Chào các bạn,

Hơn bảy giờ tối trên đường từ thôn Một về nhà mình cùng đi với mẹ Gáo. Sau cơn mưa chiều đường Buôn Làng trơn trượt và trời tối, đi đến thôn Tư mình nghe tiếng xe máy chạy ngược chiều nhưng không nhìn thấy người vì xe không có đèn, mình và mẹ Gáo dọi đèn pin đi sát lề đường, sợ những chiếc xe máy không đèn chạy với tốc độ nhanh và ẩu của anh em Buôn Làng. Lúc chiếc xe máy đến gần mình nghe giọng của bố Quang hỏi:

– “Yăh đi thăm bà con Buôn Làng về hể?” Continue reading Do số phận hay không? →

Chào các bạn,

Trên đường đến thăm những đám ruộng lúa vụ mùa đông xuân của anh em Buôn Làng thôn năm về, khi đi ngang qua nhà bố mẹ Ngal mình nhìn vào thấy mẹ Ngal ngồi trước hiên nhà, nhìn ra thấy mình mẹ Ngal vui vẻ chào và mình ghé vào thăm gia đình mẹ Ngal một chút.

Bố mẹ Ngal khoảng trên bốn mươi tuổi, ở trong một căn nhà nhỏ mái tranh nền đất vách nứa ọp ẹp với sáu người con. Đi vào sân mình gặp bố Ngal ôm tấm lưới đi ra, mình hỏi và được biết bố Ngal đi lưới cá với bố Trai và bố Knai cùng người thôn năm, cách nhà bố mẹ Ngal một đám ruộng. Continue reading Hôn nhân tự do →

Chào các bạn,

Nguồn nước sinh hoạt trong các gia đình của anh em Buôn Làng được lấy từ những cái giếng đào của các gia đình hoặc các giếng công cộng. Trong Buôn Làng cũng có hai cái giếng khoan công cộng, một cái bên xóm Đào và một cái bên thôn Một. Tuy có nhiều giếng nhưng đến mùa nắng nóng gần như mọi giếng trong Buôn Làng đều cạn khô, trừ hai cái giếng khoan còn có ít nước, vì vậy một số gia đình có người nhà làm ở các lò gạch, xin hoặc mua được gạch cháy, gạch nổ với giá rẻ đem về xây bể chứa nước để dùng trong gia đình. Continue reading Xây bể chứa nước →

Chào các bạn,

Sau nhiều lần nói chuyện với các bố mẹ trong Buôn Làng, mình đã biết đã hiểu tại sao trước kia nhiều bố mẹ không yêu nhau, nhưng gia đình bảo lấy người này lấy người kia, các bố mẹ không muốn lấy vẫn vâng lời gia đình uống rượu cưới để thành một gia đình mới.

Ngày nay trong khi các em còn đi học, có những em đã có người yêu nhưng khi bố mẹ nghe tin đồn, hỏi thì các em giấu kín không bao giờ nói cho bố mẹ biết trừ khi các em đã nghỉ học đi làm. Continue reading Hôn nhân ở Buôn Làng →

Chào các bạn,

Gần bảy giờ tối Chúa nhật mình đang ở thôn Một trong nhà mẹ Hnin cùng với mẹ E và mẹ Hreng, mọi người cùng nói chuyện vui vẻ, bỗng chuông điện thoại mẹ Hnin reo, mẹ Hnin mở máy nghe và nói to với nét mặt và giọng nói hốt hoảng, mẹ Hnin nói tiếng Sêđăng mình không hiểu nhưng nhìn sắc mặt và nghe giọng nói mình cảm nhận đang xảy ra sự cố trầm trọng. Sau vài phút mẹ Hnin tắt điện thoại nói với mình:

– “Mẹ Buôn em ruột của mình chiều nay đi làm ở lò gạch ông Nhân bên thôn Một, cùng với cháu Khiêm đứa con gái mười hai tuổi. Continue reading Khóc cho Chúa nghe →

Chào các bạn,

Chiều Chúa nhật mình gọi điện thoại cho mẹ Nê ở bên thôn Một đến nhà, mình cho hai bao áo quần mới đem về chia sẻ cho các gia đình bên thôn Một, tuần trước mình cũng đã cho mẹ Xel đem về cho xóm Đào hai bao như vậy.

Trong Buôn Làng, xóm Đào và thôn Một ở xa trung tâm xã, mỗi khi có khách đến chơi muốn thăm anh em Buôn Làng mình thường dẫn qua xóm Đào hoặc thôn Một là hai thôn tương đối xa ít người đến, cũng như khi có những gì có thể chia sẻ được mình thường để dành cho xóm Đào và thôn Một. Continue reading Chuyện ở Buôn Làng xa trung tâm →

Chào các bạn,

Chiều thứ bảy mình ở ngoài Lưu trú về nhà trong Buôn Làng, đến nhà tìm chìa khóa vào nhà mới biết mình để quên chìa khóa ngoài nhà Lưu trú. Không vào nhà được, phải đứng ngoài sân đợi Yăh ở với mình đi thăm anh em Buôn Làng về.

