Category Archives: Văn Hóa

Heal the world – Chữa lành thế giới

Dear brothers and sisters,

Our world today is having many conflicts. There are at least 10 major conflicts. Conflicts (1)between Russia and Ukraine, (2)between China and Taiwan, (3)between Armenia and Azerbaijan, (4)between groups in the Sahel, and (5)between the Democratic Republic of the Congo and the Great Lakes. Conflicts inside (6)Iran, (7)Yemen, (8)Ethiopia, (9)Haiti, and (10)Pakistan. (See more: 10 Conflicts to Watch in 2023).

In New Year, pray for our world. Pray God to stop conflicts in the world, save the world and heal it. Moreover, pray God to stop conflicts inside each one of us, save us and heal us.

Wish God’s peace be with us so that we may love God and love each other.

Have New Year. Continue reading Heal the world – Chữa lành thế giới

Nguồn gốc Việt (Nam) của tên 12 con giáp – Mão/Mẹo/mèo (4B)

Nguyễn Cung Thông

sachhiem

 03 tháng 01, 2011

Khi so sánh các con vật biểu tượng cho 12 con giáp, điểm khác biệt rõ nét nhất là người Việt Nam ta dùng con mèo1 cho chi Mão/Mẹo nhưng người Thái, Lào, Khme, Nhật, Hàn, Trung Quốc/TQ … đều dùng con thỏ. Đây là một cánh cửa hé mở khiến ta phải đặt lại vấn đề nguồn gốc tên gọi 12 con giáp, vì nếu chúng từ TQ thì khi nhập vào các nước hay dân tộc nào đó thì theo thói thường hệ thống ‘12 con giáp nguyên thuỷ’ vẫn được duy trì – như thỏ biểu tượng cho chi Mão chẳng hạn – và nếu có thay đổi thì không có là bao nhiêu như gà so với gà trống, dê so với cừu/trừu, heo/lợn so với heo rừng …v.v… Giả sử chữ Mão có nguồn gốc tượng hình con mèo như chữ thố/thỏ 兔chẳng hạn, thì không ai chất vấn nguồn gốc tên gọi 12 con giáp (động vật) và thập nhị chi làm gì. Khi truy nguyên giáp văn, kim văn và triện văn của chữ Mão thì thấy hình dạng của hình cửa mở hay hai mặt trăng đối nhau (?) – xem thêm chi tiết trang này (2003, cập nhật 2008, 2010 – tác giả Richard Sears)

Continue reading Nguồn gốc Việt (Nam) của tên 12 con giáp – Mão/Mẹo/mèo (4B)

Khúc ca Từ bi – The chant of metta

Chào các bạn,

Metta – tiếng Pali có nghĩa là lòng từ.

Từ bi hỉ xả là tình yêu của ta đối với người khác, nhưng để thực hành, ta phải “phát lòng từ” về chính ta trước, sau đó mới mang lòng từ đến được với mọi người. Và yêu người thì “yêu như chính ta vậy”. (trích Yêu mình, sách Tư duy tích cực – Thay đổi cuộc sống).

F3LB124GFDX0R16.MEDIUM

Continue reading Khúc ca Từ bi – The chant of metta

Xẩm Quyết chí tu thân

Chào các bạn,

Hôm nay các bạn cùng nghe bài hát xẩm Quyết chí tu thân nhé. Đây là điệu hát xẩm Xoan, 1 trong 8 làn điệu hát xẩm chính.

Thật vui khi được biết một giai điệu dân tộc lâu đời với lời hát thú vị!

Dưới đây là các đoạn giới thiệu về nguồn gốc hát xẩm, các làn điệu chính của xẩm, một số bài xẩm xoan và lời bài xẩm Quyết chí tu thân.

