Chào các bạn,

Mình đang chuẩn bị đến thăm nhà bố mẹ Thar bên thôn Một, bố Thar là thú y duy nhất trong Buôn Làng thì mẹ Trương đến gặp mình. Mẹ Trương đến trong dáng vẻ mệt mỏi và khuôn mặt buồn rười rượi. Đây là điều mình ít thấy nơi anh em Buôn Làng, bởi bản chất anh em Buôn Làng sống rất vô tư không tích lũy, không lo sợ ngày mai dù trong gia đình đang có người đau và không có tiền không còn lúa gạo, vẫn không làm cho anh em Buôn Làng mất đi nụ cười và sự thanh thản trên khuôn mặt. Vậy mà hôm nay mẹ Trương đến gặp mình trong dáng vẻ buồn rầu, chắc gia đình mẹ Trương đã xảy ra chuyện lớn? Nghĩ như vậy mình mời mẹ Trương vào nhà và hỏi:

– “Vụ mùa thu hoạch lúa năm nay gia đình mẹ Trương mất mùa nặng hay sao hôm nay Yăh thấy mẹ Trương không được vui?” Continue reading Đòi công →

Chào các bạn,

Khoảng cuối tháng Mười đầu tháng Mười một dương lịch khí hậu Buôn Làng bắt đầu thay đổi, trời se lạnh và gió nhiều. Vì gió nhiều nên các con đường trong Buôn Làng ngập đầy lá khô của những hàng cây cao hai bên đổ xuống, bay ngập đường vào cả trong sân nhà. Để sạch sân cùng với lối đi trước nhà, mỗi chiều khi trời tắt nắng các mẹ đi làm nương rãy về, dọn dẹp trong nhà xong thường ra quét lá trong sân, quét lá trên con đường trước mặt nhà gom lại thành từng đống rác lá và châm lửa đốt. Lá chưa khô nên ngọn lửa không có, chỉ có những đám khói bay lên cao cùng với mùi ẩm của lá. Các em nhỏ đang chơi trên đường thích thú chụm đầu lại cùng nhau thổi những đống lá khô đang được đốt, cũng như tìm thêm những cành cây khô nhỏ bên cạnh bỏ vào giúp nó cháy to hơn. Continue reading Nhớ Buôn Làng →

Chào các bạn,

Mình cảm nhận anh em Buôn Làng nơi mình đang ở có tâm không phân biệt, giữa con người với những con vật nhất là những con vật được nuôi. Chính vì vậy những gia đình nuôi chó không bao giờ làm thịt chó để ăn, cùng lắm là bán cho những người khác còn người nhà dù gia đình không có thức ăn cũng không làm thịt. Nếu những con chó trong gia đình già chết, anh em Buôn Làng cũng đem chôn không nỡ làm thịt vì thương nó. Do vậy mới có em Đại học sinh lớp Bốn đến ở nhà Lưu trú để đi học, thời gian đầu ngày nào em Đại cũng khóc và mỗi lần khóc là em Đại nói: “Nhớ má nhớ con bò.” Hoặc em Rubin học sinh lớp Mười nhà Lưu trú cũng nói: “Đi học ở nhà Lưu trú mình nhớ con bò” và có lần mình đến thăm gia đình bố mẹ Tim đã gặp một chuyện không thể nhịn cười nổi. Continue reading Tâm không phân biệt →

Chào các bạn,

Trong bữa cơm trưa tại sân nhà nguyện giáo họ Têrêxa ở thôn Một nhân ngày lễ Bổn mạng của giáo họ, đang lúc mình dùng cơm trưa với một số em trong ca đoàn thanh niên của giáo xứ. Em Nha ở bàn bên cạnh bưng qua bàn mình một chén lõi chuối rừng giã nhuyễn nấu với bột gạo và thịt ba chỉ băm nhuyễn, mời mình dùng thử cho biết món ăn dân dã của anh em Buôn Làng.

