỗi người trong thế giới này đều được trao một thứ tài sản vô giá như nhau: 24 đồng hồ. Nhưng cách mà người đó sử dụng quỹ thời gian giới hạn này thì lại hoàn toàn khác nhau. Kĩ năng quản lý thời gian thực sự quan trọng và khác biệt giữa những con người và phân biệt một người làm việc hiệu quả hay không. Hiệu quả ở đây mình hiểu là bạn làm được những việc có ích, cần thiết cho bạn. Ví dụ cũng là 10 tiếng đồng hồ mà bạn học được 100 từ tiếng Anh là hiệu quả, trong khi ngồi vô máy tính đọc toàn những tin vô bổ chẳng giúp ích gì cho bạn thì gọi là không hiệu quả.

Có thể bạn đã từng thắc mắc, tại sao người đó làm được nhiều việc trong một ngày đến thế, hết đi làm, họp hành liên miên, giải quyết những vấn đề hóc búa, mà vẫn chơi thể thao đều đặn, vẫn viết báo đều tay, vẫn tham gia các hoạt động văn hóa văn nghệ và bao nhiêu là thứ khác.

Ôi còn mình thì. Sáng ngủ dậy loay hoay thế nào mà đã 9 giờ. Ngồi vô máy tính đọc mấy cái email và tin tức đã thấy 11 giờ. Đi ăn trưa quay lại có khi đã 1 giờ chiều. Vội vàng cắp cặp lên trường, tối về nhỏ bạn gọi đi uống café đến 11 giờ khuya. Vậy là hết ngày rồi. Điểm lại là than một câu “Cả ngày hôm nay chẳng làm được việc gì ra hồn”. Đúng thế.

Đôi khi bạn cảm thấy những người làm việc hiệu quả dường như có một bí quyết gì đó chăng mà mình chưa nắm được. Bí quyết đó chính là kĩ năng quản lý thời gian của bạn đấy.

Trước hết, để quản lý thời gian tốt bạn hãy lên danh sách cho mình những việc mà bạn muốn làm (vì nếu bạn chẳng có việc gì để làm, hoặc không muốn làm, thì 24 tiếng thành nhiều quá ). Có nhiều thứ lắm mà bạn cứ nghĩ mình không có đủ thời gian. Bạn cứ lên danh sách đi và sẽ thấy với 24 giờ bạn làm được nhiều thứ lắm.
Ví dụ nhé:

Kế hoạch trong tuần:

1. Đọc xong 1 cuốn sách: nếu chưa có sách, hãy đi mua hoặc mượn ngay cuốn đó để trên bàn học.

2. Trau dồi tiếng Anh: học ở nhà một mình thì hết việc này đến việc kia chồng chéo thành ra cả tháng nay lên kế hoạch mà vẫn chưa được chữ nào cả, vậy thì phải đăng kí một cua tiếng Anh và mua sách ôn ngay.

3. Tham gia một câu lạc bộ Sinh viên của trường: bạn lên hỏi xem có hoạt động gì sắp tới không, ví dụ đăng kí đi dạy trẻ em khuyết tật hay lớp học tình thương tuần 2 buổi.

Vậy là ít nhất bạn đã có cho mình một danh sách các việc cần làm (to-do list). Có danh sách này trong đầu rồi, bước tiếp theo bạn lên một lịch trình làm việc cụ thể sao cho tiết kiệm thời gian nhất. Ví dụ, xem lịch hoạt động câu lạc bộ có bị trùng với lịch học tiếng Anh không, nếu trùng thì thu xếp vào một buổi khác. Xem địa điểm học tiếng Anh có gần chỗ đi dạy kèm không, cách nhau bao nhiêu xa. Giả dụ chiều thứ 4 đi dạy rồi chạy qua trung tâm học luôn có kịp không? Vậy là đỡ phải về nhà loay hoay hết cả buổi tối. Nhỏ bạn có gọi điện thì nhắn “Cuối tuần nhé, tớ phải đi học”. Thế là có lí do chính đáng để từ chối một buổi café tán gẫu chẳng đâu vào đâu.

Rất nhiều giờ trong ngày chúng ta làm việc không hiệu quả là vì có những khoảng thời gian chết mà mình không kiểm soát được như vậy đó. Khi nhiều việc lên rồi, giả dụ bạn vừa làm Chủ tịch câu lạc bộ Sinh viên của trường, vừa đi làm thêm buổi tối, lại học Anh văn cuối tuần. Cùng một lúc có rất nhiều thứ phải giải quyết, vậy thì làm sao đây?

Đặt ưu tiên cho các việc cần làm (tasks) và bố trí chúng xem nên giải quyết vào lúc nào là vừa ít tốn thời gian và chất lượng cao nhất. Ví dụ buổi sáng là lúc bạn tỉnh táo và tập trung nhất, vậy hãy giải quyết những việc quan trong như viết một bức thư trang trọng xin tài trợ cho chương trình sắp tới, hoặc soạn thảo các văn bản, lên chương trình kế hoạch đầu tuần, học một chút tiếng Anh vv…Những việc ít quan trọng hơn như trả lời các email, hay gọi điện thoại, đi lấy giấy tờ vv.. thì để sau giờ trưa khi đầu óc thấy hơi mỏi mỏi rồi.

Đây chỉ là một số ví dụ cụ thể mình viết ra, các bạn có thể tùy nghi áp dụng trong hoàn cảnh của mình. Nhớ là: 1) Đặt mục tiêu, 2) Lên danh sách những việc cần làm, và 3) Lên thứ tự ưu tiên và giải quyết vào lúc thích hợp nhất.

Mỗi ngày trước khi đi ngủ, bạn cố nhớ lại những việc mình đã làm trong ngày và tự đánh giá xem liệu đã hiệu quả chưa, có thể làm tốt hơn mà ít tốn thời gian hơn không, lúc nào là lúc bạn làm việc đó hiệu quả nhất. Như vậy kĩ năng quản lý thời gian của bạn sẽ tốt lên mỗi ngày và giá trị một giờ đồng hồ của bạn cũng sẽ tăng lên nhiều lắm. Đến một lúc nào đó biết đâu như Bill Gates, bạn sẽ không màng nhặt một tờ 100$ vì một giây của bạn đáng giá hơn thế :-).

Chúc các bạn một ngày hiệu quả nhé,

Hoàng Khánh Hòa

Kỹ năng tìm việc, trà đàm

Thiếu Kinh Nghiệm Làm Việc?

3 Comments

Chào các bạn,

Khó khăn nhất của sinh viên mới ra trường là đi tìm việc, vì nơi nào cũng tuyển người có kinh nghiệm, mà mới ra trường thì thường không có kinh nghiệm. Vậy thì làm thế nào để bạn có được kinh nghiệm làm việc trước khi ra trường.

Dĩ nhiên cách mà mọi người thấy được ngay là tìm một công việc bán thời gian để làm trong khi còn đi học. Loại công việc này quan trọng hơn là số lương ít ỏi bạn có từ nó, vì nó cho bạn kinh nghiệm và tăng giá trị CV của bạn. Nhưng nếu bạn không tìm được việc làm tin học nào thì sao?

Có nhiều cách để chúng ta có việc làm, và cách dễ dàng nhất luôn luôn là làm việc không công. Rất nhiều đại học tại nhiều quốc gia có các chương trình cho sinh viên thực tập tại các công ty (“internhip”). Tuỳ theo mỗi công ty, các chương trình này có thể có lương hoặc không lương, nhưng điều chính là các chương trình này cho sinh viên kinh nghiệm và giá trị CV. Nếu trường của bạn không có chương trình này, thì bạn vẫn có thể xin với người quen nào đó, để vào thực tập không công cho công ty của họ.

Tại nhiều đại học, các giáo sư cần phụ tá trong việc nghiên cứu. Nếu bạn xung phong xin làm phụ tá không công cho giáo sư, thường thường là các thầy cô sẽ rất hoan nghênh. Chỉ cần xung phong làm việc vài ba tiến đồng hồ một tuần là bạn đã có thêm được một công việc hấp dẫn để ghi vào CV.

Ngoài kinh nghiệm và giá trị CV, các công việc bán thời gian, dù là có lương hay không lương, đều cho bạn thêm một lợi ích lớn lao khác là mở rông mạng lưới quan hệ, Có thể công ty bạn thực tập sẽ mời bạn ở lại làm việc sau khi ra trường. Hoặc là bạn có thể có liên hệ tốt với các khách hàng cuả công ty nơi bạn thực tập, và các liên hệ tốt đó sẽ giúp bạn tìm việc sau này.

Nói chung là bạn phải tìm cách lao đầu vào thị trường và công việc càng sớm càng tốt, trong khi còn đi học. Trừ khi bạn rất cần tiền, nên chú tâm vào công việc mà không nên quá quan tâm vào việc lương bổng. Lương hay không lương, kinh nghiệm và CV đều có giá trị như nhau. Bạn có thể là “mới ra trường” nhưng vẫn “nhiều kinh nghiệm.” Đó chính là khả năng tìm việc của bạn say này.

Chúc các bạn một ngày vui.

Hoành

Chú thích: Bài này đã đăng trên Báo Lao Động khoảng 3 năm trước.

trà đàm

Phải Quấy Là Đâu?

2 Comments

Một người có người thân chết trôi. Xác dạt vào vườn một người. Người nhặt xác đòi tiền chuộc. Người kia không chịu, bèn lên quan kiện. Quan phán: Mày cứ để đó, xác chết có bán được cho ai. Người nhặt xác thấy lâu, cũng lên quan, quan phán: Mày cứ để đó, nó không mua người thân sao được.

Câu chuyện trên tôi nhặt được trong vườn cổ học.
Đố bạn đọc của Đọt Chuối Non cuộc người kia có mấy xác chết?
Người chết thì đã chết rồi. Nhưng thử hỏi người sống có là sống không?

Luận từ cái đạo làm người, nghĩa tử là nghĩa tận. Việc hỉ có thể buông tuồng. Việc hiếu thì cần nghiêm cẩn. Đang là việc hiếu, dù là của người hay của mình thì nghiêm cẩn mới là lễ. Vậy mà cả khổ chủ lẫn lân gia đều thi nhau tranh cạnh trong cái giá tử thi, buông tuồng quá đỗi. Vậy là không biết giữ lễ. Vậy là thêm hai cái thây sống.

Luận từ đạo làm quan, dù cao đạo mà tự nhận là “ phụ mẫu chi dân” hay đĩ thỏa mà quang quác là đầy tớ nhân dân đi nữa thì cũng phải hiểu cái lẽ cầm cân nảy mực. Có đâu biến hóa phù phép để cho từ một cái thây chết thành hai cái thây sống thế kia? Người kiếm ăn từ bãi tha ma người ấy không cú diều cũng âm hồn quỉ sứ. Vậy là ba cái chết.

Giờ thử luận xem, cái hại đến bực nào.
Tử thi thì chẳng hại được ai. Cùng lắm chỉ dọa dẫm những người yếu bóng vía sợ ma nhát quỉ.
Còn cái âm hồn bất tán trong những cái xác sống không có chất người ấy thực tác hại không biết đâu mà lường. Cái mùi thối của tử thi cùng lắm ba tháng mười ngày, còn cái mùi tanh tử của cái thây sống thì bao giờ mới dứt?
Mà cái xấu thì dễ lây lan, biết chừng đâu nó thành hội thành bè, thành băng thành đảng, có tôn chỉ hẳn hoi, thì cả xã hội không có nguy cơ thành nghĩa địa sao?

Than ôi! Cái sự nào chỉ chuyện xưa, nào chỉ chuyện người.
Có bao giờ ta bạn vì tình mà lơ đi một chuyện quấy?
Có bao giờ ta bạn vì tình mà thông cảm cho cái xấu của một người thân?
Hay vì nể bậc đàn anh, người trưởng thượng mà thủ khẩu như bình?
Hay vì áo cơm mà đành lòng đổi chác?