1. Nguồn gốc hát xẩm:

Theo “Nghệ thuật hát xẩm” của tác giả Khương Văn Cường (2009), loại hình nghệ thuật này xuất hiện dưới thời nhà Trần. Thời đó, vua cha Trần Thánh Tông có hai hoàng tử là Trần Quốc Toán và Trần Quốc Đĩnh. Toán là anh nhưng lười biếng, còn Đĩnh là em nhưng chăm chỉ học hành, đàn hay hát giỏi nên được vua cha yêu mến. Continue reading Xẩm Quyết chí tu thân

Lễ hội truyền thống tiêu biểu của người dân tộc thiểu số

OpenDevelopment Vietnam – 30 March 2022

Lễ hội là một phần thiết yếu trong đời sống tinh thần của người Việt Nam, phản ánh những phong tục, tập quán độc đáo của mỗi vùng, mỗi cộng đồng. Lễ hội truyền thống là cơ hội để mọi người giao lưu, trao truyền những đạo lý, những khát vọng cao cả và chia sẻ những câu chuyện về các đối tượng được thờ cúng như các vị thần linh, các vị anh hùng, những người có công. Bên cạnh đó, lễ hội còn là dịp để mọi người bỏ lại những lo toan thường ngày, tìm về chốn tâm linh bình yên.

Bản đồ câu chuyện tại đây thể hiện 17 lễ hội truyền thống tiêu biểu của các cộng đồng người dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Những lễ hội này đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

 

Danh sách đầy đủ 127 tập quán văn hóa của người dân tộc thiểu số đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (bao gồm lễ hội truyền thống, diễn xướng dân gian, tri thức bản địa, phong tục, tín ngưỡng xã hội, văn hóa dân gian và nghề thủ công truyền thống) có thể truy cập tại đây

Quyển sách hội tập kinh Vô Lượng Thọ của Tịnh Độ Tông Việt Nam

LỜI NÓI ĐẦU

Chúng tôi gồm dịch giả Thích Thiện Trang và những cư sĩ tại gia đồng tu Tịnh Độ, đồng thờ một vị thầy: Ân sư Thích Tịnh Không, đồng một pháp danh: Diệu Âm.

Trong nhiều năm tu học Tịnh Độ, đối với các đồng tu Tịnh Độ đang thọ trì bản hội tập Kinh Vô Lượng Thọ của Đại lão cư sĩ Hạ Liên Cư, đặc biệt là các đồng tu sơ học và những người chưa từng học Phật bao giờ nhưng có duyên với bản hội tập này (họ nhìn thấy quyển kinh sẽ cảm thấy yêu thích và tin tưởng); chúng tôi thấy họ gặp chướng ngại rất lớn trên đường tu: Vì quyển kinh chỉ có kinh văn mà không có thêm nội dung gì khác nên người chưa từng học Phật không hiểu được giá trị của quyển kinh, tâm thích thú và động cơ học Phật lúc ban đầu sẽ nhanh chóng bị tan theo thời gian. Cuộc sống hiện đại như một guồng máy, các bạn đồng tu sơ học ai ai cũng bận rộn với công việc gia đình của mình, muốn dành ra thời gian để nghe giảng kinh cũng là rất khó, khi có thời gian nghe giảng kinh thì lại dễ ngủ gật hoặc không có sức để tập trung nghe (nguyên nhân là cơ thể mệt mỏi do phải làm việc cả ngày); những đồng tu sơ học không hiểu được những nghĩa lý quan trọng được dạy trong bộ kinh, hành trì cảm thấy không có tiến bộ và không đạt được pháp hỷ. Một số đồng tu vì đã nghe giảng kinh nhiều năm nhưng vẫn không biết chỗ nào là điểm trọng yếu, hành trì công phu niệm Phật không đắc lực, sinh tâm chán nản mệt mỏi. Số lượng đồng tu Tịnh Độ bị thoái chuyển rất nhiều. Pháp môn Tịnh Độ chân thật là pháp môn “trăm ngàn muôn kiếp khó gặp được”, việc bị thoái chuyển thật vô cùng đáng tiếc!

Continue reading Quyển sách hội tập kinh Vô Lượng Thọ của Tịnh Độ Tông Việt Nam

Turn! Turn! Turn! – Quay! Quay! Quay!

Chào các bạn,

Có một bài Trà đàm của anh Hoành mà khi mới vào Đọt Chuối Non mình rất thích. Đó là bài Có một thời cho mỗi mục đích dưới bầu trời.