Mình cảm ơn và ngạc nhiên khi thấy hai mắt của em Nha có một vệt đỏ, kéo từ phía trong khóe mắt đến con ngươi. Mình hỏi chuyện và em Nha cho biết hai mắt bị đỏ đã gần hai năm, từ ngày hai mắt bị đỏ đến giờ càng ngày em Nha nhìn càng mờ, nhiều lúc hai mắt rất ngứa nhức nhối khó chịu. Mình hỏi: Continue reading Cám ơn →

Chào các bạn,

Chiều Chúa nhật mẹ Lệ mẹ của em Phương học sinh khối Mười hai đến gặp mình trong Buôn Làng xin cho em Phương nghỉ học, mình hỏi lý do được mẹ Lệ cho biết mười giờ sáng nay, bố Lệ đã chở em Phương đi khám bệnh ở bệnh viên huyện Krông Păk vì em Phương đau bụng dữ dội, đau phía bên phải nên sợ em Phương bị viêm ruột thừa.

Nghe mẹ Lệ nói mình thấy lo cho em Phương quá! Bởi nếu em Phương bị viêm ruột thừa cấp phải mổ ở bệnh viện huyện Krông Păk, và không may vết mổ bị nhiễm trùng em Phương có nguy cơ phải nghỉ học trên hai tuần, trong khi em Phương đang học lớp Mười hai với học lực yếu. Vì vậy mình chỉ mong sao em Phương không phải viêm ruột thừa. Continue reading Chuyện ở bệnh viện →

Chào các bạn,

Đi về ngang qua nhà bố mẹ Trai nhìn vào sân nhà thấy bố Trai ngồi chẻ tre, mình đi vào được biết bố Trai chẻ tre làm những cái bẫy chim.

Bố mẹ Trai trên năm mươi tuổi và bố Trai là già làng của thôn Năm. Gia đình bố mẹ Trai có tám người con, bốn trai và bốn gái. Bốn người con trai làm ăn rất giỏi, mỗi vụ mùa thu hoạch được nhiều lúa gạo loại ngon nhất Buôn Làng, ngoài ra còn trồng được nhiều nếp. Có những năm gia đình bố mẹ Trai gặt được gần hai mươi bao nếp, trồng nhiều nếp mình cứ tưởng bố mẹ Trai bán nhưng khi đến thăm gia đình, được biết số nếp đó bố mẹ Trai để dùng và anh em Buôn Làng ai muốn thì đến bố mẹ Trai đổi nếp cho về ăn chứ không bán. Mình hỏi bố mẹ Trai đổi nếp lấy gạo như thế nào? Mẹ Trai nói: Continue reading Điện thoại di động →

Chào các bạn,

Ngã ba của con đường mòn trước cổng nhà mình luôn có nhiều anh em Buôn Làng qua lại, bởi ngã ba này một nhánh rẽ dẫn đến quán bà Tiến, quán bà Thu và quán bố mẹ Trinh, còn một nhánh rẽ dẫn đến hệ thống lọc nước sạch công cộng của giáo xứ cho anh em Buôn Làng đến lấy nước sạch về gia đình dùng. Nhờ hệ thống máy lọc nước sạch anh em Buôn Làng không còn phải đi ra suối, cách năm bảy cây số để gùi nước sạch về cho gia đình dùng nữa.

Anh em Buôn Làng người lớn cũng như trẻ nhỏ, đi lấy nước sạch đông nhất vào lúc sáu đến bảy giờ sáng, và buổi chiều vào khoảng bốn đến năm giờ, nghĩa là trước khi anh em Buôn Làng đi làm nương rãy hoặc sau một ngày đi làm nương rãy về. Continue reading Thương ai nhiều hơn? →

Chào các bạn,

Buổi chiều cuối tuần trong Buôn Làng mình đang đứng gần bồn hoa cảnh cạnh hàng rào, lúc chuẩn bị quay vào nhà mình nghe tiếng chào Yăh phía ngoài hàng rào, nhìn ra thấy em Sáng con trai bố mẹ Triêm. Em Sáng năm nay đang học lớp Bảy, hằng ngày em Sáng đi học buổi chiều còn buổi sáng ở nhà đi chăn bò.