Tôi đang lôi cái thằng tôi mà phân chất, mà tự kiểm, thật không dám cao giọng luận đời!
Giá mà kiên trì học cách cổ nhân, cứ mỗi một việc xấu lại tự kiểm mình, lại nhích cái nhà mình gần nghĩa địa hơn mười mét. Ba năm sau thấy mình sống giữa nghĩa địa với loài ma quỉ.
Trước khi nguyền rủa đời quỉ quái, hãy tự xem lại mình có đúng là người?

Nguyễn Tấn Ái

trà đàm

Giông Bão Sớm Qua Đi

11 Comments
    Tặng Leo và Minh Tâm


Sẽ có những ngày giông bão, bạn ơi.
Và với mỗi cuộc phong ba
Dường như bạn phải chống đỡ một mình
Nhưng rồi cuồng phong bão tố sớm qua đi
Và khi trời quang đãng, mây xanh thẳm trên cao
Bạn chợt nhận ra một điều
Bạn đang níu tay ai đó
Điều mà bạn không thể nhận ra
Nếu thiếu đi giông bão cuộc đời

Huỳnh Huệ

.

Có Những Ngày Như Thế !

Có những ngày buồn phiền đến đổi bạn thấy nặng nề không muốn ra khỏi giường.

Có những ngày tươi vui bạn mong ước chẳng bao giờ kết thúc.

Bạn luôn có thể làm một việc gì đó tốt đẹp và có giá trị đối với những ngày vui cũng như những ngày buồn .

Một vài người bạn mới gặp nhưng cảm thấy như đã biết người đó từ lâu lắm rồi.

Một số người khác khi gặp họ bạn chỉ muốn tránh xa ngay.

Tất cả những loại người này đều đáng được bạn tôn trọng, quan tâm và đối xử tốt và họ đều có những tặng vật quý giá của riêng mình để trao tặng. Hãy tự nhủ về điều đó.

Sẽ có những lúc bạn cảm thấy mình chẳng làm được việc gì ra hồn, và có những lúc mọi cái bạn chạm tay vào đều thành công. Đừng đi đến cực đoan vắt kiệt sức mình hay buông xuôi để đánh mất cả những chuẩn mực quý giá của bạn.

Bạn sẽ có lúc trải nghiệm những niềm hân hoan tột cùng, và những giây phút buồn chán cực độ.

Bạn sẽ khám phá những miền đất hứa tuyệt vời, và cả những nơi ô trọc kinh hoàng.

Qua tất cả những trải nghiệm ấy, luôn nhớ rằng dẫu bạn gặp điều gì đều không quan trọng nếu so với những gì bạn chọn để làm.

Hãy chọn giải pháp tốt nhất, dẫu có gì xảy ra , và mỗi ngày bạn sẽ thấy mình ” lớn ‘ hơn ngày hôm qua một chút

Huỳnh Huệ dịch

THERE WILL BE SUCH DAYS

There will be days so dreadful that you may regret ever getting out of bed, and there will be days so beautiful that you’ll wish they would never end. You can make something good and valuable out of all of them.

Some people you meet will make you instantly feel that you’ve known them for years.

Others you meet may make you want to get as far away from them as quickly as you can.

All kinds of people are equally worthy of your kindness, respect and consideration, and have their own valuable gifts to offer. Remind yourself often of that.

There will be stretches of time when you’ll feel you can’t get anything right, and there will be periods when everything you touch seems to turn to gold. Don’t allow either extreme to get the best of you or to compromise your precious integrity.

You’ll experience times of boundless joy, and moments of overwhelming frustration.

You’ll discover places of extraordinary beauty, and regions of terrifying ugliness.

Through it all, remember that whatever you may encounter is virtually insignificant when compared with what you choose to do with it.

Always choose the best response, no matter what comes your way, and each day you’ll rise a little higher than you were the day before.

Ralph Marston

trà đàm

Lời nguyện cho trái tim

5 Comments

Chúa ơi,

Mong trái tim của con
trở thành công cụ hiểu biết duy nhất của con
và đôi mắt con đầy ánh sáng.

Mong con mượn được
đôi cánh của thiên thần
để con có thể bay
vượt trên những ồn ào
và hỗn loạn
của thế giới.

Với mỗi phút giây chắp cánh
mong một điều gì đó đẹp đẽ
được mặc khải cho con,
và trở thành một phần
của chính con.

AMEN.
.

Dear God,

May my heart
become my only perceiver
and my eyes be full of light.

May angels’ wings
be lent to me,
that I might fly
above the noise
and turmoil
of the world

With every moment’s flight
may something beautiful
be revealed to me,
and become a part
of who I am.

AMEN

Marianne Williamson
Nguyễn Minh Hiển dịch

Chứng Nhân, trà đàm, Video & PPS, Văn Hóa

Thủy Tiên, Thế Vinh, Richard Fuller – Một cõi đi về

10 Comments

Chào các bạn,

Thủy Tiên, tiếng ca thiết tha của nhạc Trịnh, với căn bệnh làm mất môi, khuôn mặt dị dạng, và tiếng nói ngọng nghịu, đã phải chui vào lu để tập nói.
thuytienthevinh
Thế Vinh chỉ còn một cánh tay nhưng vừa chơi guitar vừa chơi harmonica.

Richard Fuller người Mỹ hát nhạc Trịnh.

Nhìn bộ ba này trình diễn Một Cõi Đi Về của Trịnh Công Sơn, làm sao ta không đem lòng cảm phục?

Thật là những bậc kỳ tài! Thật là những tấm gương tích cực!

Mời các bạn thưởng thức Một Cõi Đi Về.

Sau video là 3 bài báo, về Thủy Tiên, Thế Vinh, và Richard Fuller.

Chúc các bạn một ngày vui.

Cám ơn anh Phan Quang đã giới thiệu.

Hoành
.

.

Ca sĩ khuyết tật Thủy Tiên: Vượt lên định mệnh
03.03.2008

Sau 8 lần phẫu thuật môi, tiếng nói của Thủy Tiên đã trở nên ngọng líu ngọng lô. Ròng rã gần hai năm trời, cái lu đựng nước đã giúp Tiên luyện cách phát âm và tiếng nói của cô trở lại gần như người bình thường. Mỗi lần buồn chán và tuyệt vọng, thay vì phải khóc nức nở, Thủy Tiên giấu mình vào cái lu và hát…
Tôi gặp Thủy Tiên tại cuộc Liên hoan tôn vinh những thanh niên khuyết tật thành đạt, chủ đề “Hoa cuộc sống”, do Trung ương Đoàn tổ chức. Thủy Tiên xuất hiện tại liên hoan không chỉ với tư cách một điển hình tuổi trẻ khuyết tật vượt lên hoàn cảnh, mà còn là một ca sĩ.

Lâu nay, giọng hát của cô đã khá quen thuộc đối với khán giả ở TP HCM qua các chương trình biểu diễn nghệ thuật từ thiện, tại các phòng trà, hội quán và cả trên sóng phát thanh, truyền hình.

Người ta biết cô là một ca sĩ khuyết tật chuyên hát nhạc Trịnh và hát rất hay, nhưng ít người biết, để có được tiếng hát ấy, để có được niềm đam mê được đứng dưới ánh đèn sân khấu hằng đêm, Thủy Tiên đã trải qua một quãng đời đau đớn và tuyệt vọng đến cùng cực…

Là con gái út trong một gia đình có 7 anh em, lên 3 tuổi, cô bé Tô Thị Thanh Thủy Tiên đã mồ côi cha. Người mẹ của 7 đứa con phải còng lưng tất bật tối ngày với từng mớ rau, con cá tại cái chợ cóc nằm trong một góc phố nghèo ở phường 24, quận Bình Thạnh, TP HCM, mới có thể kiếm đủ vài ba ký gạo mỗi ngày để duy trì cuộc sống.

Lên 7 tuổi, Thủy Tiên đã biết giúp mẹ bán hàng mưu sinh. Dù cuộc sống bộn bề vất vả, khó khăn, song cô bé vẫn rất chăm học và học giỏi. Cánh diều tuổi thơ chưa kịp đón gió thì bi kịch cuộc đời đã đổ ập xuống mái đầu non nớt. Thủy Tiên bị mắc một chứng bệnh hiểm nghèo.

Ban đầu bờ môi cô bé xuất hiện những nốt đỏ tấy, ngứa ngáy rất khó chịu. Mọi người tưởng Thủy Tiên bị bệnh nấm, nhưng càng bôi thuốc thì những vết tấy càng lan rộng. Mẹ Thủy Tiên đưa cô bé đến một thầy lang ở khu Lái Thiêu chữa trị. Những nắm thuốc được bào chế từ thảo dược của thầy lang càng làm cho bệnh tật nặng thêm lên.

Năm lên 8 tuổi, căn bệnh của cô bé chuyển sang lở loét. Vành môi xinh xắn như bị một con chuột quái ác gặm nhấm nham nhở, buốt thấu xương. Thủy Tiên đau mà không khóc được, vì càng khóc lại càng đau. Mỗi lần bị cơn đau hành hạ, cô bé chỉ biết dùng một cái khăn ướt đắp lên miệng rồi quằn quại trên giường, lăn trên nền nhà rên la một cách bất lực trong cổ họng.

Hoàn cảnh gia đình khó khăn nên chỉ đến khi đau đớn không chịu được nữa, Thủy Tiên mới được đưa đến bệnh viện. Kết quả xét nghiệm đã làm rụng rời hết thảy mọi người trong gia đình. Cô bé bị mắc bệnh xỉ tổ mả, một chứng bệnh rất hiếm gặp trên thế giới.

Những vết lở loét xung quanh miệng cô bé là dấu hiệu cho thấy bệnh đã diễn biến rất nặng, chuyển sang giai đoạn hoại tử. Để cứu mạng sống của cô bé, không còn cách nào khác phải phẫu thuật cắt bỏ những phần môi đã nhiễm bệnh.

Bờ môi xinh xắn của Thủy Tiên mất dần, mỏng dần, nhưng khi vết khâu vừa lên da non thì vết lở loét lại xuất hiện, lại phải gồng mình chống lại những cơn đau đớn cùng cực để các bác sĩ đưa những đường dao kéo. “Bây giờ nghĩ lại, em vẫn còn rùng mình kinh hãi. Thậm chí chỉ vô tình nhìn thấy dao kéo hoặc tiếng kim loại va vào nhau, em cũng đã nổi hết gai ốc” – cô nói.

Bước vào tuổi thiếu nữ, khi vấn đề nhan sắc được ý thức một cách rõ rệt, Thủy Tiên chỉ biết gục đầu vào tấm khăn để giấu đi những giọt nước mắt mỗi khi phải đối diện với chiếc gương soi.

Nhưng bi kịch hơn cả là tiếng nói của cô đã trở nên ngọng líu ngọng lô, do bờ môi đã bị biến mất gần như hoàn toàn sau 8 lần phẫu thuật. Những cố gắng tái tạo lại vành môi của các bác sĩ cũng chỉ giúp gương mặt cô bé bớt phần dị dạng.

Đã có lúc Thủy Tiên nghĩ đến cái chết để giải thoát, nhưng khi nghĩ về mẹ, cô lại không đành lòng. “Những lúc tuyệt vọng em muốn có một căn phòng đủ rộng và kín đáo, chốt chặt cửa lại để la hét cho vơi nỗi đau đớn và tủi thân, nhưng nhà nghèo, lấy đâu ra một không gian như vậy. Vật dụng duy nhất để em có thể thu mình vào trong đó là cái lu đựng nước loại lớn của mẹ. Em đã ngồi vào đó, cốt để cho tiếng khóc của mình không ai nghe thấy…” – Thủy Tiên nhớ lại.