Mình thích tên bài viết, nghe rất thơ. Mỗi lần nghe câu đó thì mình lại mỉm cười. 🙂

Có một thời cho mỗi mục đích dưới bầu trời – mỗi thời mỗi chuyện – sao lại lo lắng cho tương lai khi tương lai là yếu tố “không biết”?! Continue reading Turn! Turn! Turn! – Quay! Quay! Quay!

Đợi nàng

Chào các bạn,

“Đợi nàng” là bài tình ca dựa trên làn điệu Nàng ới của hai dân tộc Tày, Nùng.

Ban đầu mình nghĩ từ “nàng” trong tên điệu Nàng ới và từ “nàng” trong bài hát “Đợi nàng” là một. Nhưng sau khi tìm hiểu, mình được biết: vào đầu mỗi làn điệu Nàng ới thường có tiếng vĩ thanh “Nì.. à.. ới…” (trong tiếng Tày, “nìa” nghĩa là anh chị, đại từ nhân xưng ở ngôi thứ hai) nên nhiều người sau này quen gọi là “nàng ới”. Như vậy, về ý nghĩa thì hai từ “nàng” này giống nhau, cùng chỉ về người yêu mà chàng trai đang tỏ tình, nhưng về sắc thái biểu cảm thì có lẽ khác nhau. Continue reading Đợi nàng

Câu chuyện chung quanh bài hát “Mùa xuân đầu tiên”

Mùa Xuân đầu tiên
(Nhạc và lời: Văn Cao)

Rồi dặt dìu mùa xuân theo én về
Mùa bình thường mùa vui nay đã về
mùa xuân mơ ước ấy đang đến đầu tiên
Với khói bay trên sông, gà đang gáy trưa bên sông
một trưa nắng cho bao tâm hồn.
Rồi dặt dìu mùa xuân theo én về
Người mẹ nhìn đàn con nay đã về
Mùa xuân mơ ước ấy đang đến đầu tiên
Nước mắt trên vai anh, giọt sưởi ấm đôi vai anh
Niềm vui phút giây như đang long lanh.

Continue reading Câu chuyện chung quanh bài hát “Mùa xuân đầu tiên”

Anh cho em mùa xuân

“Anh cho em mùa Xuân
Mùa xuân này tất cả.
Lộc non vừa trẩy lá.
Thơ còn thương cõi đời.
Con chim mừng ríu rít.
Vui khói chiều chơi vơi.
Đất mẹ gầy có lúa.
Đồng ta xanh mấy mùa.
Con trâu từ đồng cỏ.
Khua mõ về rộn khua.
Ngoài đê diều thẳng cánh.
Trong xóm vang chuông chùa.
Chiều in vào bóng núi.
Câu hát hò vẳng đưa.
Tóc mẹ già mây bạc.
Trăng chờ trong liếp dừa.
Con sông dài mấy nhánh.
Cát trắng bờ quê xưa…”.

Continue reading Anh cho em mùa xuân

Du Xuân – Bluegrass Việt

Đây là bản nhạc Việt đầu tiên mình nghe chơi theo thể điệu bluegrass, tức là nhạc country cực kỳ country của Mỹ. Bluegrass có nguồn gốc từ nhạc cổ Scottish, Irish và Welsh và thịnh hành trên vùng núi Appalachian là rặng núi chạy dọc bờ biển miền đông nước Mỹ. Có lẽ là do di dân ngày xưa từ Scotland, Wale và Ireland đến lập nghiêp trên rặng Appalachian, hòa thêm một chút với nhạc country địa phương mà thành. Điểm đặc sắc nhất của bluegrass là tiếng banjo và tiếng violin (gọi là fiddle) dồn dập, rất khó nhầm lẩn.

Mình chưa hề gặp được nhạc sĩ Việt nào chơi nhạc bluegrass. Chẳng biết các nhạc sĩ bluegrass trong bài hát này là Việt hay Mỹ.

