Chào các bạn,

Bốn mươi em nữ học sinh Lưu trú cấp III của mình, chỉ có hai em mất bố: Em Lyna và em Trê, một em mất mẹ: Em Hak. Trong ba em, chỉ có em Hak là con út trong gia đình có đến chín anh chị em. Tuy con út nhưng bố mẹ em Hak còn rất trẻ, vì anh em Buôn Làng lập gia đình rất sớm.

Các anh chị đã lập gia đình, có con và ra riêng trước khi mẹ mất. Khi mẹ mất, trong gia đình chỉ còn bố và em Hak. Em Hak ở Lưu trú một tuần về gia đình chiều thứ Bảy và ngày Chúa nhật, sáng thứ Hai ra lại nhà Lưu trú. Continue reading Món quà giỗ mẹ →

Chào các bạn,

Hôm mẹ Lắc đến xin cho em Lắc năm nay vào ở nhà Lưu trú, để tiếp tục học lại lớp Mười sau tám tháng bỏ học, lúc đó mình đang có khách nên hẹn gặp và trả lời mẹ Lắc sau.

Đến Chúa nhật mình không biết mẹ Lắc cũng đi làm ở lò gạch, nên đã nhờ người nhắn mẹ Lắc đến cho mình gặp. Mẹ Lắc không dùng điện thoại nên mình không thể gặp trực tiếp được và đang làm ở lò gạch nhưng khi được người nhắn tin, mẹ Lắc đã bỏ việc đến gặp mình. Mình xin lỗi vì không biết mẹ Lắc đi làm ngày Chúa nhật, và nói:

– “Sao mẹ Lắc không để đi làm về rồi đến cũng được?” Continue reading Tìm lại con ngoan →

Chào các bạn,

Trên đường đi mua cuộn băng keo non về dán ống nước, mình ghé vào nhà Boh mượn cái khóa mười bốn. Lúc vào thấy các phòng đều khóa cửa, mình xuống nhà bếp hỏi thăm mẹ Ke người nấu bếp, được biết hôm nay hai Boh và thầy đi vắng đến chiều mới về.

Vừa nói với mình, mẹ Ke vừa đổ ra một nắm ngọn và bông bí đỏ thật ngon. Mình biết đây là ngọn bí nhà bố Hiển bên xóm Đào. Mấy lần mình đến vườn, nhà bố Hiển trồng rất nhiều dưa leo, đậu ve và loại bí đỏ lấy ngọn. Thỉnh thoảng bố Hiển cũng mang đến cho mình những thứ rau quả trong vườn bố Hiển trồng được và mình rất thích rau nhà bố Hiển vì rau đó rất an toàn, dùng không sợ thuốc. Continue reading “Điếc và ngu” →

Chào các bạn,

Trong giờ chơi, nhìn các em nữ học sinh Lưu trú cấp III chơi bóng chuyền, mình nhớ đến các em học sinh Lưu trú sắc tộc Buôn Ma Thuột cũng rất thích chơi bóng đá và bóng chuyền. Số các em học sinh nhà Lưu trú sắc tộc đông nên trong nhà có hai đội bóng đá nam và một đội bóng chuyền nữ.

Nhà Lưu trú sắc tộc ở trên một khu đất rộng, các em có đủ các sân chơi: Một sân bóng đá, một sân bóng chuyền và một sân bóng rổ, nhưng các em không thích chơi bóng rổ bằng bóng chuyền và bóng đá.

Vào năm học, trong giờ chơi các đội chơi bóng đá và bóng rổ có đầy đủ bóng để chơi, riêng đội bóng chuyền nữ chưa có bóng, mình nhờ một chị ra cửa hàng bán dụng cụ thể dục thể thao mua cho các em hai quả bóng, nhưng khi nhờ mình quên dặn lấy bóng chuyền nên chị đã mua về hai trái bóng đá và một tuần sau đã xảy ra chuyện. Continue reading Muốn quả bóng chuyền →

Chào các bạn,

Mình đang làm cơm trưa Chúa Nhật được báo có người đến gặp. Mình đi ra thấy em Nga học sinh lớp Mười Lưu trú của mình. Mình hỏi:

– “Em Nga đến gặp Yăh có chuyện gì?”

Hết sức căng thẳng em Nga nói:

– “Mình đến xin Yăh cho mình về nhà, vì mình không muốn ở nhà Lưu trú nữa!”