Những lần gục đầu trong cái lu đựng nước, Thủy Tiên nghe rõ mồn một tiếng khóc của mình vọng bên tai. Và một ý nghĩ lóe lên: Mình có thể luyện giọng nói nhờ cái lu này. Tự mình nói và tự mình kiểm nghiệm giọng nói trực tiếp.

Rất khó khăn và nan giải. Thủy Tiên dồn hết mọi khả năng có thể để phát âm từng từ một, từng âm tiết một. Có ngày tập mỏi cả miệng, đến khi ăn cơm không nhai được nữa.

Có lần cái lu ấy được mẹ đổ đầy nước. Thủy Tiên đành xả bớt đi một nửa để gục đầu vào đó luyện phát âm. Khổ cho người mẹ già, lượng nước trong lu bà phải rất vất vả mới kiếm được giữa mùa khô hạn, giọt nước quý như vàng. Bực mình, bà bắt Thủy Tiên nằm sấp xuống quất cho mấy roi vào mông. Khi hiểu rõ sự tình, con gái đang luyện giọng nói bằng cái lu nước, bà ôm chầm lấy con, nước mắt giàn giụa…

Trung bình mỗi ngày hai lần, mỗi lần hơn một giờ đồng hồ, Thủy Tiên luyện cách phát âm của một người không còn bờ môi trong cái lu ấy. Ròng rã gần hai năm trời, Thủy Tiên đã thành công. Tiếng nói của cô trở lại gần như người bình thường.

Mỗi lần buồn chán và tuyệt vọng, thay vì phải khóc nức nở, Thủy Tiên cất tiếng hát. Cô giấu mình vào cái lu và hát. Hát cho quên đi nỗi đau, hát cho nước mắt chảy vào trong. Hát cũng là cách luyện khả năng phát âm.

Nhà có một chiếc đài cũ kỹ, Thủy Tiên sưu tầm các băng nhạc về bật lên nghe và hát theo. Nhạc Trịnh là thứ Thủy Tiên say mê nhất. Nghe nhạc Trịnh, cô như được sẻ chia nỗi đau, sự tiếp sức của tình yêu cuộc sống. Một năm, hai năm, rồi ba năm… Thủy Tiên thuộc và hát thành thạo hầu hết các sáng tác của Trịnh Công Sơn…

Sự mặc cảm về bản thân khiến Thủy Tiên sống thu mình. Rời trang sách tuổi học trò, trong lúc những người bạn cùng trang lứa, đứa thì vào đại học, đứa vào khu công nghiệp làm công nhân, Thủy Tiên chỉ biết “một cõi đi về” của mình từ nhà cho đến cái chợ cóc mà người mẹ đã còng lưng gánh nỗi ưu tư mấy chục năm rồi.

Thế giới tâm hồn của Thủy Tiên chỉ là cái lu đựng nước, đựng trong đó cả tấn bi kịch tuổi thơ và những lời ca như con chim còn nằm trong vỏ trứng…

Lệ Uyên và Thủy Tiên.

Một ngày nọ, sau khi hát với thế giới của mình, Thủy Tiên bắt gặp một người con gái trạc tuổi mình từ đâu tìm đến. Đó là một thiếu nữ xinh đẹp, vóc dáng như người mẫu. Cô gái giới thiệu tên là Lệ Uyên và muốn được làm quen với Thủy Tiên.

Lệ Uyên có người quen ở gần nhà Thủy Tiên. Khi đến chơi nhà người quen, tình cờ Lệ Uyên nghe được câu chuyện về một người con gái tập hát trong lu nước. Một chút tò mò xen lẫn sự thương cảm, mến phục, Lệ Uyên tìm đến.

Uyên đang làm việc tại một công ty ở Khu chế xuất Tân Thuận, là người rất mê nhạc Trịnh và hát khá hay. Lệ Uyên là thành viên của Hội Những người hát nhạc Trịnh. Tối thứ bảy hàng tuần họ lại tụ tập về Hội quán Nhạc Trịnh tại Khu du lịch Bình Quới, hát cho nhau nghe. Thành viên của hội có cả những nhạc sĩ, ca sĩ nổi tiếng.

Sau mấy lần đến thăm bạn, Lệ Uyên động viên Thủy Tiên hãy can đảm bước ra khỏi sự mặc cảm, hòa nhập với cuộc sống. Số phận nghiệt ngã với mình, nhưng mình không được nghiệt ngã với chính mình. Lệ Uyên đưa Thủy Tiên đến với Hội quán Nhạc Trịnh và động viên Thủy Tiên lên hát.

Lần đầu tiên đứng dưới ánh đèn sân khấu, Thủy Tiên như muốn không gian tối sầm lại, để mọi người đừng nhìn thấy mình, chỉ nghe mình hát mà thôi. Thủy Tiên hát, nước mắt chảy tràn tình khúc. Hát mà như đang kể chuyện đời mình.

Khi lời ca vừa dứt cũng là lúc cô bật khóc nức nở. Cả Hội quán lặng im. Thủy Tiên trở thành hội viên Hội Những người hát nhạc Trịnh bằng ấn tượng như thế.

Tại hội thi hát nhạc Trịnh tổ chức sau đó ít lâu, Thủy Tiên gây bất ngờ lớn khi vượt qua hàng trăm ca sĩ để giành giải nhất. Cô nổi danh từ đó. Những chương trình ca nhạc từ thiện hoặc chương trình dành cho người khuyết tật, người nghèo, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn,… các đạo diễn thường xuyên mời Thủy Tiên tham gia.

Sự góp mặt của cô trên sân khấu và truyền hình, không chỉ mang tiếng hát phục vụ khán giả, mà quan trọng hơn, đó là một bằng chứng sống động về một con người đã chiến thắng nỗi đau, bệnh tật để vươn lên bằng ý chí, nghị lực và trên hết là bằng sự sẻ chia của một tình bạn cao cả và cảm động.

Mỗi lần Thủy Tiên hát, Lệ Uyên đóng vai trò là người phối bè. Họ biểu diễn rất ăn ý trên sân khấu và thân thiết với nhau trong cuộc sống như ruột thịt. Lệ Uyên trở thành nguồn sức mạnh của Thủy Tiên, động viên, tiếp sức cho bạn.

Để giúp Thủy Tiên có cuộc sống ổn định, Lệ Uyên xin cho bạn vào làm việc tại Khu Chế xuất Tân Thuận với công việc kiểm hàng. Ban ngày làm việc, buổi tối họ đi hát ở Hội quán, phòng trà và tập luyện để tham gia các chương trình biểu diễn khi có lời mời.

Thủy Tiên chỉ hát nhạc Trịnh và biểu diễn rất thành công các ca khúc “Một cõi đi về”, “Đừng tuyệt vọng”, “Xin cho tôi tình yêu”, “Diễm xưa”…

Câu chuyện của Thủy Tiên đầy nước mắt, nhưng ngồi với chúng tôi, Thủy Tiên không khóc. Dường như những đớn đau, bi lụy đều đã đi qua, như bóng đêm hun hút phía sau lưng. Cô nói rằng, nếu không có Lệ Uyên, có thể giờ đây thế giới tâm hồn của cô vẫn chỉ là… cái lu đựng nước.

Còn Lệ Uyên thì không nói gì về mình. Trong ánh mắt và suy nghĩ của cô, Thủy Tiên là một người bạn tốt, đã vượt qua những nỗi đau và mặc cảm, tự ti để khẳng định mình.

Nếu như… Vâng! Nếu như không có căn bệnh quái ác ấy, thì Thủy Tiên đẹp lắm. Ánh mắt ấy, vóc dáng ấy, làn da ấy, gương mặt có cái lúm đồng tiền ấy… đủ để trở thành niềm mơ ước khát khao của biết bao chàng trai…

TP Hồ Chí Minh đầu tháng 1/2008

Phan Tùng Sơn

.

Nghệ sĩ khuyết tật Nguyễn Thế Vinh: 1 tay, chơi 2 nhạc cụ!

Thứ tư, 21 Tháng bảy 2004, 05:27 GMT+7 // <![CDATA[//

 

Nghe si khuyet tat Nguyen The Vinh 1 tay choi 2 nhac cu
Tags: Nguyễn Thế Vinh, Trịnh Công Sơn, Khu du lịch Văn Thánh, sự chú ý, nhạc cụ, nghệ sĩ, một tay, cùng lúc, khuyết tật, thời gian, anh, chơi, học, đàn

 

Nha Khoa Lan Anh
// <![CDATA[//

 

Nghe si khuyet tat Nguyen The Vinh 1 tay choi 2 nhac cu
Nguyễn Thế Vinh đang chơi cùng lúc hai nhạc cụ guitar và harmonica Ảnh: H.S.

Trong đêm nhạc “Cõi tình – Trịnh Công Sơn” vừa rồi tại khu du lịch Văn Thánh, có một nghệ sĩ nghiệp dư nhưng lại tạo sự chú ý đặc biệt, đó là Nguyễn Thế Vinh.

Vóc người nhỏ thó, da ngăm đen và bị cụt mất một tay, thế mà anh lại độc diễn cùng lúc hai nhạc cụ guitar và harmonica với sự hòa điệu hết sức độc đáo, làm khán giả vô cùng ngạc nhiên và thán phục…

Tuổi thơ bất hạnh

Quê của Nguyễn Thế Vinh vốn là một vùng đất nghèo ở Bắc Bình, Bình Thuận. Ba Vinh mất trong chiến tranh. Ba năm sau ngày ba mất, mẹ của Vinh cũng buồn khổ mà chết khi anh mới tròn 7 tuổi. Bốn anh em nheo nhóc mồ côi được ông bà ngoại đem về cưu mang.

Sau mỗi buổi học về, Vinh lại dắt đôi bò của hợp tác xã đi chăn để phụ giúp ông bà. Trong một buổi chiều xui rủi, Vinh bị ngã từ trên lưng bò xuống và gãy tay. Nếu như được đưa vào bệnh viện băng bó kịp thời thì chẳng có chuyện gì lớn, đằng này Vinh lại được đưa đến một thầy lang và không biết ông ta chữa trị như thế nào mà sau đó ít hôm cánh tay phải của Vinh bị hoại tử, phải cắt bỏ. Hai chữ “độc thủ” đeo bám đời Vinh từ đó.

Bôn ba tìm kế sinh nhai

Với hai nhạc phẩm Một cõi đi về và Ngụ ngôn mùa đông, anh đã làm ngây ngất những ai có mặt trong đêm nhạc “Cõi tình – Trịnh Công Sơn”. Đây cũng là chương trình lớn đầu tiên anh được tham gia (sau khi trở thành thành viên của hội quán Hội Ngộ chừng hai tháng nay) và ngay lập tức tạo được một tình cảm đặc biệt nơi công chúng yêu nhạc Trịnh.

 

Sau mỗi ca khúc của Vinh, mọi người lại vỗ tay không ngớt và dành cho anh những bó hoa tươi thắm nhất. Có ai đó còn thốt lên rằng: “Lại xuất hiện thêm một “quái kiệt” mới trong làng âm nhạc thành phố!”. Quái kiệt hay không còn phải chờ thời gian thẩm định thêm. Chỉ biết rằng trong giờ phút ấy, ai tinh mắt sẽ nhận thấy những giọt lệ đang lặng lẽ lăn ra từ khóe mắt Vinh.

Anh xúc động tột cùng vì lâu nay anh tập chơi đàn cốt để thỏa mãn đam mê âm nhạc, để gửi gắm tâm sự cuộc đời chứ đâu ngờ lại có thể đem niềm vui đến cho người khác.