Du Xuân

Bầu trời xanh long lanh giọt nắng đang chào xuân
Người reo vang muôn nơi khắp chốn thêm rộn ràng
Đàn chim én tung tăng theo gió xuân đùa vui
Hoa bướm say sưa thì thầm với nhau khẽ đón xuân đến

Continue reading Du Xuân – Bluegrass Việt

Đi tìm bí ẩn giếng Chăm

tiasang – Nguyễn Tiến Đông

Nhắc tới Chăm pa, nhiều người thường liên tưởng đến những đền tháp, tác phẩm điêu khắc, đồ gốm chứ ít ai nghĩ tới kĩ năng tìm các mạch ngầm nước ngọt gần như độc nhất vô nhị của người Chăm. Vì vậy, trong rất nhiều năm, chúng tôi đã đi dọc dải đất miền Trung khảo sát chỉ để tìm câu trả lời: giếng Chăm có vị trí thế nào trong đời sống Chăm?

Nếu tháp Chàm được xem là biểu trưng của thượng tầng văn minh Champa thì giếng vuông Chàm là biểu tượng đặc thù của đời sống bình dân Chăm. Nguồn: Zing. 
Continue reading Đi tìm bí ẩn giếng Chăm

Lắng nghe mùa xuân về

“Bác Dương thôi đã thôi rồi
nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta…”

Câu thơ quen thuộc trong bài thơ “Khóc bạn” của Nguyễn Khuyến nói về Dương Khuê, cụ cố của nhạc sĩ Dương Thụ.

Nhạc sĩ Dương Thụ sinh năm 1943 tại Hà Nội, thuộc gia tộc họ Dương danh giá, nhiều người đỗ đạt. Nhưng đến thời ông thì cái lý lịch “địa chủ” đã làm gia đình ly tán, ông phải vất vả kiếm sống từ bé.

Dù ở hoàn cảnh có phần…nghịch cảnh nhưng ông không hề oán hận cuộc đời và vẫn có cái nhìn trong trẻo, trẻ thơ trước sự vật. Hầu hết những ca khúc là ông sáng tác cho chính mình và bạn bè nghe. Chỉ sau này khi đã gặp “duyên”, nhạc của ông mới trở nên phổ biến và được đông đảo người nghe yêu thích.

Continue reading Lắng nghe mùa xuân về

Mùa Xuân Ơi


 

Nhạc sĩ Nguyễn Ngọc Thiện còn là một nha sĩ. Ông sinh ngày 20 tháng 11 năm 1951, sáng tác âm nhạc từ thời sinh viên nhưng sau 1975 tên tuổi ông mới được biết đến rộng rãi trong giới trẻ hâm mộ nhạc. Những ca khúc Nguyễn Ngọc Thiện luôn trữ tình và trẻ trung, thiên về đề tài tình yêu và tuổi trẻ.

Ông gia nhập Hội Âm nhạc thành phố vào năm 1984 và tốt nghiệp Khoa Sáng tác hệ Đại học 5 năm, Nhạc viện TP.HCM, năm 1989. Ông đã xuất bản hai tập ca khúc và một số bài hát được phát hành trong băng âm thanh và băng video.

Continue reading Mùa Xuân Ơi

Yếu tố văn hóa Cham Pa ở kinh đô Đại Việt và vùng phụ cận

tiasang – Nguyễn Tiến Đông

Lời tòa soạn: Như chúng tôi đã đề cập trong những số báo gần đây về vùng Đồng bằng sông Hồng là hợp lưu của những luồng di dân từ hàng ngàn năm trước cho đến đầu thời Đại Việt. Bài viết dưới đây của TS Nguyễn Tiến Đông tiếp tục dòng thảo luận ấy ở một khía cạnh cụ thể hơn: người Cham pa đã đóng góp như thế nào vào không gian văn hóa ngay tại kinh đô Đại Việt và vùng phụ cận.


Ngay trên chính Hoàng thành này, những dấu tích văn hóa Cham Pa đã hiển hiện khi các nhà khảo cổ học khai quật khu di tích 18 Hoàng Diệu. Trong ảnh, sinh viên đại học nghe nhà khảo cổ học Nguyễn Tiến Đông giới thiệu những di tích thời Lý – Trần (Khu A). Ảnh: Viện Khảo cổ học (2004).

Làm nhạt nhòa sự mô phỏng phương Bắc

Continue reading Yếu tố văn hóa Cham Pa ở kinh đô Đại Việt và vùng phụ cận