Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo Đàn Tính Tẩu, mình giới thiệu đến các bạn Đàn Goong Kram hôm nay.

Tên gọi Goong Kram hay Goong Đer (tộc Giarai), Goong Rơ La (tộc M’Nông Gar), Koktalư (tộc Raglai)… là nhạc cụ họ dây chi gẩy của tộc Êđê.

Thân đàn là một ống tre già hai đầu có mấu được đục thông, dài 70 cm, đường kính 10 cm. Từ chính phần cật của ống tre người ta tách ra 2 cặp dây đôi và 2 dây đơn (6 dây). Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Goong Kram →

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo Đàn Tỳ Bà, hôm nay mình giới thiệu với các bạn Đàn Tính Tẩu.

Đàn Tính Tẩu (hay Đàn Tinh Tẩu) (còn gọi là Đàn Tính hay Đàn Tẩu) là nhạc cụ khảy dây được dùng phổ biến ở một số dân tộc miền núi tại Việt Nam như người Thái, người Tày, người Nùng,… Ở vài vùng thuộc Trung Hoa, Lào, và Thái Lan người ta nhận thấy cũng có nhạc cụ này. Trong tiếng Thái, Tính có nghĩa là Đàn, còn Tẩu là Bầu (quả Bầu), dịch ra tiếng Việt, Tính Tẩu có nghĩa là Đàn Bầu. Để khỏi nhầm lẫn với loại Đàn Bầu của người miền xuôi, nhiều người gọi Tính Tẩu là Đàn Tính nhưng nếu dịch ra “Đàn Đàn” thì sai. Do đó chỉ cần hiểu Đàn Tính là cách gọi tắt của Đàn Tính Tẩu. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Tính Tẩu →

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo “Đàn Tứ/Đoản”, hôm nay mình giới thiệu đến các bạn “Đàn Tỳ Bà” của Việt Nam chúng ta.

Đàn Tỳ Bà là tên gọi một nhạc cụ dây gẩy của người phương Đông, qua thời gian dài sử dụng nó đã được bản địa hóa khác nhau tùy theo từng vùng hoặc từng quốc gia. Tỳ Bà đã xuất hiện rất sớm ở Trung Hoa với tên gọi PiPa, ở Nhật Bản là Biwa, ở Triều Tiên là Bipa.

Tỳ Bà lần đầu tiên được nêu danh trong lịch sử Việt Nam, khi ông Lê Tắc ghi trong An Nam Chí Lược tên dàn tiểu nhạc dùng ngoài cung đình nhà Trần. Đàn Tỳ Bà của Việt Nam là dạng rất cổ xưa của đàn PiPa, vốn từ Ba Tư dưới dạng đàn Barbat theo con đường tơ lụa vào Trung Hoa. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Tỳ Bà →

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo Đàn Tranh/Thập Lục, mình giới thiệu đến các bạn Đàn Tứ/Đoản của Việt Nam hôm nay.

Đàn Tứ là một nhạc cụ cổ truyền của Việt Nam. Đàn có tên Đàn Tứ vì có bốn dây (Tứ là Bốn). Tuy nhiên đàn còn nhiều tên gọi khác như Đàn Đoản (Đoản là Ngắn, bởi cần đàn ngắn hơn Đàn Nguyệt), Đàn Nhật (Nhật là Mặt Trời) vì thùng đàn hình tròn như Mặt Trời nên tạo thành một đôi với Đàn Nguyệt (Nguyệt là Mặt Trăng).

Đàn Tứ có 2 loại:

* Đàn Tứ Thùng (loại mới)
* Đàn Tứ Tròn (Đàn Đoản – loại cổ truyền).

Đàn Tứ có những bộ phận chính như sau:

Bầu vang (bộ phận tăng âm): hình hộp tròn, dẹt như đàn Nguyệt. Đường kính mặt đàn và hậu đàn bằng nhau, khoảng 35 cm. Thành bầu xấp xỉ 7 cm (thành bầu vang của các loại tương tự của người dân tộc mỏng hơn). Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Tứ/Đoản →

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo “Đàn Tam Thập Lục”, hôm nay mình giới thiệu đến các bạn “Đàn Tranh/Thập Lục” của Việt Nam.

Đàn Tranh (chữ Nôm: 檀箏, chữ Hán: 古箏: Cổ Tranh) – còn được gọi là Đàn Thập Lục, là nhạc cụ truyền thống của người phương Đông, có xuất xứ từ Trung Hoa. Đàn thuộc họ dây, chi gảy. Đàn có tên gọi Thập Lục vì có 16 dây.

Nguồn gốc Đàn Tranh Việt Nam là Đàn Tranh giống như Đàn Sắt (Se) và Đàn Cổ Tranh (Guzheng) từ Trung Hoa truyền sang nước Việt có thể từ đời nhà Trần hay trước nữa, dùng trong dân gian dưới dạng 9 dây, 15 dây, 16 dây và từ xưa đến giờ thay đổi số dây từ dây tơ sang dây cước (dây đồng) đến dây thép. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Tranh/Thập Lục →

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo Lục Huyền Cầm, hôm nay mình giới thiệu đến các bạn đàn Tam Thập Lục.