Hè năm lên lớp 4, sau khi da thịt đã lành lặn, Vinh bắt đầu tập viết bằng tay trái. Sau một tuần miệt mài và quyết chí tập luyện, Vinh đã viết được tuy hơi chậm hơn trước đây và sẵn sàng cho năm học mới.Thời gian đầu Vinh gặp rất nhiều khó khăn vì phải gò viết bằng tay trái, nhưng với ý chí vượt khó của một cậu bé đầy nghị lực, Vinh vẫn học rất chăm và luôn đạt kết quả cao trong học tập.

Dù còn một tay nhưng Vinh vẫn tiếp tục phụ chăn bò cho gia đình đến hết lớp 7… Thấm thoắt vậy mà cậu bé một tay ấy cũng học hết lớp 12.

Sau khi tốt nghiệp THPT, vì không muốn phụ thuộc gia đình nên Vinh quyết định vào TP.HCM tìm kế sinh nhai. Trong thời gian tá túc “ké” mấy anh sinh viên ở cơ sở D Trường ĐH Kinh tế (sau lưng nhà hát Hòa Bình), được mấy anh khuyến khích, động viên, Vinh quyết định học tiếp và mượn sách vở của các anh để ôn thi.

Năm 1989, Vinh trúng tuyển vào ĐH Kinh tế TP.HCM. Để có tiền ăn học, Vinh đã phải dành dụm số tiền học bổng ít ỏi hằng tháng và làm đủ thứ nghề từ vá xe đạp, dạy kèm cho đến giữ xe chung cư…

Tuy học quản trị kinh doanh nhưng Vinh lại rất mê ngành điện tử. Anh đã học lóm nghề này từ một người bạn và mua sách vở mày mò học thêm. Vậy mà không ngờ chính nghề điện tử này lại gắn bó với anh đến tận bây giờ (hiện anh đang là thợ sửa chữa điện thoại di động và có hẳn một cửa hàng riêng ở Gò Vấp).

Ba năm cho một ngón đàn

“Năm học lớp 6, mặc dù bị cụt một tay nhưng khi thấy người cậu chơi đàn guitar, mình rất mê. Hễ có dịp là mình lấy đàn ra tìm cách đánh thử. Khi thì kẹp phím vào cùi tay cụt để gảy, khi thì gảy thử bằng chân… nhưng tất cả đều thất bại” – Vinh nhớ lại.

Mãi đến ba năm sau Vinh mới nghĩ ra cách để có thể chơi đàn với tay trái duy nhất của mình: dùng ngón trỏ để gảy và các ngón còn lại bấm phím. Thời gian đầu anh chỉ tập bấm từng nốt một, tập một cách mày mò, kiên trì vì chơi đàn như thế rất khó và hầu như chưa thấy ai chơi như vậy bao giờ. Dần dà Vinh cũng đàn được một số bài hát và chừng đó cũng cảm thấy sướng lắm rồi.

Tuy nhiên đàn từng nốt như thế thì chưa thể gọi là đàn nên sau khi vào đại học, Vinh dành dụm tiền đi làm thêm – được 60.000 đồng – và mua một cây đàn guitar mà đến nay anh vẫn còn nhớ ngày mua là 14-6-1990.

Có đàn, Vinh bắt đầu tập bấm hợp âm, từng đêm tỉ mẩn mày mò khổ luyện tập từng hợp âm một. Mỗi hợp âm như thế Vinh phải tập cả tháng trời, khi đã nhuần nhuyễn mới tập tiếp hợp âm khác. Cứ thế anh âm thầm luyện ngón đàn trong ba năm và thành công ngoài mong đợi. Các ngón tay Vinh giờ đây dường như đã độc lập với nhau và anh có thể đàn một cách rất bài bản, chỉ với một bàn tay!

Song song với chơi guitar, Vinh còn chơi tốt harmonica từ khi học lớp 10. Sau này anh nảy ra ý định “sao mình không thử hòa âm harmonica với guitar nhỉ?”. Thế là anh lại lao vào cuộc chơi mới vừa đánh guitar vừa thổi harmonica.

Để hai tiếng đàn và kèn này hòa âm đồng bộ với nhau thì đây lại là một giai đoạn tập luyện kỳ công nữa của Vinh. Cuối cùng, với lòng kiên trì và quyết tâm, Nguyễn Thế Vinh đã chơi được cùng lúc hai nhạc cụ, với một sự kết hợp tuyệt vời mà nhiều người không hiểu tại sao anh có thể làm được.

HỒNG SƠN

.

Thứ Hai, 06/10/2008, 14:00

Khi Richard Fuller hát nhạc Trịnh

TP- Năm 1969, Richard làm việc cho một tổ chức tình nguyện quốc tế và có dịp đến VN, bắt đầu đồng cảm với những ca khúc của Trịnh Công Sơn.

Richard Fuller hát nhạc Trịnh tại phòng trà ATB

Từ đó ông thường xuyên có những chuyến đi – về giữa Mỹ và Việt Nam, năm 1993 trở lại VN trong thời bình Richard được gặp Trịnh Công Sơn, họ đã cùng nhau hát trong một số chương trình đặc biệt.

Và khi thăm lại quê hương của Trịnh Công Sơn vào năm 2001, Richard không còn được gặp ông nữa vì nhạc sĩ đã qua đời.

Bước lên sân khấu phòng trà ATB tối 3-4/9 vừa hát, Richard vừa giới thiệu nghệ sĩ khác một cách hồn nhiên, ngộ nghĩnh khiến khán giả bật cười: Xin giới thiệu một “kẻ thù” sẽ lên biểu diễn (ám chỉ các ca sĩ cạnh tranh với nhau trên sân khấu!), đó là Thế Vinh.

Tôi gặp Vinh và thích tài năng của anh, từ đó chúng tôi hát chung với nhau. Nghệ sĩ Thế Vinh đàn cho Richard hát Diễm xưa đong đầy cảm xúc. Không chỉ hát Dậy mà đi (Tôn Thất Lập), Người con gái Việt Nam da vàng (Trịnh Công Sơn), Không (Nguyễn Ánh 9)… mà Richard còn chiều lòng khán giả, hát ca khúc ngoại như Quantalamera, nghệ sĩ Thế Vinh hóm hỉnh: “Anh Phú Phong Trần nhớ tiếng Việt rất tốt, nhưng nghe anh hát tiếng Anh mà tôi cứ sợ anh quên.

Vừa rồi anh hát rất tốt chứng tỏ trình độ tiếng Anh đang khá lên rất nhiều!”. Khán giả cười ồ còn Richard thì vừa cười vừa lắc đầu: “Bó tay! Đấy, quý vị đã hiểu vì sao tôi gọi anh ấy là… kẻ thù!”.

Bà chủ phòng trà ATB Ánh Tuyết nhận xét về ca sĩ đặc biệt này: “Nghe Richard hát bằng tiếng Việt, cách rung động làn hơi rất chân thành và chứa chất nhiều day dứt mà dường như chính anh đã chứng kiến, đã thấu hiểu. Nhiều lần tiếp xúc với anh, tôi biết anh rất yêu VN.

Mấy tháng trước tôi cùng anh ra dự Festival Huế 2008, trước khi tới Huế, anh nằng nặc bảo tôi rằng anh phải ra Nha Trang thăm bà con. Tôi ngạc nhiên bởi anh làm gì có bà con ở Nha Trang mà thăm nom, anh cười: tôi có nhiều bà con ở Nha Trang chứ, đó là những người VN…”.

Yêu đời hơn, yêu người hơn, đó là điều đọng lại sau khi nghe một người nước ngoài yêu VN như Richard Fuller cất giọng hát.

Lâm Văn

Teen talk, trà đàm

Khoảnh khắc nào thơ dại bỏ ta đi

4 Comments

 

Khoảnh khắc nào thơ dại bỏ ta đi

    Em sẽ tặng anh một mảnh đời mình
    Nơi chính em cũng chưa từng bước tới…

      J.L. BORGES

Khi xem xong bộ phim Juno (*), mấy cô cháu của tôi hỉ hả khen kết thúc phim thật có hậu, thật nhân bản. Riêng bà chị tôi ngồi trầm ngâm giữa đám con gái. Bộ phim đúng là rất vui nhộn, thực tế một cách hài hước, khiến các bậc cha mẹ phải suy nghĩ về cách ứng xử của mình khi con cái…lỡ lầm. Nhưng sự mãn nguyện của các cô gái với kết thúc phim đã khiến chị băn khoăn như tôi đang thấy trước mắt..

Trong phim, Juno và cậu bạn trai của cô – người mẹ và người cha bất đắc dĩ – sau những ngày tháng quay cuồng đã trở lại con đường của mình…và tiếp tục cuộc đời còn rộng mở của họ. Đứa trẻ được ra đời, lớn lên dưới sự yêu thương của một người mẹ khác, và có thể nó sẽ hạnh phúc. Và Juno sẽ không phải mang gánh nặng của sự ăn năn như nhiều cô gái khác.

Cháu gái tôi nhắc lại một mẩu tin trên báo, rằng vào ngày 1-10 vừa qua, có hơn 3.000 người đã đến chùa Từ Quang ở Sài Gòn để cầu siêu sám hối vì trót phá bỏ hoặc không thể giữ được sự sống cho hơn 5.000 thai nhi. Cô nói: “Trong số đó hẳn có nhiều người ước mình từng chọn lựa (và được chọn lựa) như Juno.”

Chị tôi lặng im một hồi lâu rồi thốt lên rằng, bộ phim đã bỏ qua một điều rất quan trọng, vô cùng quan trọng. Đó là những vết thương lòng.

dancingcat
Juno và bạn trai – dù muốn hay không, dù nhớ hay quên thì họ cũng đã là một người mẹ, và một người cha. Với cô bé và cậu bé, cuộc sống vẫn tiếp diễn. Nhưng chắc rằng, Juno đã mang trong tim mình một vết thương lòng. Cô có thể quên nó đi trong một đoạn đời còn trẻ và vô tư lự, nhưng khá chắc chắn là nó sẽ tấy lên khi cô đã là một người mẹ thực sự, và có những đứa con khác. Và một khi vết thương ấy rỉ máu trở lại, nó không bao giờ lành nữa.

Hãy hỏi những người mẹ. Họ sẽ nói có một đứa con ngoài ý muốn và để cho nó rời khỏi mình theo bất cứ cách nào đều là một vết thương lòng. Những vết thương lòng của ký ức, đôi khi chúng chỉ là một vết sẹo nhỏ, nhạt nhoà, nhưng thật lạ lùng, chúng luôn có khả năng ngăn cản ta cảm nhận niềm hạnh phúc của thực tại mà ta đáng được hưởng. Giống như bạn đang ăn một chén cơm gạo mới thơm ngon và cắn phải một hạt sạn nhỏ. Cảm giác của hai hàm răng khi cắn vỡ hạt sạn sẽ xoá đi cảm giác ngon miệng trước đó, và sau đó. Thậm chí, đôi khi, ta nhớ cái cảm giác rạn vỡ đó suốt cả đời.

Chúng ta vẫn đọc trên các diễn đàn, và báo chí, những tranh luận chưa bao giờ ngừng nghỉ về việc trao gửi thân xác trước hay sau hôn nhân. Chúng ta đôi khi, cười như mếu trước những khoảng cách xa lắc giữa các bài học đạo đức và dòng chảy thực tế của cuộc sống.

Khi nào là sớm, khi nào thì muộn? Nếu bạn muốn nghe, thì tôi sẽ nói cho bạn nghe điều tôi thực sự nghĩ. Đó là, “khi nào” không quan trọng bằng “với ai”. Đây không phải là một bài học đạo đức, mà là điều xảy ra trong thực tế, hôm qua, hôm nay và rất lâu sau nữa. Với ai, đó là vấn đề.

