Chào các bạn,

Mình về giỗ ba đúng những ngày các em học sinh thi Đại học đợt I, và trong gia đình mình có hai người cháu trai, con của hai gia đình của hai người em trai cũng thi Đại học đợt này, hai cháu đều thi Khối A ở Qui Nhơn. Tuy hai cháu học sinh chuyên toán trường Hùng Vương Gialai, nhưng mình thấy các cháu không tránh khỏi bị áp lực vì kỳ vọng của gia đình, nhất là khi cả hai gia đình cùng đi Qui Nhơn đưa các cháu đi thi, trong khi các cháu muốn được tự đi với nhóm tiếp sức mùa thi, như đa số các bạn học sinh khác.

Nhìn các cháu chuẩn bị đi thi Đại học, được gia đình chăm sóc lo lắng cho đủ mọi thứ, tự nhiên mình nhớ và thương các em học sinh Lưu Trú sắc tộc của mình, cũng đi dự thi Đại học đợt này quá! Continue reading Thi Đại học →

Chào các bạn,

Một lần mình nói chuyện với chị trong nhà trên bốn mươi tuổi, nhưng tóc chị đã bạc gần hết. Mình hỏi chị sao không dùng thuốc nhuộm tóc cho đen? Chị nói: “Đã dùng thử hai lần với hai loại thuốc nhuộm tóc khác nhau, nhưng cả hai lần đều bị dị ứng thuốc nhuộm tóc, mặt đỏ và sưng phù lên nên chị không dám dùng nữa!”. Chị cho biết thời gian đầu ra đường, người ta gọi chị bằng bác chị rất shock, bây giờ đã quen dần không còn tâm trạng shock như trước đây nữa!

Từ lần nói chuyện với chị, mình đã phân vân: “Không biết tâm lý shock này chỉ là riêng chị vì chị quá nhạy cảm, hay với hầu hết mọi người?”. Continue reading Nhìn về tuổi già →

Chào các bạn,

Mỗi Chúa nhật khoảng bốn giờ chiều, mẹ Nóc và mẹ Gáo thường đến để cùng đi với mình đến thăm các gia đình trong Buôn Làng.

Chiều Chúa nhật sau khi mình đi tĩnh tâm mười lăm ngày về, chỉ một mình mẹ Gáo đến và cho biết: “Mẹ Nóc không đi vì đang buồn con gái!”. Mình hỏi gia đình mẹ Nóc xảy ra chuyện gì? Mẹ Gáo nói không biết rõ nên không dám kể cho Yăh. Nghe vậy mình nói: “Gia đình mẹ Nóc đang có sự cố, mình qua thăm mẹ Nóc hể!”

Đến sân, chó chạy ra sủa. Nhìn vào nhà thấy có nhiều người, mẹ Nóc ra đuổi chó, mình và mẹ Gáo theo mẹ Nóc vào. Trong nhà không còn ai, có lẽ mọi người đã đi ra phía sau. Continue reading Hỏi cưới →

Chào các bạn.

Mình có cháu gái tên Mi gọi mình bằng cô. Cháu Mi sáu tuổi, trong năm học tới cháu Mi vào lớp Một, hiện giờ cháu Mi nhỏ nhất trong số cháu của mình.

Cháu Mi sáu tuổi nhưng nhỏ con và rất ốm, lại thường xuyên đau lặt vặt, mặc dầu cháu Mi được bố mẹ chăm sóc rất kỹ, vì gia đình cháu Mi chỉ có hai người con, anh trai của cháu Mi to con khỏe mạnh, năm nay học lớp Mười một, cháu Mi nhỏ yếu, mình nghĩ có thể do cháu Mi bị sanh non. Nhưng bù lại cháu Mi nói chuyện rất vui.