– “Tại sao đang học yên ổn em Nga lại xin ra khỏi nhà Lưu trú? Giữa em Nga và các bạn đã xảy ra chuyện gì phải không? Continue reading Xin về nhà →

Chào các bạn,

Sáng sớm, mình hẹn mẹ Hreng và mẹ E bốn giờ chiều đến thôn Hai thăm mấy gia đình nhưng mãi gần bốn giờ ba mươi mẹ Hreng mới đến một mình. Mình hỏi sao không thấy mẹ E đến. Mẹ Hreng cho biết mẹ E ở nhà vì em Thoa con gái mẹ E đang chuyển dạ sắp sanh.

Mình và mẹ Hreng đến thôn Hai thăm gia đình bố mẹ Tấn, gia đình mẹ Son và gia đình bố mẹ Đê. Sau đó về và sáng hôm sau mình ra Lưu trú sớm, không có dịp gặp mẹ E để hỏi thăm về em Thoa con gái mẹ E.

Mãi đến sau một tuần mình về lại nhà trong Buôn Làng. Continue reading Mới sanh con →

Chào các bạn,

Bố mẹ Diên có người con gái lớn tên Diên lấy chồng người Kinh, hiện đã có hai người cháu ngoại. Từ khi em Diên về nhà chồng ở đến bây giờ nhiều năm rồi nhưng em Diên chưa về thăm lại bố mẹ Diên cũng như các em. Còn bố mẹ Diên cũng chỉ biết em Diên hiện đang ở Hải Dương với gia đình chồng, biết gia đình chồng em Diên chỉ có hai người con, nhưng chưa bao giờ bố mẹ Diên đến nhà sui gia vì không có tiền đi xe và cũng không biết đường đi.

– “Em Diên lấy chồng xa và lấy người Kinh, bố mẹ Diên có lo không?”

Bố Diên nói: Continue reading Lấy chồng xa →

Chào các bạn,

Mình được báo có khách đến gặp. Ra nhà khách hơi ngạc nhiên vì người đến gặp mình là em gái nhỏ. Mình hỏi em đến gặp mình có chuyện gì. Em nói:

– “Mình đến xin Yăh cho mình được học trong nhà Lưu trú của Yăh.”

Nhìn em còn rất nhỏ, mình hỏi em tên gì và năm nay đang học lớp mấy.

– “Mình tên Xenli năm nay học lớp Sáu.”

– “Em Xenli đang học lớp Sáu không ở nhà Lưu trú Yăh được rồi! Vì muốn ở nhà Lưu trú của Yăh phải học từ lớp Mười đến lớp Mười hai.” Continue reading Xin đi học sớm →

Chào các bạn,

Mình đi bộ đến thôn Tư ngang qua nhà bố mẹ Xóa, bố Xóa ngồi trước hiên, mẹ Xóa giặt áo quần ở gần giếng. Mình ghé vào, mẹ Xóa vội vàng chạy vào nhà lấy chổi quét nhà, bố Xóa đi vào lấy chiếc chiếu ra trải giữa nhà. Lúc bố Xóa đứng lên đi, mình thấy chân trái của bố Xóa bị cà nhắc rất nhiều nên bước đi khó và chậm.

Bố mẹ Xóa khoảng trên năm mươi tuổi, có năm người con – hai người con gái lớn đã lập gia đình, ba người con còn lại đã nghỉ học và người con gái út mười sáu tuổi, đang đi làm công ty may ở Đồng Nai.

Trong Buôn Làng đang mùa gặt lúa, vì vậy ở trong góc nhà bố mẹ Xóa có một số lúa đã phơi khô đựng trong bao dựng ở góc nhà. Mình hỏi bố mẹ Xóa năm nay gặt được nhiều lúa không? Và được mẹ Xóa cho biết ít, có mấy bao đó! Continue reading Có nghề nhưng không sống với nghề →

Chào các bạn,

Chiều thứ Bảy mình lên lớp sớm nên xuống nhà bếp chơi. Biết xuống nhà bếp của Boh giờ này mẹ Hel (người nấu bếp cho Boh) đang đi lễ, chỉ gặp em Jeli (cháu gái nội của mẹ Hel). Biết như vậy nhưng mình vẫn thích xuống gặp em Jeli để hỏi chuyện, vì em Jeli nói chuyện rất dễ thương và em Jeli năm nay đang học lớp Tám trường trong Buôn Làng.