Có rất nhiều người tôi biết đã và đang cảm thấy hối hận cả đời, không phải vì sau hay trước, mà vì trao thân gửi phận không đúng người. Nghĩa là nếu đã nhầm người thì trước hay sau đám cưới đều khốn khổ như nhau. Khi hai mươi hay khi ba mươi tuổi đều xót xa như nhau. Với góc nhìn từ người ngoài, trao nhầm trước khi cưới thì đáng chê trách hơn. Nhưng với chính cuộc đời bạn, đôi khi, trao nhầm sau khi cưới còn tệ hơn nhiều. Nếu chỉ không đúng thời điểm, có thể người ta sẽ nuối tiếc. Nhưng không hối tiếc. Trái lại, nếu không đúng người, thì ở bất cứ thời điểm nào, người ta cũng sẽ hối tiếc.

Vậy thì, khi nào là đúng thời điểm? Khoảnh khắc nào là hoàn hảo để ta xa lìa thơ dại? Phải chăng chỉ có một đáp án đúng duy nhất: đêm tân hôn? Phải chăng trước luôn là sai lầm, và sau luôn là tối thượng?

Có người nghĩ rằng chỉ cần bước qua khỏi “tuổi trẻ em” và có đủ hiểu biết để ngăn ngừa một đứa trẻ sinh ra ngoài ý muốn nghĩa là đã sẵn sàng để tiến đến nơi đó – bờ cấm, ranh giới mà ta phải vĩnh biệt thơ ngây. Nơi ta rũ bỏ mọi lớp áo khoác ngoài, cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Nơi ta tiến đến trước mặt người ấy chỉ với bản thể của ta, chỉ ta, trọn vẹn ta, ngoài ra không gì khác… Nhưng không phải vậy. Sẵn sàng, là khi ta có đủ hiểu biết, tin cậy, và tôn trọng để ngăn ngừa những vết thương lòng.
Ness_x_Paula
Khoảnh khắc ấy sẽ tuyệt diệu nếu có sự yêu thương và trân trọng với đối phương, và với chính bản thân mình. Hoặc tối thiểu, là sự tôn trọng. Đôi khi sự tôn trọng còn quan trọng hơn cả tình yêu. Bởi nếu có tình yêu mà thiếu sự tôn trọng, thì vẫn không đủ. Nếu có đủ sự tôn trọng và nhận đủ sự tôn trọng, bạn sẽ biết, và sẽ có nhu cầu học biết cách khiến việc đó trở nên tuyệt diệu. Ngược lại, nếu thiếu sự tôn trọng, đó sẽ chỉ là một trò chơi hay một hình phạt, hay một trải nghiệm của sự đổi chác, lừa dối, ép buộc, chiếm đoạt, phục tùng, chịu đựng, sợ hãi, xem thường, chán ghét…Và sẽ có ai đó tổn thương.

Người ta nói nhiều về cảm xúc, về ngừa thai, về khoái cảm, nhưng người ta đôi khi quên nói điều này: khoảnh khắc đó là khi ta dễ bị tổn thương. Khi không còn gì giấu giếm, cũng có nghĩa là không còn gì để tự bảo vệ. Khi ta bộc lộ mình rõ nhất, thật nhất, trần trụi nhất, ấy là khi ta trở nên hoàn toàn dễ bị tổn thương. Điều đó đúng cho cả nam và nữ.

Khi ta sẵn sàng ở vào trạng thái dễ bị tổn thương với ai đó, là bởi ta tin vào mối quan hệ sâu đậm. Khi ta trút hết lòng mình, cũng như khi ta trút hết xiêm y vậy, là bởi ta tin.

Tuổi thơ ngây mãi mãi là thiên đường của đời người. Nếu quyết định lìa xa nó vào bất cứ thời khắc nào đi nữa, hãy chắc chắn rằng bạn lìa xa nó để đến một thiên đường khác, chứ không phải là địa ngục. Và hãy chắc rằng mình chọn đúng người bạn đồng hành. Nếu có bất cứ gợn suy nghĩ nào rằng bạn chưa sẵn sàng, rằng bạn chưa đủ tôn trọng, hay chưa nhận đủ sự tôn trọng. Rằng bạn chưa đủ tin cậy, và chưa được tin cậy đủ thì hãy dừng lại. Hãy chầm chậm thôi, không phải để đợi đúng lúc, mà đợi để biết chắc rằng ta gặp đúng người.

Khi còn nhỏ, ta thường mong mình sớm trở thành người lớn, ta muốn bước ngay vào thế giới mênh mông đó, cùng với những quyền vô hạn định. Nhưng, sự thật đắng cay mà chúng ta phải đối mặt là gì? Không ai có thể cưỡng lại thời gian. Thế cho nên cái khoảnh khắc ta sẽ phải / được thành người lớn ấy – khoảnh khắc ta trở thành một người đàn ông, hay một phụ nữ thực sự – trước sau gì nó cũng đến. Và cùng với nó, là bình yên và sóng gió, hạnh phúc và đắng cay, niềm khoái cảm ngắn ngủi và vết thương lòng dai dẳng, những gì ta kỳ vọng và cả những gì ta không hề chờ đợi…đều hứa hẹn sẽ đến theo.

Ngược lại, những tháng ngày thơ dại xa xưa sẽ bỏ ta đi mãi mãi. Vô phương níu kéo.

Phạm Lữ Ân

(*)”Juno là phim hài dành cho tuổi teen, đoạt giải OscarKịch bản gốc hay nhất năm 2008. Juno, một cô học sinh 16 tuổi, bỗng phát hiện mình đã có thai được hai tháng.Thay vì đi phá thai, Juno lại có một quyết định là sẽ sinh con và kiếm một gia đình hiếm muộn nào đó nhận nuôi.”


 


March 2009
Image © CLGraphics
All graphics © Fergygrrl Designs


Site Meter

trà đàm

Cho Hôm Nay

20 Comments

today
Ngày hôm nay tôi sẽ hạnh phúc
Tôi sẽ loại bỏ khỏi nhật ký đời tôi
hai ngày: hôm qua và ngày mai
Ngày hôm qua là để học
Và ngày mai là kết quả
Của những gì tôi làm được hôm nay

Hôm nay tôi sẽ đối mặt cuộc đời với sự xác tín rằng
Hôm nay sẽ không bao giờ trở lại
Hôm nay là cơ hội cuối cùng
Tôi phải sống thật mê say,
Vì không ai có thể đảm bảo với tôi
Rằng tôi sẽ nhìn thấy ánh dương của ngày mai

Hôm nay tôi sẽ thật can đảm
Không để cơ hội nào vụt khỏi tay tôi
Chọn lựa duy nhất của tôi là thành công
defy all obstacles
Hôm nay tôi sẽ đầu tư
Tài sản quý giá nhất của tôi là thời gian
Vào công việc thiêng liêng nhất:

Đời tôi

Tôi sẽ nhiệt tâm dành từng phút
biến hôm nay
thành một ngày khác biệt và độc đáo trong đời
Hôm nay tôi sẽ thách đố mọi chướng ngại
xuất hiện trên đường tôi đi
Vững tin rằng tôi sẽ thành công

Hôm nay tôi sẽ đối kháng với sự tiêu cực
Và sẽ chinh phục thế giới bằng một nụ cười

Bằng thái độ tích cực
Luôn mong mọi điều tốt lành nhất

Hôm nay tôi sẽ làm cho mỗi việc thông thường
được thể hiện tuyệt vời
Footprint
Hôm nay tôi sẽ sống với nhân sinh quan tích cực và hiểu biết
Hiểu biết thực tại

Và nhìn những ánh sao
Để tạo ra tương lai của tôi

Hôm nay tôi sẽ dành thời gian vui sướng
Và sẽ lưu dấu chân mình và sự hiện diện
của mình trong trái tim ai

Hôm nay tôi mời bạn bắt đầu một mùa mới
Mùa của ước mơ
Rằng chúng ta đều có thể làm mọi điều
Và hoàn thành nó
Bằng niềm vui và phẩm giá.
heart flower
Hãy tận hưởng một ngày đẹp
Và một ngày mai tốt đẹp hơn.
Bằng tình yêu

Huỳnh Huệ dịch

JUST FOR TODAY

– Just for today I will be happy –

Today I will delete from my diary
two days: yesterday and tomorrow
Yesterday was to learn
and tomorrow will be the consequence
of what I can do today.

Today I will face life
with the conviction that this day
will not ever return.
saying_yes_to_life
Today is the last opportunity
I have to live intensely,
as no one can assure me
that I will see tomorrow’s sunrise.

Today I will be brave enough
not to let any opportunity pass me by,
my only alternative is to succeed.

Today I will invest
my most valuable resource:my time,
in the most transcendental work:
my life;

I will spend each minute
passionately to make
of today a different
and unique day in my life.

Today I will defy every obstacle
that appears on my way trusting
I will succeed.

Today I will resist
pessimism and will conquer the world with a smile,
with the positive attitude
of expecting always the best.

Today I will make of every ordinary task
a sublime expression,

Today I will have my feet on the ground
understanding reality
and the stars’ gaze
to invent my future.
dream_big
Today I will take the time to be happy
and will leave my footprints and my
presence in the hearts of others.

Today, I invite you to begin a new season
where we can dream
that everything we undertake is possible
and we fulfill it,
with joy and dignity.

Have a good day and
a better one tomorrow!
With Love

Teen talk, trà đàm

The way the brave live

3 Comments

Chien’s sickbed lay next to my granny’s in hospital. So, it chanced that we two were acquainted with each other. Chien got infected with Agent Orange from his granddad, who had fought at the southern battle fields at the time when series of the large and thick forests had been shedding their leaves suddenly because of the herbicide.
Bệnh
Chien’s grandparents and parents were extremely happy when he was normally born and grew up healthily. But one morning when he was in 7th grade, everything began to turn bad. Chien had unexplainable actions, “gnawed” everything on his table such as pencil, ruler, book and notebook, and babbled gibberish constantly … His classmates thought Chien only joked, but all of them were panicked when he passed out! After regaining conciousness, Chien couldn’t remember what’d just happened.
trung thu
During the next 2 years, that matter repeated more and more regularly and sometimes he became unconscious for 2 days. Chien was diagnosed to have Leukemia and his memory was being gradually destroyed in a mysterious way. There was much possibility that Chien would have amnesia.

The image I had of Chien wa that he was a genial, patient and staunch friend. A little while later, my granny was discharged from hospital, and I had no chance to see Chien anymore.

Till last Tuesday, when doing charity at an orphanage dedicated for kids with inborn malformations and HIV, I was surprised to catch a sight of a boy who looked like Chien. But it was Thang, Chien’s younger brother. Thang told me about his brother’s last days. After leaving hospital, although too weak, Chien still convinced his family to allow him to be here in the orphanage, to teach these unlucky kids. “And he had the last happy days here!”, uttered Thang.

I believe that living meaningfully and happily is always the way the brave live!

Quan Jun translated

.

CÁCH NHỮNG NGƯỜI DŨNG CẢM SỐNG
cac em HIV
Giường của Chiến ngay cạnh giường của bà tôi trong bệnh viện. Tình cờ thế mà hai đứa quen nhau. Cậu ấy bị nhiễm chất độc màu da cam từ ông nội, ông chiến đấu ở chiến trường miền Nam vào đúng thời điểm hàng loạt cánh rừng đại ngàn bỗng trút sạch lá vì chất diệt cỏ.

Ông bà, bố mẹ của Chiến đã vui mừng khôn xiết khi bạn chào đời, lớn lên khoẻ mạnh. Nhưng vào một buổi sáng của năm lớp 7, mọi chuyện bắt đầu xấu đi. Chiến có những hành động khó hiểu. “gặm” mọi thứ trên bàn: bút chì, thước kẻ, sách vở, nói năng lảm nhảm…Bạn bè cùng lớp cứ nghĩ là Chiến đùa, nhưng rồi tất cả đều hoảng hốt khi Chiến ngất xỉu! Khi tỉnh dậy, Chiến không nhớ chuyện gì vừa xảy ra.