Mình đến nhà cháu Mi sau giờ cơm trưa. Không đợi bố mẹ Phú nhắc, cháu Mi nhanh nhẹn ra chào. Mình hỏi: “Cháu Mi có dám đi mua bánh kẹo không?”. Continue reading Tiền cho ông ngoại →

Chào các bạn.

Mình về Gialai thăm gia đình. Một buổi chiều nói chuyện với hai vợ chồng người em trai tên Quí, đã được mình chia sẻ trong bài “Tặng xôi”. Trước kia gia đình em Quí ở ngã ba chợ Biển Hồ – Gialai. Cách đây hơn một tháng, em Quí đã bán căn nhà đó và mua một căn nhà khác rộng hơn ở gần trường Cao đẳng Pleiku, cách nhà má mình khoảng hai cây số.

Nhà mới có sáu phòng trọ cho các em sinh viên thuê, và em Quí cũng tiếp tục bán hàng ăn như khi em Quí còn ở ngã ba chợ Biển Hồ, nhưng ở đây em Quí không bán xôi và bánh mì thịt nguội mà bán bún, phở, mì quảng và trà sữa. Continue reading Về nhà mới →

Chào các bạn,

Buổi tối, khi ngồi nói chuyện với các em trực nhà Lưu trú trên hàng hiên trước cửa phòng ngủ, em Lem, học sinh lớp Mười một nói: “Trực nhà Lưu trú mùa hè ít người rất sợ ma!”. Nhắc đến ma, mình nói: “Ở đây hai năm, đêm Yăh ngủ rất khuya, sáng dậy rất sớm, nhưng không có cảm giác sợ như những năm ở nhà Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột”. Nghe vậy, em Mươi nói: “Có chuyện gì kể nghe đi Yăh!”. Mình hỏi không sợ sao? “Sợ nhưng vẫn muốn nghe!”.

Mình kể ở nhà Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột sợ thật, tuy chung quanh mọi người ở san sát nhau, nhưng với khuôn viên nhà ở gần một mẫu, cây cối trong vườn nhiều, có những cây to tạo nên khung cảnh buổi tối thật tĩnh mịch, vì vậy thấy rất sợ! Thêm vào đó, mình biết chung quanh nơi mình ở trước kia là đất nghĩa trang, nên cũng có nhiều điều không lý giải được. Continue reading Đọc Kinh cầu nguyện cho ma →

Chào các bạn,

Sau một tháng về gia đình nghỉ hè, đến phiên Tổ Một trực hè nhà Lưu Trú, trong giờ dùng cơm trưa, mình hỏi các em: “Một tháng hè về gia đình, các em có làm lò gạch để kiếm tiền phụ gia đình, hoặc để có tiền trong năm học mới đi học thêm không?”

Em Mươi, học sinh lớp Mười một cho biết: “Nhà không có người nhỏ hơn, nên về nhà em Mươi đi chăn bò thay cho bố, để bố mẹ và các anh chị đi làm cỏ mì, cỏ bắp.”

Mình nhìn em Lem cùng học lớp Mười một với em Mươi, thấy nhìn em Lem nói: “Làm lò gạch mệt lắm! Mình chỉ đi làm lò gạch khi còn nhỏ, bây giờ lớn không làm nữa!”. Cả bàn cơm đều ngạc nhiên khi nghe nói như vậy! Continue reading Đi làm thêm →

Chào các bạn,

Chiều Chúa nhật mình đi với hai mẹ trong Buôn Làng. Khi ngang qua căn nhà ván nhỏ, nhìn vào trước sân sát đường, đứng địu con là một em gái nhỏ. Nhìn em, mình nghĩ không biết em địu con hay địu em, vì anh em Buôn Làng lập gia đình sớm, nhìn mẹ địu con mình tưởng chị địu em, nhìn bà địu cháu mình lại tưởng mẹ địu con, và cho đến bây giờ mình cũng vẫn còn lẫn lộn lung tung như vậy!