Em Sáng chào mình xong tiếp tục đi trên con đường dẫn ra quán bà Tiến, mình gọi em Sáng đứng lại vì thấy trên tay em Sáng đang xách một túi nilon lúa khá nặng so với vóc dáng nhỏ bé của em Sáng. Mình hỏi:

– “Em Sáng mang túi lúa ra quán bà Tiến đổi thức ăn cho mẹ Triêm hay đổi bánh kẹo?” Continue reading Đổi lúa →

Chào các bạn,

Mình về ở Buôn Làng đã lâu nhưng mãi đến mùa gặt lúa năm nay mình mới biết sau mỗi mùa gặt lúa, ở dưới những đám ruộng còn trơ gốc rạ có rất nhiều con cua đồng. Mỗi chiều khi trời chập tối là lúc những con cua đồng bò ra khỏi hang lên trên bờ đê kiếm ăn rất nhiều, nhiều đến mức khoảng bốn em nhỏ ra bắt một lúc được mấy trăm con. Phải nói từ trước đến giờ mình mới thấy cua đồng nhiều quá như vậy.

Biết được đồng ruộng Buôn Làng có nhiều cua đồng, mình cũng mừng khi nghĩ anh em Buôn Làng có thêm thức ăn, có thêm nguồn canxi từ thiên nhiên bổ sung thêm cho sức khỏe của anh em Buôn Làng. Nhưng mình đã lầm sau lần chế biến món cua đồng rang me cho các em học sinh Lưu trú ăn. Continue reading Cua đồng →

Chào các bạn,

Anh em Buôn Làng mình không có tiền nên các em nhỏ trong Buôn Làng ít có quà bánh để ăn, vì vậy những nơi công cộng không bị xả rác dơ bởi những giấy bánh giấy kẹo hoặc những hộp sữa giấy. Không có tiền mua nên đến mùa những cây bắp già đã được bẻ trái, thân cây bắp sẽ là những cây mía của các em.

Mình về Buôn Làng mấy năm đã chứng kiến nhiều lần các em đi chăn trâu chăn bò, xước những cây bắp để ăn nhìn rất thương. Mình thắc mắc mía trồng dễ, trong Buôn Làng nhà nào cũng có nhiều đất chung quanh nhà, tại sao các bố mẹ không trồng vài bụi mía chung quanh vườn cho các em có mía ăn khỏi phải đi ăn những cây bắp ngoài nương rãy? Continue reading Chúa nuôi →

Chào các bạn,

Buổi chiều trong Buôn Làng khi trời vừa tắt nắng, gần như anh em Buôn Làng đi làm nương rãy đều đã về kể cả những em nhỏ đi chăn trâu chăn bò. Một khi trời tắt nắng trâu bò cũng được lùa về mặc dầu trời còn sáng.

Mình đến nhà mẹ E trong quang cảnh trời chiều mát mẻ, và chứng kiến những con trâu con bò được lùa về sau một ngày thả chăn ngoài đồng ruộng. Những con trâu con bò được đi chăn về sau mùa gặt lúa gần như không phải vào chuồng ngay, nhưng còn được thả trước sân gần những đống rơm khô, những con trâu con bò tiếp tục nhởn nhơ nhai rơm rạ, còn những em nhỏ bất kể trai hay gái chưa đến tuổi biết đi chăn trâu chăn bò, được dịp vuốt ve một cách thân thương trìu mến những con trâu con bò đang đứng ăn rơm trong sân nhà, như vuốt ve những con vật thương quí nuôi trong nhà. Continue reading Nhớ bò →

Chào các bạn,

Cuộc sống anh em Buôn Làng còn nhiều khó khăn về nhiều mặt, vì vậy để các em được tiếp tục đi học nhất là sau khi thi đậu tốt nghiệp THPT là cả một sự hy sinh lớn của gia đình. Nếu gia đình không có vài con trâu con bò hoặc không có người nhà đi làm ở các lò gạch, chỉ dựa vào lúa gạo thì không thể lo cho các em đi học được.