Đàn Tam Thập Lục của Việt Nam có một chiều dài lịch sử bắt nguồn từ quốc gia Ba Tư có tên là Santũr được chế tác vào khoảng thể kỷ thứ XII. Đến khoảng thế kỷ XVIII nó du nhập vào Triều Tiên, Trung Hoa và Nhật.

Đàn Tam Thập Lục du nhập vào Việt Nam khoảng thập niên 60 qua người Trung Hoa ở Chợ Lớn, Sài Gòn.

Nhạc cụ loại này khá phổ biến ở các quốc gia trong khu vực Trung Á và cũng rất phổ biến ở các quốc gia phương Tây thời Trung cổ cho đến ngày nay. Trong mỗi quốc gia nó có tên gọi khác nhau: Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Tam Thập Lục →

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo Đàn Hồ/Gáo, hôm nay mình giới thiệu đến các bạn cây Lục Huyền Cầm của Việt Nam.

Lục Huyền Cầm là loại nhạc cụ độc đáo của Việt Nam được biến cải dựa trên cây đàn Guitar (Guitare Espagnole Moderne) của phương Tây trong quá trình phát triển của loại hình Âm Nhạc Tài Tử và Cải lương ở Miền Nam – Việt Nam. Nó còn có tên là Ghita Phím Lõm, Ghita Việt Nam, Ghita Vọng Cổ.

Lục Huyền Cầm là cả một quá trình thử nghiệm, chọn lọc với nhiều nhạc cụ phương Tây khác nhau, điều chỉnh, cải biến để phù hợp với loại hình âm nhạc đòi hỏi những khả năng biểu hiện tình cảm, kỹ thuật đa dạng và phong phú. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Lục Huyền Cầm →

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo Đàn Nhị, mình giới thiệu đến các bạn Đàn Hồ/Gáo hôm nay.

Đàn Hồ/Gáo là nhạc cụ dân tộc Việt Nam thuộc bộ dây, sử dụng cung mã vĩ (lông đuôi ngựa) kéo cho cọ vào dây để tạo âm. Ban đầu, đàn Hồ chỉ có một loại. Trong quá trình phát triển, nhạc cụ này có ba biến thể: Hồ, Hồ trung và Hồ đại. Ngoài ra, mỗi dân tộc sử dụng loại đàn này cũng có những kiểu cách riêng.

Vì cùng có hai dây nên đàn Hồ có cấu tạo giống như đàn Nhị nhưng kích thước bầu cộng hưởng lớn hơn, âm thanh trầm hơn đàn Nhị. Đàn Hồ thường có trong biên chế của dàn nhạc dân tộc cổ truyền. Các nghệ nhân dùng nó để đệm cho các giọng nam trung, nam trầm, nữ trung (còn gọi là giọng thổ), diễn tả những âm điệu suy tư, trầm mặc hoặc những giai điệu buồn. Đàn Hồ cũng được dùng phổ biến trong nghệ thuật hát xẩm. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Hồ/Gáo →

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo Đàn Tam, mình giới thiệu đến các bạn Đàn Nhị/Cò hôm nay.

Đàn Nhị/Cò là nhạc cụ thuộc bộ dây có cung vĩ, do đàn có 2 dây nên gọi là Đàn Nhị (二). Đàn xuất hiện ở Việt Nam khoảng thế kỷ 10. Ngoài người Kinh, nhiều dân tộc thiểu số Việt Nam cũng sử dụng rộng rãi nhạc cụ này như Tày, Nùng, Thái, Mường, Dao, Giáy, H’Mông v.v.

“Theo tài liệu khảo cổ đã phát hiện ở chùa Vạn Phúc (Phật Tích – Thanh Sơn – Hà Bắc) có khắc chạm một dàn nhạc ở bệ đá kê chân cột chùa Phật Tích, với những nhạc cụ có xuất xứ từ ấn Độ và Trung Hoa. Dàn nhạc đó gồm 10 nhạc công ăn mặc giống như người Chăm và chơi các loại nhạc cụ trong đó có một nhạc cụ gần giống như Đàn Hồ 2 dây và là tiền thân của cây Đàn Nhị bây giờ. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Nhị/Cò →

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo Đàn Nguyệt, hôm nay mình giới thiệu đến các bạn Đàn Tam của dân tộc Việt Nam.

Đàn Tam là nhạc cụ dây gảy phổ biến của người Việt. Đàn được mắc “ba dây” nên gọi là Đàn Tam (Hán-Việt: tam là ba).

Người Tày, Thái, có Ðàn Then 3 dây nhưng nguyên tắc và âm sắc hơi khác với Ðàn Tam, thực chất tiếng Ðàn Tam rung trên mặt da còn tiếng Ðàn Then rung trên mặt gỗ mỏng). Ðàn Tam hiện nay có cỡ nhỏ, cỡ vừa và cỡ lớn (âm trầm). Cả 3 loại đều thể hiện âm vực trong vòng 2 quãng tám rất tốt. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Tam →

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo Đàn Đáy, hôm nay mình giới thiệu đến các bạn Đàn Nguyệt của dân tộc Việt Nam.