Đến nhà bếp, nhìn vào chỗ mọi khi em Jeli thường đứng phụ bà nội nấu bếp thấy vắng tanh, mình cũng hơi ngạc nhiên, vì mình biết nhà này không bao giờ không có người. Đi đến cửa ngang (cửa này dẫn thông ra phía sau) và tận phía trong góc, em Jeli đang ngồi im lặng bên cạnh con chó mẹ đen nằm duỗi chân thoải mái cho bầy chó con bú và em Jeli vuốt ve, ôm từng con chó con lên nựng chơi. Continue reading Nhớ mẹ →

Chào các bạn,

Mình lầm lẫn khi ở với các em học sinh Lưu trú sắc tộc khi nghĩ không cho các em ăn cá khô, ăn mắm như các em thích, vì những thứ đó không mang lại dinh dưỡng cho sức khỏe và trí tuệ. Cho đến một hôm tình cờ nói chuyện với em Đen, anh của em Mươi học sinh lớp Mười một, khi mình hỏi em Mươi mỗi cuối tuần về gia đình nghỉ có biết giúp đỡ gia đình nấu nướng, dọn dẹp gì không? Em Đen cười nói:

– “Em Mươi lần nào sau một tuần ở Lưu trú về, vừa dựng xe đạp vào nhà là hối mẹ Đê: ‘Đi mua mắm, đi mua mắm, mình thèm mắm quá!’ Có lần lại đòi mẹ Đê: ‘Đi mua cá khô, đi mua cá khô!’” Continue reading Ăn hạnh phúc →

Chào các bạn,

Sống với các em học sinh Lưu trú, mình cảm nhận các em rất dễ thương, rất tự do dân chủ, đến độ nghĩ sao nói vậy! Chính vì vậy mình nhận được nơi các em học sinh Lưu trú hai lời khuyên.

Lần thứ nhất khi mình dùng cơm tối với các em.

Vào một buổi chiều, mới năm giờ bốn mươi lăm nhưng trời tháng mười một nhanh tối, vì vậy lúc đó trời đã nhá nhem nhưng phòng cơm vẫn chưa bật đèn. Trong khi dùng cơm và nói chuyện với các em được khoảng mười lăm phút, mình nhìn lên bức tường nhà bếp thấy một con chuột thật bự đang chạy chậm chậm từ bên này qua bên kia tường. Vì mình chăm chú nhìn nên các em nhìn theo và phát hiện ra mình đang nhìn gì. Em Kam nói: Continue reading Khuyên Yăh →

Chào các bạn,

Mẹ Tấn đến, mình mời vào nhà. Vừa ngồi vào ghế mẹ Tấn đã nói:

– “Em Tấn sắp có con!”

Nói xong mẹ Tấn cúi nhìn xuống rất buồn. Mình thấy thương mẹ Tấn quá! Và hình ảnh này không phải hôm nay mình mới thấy lần đầu nơi mẹ Tấn nhưng sao lòng mình vẫn chùng xuống trước tâm trạng của một người mẹ.

Em Tấn học trò Lưu trú của mình. Sau khi học xong lớp Mười, đến đầu năm học mới NK 2013 – 2014 lên lớp Mười một nhưng em Tấn đã nghỉ học theo bạn bè vào Đồng Nai làm trong công ty may. Continue reading Sắp có con →

Chào các bạn,

Những khác biệt về ngôn ngữ cũng như những cách hiểu ngôn ngữ của anh em Buôn Làng làm cho mình có những chuyện thật mắc cười không chịu nổi!

Một lần mình đến nhà bố mẹ Yoang. Ở trong nhà nhìn ra mảnh vườn trước sân có rất nhiều cây đu đủ, trong số đó có những cây đu đủ rất to nhưng không có trái, mình hỏi:

– “Những cây đu đủ này to như vậy, sao không thấy bông, thấy trái?” Continue reading Đu đủ con trai và hội người mẫu →

Chào các bạn,

Anh em Buôn Làng mình sợ nhất là không được cấp hộ nghèo hoặc mất hộ nghèo. Những người làm cán bộ biết như vậy nên trong những tranh chấp về chuyện này chuyện kia giữa anh em Buôn Làng với nhau hoặc giữa Buôn Làng với cán bộ cũng thường đem hộ nghèo ra để dọa!

Với não trạng sợ gia đình mình mất hộ nghèo hoặc gia đình mình không được cấp sổ hộ nghèo làm mình rất khó chịu. Nhiều bố mẹ cũng như nhiều em học sinh Lưu trú đến nói với mình:

– “Yăh! Không biết tại sao năm nay gia đình mình không được cấp sổ hộ nghèo nữa?” Continue reading Ở trong hộ nghèo →