Hôm mình đến thăm bố mẹ Brao có người con gái út là em Kypa đang học Trung cấp Y tế, từ khi em Kypa bắt đầu vào học đến nay hơn một năm, gia đình đã bán hết ba con bê để lo tiền ăn học cho em Kypa. Không riêng gì bố mẹ Brao, gia đình mẹ Nhang cũng bán trâu để lo cho em Lêgra học. Nếu không có trâu bò thì phải trông nhờ vào tiền lương của người nhà đi làm ở các lò gạch trong Buôn Làng, và tội nhất là phải nhờ vào những em trai nhỏ mới mười bốn hoặc mười lăm tuổi trong gia đình đã nghỉ học. Và một trong những gia đình mình biết được là gia đình bố mẹ Thơ trong một lần mình đến thăm. Continue reading Người tốt →

Chào các bạn,

Trong Buôn Làng Sêđăng nơi mình đang ở có nhiều cảnh đời giống chuyện cổ tích, chẳng hạn gia đình bố mẹ Thơ mình đến thăm sáng Chúa nhật vừa rồi.

Vào nhà mình gặp em Lệ, người em gái kế của em Thơ đang ngồi dưới nền nhà xem Tivi trước ngực địu một em bé ngủ say, thấy mình vào em Lệ đứng lên tắt Tivi và một em gái khoảng mười hai tuổi, chạy ra sau đem lên một chiếc chiếu trải giữa nhà mời mình ngồi chơi. Mình hỏi em Lệ em bé đang địu là con của chị Thơ phải không?

– “Không, đây là em ruột của mình còn con chị Thơ mẹ Thơ đang bồng.” Continue reading Một gia đình →

Chào các bạn,

Sau mấy năm mình về ở Buôn Làng tối nay lần đầu tiên em Kiết đến nhà thăm chơi, vừa vào nhà em Kiết nói: Rất nhiều lần em Kiết muốn đến chơi với mình nhưng em Kiết ngại vì có quá nhiều cái sai đối với mình. Cái sai đầu tiên là khi em Kiết đang học lớp Tám vì muốn vào ở nhà Lưu trú sắc tộc Buôn Ma Thuột quá, đã nói dối với mình mẹ em Kiết đã mất khi em Kiết còn nhỏ bây giờ ở với mẹ kế, mẹ kế không thương nên thường xuyên đánh em Kiết và dự định khi em Kiết học xong lớp Chín sẽ không cho em Kiết đi học tiếp.

Mình nói với em Kiết đã nhiều năm rồi em Kiết nhớ làm gì chuyện đó nữa, mình đã quên khi nhận em Kiết vào ở nhà Lưu trú sắc tộc Buôn Ma Thuột học. Continue reading Có nên bán chuối chiên lại hay không? →

Chào các bạn,

Chiều trên đường về mình đi ngang qua gốc cây mít nhà bố mẹ Kam, vừa lúc mẹ Kam từ trong nhà bếp đi ra trước ngực địu em bé đang tiến về phía mình với dáng vẻ và khuôn mặt buồn rười rượi, khác hẳn với mẹ Kam mình từng biết từng gặp trước đây, một mẹ Kam luôn vui vẻ và rất hay cười. Lấy làm lạ mình hỏi:

– “Gia đình bố mẹ Kam đã xảy ra chuyện gì hay sao mà mẹ Kam buồn quá vậy? Em Kam đi làm xa có gọi điện về không?”

Đang rầu rĩ nghe mình hỏi thăm đến em Kam, mẹ Kam nhìn vào trong nhà trả lời ri rí: Continue reading Dẫn bạn về nhà →