Suốt 2 năm trời, chuyện ấy cứ lặp đi lặp lại ngày càng thường xuyên hơn, có lần Chiến bất tỉnh tới hai ngày. Chiến được chuẩn đoán là mắc bệnh máu trắng, và những ký ức của bạn đang dần bị huỷ hoại một cách bí ẩn, nhiều khả năng Chiến sẽ bị mất trí nhớ…

Những hình ảnh tôi giữ về Chiến là một cậu bạn vui tính, nhẫn nại, kiên cường. Ít lâu sau, bà tôi xuất viện, tôi không có dịp gặp lại Chiến nữa.

Mãi cho đến thứ 3 tuần trước, khi đi từ thiện tại một mái ấm chuyên chăm sóc các em nhỏ bị dị tật bẩm sinh và nhiễm HIV, tôi bất ngờ thoáng thấy một cậu bạn rất giống Chiến. Nhưng đó là Thắng, em của Chiến.Thắng đã kể cho tôi những ngày sống cuối cùng của anh trai mình. Sau khi ra viện, dù yếu lắm, nhưng Chiến vẫn thuyết phục được mọi người trong nhà cho cậu ấy được tới đây, để dạy học cho các em nhỏ thiếu may mắn. “Và anh ấy đã có những ngày cuối cùng rất hạnh phúc ở đây!” – Thắng kể.

Tôi tin rằng sống đầy ý nghĩa và hạnh phúc luôn là cách mà những người dũng cảm sống!

Đức Huy, Hoahoctro Newspaper

trà đàm, Triết lý Việt, Văn Hóa

Triết lý Việt – Phù Đổng Thiên Vương

10 Comments
    Đã đăng trên Hoa Thịnh Đốn Việt Báo, số 31, ngày 25 tháng 11 năm 1985

I. Chính truyện

Đời Hùng Vương thứ ba, thiên hạ thái bình, dân vật đầy đủ. Ân vương (ở Trung Quốc) lấy sự thiếu lễ triều cống, giả đi tuần thú để xâm chiếm nước ta.

Hùng Vương nghe được mới triệu quần thần hỏi về kế hoạch đánh hay giữ. Có nhà phương sĩ dâng lời nói rằng:

– Không gì bằng cầu Long Quân để nhờ âm phù.

Hùng Vương nghe theo mới đắp đàn trai giới, đặt vàng bạc lụa là ở trên bàn, đốt hương cầu tế ba ngày thì cảm sấm mưa, thoắt thầy một ông già cao hơn sáu thước, mặt vuông, bụng lớn, râu mày bạc phơ, ngồi ở ngã ba mà nói cười ca múa; người ta trông thấy, ngờ là người phi thường mới tâu với vua. Vua thân hành ra bái yết, rước vào trong đàn; ông già không ăn uống, không nói năng gì cả.
PDTV1
Hùng Vương bước đến nói rằng:

– Này binh nhà Ân sắp sang đánh, hơn thua ra sao, nếu có kiến thức gì xin bày cáo cho.

Ộng già giây lát mở thẻ ra bói, thưa với vua rằng:

– Sau ba năm giặc mới qua đánh.

Vua lại hỏi kế hoạch để đánh giặc, ông già đáp rằng:

– Nếu có giặc đến thì phải nghiêm chỉnh khí giới, tinh luyện sĩ tốt để cho nước có uy thế, rồi tìm khắp thiên hạ có ai dẹp được giặc thì phong cho tước ấp, hễ được người ấy thì dẹp được giặc ngay.

Nói đoạn, bay lên không mà đi, mới biết đó là Long Quân.

Vừa đúng ba năm, biên binh cáo cấp có quân Ân sang. Hùng Vương y theo lời nói của lão nhân, sai sứ đi khắp thiên hạ để tìm người dẹp giặc.

Sứ giả đến làng Phù Đổng, quận Vũ Ninh, trong làng có một ông nhà giàu đã hơn 60 tuổi mới sinh được một người con trai ba tuổi không biết nói, chỉ nằm ngữa không ngồi dậy được. Bà mẹ nghe sứ giả đến, nói bỡn với con rằng:

– Sinh được thằng này thì chỉ biết ăn uống chớ không biết đánh giặc để lĩnh thưởng của triều đình mà đền ơn bú mớm.

Đứa trẻ nghe mẹ, thình lình nói lên rằng:

– Mẹ hãy gọi sứ giả vào đây, con hỏi thử xem là việc gì.

Bà mẹ cả kinh, mừng rỡ báo với xóm làng:

– Con tôi đã biết nói.

Xóm giềng cũng lấy làm lạ mới rước sứ giả về nhà.

Sứ giả hỏi rằng:

– Mầy là đứa trẻ mới biết nói mà bảo kêu ta đến làm gì?

Đứa trẻ mới ngồi dậy bảo Sứ giả rằng:

– Lập tức về tâu với vua đúc cho ta một con ngựa sắt cao mười tám thước, một gươm sắt dài bảy thước, một cái nón sắt, trẻ này cỡi ngựa, đội nón đi đánh giặc cho, giặc sẽ phải tan tành, nhà vua việc gì mà lo.

Sứ giả chạy về trình cáo với vua. Vua mừng bảo rằng:

– Thế thì ta không lo gì vậy.

Quần thần đều tâu:

– Một người đánh giặc làm sao phá nổi?

Vua nói:
PD1
– Đó là Long Quân giúp ta, lời lão nhân đã nói trước không phải là lời nói không, các ngươi không nên ngờ.
Rồi sai người tìm sắt cho được năm mươi cân luyện thành ngựa sắt, gươm sắt và nón sắt; Sứ giả đem tất cả đến; bà mẹ thấy thế cả kinh, sợ họa đến cho mình, lo sợ hỏi con.

Đứa trẻ cả cười nói rằng:

– Mẹ đem cơm thật nhiều cho con ăn, con đi đánh giặc, mẹ đừng lo sợ.

Rồi đứa trẻ lớn rất mau, áo cơm hàng ngày bà mẹ cung cấp không đủ, hàng xóm nấu thêm cơm, làm thịt trâu, rượu, bánh, trái, thế mà đứa trẻ vẫn không no bụng; vải lụa gấm vóc mặc chẳng kín hình, đều phải lấy thêm hoa cây hoa lau mà che nữa.

Đến khi quân nhà Ân kéo đến Trâu Sơn, đứa trẻ mới duỗi chân đứng dậy, mình cao hơn mười trượng, nghểnh mũi mà nhẩy, nhẩy mũi hơn mười tiếng rồi tuốt gươm nói lớn lên rằng:

– Ta là Thiên Tướng đây!

Bèn đội nón nhảy lên ngựa, ngựa phi như bay, múa gươm xông đến trước, quan quân theo sau đến sát lũy giặc, dàn trận dưới núi Trâu Sơn. Quân Ân cả vỡ, trở giáo chạy lùi, Ân Vương chết ở Trâu Sơn, còn dư đảng
thì la liệt sụp lạy và hô rằng:

– Thiên tướng, chúng tôi hết thảy xin đầu hàng.

Đứa trẻ đi đến núi Việt Sóc mới cởi áo mặc rồi cưỡi ngựa bay lên trời, chỉ lưu dấu chân trên đá ở dưới núi mà thôi.

Hùng Vương nhớ đến công lao, không biết lấy gì đền báo mới tôn làm Phù Đổng Thiên Vương, lập đền thờ ở vườn nhà làng ấy, cho ruộng một trăm khỏanh để làm lễ hưởng tế xuân thu.

Đời nhà Ân hai mươi bảy vua, trải qua sáu trăm bốn mươi năm, không dám đem binh sang đánh nữa.

Man Di bốn phương nghe được như vậy cũng đều thần phục, về phụ với Vương. Sau vua Lý Thái Tổ phong làm Xung Thiên Thần Vương, lập miếu tại Phù Đổng (nay ở huyện Tiên Du) bên chùa Kiến Phúc, tạc tượng ở núi Vệ Linh, xuân thu đều có tế lễ vậy.

Có bài thơ rằng:

Vệ Linh năm tháng đám mây nhàn.
Muôn tía nghìn hồng chói thế gian.
Ngựa sắt ở trời, danh ở sử.
Uy linh lừng lẫy khắp giang san.

II. Triết lý tiềm ẩn

Truyện Phù Đổng Thiên Vương hẳn nhiên là một huyền thoại. Vài người có thể gọi đó là huyền sử. Ở đây, huyền sử có thể được định nghĩa như là huyền thoại dựa trên vài sự kiện lịch sử có thật; tuy nhiên, chuyện thật đã được huyền thoại hóa quá nhiều. Vấn đề chúng ta đang giải quyết, không phải là tìm hiểu xem trong truyện Phù Đổng Thiên Vương có sự kiện lịch sử nào có thật hay không, nhưng nhìn toàn câu truyện như là một huyền thoại.

Huyền thoại, cũng như tất cả các loại tiểu thuyết khác, luôn luôn là phản ánh của ý thức và tiềm thức của tác giả. Khi huyền thoại đã trở thành truyện cổ tích hay huyền sử của một dân tộc, huyền thoại trở thành phản ánh tiềm thức của cả dân tộc đó.

Phần ý thức của huyền thoại, nếu có, thì đã chết mất sau nhiều ngàn năm, vì tác giả của huyền thoại đã biến mất và không ai biết được thực sự tác giả ý thức chuyện gì. Hơn nữa, một huyền thoại có thể kết hợp do rất nhiều tác giả qua rất nhiều ngàn năm, những ý thức hỗn hợp đó không ai có thể tìm thấy.

Tuy vậy, tiềm thức của huyền thoại trường tồn. Huyền thoại được dân tộc hóa, được cả một dân tộc chấp nhận, say mê, và lưu luyến, vì sức lôi cuốn, quyến rũ nào đó từ trong lòng huyền thoại đối với cả dân tộc. Sức quyến rũ đó hiện hữu vì nó phản ánh những ước muốn, những suy tư, nhiều khi chưa được ý thức hóa, hoặc không thể thực hiện được trên thực tế, vẫn còn chìm đắm trong tiềm thức và thể hiện thành những giấc mơ. Huyền thoại của một dân tộc chính là sự thể hiện tiềm thức của dân tộc đó qua những mơ mộng thần thoại.

Như vậy, giấc mơ Phù Đổng Thiên Vương diễn tả những ước muốn, những suy tư gì nhỉ?
pd2
Câu chuyện thật ngắn, nhưng đi từ thời bình đến thời chiến, từ triều đình đến một gia đình ở nông thôn. Câu chuyện bàng bạc những ‎ý niệm chính trị, chiến lược và giáo dục căn bản cho một quốc gia hùng cường. Tìm hiểu những suy tư căn bản này, tức là tìm hiểu những tư tưởng giáo dục, chính trị và chiến lược căn bản cho dân tộc Việt Nam, tức là tìm hiểu cái, trên l‎ý thuyết, ta gọi là lập trường dân tộc, và trên thực hành, ta gọi là hệ thống chính trị, giáo dục, kinh tế… phù hợp với dân tộc Việt Nam.

Trong phần sau đây, tác giả sẽ bàn về ba điểm chính của truyện Phù Đổng Thiên Vương. Thứ nhất, quan niệm giáo dục; thứ hai, quan niệm chính trị; và thứ ba, quan niệm chiến lược. (Trong truyện có sự xuất hiện của nhiều con số, nhất là số ba và những bội số của nó. Các đọc giả muốn tìm hiểu ý nghĩa triết lý của những con số, xin đọc quyển Kinh Hùng và các sách khác trong bộ Triết Lý An Vi của giáo sư Kim Định).