Đàn Nguyệt (Nguyệt Cầm), trong miền Nam còn gọi là Đờn Kìm, Vọng Nguyệt Cầm, hay Quân Tử Cầm là nhạc cụ dây gảy của dân tộc Việt. Loại đàn này có hộp đàn hình tròn như mặt trăng được gọi là “Đàn Nguyệt”. Theo sách xưa, đàn nguyên thủy có 4 dây, sau rút lại còn 2 dây. Sách của Phạm Đình Hổ ghi rằng đàn nguyệt xuất hiện ở Việt Nam vào thế kỷ 18.

Đàn Nguyệt là cây đàn rất phổ biến dùng để độc tấu, hòa tấu với nhiều ngón chơi độc đáo như ngón nhấn, ngón vê, ngón luyến… Màu âm đàn Nguyệt tươi sáng, rộn ràng, tình cảm, đa dạng trong diễn tả các trạng thái cảm xúc âm nhạc. Đàn Nguyệt được sử dụng trong hát Chèo, Chầu Văn, Ca Huế, Đờn Ca Tài Tử và Cải Lương… Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Nguyệt →

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo Đàn Bầu, hôm nay mình giới thiệu đến các bạn Đàn Đáy của Việt Nam.

Đàn Đáy (hay Đới Cầm, Vô Đề Cầm) là nhạc cụ độc đáo mà từ hình dáng, âm thanh đến thể loại âm nhạc có một địa vị đặc biệt trong nền âm nhạc cổ truyền của người Việt.

Không rõ Đàn Đáy xuất hiện lần đầu vào thời điểm nào nhưng nó có mặt ít ra đã 500 năm hơn. Theo phó giáo sư tiến sĩ Thụy Loan, thì các mảng điêu khắc ở đình Lỗ Hạnh, đình Hoàng Xá và đền Tam Lang (niên đại thế kỷ 16-18) cho ta biết Đàn Đáy đã phổ biến trong dân gian vào thời nhà Mạc. Thời điểm xuất hiện của Đàn Đáy theo đó được các nhà nghiên cứu nghi nhận sớm nhất là thế kỷ 15. Niên đại xuất hiện này hoàn toàn phù hợp với những ghi chép trong thư tịch cổ và những tư liệu mỹ thuật đã được phát hiện. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Đáy →

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Việt Nam là một quốc gia có một kho tàng nhạc cụ cổ truyền hết sức phong phú và đa dạng. Kho tàng ấy được hình thành trong suốt hành trình cuộc sống và chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước. Có những nhạc cụ được sáng tạo tại chỗ có tính đặc trưng bản địa, có những nhạc cụ được du nhập từ nhiều đường khác nhau nhưng đã được dân tộc hóa, bản địa hóa, cho phù hợp với nhạc ngữ, với thẩm mỹ âm nhạc Việt Nam. Kho tàng ấy có tới vài trǎm chi loài nhạc cụ khác nhau hiện đang được trưng bày một cách hệ thống và khoa học tại Phòng trưng bày nhạc cụ Việt Nam Viện Âm nhạc. Continue reading Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Bầu →

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo Dân ca Xơ Đăng, mình giới thiệu đến các bạn Dân ca Xtiêng của Dân tộc Xtiêng hôm nay.

Dân ca Xtiêng là bài thứ 54 trong tổng số chuỗi bài “Dân ca 54 dân tộc anh em”, và cũng là bài cuối kết thúc chuỗi bài “Dân ca dân nhạc Việt Nam” của mình. Hy vọng mình đã khơi dậy cho các bạn một chút yêu mến và ấm lòng trong niềm tự hào Việt Nam có cả một kho tàng dân ca dân nhạc đồ sộ và đã một phần đóng góp không nhỏ trong kho tàng văn hóa phi vật thể vô giá của nhân loại.

54 nền văn hóa này đang có nguy cơ suy yếu, và trong vài trường hợp có thể bị biến mất vì làn sóng kinh tế toàn cầu hóa với sự tấn công của các nền văn hóa lớn trên thế giới. Chúng ta phải nghĩ ra những cách bảo tồn văn hóa của 54 sắc tộc Việt Nam. Continue reading Dân ca dân nhạc VN – Dân ca Xtiêng →

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo dân ca Xinh Mun, mình giới thiệu đến các bạn Dân ca Xơ Đăng của tộc Xơ Đăng hôm nay.

Dân tộc Xơ Đăng hay Xê Đăng, còn có tên gọi khác là Xơ Đeng, Ca Dong, Cà Dong, Tơ-dra, Hđang, Mơ-nâm, Hà Lăng, Ka Râng, Bri La Teng, Con Lan, là một trong số những dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Tiếng Xơ Ðăng thuộc ngôn ngữ Môn – Khmer (ngữ hệ Nam Á).

Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người Xơ Đăng ở Việt Nam có dân số 169.501 người, có mặt tại 41 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Xơ Đăng cư trú tập trung tại các tỉnh: Continue reading Dân ca dân nhạc VN – Dân ca Xơ Đăng/Xê Đăng →