Trong khi đứng trong sân đợi để có chìa khóa vào nhà, nhìn ra con đường mòn trước nhà có rất nhiều nhóm các em nhỏ đi ngang qua. Một số em xách can đi lấy nước cho gia đình; một số em được mẹ nhờ ra quán bà Tiến mua dầu ăn hoặc bột ngọt; một số em vừa trai vừa gái tuổi từ năm đến bảy tuổi, trèo lên những cây lớn bên kia con đường mòn trước nhà mình, vợt những con ve đang bu vào những cành hoặc thân cây lớn kêu rân ran. Continue reading Điều kiện đi học →

Chào các bạn,

Trên đường cùng về nhà với mình, mẹ Ke nói: Những điều Yăh nói về anh em Buôn Làng mình đều đúng. Chẳng hạn Yăh nói khi hỏi đến một chuyện gì lớn hoặc nhỏ, kể cả chuyện liên quan đến chính bản thân mình, cũng được nghe trả lời không biết! Mà đúng thật như vậy Yăh hể. Và mẹ Ke thấy nhiều nhất là khi đi khám bệnh về, anh em Buôn Làng mình ít biết người nhà bị bệnh gì. Vì khám bệnh xong không dám hỏi bác sĩ, vì vậy về nhà gặp Yăh hoặc bà con Buôn Làng hỏi con cháu đau bệnh gì, được trả lời không biết. Continue reading Câu trả lời không biết →

Chào các bạn,

Chiều thứ bảy mẹ Lam đến nhà gặp mình, vừa vào nhà không đợi mình hỏi mẹ Lam đã nói đến xin mình thuốc nhức đầu, ba đêm nay mẹ Lam không ngủ được! Mình hỏi nguyên nhân, mẹ Lam nói:

– “Mình không nói chắc Yăh cũng biết chuyện em Mười, người em trai út của mình đã làm cho mình không khỏe, không ngủ được.”

Khi về Buôn Làng được nửa năm, mình nghe biết chuyện em Mười và em Xêlít đã yêu nhau. Continue reading Chuyện nhức đầu →

Chào các bạn,

Có những lúc nói chuyện với anh em Buôn Làng cho mình cảm nhận thật ngộ, như lần nói chuyện với gia đình mẹ Gáo ở thôn năm.

Trưa Chúa nhật, sau khi mình ra thăm những đám ruộng lúa trồng cấy vụ mùa đông xuân của anh em Buôn Làng thôn năm, lúa đã chín vàng gần đến ngày gặt. Trên đường về mình ghé vào nhà mẹ Gáo, trong khi nói chuyện với gia đình một người đàn ông khoảng ba mươi bảy tuổi, cao gầy đi vào chào và cùng ngồi nói chuyện. Continue reading Con rắn trong mơ →

Chào các bạn,

Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai là trường các em nữ học sinh Lưu trú sắc tộc cấp III của mình đang học, chỉ cách nhà Lưu trú chưa đến năm trăm mét, vì vậy ở nhà Lưu trú nghe tiếng trống trường rất rõ. Sáng thứ bảy sau khi mình nghe tiếng trống trường vào lớp học được khoảng năm phút, điện thoại của mình báo có tin nhắn. Thường mình rất ít xem tin nhắn ngay sau khi có chuông báo, vì đa số các tin nhắn đến trong điện thoại có nội dung như muốn mua lại sim mình đang sử dụng, hoặc quảng cáo việc mua bán sim số đẹp, cơ hội may mắn trúng thưởng… Continue reading Lần đầu trốn học →

Chào các bạn,

Hơn ba tháng mình không gặp em Kim Cương con trai út của mẹ Hreng, lần này đến nhà gặp mình thấy em Kim Cương lớn nhiều, đã ra dáng một thanh niên, nhất là em Kim Cương nói năng linh hoạt hơn, không còn quá chậm do bị nói ngọng nữa!

Nghe mình khen, mẹ Hreng rất mừng hỏi lại mình:

– “ Yăh thấy em Kim Cương có lớn thêm hể?”

Và không đợi mình trả lời, mẹ Hreng nhìn em Kim Cương nói: Continue reading Khi phải nghe nhiều người chê →

Chào các bạn,

Mẹ Xel đi xe máy với mình ra Tp. Buôn Ma Thuột, trên quãng đường dài sáu mươi cây số mẹ Xel đã kể cho mình nghe về quãng đời thơ ấu của mẹ Xel. Mình thật bất ngờ khi nghe mẹ Xel kể:

– “Những năm học cấp I mình thường chơi với mẹ Thanh, mẹ Val, mẹ Rít và mẹ Yuong, đó là bốn bạn học, bốn bạn thân của mình khi mình học tiểu học. Ngày đó gia đình bố mẹ mình nghèo lắm! Bốn bạn có dép đi học còn mình không có dép phải đi chân không đến trường, mình chỉ có hai cái áo, một cái áo rách nhiều mình mặc ở nhà, một cái áo rách ít hơn mình để dành mặc đi học. Continue reading Thơ ấu đói nghèo của phụ nữ thành đạt →