Chưa kịp lên tiếng hỏi, mẹ Hreng đi bên cạnh nói: “Em Hang, con dâu bố mẹ Nhíp đó Yăh!”. Khi mới về Buôn Làng, mình nghe nói đến em Hang rất nhiều. Lúc đó em Hang đang học Trung cấp ngành Mầm non, sau khi học xong năm thứ nhất, qua năm thứ hai được bốn tháng, em Hang phải nghỉ học vì yêu em Nhíp, con trai bố mẹ Nhíp và sắp có em bé.

Chuyện của em Hang và em Nhíp cũng nổi đình nổi đám trong Buôn Làng, nguyên nhân hai em còn nhỏ, chưa đủ tuổi kết hôn, cùng đang học Trung Cấp, xa gia đình. Vì nổi đình nổi đám nên mình biết chuyện nhưng chưa biết mặt! Continue reading Địu con qua thăm bà →

Chào các bạn,

Dùng cơm tối với các em ôn thi Đại học, mình nói: “Yăh thấy anh em đồng bào sắc tộc Sêđăng mình rất dễ tính!”. Các em ngạc nhiên khi nghe mình nói như vậy.

Nhìn thấy các em ngạc nhiên, có vẻ chưa hiểu, mình nói tiếp: “Yăh thấy khi gia đình có người đau, Yăh hỏi đau bệnh gì? Không biết, chỉ biết nó đau. Có mẹ đến xin Yăh cho em Mai nghỉ học mấy ngày, vì em Mai phải đi nuôi chị đau bệnh ở bệnh viện tỉnh, Yăh hỏi chị em Mai đau bệnh gì? Chị nó đau bệnh hiểm nghèo! Yăh hỏi đau bệnh hiểm nghèo là bệnh gì? Không biết! Chỉ biết chị nó đau bệnh hiểm nghèo! Continue reading Khóc nhiều khóc ít →

Chào các bạn,

Trong năm có những buổi sáng chạy xe ra nhà Lưu Trú trên đường tránh lũ, mình gặp em Thô, con gái mẹ Thanh đang học lớp Mười trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai trên đường đạp xe đạp từ nhà đến trường, với đoạn đường khoảng mười bốn cây số, nhiều ổ gà và dốc khó đi, thường các em đi xe đạp mất khoảng bốn mươi phút. Em Thô vừa đạp xe vừa cầm cuốn vở trên tay học bài, mình gặp rất nhiều lần như vậy nên khi có kết quả học tập cuối năm, mình hỏi thăm các em học cùng lớp đang ở nhà Lưu Trú về kết quả học tập của em Thô, được biết năm học này em Thô được học sinh Tiên tiến.

Biết hoàn cảnh cũng như sự hiếu học của em Thô, những ngày hè bắt đầu nhận học sinh vào nhà Lưu Trú cho năm học mới, mình nhớ đến em Thô con của mẹ Thanh ở thôn Hai, tìm đến hỏi xem trong năm học tới em Thô có muốn vào ở nhà Lưu Trú, mình sẽ để cho em một chỗ. Continue reading Vừa đạp xe vừa học bài →

Chào các bạn,

Nói chuyện với em Nari học sinh lớp Mười một Lưu Trú, mình mới biết đáng ra năm nay em Nari học lớp Mười hai chứ không phải lớp Mười một như bây giờ.

Em Nari kể: “Năm đang học lớp Bảy, sau kỳ thi học kỳ I, trong một lần đi học đến lớp, em Nari không giải được bài toán nên ngày hôm sau em Nari đã bỏ học ở nhà đi chăn bò”. Em Nari còn nói: “Từ lâu rồi, mình thích đi chăn bò, không thích đi học!