A. Giáo dục

Quan niệm giáo dục Việt Nam được diễn tả bằng hành động của người mẹ đối với cậu bé lên ba. Cậu bé chỉ biết ăn và nằm, không biết nói, có nghĩa là cậu bé có vẻ rất chậm lụt, u mê. Người mẹ hẳn nhiên là rất buồn bã: “Con mình sao không được như con người ta. Con người ta thông minh, ăn nói hoạt bát, chạy nhảy nhanh nhẹn, chứ đâu có ăn và nằm và câm như con mình.” Và khi đứa trẻ bắt đầu nói câu đầu tiên, là chỉ nói chuyện điên, kêu mẹ mời sứ giả của vua vào, và kêu sứ giả bảo vua làm ngựa sắt, gươm sắt… Nếu thực sự đứa bé nói chuyện điên, thì không biết cái đầu của bà mẹ còn nằm trên cổ được bao lâu.

Dầu vậy, những lời nói điên khùng của đứa con dốt nát đó không làm cho người mẹ bỏ qua lời nói của con. Người mẹ vẫn chấp nhận may rủi cho cái đầu của mình, và thử làm theo lời con. Hành động treo sinh mạng của mình trên sợi chỉ mành chỉ để cho đứa con dốt nát của mình thử ý kiến của nó, là hành động rất can đảm, quý vị ạ. Cũng nhờ bà mẹ có can đảm chấp nhận may rủi mà Việt Nam có thiên tướng Phù Đổng.

Việc giáo dục ngày nay cũng vậy, bố mẹ cần chú tâm đến ý muốn của con cái. Dù là đôi khi tư tưởng của con cái có vẻ rất là quái gở. Nếu con mình vẫn giữ vững lập trường của nó sau khi mình đã giải thích cặn kẻ, hãy để cho con thử ý kiến của nó, và hãy đứng sau lưng đỡ nó khi nó vấp ngã. Giáo dục như vậy là giáo dục Việt Nam. Lối giáo dục này nằm rành rành trong truyện Phù Đổng Thiên Vương mấy ngàn năm về trước. Nhiều người nói rằng con cái Việt Nam phải nghe lời bố mẹ răm rắp, con cái không có quyền có ý tưởng mới lạ quái gở; chỉ có cái đám Mỹ hóa mới để con cái nói đủ thứ chuyện. Nói như thế là sai, giáo dục Việt nam chính thống là giáo dục cởi mở như trong Phù Đổng Thiên Vương. Bố mẹ nên mừng rỡ khi con mình có những ý tưởng mới lạ. Nên giúp con phát triển tư tưởng mới lạ và cùng con cái tìm hiểu tư tưởng đó. Nếu mình không đồng ý với con, thì để cho nó thử ý của nó. Dĩ nhiên là cha mẹ phải chấp nhận may rủi; luôn luôn đứng sau lưng con đỡ nó khi nó vấp ngã. Nếu nó sai, nó sẽ học khôn; nếu nó đúng, đời nó có lợi.

Giáo dục theo lối cha mẹ nói gì con phải gật theo, không phải là lối giáo dục Việt Nam, mà là giáo dục nô lệ. Khi người Tàu cai trị Việt Nam, họ không muốn dân Việt Nam biết suy nghĩ, họ đốt sách vở của người Việt, và họ muốn dân Việt phải nghe theo họ răm rắp. Gọi dạ bảo vâng. Và lối giáo dục đó dần dần ăn sâu vào gia đình Việt nam; dĩ nhiên là có lợi cho người Tàu, vì lối giáo dục đó đào tạo một đám dân nô lệ chỉ biết dạ, vâng.

Vì vậy, các vị bố mẹ, hãy suy gẫm chuyện Phù Đổng Thiên Vương; hãy đến gần con cái; hãy chú ý đến các tư tưởng mới lạ, dầu là quái gỡ, của con cái; hãy vui mừng khi con cái biết suy nghĩ mới lạ; hãy chấp nhận may rủi; và hãy để con cái phát triển tư tưởng cá nhân của nó. Sợ hãi là nguồn gốc của nô lệ. Nếu bố mẹ sợ hãi tư tưởng mới lạ quái gỡ của con cái, mà nhất định theo lối giáo dục nô lệ, thì chính mình đã biến con mình thành những nô lệ mới trong xã hội mới, dù ở Hoa Kỳ hay bất cứ nơi đâu.

B. Chính trị

Phù hợp với phương cách giáo dục cởi mở phía trên, truyện Phù Đổng Thiên Vương diễn tả một hệ thống dân chủ cao độ. Nhà vua cai trị bằng ý kiến và sự khôn ngoan của dân chúng, và nhân dân là sức mạnh duy nhất của quốc gia.
pd3
* Hùng Vương, khi cần ý kiến về chính trị, thấy có ông già quái gỡ hát múa ngoài đường, là gọi vào xin ý kiến. Ông già vào cũng không nói năng chi, đợi vua hỏi mới trả lời. Ông già là biểu tượng của sự khôn ngoan của nhân dân. Thường thường người lớn tuổi suy tư cặn kẻ hơn người nhỏ tuổi; vì vậy ông già là biểu hiện cho sự khôn ngoan. Ông già ở ngoài đường, không quen biết gì với vua cả, chỉ là một người dân như mọi người dân khác thôi. Vì vậy, ông già là biểu hiện của dân chúng.

Ông già lại hát múa ngoài đường như là người điên, có nghĩa là nhân dân dầu có vẽ ngu dốt điên cuồng vẫn luôn luôn là kẻ thông thái nhất trong việc trị nước. Các nhà lãnh đạo, các nhà cách mạng, phải biết rằng mình không thể khôn ngoan hơn nhân dân được. Đừng cho rằng dân chúng dốt nát, trình độ thấp kém, không biết gì, để rồi lạm dụng quyền hành, biến thành kẻ độc tài bất tài.

Ông già vào cung vua vẫn không nói năng chi, đợi vua hỏi mới trả lời. Nhân dân là vậy, nhân dân luôn luôn thầm lặng, nhân dân không bao giờ tuyến bố ồn ào. Các nhà lãnh đạo phải đến gặp dân, phải hỏi ý dân, dân mới trả lời. Nhân dân không tuyên bố sự khôn ngoan của mình bừa bải. Đừng bao giờ đợi nhân dân tự động cho ý kiến.

* Nhân dân gồm mọi hạng người, không phải chỉ có những kẻ to lớn, quyền thế, hoặc có vẻ hiểu biết (biểu hiện bằng ông già cao hơn sáu thước, mặt vuông, bụng lớn, râu mày bạc phơ), mà còn là những người có vẻ kém hiểu biết nhất, có vẻ bất tài vô dụng nhất (biểu hiện bằng đứa trẻ lên ba mà chỉ biết ăn và nằm). Cũng như ông già, đưa trẻ không nói, đến lúc sứ giả vừa đi ngang qua mới nói. Sự im lặng được nhấn mạnh hai lần trong câu truyện. Các nhà lãnh đạo phải đặc biệt chú ý đến điểm này, nhân dân không bao giờ nói, trừ khi được hỏi đến.

Nhân dân nói ra nhiều khi nghe rất điên khùng, như cậu bé đòi vua làm ngựa sắt, gươm sắt… Nhưng dầu điên khùng cách mấy đi nữa thì nhân dân luôn luôn đúng, luôn luôn biết mình muốn làm gì, làm được gì.

* Không những nhân dân luôn luôn có lý, mà nhân dân là sức mạnh duy nhất của quốc gia. Cậu bé một mình phá giặc. Quần thần sợ quá phải tâu vua: “Một người đánh giặc sao phá nổi.” Một người đây là hình ảnh của nhân dân trong một khối. Hình ảnh của những người dân quê mùa có vẻ bất tài vô dụng, nhưng khi phải chiến đấu, lại là sức lực duy nhất của quốc gia. Giáo sư Kim Định viết: “Thánh Dóng (Phù Đổng Thiên Vương) không chi khác hơn là bóng dáng con người đại ngã tâm linh có tầm vóc như vũ trụ được biểu lộ ra ngoài bằng tinh thần tự lực, tự cường của dân nước Văn Lang, ngày thường không ai để ý đến (nói bóng là trẻ ba năm chưa biết nói); nhưng khi phải đối phó với nguy cơ thì đức tự lực tự cường dâng lên tầm kích vũ trụ, nâng con người lên ngang hàng cùng trời, đất, đáng mặt dẫn đầu các anh hùng trong nhân thoại Việt…” Lối giải thích chính trị của tác giả và lối giải thích thuần túy triết l‎ý của giáo sư Kim Định, dầu ngôn từ khác nhau, vẫn là một tinh thần đại ngã của dân tộc Việt Nam.

* Lối cai trị bằng cách đi khắp nơi hỏi han ý kiến dân chúng và làm theo lời dân chúng, dù dân chúng nói năng có vẻ rất quái gỡ điên rồ là lối cai trị dân chủ. Ý dân là ‎ trời. Và lối cai trị dân chủ có sức mạnh vạn năng, Tiền nhân ta vẫn biết rằng nếu nghe lời dân thì dầu có giặc Ân hùng mạnh, Việt Nam vẫn thắng. Trong thực trạng chính trị, lối cai trị này thật là sáng suốt. Vì chiến tranh được chính nhân dân đổ xương đổ máu chiến đấu, các vị lãnh đạo đâu có phải là người trực tiếp chiến đấu ở chiến trường; nếu kế hoạch không hợp ý dân, người dân làm sao hăng say chiến đấu. Hiệu lực dân chủ trong chiến tranh, nhiều ngàn năm về sau, còn thể hiện rõ ràng hơn trong Hội Nghị Diên Hồng của nhà Trần.

Sự quan trọng của nhân dân còn được nhấn mạnh trong truyện Phù Đổng Thiên Vương bằng cách thần thánh hóa nhân dân. Ông già là Long Quân và cậu bé là thiên tướng. Vua phải nghe lời người trời; tức là vua phải nghe theo lời nhân dân. Và cứ như Hùng Vương, nghe theo nhân dân răm răp ắt là đánh đâu thắng đó.

* Chuyện Phù Đổng Thiên Vương còn diễn tả hệ thống kinh tế tư sản, tự do và sự vắng bóng của ghen tị giai cấp trong văn hóa Việt Nam. Ông già bảo vua Hùng Vương tìm trong thiên hạ có ai dẹp được giặc thì phong “tước ấp”. Tước là chức vụ, ấp là một mảnh đất khá rộng. Cậu bé là con của một ông “nhà giàu”. Cậu bé đánh giặc xong không cần tước ấp mà lại đi thẳng lên trời. Điều này có nghĩa là nhân dân chiến đấu không phải vì tư lợi, nhưng nhân dân vẫn ưa chuộng hệ thống kinh tế tư sản. Dân Việt Nam không chống đối ông “nhà giàu”, ngược lại vẫn ưa chuộng ông nhà giàu có con là anh hùng cứu quốc. L‎ý thuyết đấu tranh giai cấp vô sản tư sản, vì vậy, xa lạ với truyền thống dân tộc Việt Nam trong Phù Đổng Thiên Vương.

Độc giả nên nhớ rằng huyền thoại là một giấc mơ. Nếu đấu tranh giai cấp ảnh hưởng nặng nề trong tiềm thức dân Việt Nam, truyện Phù Đổng Thiên Vương không thể có anh hùng nhà giàu được. Dù tác giả câu truyện có viết “nhà giàu”, thì mấy ngàn năm sau sẽ biến thành “nhà nghèo”, nếu thực sự dân Việt Nam có ý niệm đấu tranh giai cấp tiềm ẩn. Sự xa lạ của đấu tranh giai cấp trong văn hóa Việt Nam còn thể hiện rất nhiều trong những huyền thoại khác, như Chử Đồng Tử và Tiên Dung.

* Hệ thống dân chủ trong truyện Phù Đổng Thiên Vương còn được diễn tả rõ ràng hơn, bằng biện pháp đi tìm nhân tài. Khi cần nhân tài, nhà vua tìm cả trong nước, dầu đứa bé con lên ba cũng được sử dụng. Hệ thống chính trị như vậy không có giai cấp. Ai cũng có thể làm quan được nếu có tài. Lối tổ chức chính trị như vậy khác với hệ thống tổ chức nhằm giữ quyền hành độc đoán trong tay một thiểu số cầm quyền, như chế độ phong kiến của tây phương. Hơn nữa, trong hệ thống dân chủ Phù Đổng, người tài luôn luôn có dịp thi thố tài năng của mình, không bị đè nén vì giai cấp hay vì l‎ý do nào khác.
pd4
Tác giả cần nhấn mạnh ở đây, dân chủ thực sự thể hiện trong hành động của nhà cầm quyền. Tư tưởng dân chủ có thể thực hiện được nếu vua, như vua Hùng Vương chú trọng đến nhân dân.

C. Chiến lược

Trong hệ thống giáo dục và chính trị Phù Đổng, những quy ước chiến lược được thiết lập rõ ràng. Chiến lược là biện pháp phối hợp các hoạt động và hệ thống chính trị, kinh tế, giáo dục để phục vụ mục tiêu tối hậu của quốc gia. Mục tiêu tối hậu của quốc gia, thể hiện trong truyện Phù Đổng Thiên Vương, là bảo tồn sức mạnh quốc gia trước đe dọa xâm lăng.

* Quy ước chiến tranh Phù Đổng khởi đầu bằng hệ thống cởi mở và hệ thống chính trị dân chủ, lấy dân làm sức mạnh như đã nói trên. Hệ thống quân sự được tổ chức trên hai khái niệm liên hệ chặt chẻ với nhau.

Thứ nhất, tổ chức quân sự là tổ chức cởi mở, cho mọi nhân tài cùng tham dự. Tổ chức quân sự này dùng tinh thần dân tộc, lòng yêu nước, làm nền tảng cho sự đoàn kết của quân đội. Hiện tượng đứa bé gốc gác nông dân được nắm quyền chinh phạt nhà Ân diễn tả tinh thần cởi mở của quân đội. Tinh thần yêu nước diễn tả bằng hiện tượng cậu bé đi thẳng lên trời thay vì ở lại nhận tước ấp.

Lối tổ chức quân đội này là tổ chức quân đội ngày nay áp dụng. Dưới chế độ phong kiến tây phương, mỗi lãnh chúa có quân đội riêng. Quân đội lãnh chúa lấy tư lợi và sự trung thành với lãnh chúa làm căn bản. Quân lính không có ý thức quốc gia mà chỉ có ý thức lãnh chúa. Vì vậy, trong một quốc gia có nhiều lãnh chúa, quân đội của các lãnh chúa không thống nhất và thiếu nền tảng đoàn kết cho quốc gia.

Tại những quốc gia cổ Hy Lạp, khi quân đội là một giai cấp biệt lập với các giai cấp khác, chiến lược không liên hệ gì tới nhân dân, vì quân đội xa cách với nhân dân. Kể cả trong các quốc gia phong kiến, vấn đề chiến lược rất ít lệ thuộc vào nhân dân, vì nhân dân không có quyền lợi gì trong chiến tranh cả. Nhân dân không có tài sản, nếu có chiến tranh là nhân dân chỉ có chiến đấu và chết để phục vụ tài sản của lãnh chúa.

* Nhận định trên đưa đến khái niệm tổ chức quân đội thứ hai của Phù Đổng. Nhân dân phải là nhân dân hữu sản, biểu hiện bằng ông nhà giàu. Khi có chiến tranh, nhân dân không những chiến đấu vì lòng yêu nước mà vì còn bảo vệ tư sản của mình. Lòng yêu nước có sẵn trong nhân dân nhưng nó vẫn trừu tượng. Lòng yêu nước cần được bổ sung bằng quyền tư hữu để nhân dân thấy quyền lợi trước mắt. Ảnh hưởng của tư hữu trên lòng hăng say chiến đấu của quân đội được biểu hiện bằng cậu bé thiên tướng con ông nhà giàu, và sự ban thưởng tước ấp do ông già khuyên vua.

Tóm lại, hệ thống giáo dục cởi mở, chính trị dân chủ, và kinh tế tư sản của Phù Đổng đưa đến tổ chức quân đội lấy dân, quyền tư hữu của dân, và lòng yêu nước làm căn bản. Tổ chức quân đội đó có sức mạnh trong thời chiến, biểu hiện bằng chiến thắng quân Ân. Trong thời bình hệ thống chính trị cũng làm nhân dân vui vẻ, như lúc bắt đầu vào truyện Phù Đổng Thiên Vương.

* Khi tổ chức quân đội đã phù hợp với hệ thống giáo dục, chính trị và kinh tế của quốc gia rồi, vấn đề nền tảng cho sức mạnh quân đội đã được giải quyết xong. Truyện Phù Đổng Thiên Vương còn đưa ra vài lý thuyết chiến lược khác.

Thứ nhất, binh sĩ phải được lo lắng nuôi dưỡng tử tế; quốc gia không thể để binh sĩ thiếu thốn. Hiện tượng cậu bé ăn uống hoài, cả làng xóm phải lo ăn lo mặc, diễn tả sự quan trọng‎ của vấn đề nuôi dưỡng binh sĩ.

Câu chuyện còn diễn tả hậu quả kinh tế của việc nuôi dưỡng một đoàn quân. Cậu bé nhỏ xíu mà cả làng phải lo. Như vậy, những vị lãnh đạo quốc gia phải lo nuôi dưỡng binh sĩ tử tế, quân đội mới có sức mạnh. Nhưng coi chừng, chiến tranh trường kỳ sẽ làm cho nền kinh tế suy sụp, vì một người lính hao tốn bằng năm bằng mười người thường.

Thứ hai, Phù Đổng Thiên Vương còn đưa ra quy ước chiến lược “tấn công phòng thù” và vận tốc để chủ động chiến trường. Trong truyện, quân đội nhà Ân đến núi Trâu Sơn, quân đội phòng thủ của Hùng Vương thay vì án binh bất động chờ tấn công, thì lại ra tay tấn công nhà Ân ở Trâu Sơn. Phòng thủ một lãnh thổ bằng cách tấn công quân đội xâm lăng, thay vì chỉ chờ bị tấn công, là chiến pháp nhằm chủ động chiến trường đã được nhấn mạnh nhiều, từ Tôn Tử đến Clausewitz.

Chủ động chiến trường không những chỉ nhờ tấn công mà còn nhờ vận tốc. Trong truyện nói đến ngựa sắt chạy như bay. Đây cũng là vấn đề Tôn Tử và Clausewitz nhấn mạnh rất nhiều. Một quân đội thiếu vận tốc, bị động, chỉ chờ tấn công là quân đội chết. Vận tốc cao làm cho quân đội có thể lùi khi địch tiến, tiến khi địch lùi, và tấn công khi địch sơ hở.

Các khái niệm chiến lược chú trọng về tấn công và vận tốc khác với quan niệm chiến lược cổ điển của tây phương lệ thuộc vào bị động phòng thủ trong những thành quách khổng lồ. Mấy ngàn năm trước tiền nhân của ta đã thấy những khái niệm chiến lược mà tây phương mới bắt đầu sử dụng gần đây. Napoleon là chiến lược gia tây phương đầu tiên sử dụng tấn công và vận tốc trong lịch sử Âu Châu cận đại.

III. Kết luận

Truyện Phù Đổng Thiên Vương, một huyền thoại, một giấc mơ của dân tộc Việt Nam, cũng như những giấc mơ khác của dân tộc Việt, mang trọn tâm tư của dân tộc Việt, mang trọn kiến thức của dân tộc Việt. Những kiến thức trong những huyền thoại nhiều ngàn năm về trước lại là những kiến thức giáo dục, chính trị, kinh tế, chiến lược thực tiễn trong thế giới hiện đại. Những kiến thức đó rất gần với chân lý vì đã trường tồn mấy ngàn năm. Đám con cháu hậu tiến, không thấy được những tinh hoa cao vời đó, mà còn cho rằng văn hóa Việt Nam cổ hủ, là đã có mắt không tròng vậy.

Trần Đình Hoành

Bài liên hệ: Triết lý Việt – Quả Dưa Hấu

trà đàm

Chuyện Về Những Dòng Sông.

14 Comments

Điều kì lạ là những dòng sông đều mãi miết đổ xuối về biển cả!
Tạo hóa đã giấu trong tự nhiên những mặc khải vĩnh hằng cho con người.
All_the_Rivers
Bạn đang đứng yên hay đang tiến về phía trước so với cột mốc hôm qua?

Bạn đang khao khát chuyển mình về phía vô cùng hay chỉ muốn là ông hoàng bà chúa của những vùng đất nhỏ bé? Bạn đang sống hay chỉ giản đơn là tồn tại?

Dù bạn là ai, bạn muốn tới đâu thì hãy nhớ phải mang theo bên mình ngọn lửa không bao giờ tắt của khát khao!

Trái đất phải luôn chuyển dời vận động để mang trên mình sự sống.

Những dòng sông cũng mãi miết chảy về biển cả như con người luôn vươn tới cái vô biên tuyệt đích của tình yêu, của tri thức để đóng cột mốc mang tên mình giữa bao la nhân loại.

John Bốn đã từng nói “ Bi kịch lớn nhất của con người chính là sự nghèo nàn khát vọng”. Và từ những bi kịch cá nhân đang dệt nên tấm bi kịch ám ảnh con người- bi kịch hi vọng thiếu thốn! Nếu những dòng sông không tìm được đến biển sẽ trở thành những ao tù phẳng lặng, và sự sống của nó cũng chỉ dừng lại ở loay hoay tôm tép mà không nhìn thấy không hòa được mình với thế giới muôn màu và bí ẩn khôn cùng của đại dương…Cũng như có những đời sống chỉ dừng lại ở mức tồn tại và tan biến mà chưa thực sự ghi dấu vào cuộc sống.

flames2
Có người đã nói rằng ” Quan trọng không phải là nơi ta đến mà quan trọng là ta đã đến bằng cách nào”. Những dòng sông trên đường tìm về biển cả đã trao tặng phù sa, trao tặng sự sống cho những vùng đất nó đi qua, và cũng nhận lại vô số cảnh đẹp từ những vùng đất ấy.

Con người trên đường tìm đến với những chân lí, những khôn cùng vĩnh hằng cũng đã trao và nhận những yêu thương, những tri thức mới mẻ. Để rồi những dòng sông có quyền tự hào về những gì chúng mang đến với biển cả… và con người cũng lấp lánh ánh tự hào về những gì đạt được.

Biển cả có thể là cái đích của những con sông, nhưng con người sẽ không bao giờ có cái đích cuối cùng. Con người thực sự không giới hạn khao khát mình trong những vạch đích!

Không dừng lại! Khi thực đã đến biển khơi ,bạn cũng hãy trở thành dòng biển nóng, nơi mang đến cho đời những đàn cá lớn. Như Microsoft không là cái đích cuối cùng của BillGate. Bạn không hẳn có thể là Bill Gate nhưng bạn có thể vược qua chính bản thân mình với những gì số phận dành cho bạn, Vậy có nghĩa là cột mốc của bạn đã được đóng chắc chắn giữa cuộc sống bao la này.

Ocean
Sông không chảy nghĩa là sông đang khép dần sự sống của mình.

Con người không vận động cũng đang chấp nhận là hình nộm vô nghĩa.

Vậy đừng sợ những thất bại khi lao đi. Điều đáng sợ chính là thiếu thốn hi vọng và những khát khao!

Và, tất cả những dòng sông đều chảy…

Lê Thị Ngọc Linh- lớp 12 trường THPT Quế Sơn.