Sau mấy tháng nghỉ học đi chăn bò, gần đến ngày chuẩn bị vào năm học mới, một buổi sáng Chúa nhật sau thánh lễ dành cho các em thiếu nhi, Bok nói giữa nhà thờ: Những em nào trong năm học vừa rồi đã bỏ học nửa chừng, bước lên đứng trước cung thánh cho Bok. Continue reading Đi chăn trâu, chăn bò →

Chào các bạn,

Buổi chiều trên đường chạy xe vào thôn Hai, đến khúc quanh đầu tiên để rẽ vào, thấy dưới bóng mát gốc cây to có nhiều em nhỏ xúm lại, có thêm một số mẹ địu con đứng ngồi túm tụm ở đó. Cảnh tượng này cũng khác thường đối với nếp sống ở Buôn Làng, vì vậy khi xe gần đến, mình cho chạy chậm lại xem chuyện gì. Đến nơi, nhận ra hàng bán chuối chiên.

Trong Buôn Làng thường những hàng buôn bán to cũng như nhỏ, đều do những người Kinh từ ngoài thị trấn vào, nhưng hôm nay người chiên chuối chiên để bán lại là một em gái người Buôn Làng, và khi nhìn kỹ mình nhận ra em Kiết, học sinh cũ ở Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột của mình. Continue reading Bán chuối chiên →

Chào các bạn,

Một buổi sáng Chúa nhật, trong giờ các em học sinh Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột làm công tác vệ sinh nhà cửa, lúc đó mình đang ở trong nhà kho tiếp giáp với phòng cơm Lưu Trú, đã nghe câu chuyện giữa em Y Drozal học sinh Lớp Mười một, và em Y Hap học sinh lớp Mười.

Trong nhà Lưu Trú những năm đó, các sinh hoạt cũng như các công tác kể cả chỗ ngồi trong phòng cơm, đều được chia theo Tổ. Mỗi Tổ được chia đều từ các em học sinh Cấp I đến Cấp III, chỉ duy một điều: Tổ nam riêng và Tổ nữ riêng. Continue reading Chia thức ăn →

Chào các bạn,

Buôn Làng mình chỉ một số rất ít gia đình trẻ có phòng tắm nhỏ ngoài vườn, do đi làm ở lò gạch thì có thể xin được một số gạch bể về tự xây phòng tắm cho gia đình. Còn lại đa số anh em Buôn Làng, chiều chiều ra các giếng chung của Buôn Làng để tắm. Vì vậy mỗi buổi chiều khi trời chưa tắt nắng, vẫn còn những tia nắng vàng dịu dàng cuối ngày, nếu đi trên những con đường ngang qua những giếng chung của Buôn Làng, thế nào cũng gặp cảnh các mẹ khoảng gần năm mươi tuổi, đứng tắm cạnh bên giếng chung của Buôn Làng. Và dù tắm tập thể hay tắm một mình, các mẹ có điểm giống nhau: Chỉ mặc váy chứ không mặc áo, mặc dầu nhiều mẹ vẫn còn trẻ! Continue reading Ở trần →

Chào các bạn,

Hơn tháng nay mình xin được một buồng chuối hột chín. Đem về phơi khô và sao vàng hạ thổ xong nhìn miếng chuối hột rất đẹp, nhưng mình chưa ngâm rượu được vì nghe nói muốn ngâm rượu, phải ngâm vào thẩu thủy tinh mới tốt. Rất nhiều lần mình đi chợ nhưng không hỏi thẩu thủy tinh, vì nghĩ chợ trong Buôn Làng chắc không có loại hàng này.

Chưa có thẩu để ngâm, nên chuối hột được cất cho đến hôm các em học sinh Lưu Trú về gia đình nghỉ hè, mình kiểm lại một số đồ đạc để sắm sửa thêm cho năm học mới, khi ra chợ mua thêm một số đồ dùng, đến hàng bán đồ nhựa mua mấy cái rổ, mình nhớ đến cái thẩu thủy tinh, hỏi bâng quơ không ngờ có nên mua một thẩu thủy tinh mười lít. Continue reading Đi đổi rượu →