Nhà thơ Bùi Chát bị bắt – Bùi Chát “thách thức” bằng tập thơ mới

BBC

Nhà thơ Bùi Chát phát biểu tại lễ trao giải về tự do xuất bản
Nhà thơ Bùi Chát bị giữ ngay sau khi đi nhận giải thưởng về tự do xuất bản ở Argentina

Các nguồn tin từ Việt Nam và nước ngoài nói nhà thơ Bùi Chát đã bị bắt giữ khi trở về từ Argentina nơi ông nhận giải thưởng về tự do xuất bản.

Đài RFA đưa tin chính nhà thơ Bùi Chát nói với đài này rằng ông đang bị giữ ở sân bay Tân Sơn Nhất vào lúc 10h tối ngày 30/4.

Một số bạn bè của ông nói họ không liên hệ được với ông qua điện thoại di động trong ngày hôm nay và cho rằng công an vẫn đang giam giữ ông.

BBC nhận được tin nhắn “thuê bao quý khách vừa gọi hiện không liên lạc được” khi gọi tới số của ông.

Một nguồn thạo tin trong giới văn nghệ ở Việt Nam nói với BBC rằng nơi ở của ông Bùi Chát, cũng là nhà thuê của nhà thơ cùng chí hướng Lý Đợi, đã bị khám xét trong ngày hôm nay.

Ở một nơi mà tự do chỉ có thể tồn tại trong những hành vi tùy tiện của chính quyền thì những cố gắng cho sự hiện diện của công lí và tình người dường như là vô nghĩa.

Nhà thơ Bùi Chát phát biểu khi nhận giải tự do xuất bản ở Argentina

Tên thật là Bùi Quang Viễn, nhà thơ Bùi Chát, sinh năm 1979 tại Đồng Nai, tốt nghiệp ngành Văn học, khoa Ngữ văn – Báo chí, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2001.

Cùng năm đó, ông cùng nhà thơ Lý Đợi, Khúc Duy, Nguyên Quán thành lập nhóm Mở Miệng, và sau này sáng lập nhà xuất bản Giấy Vụn.

Nhà thơ Lý Đợi nói ông không thể trả lời điện thoại vì đang “làm việc” khi BBC liên hệ với ông trong ngày 1/5. Các nguồn tin nói ông cũng đã phải làm việc với nhân viên an ninh.

Trước đó công anh thành phố Hồ Chí Minh cũng đã tra vấn một blogger trong nhiều ngày về nhà thơ Bùi Chát, theo Bấm RFI.

‘Lương tri’

Hôm 25/04, Hiệp hội Xuất bản Quốc tế (IPA) đã trao giải thưởng về tự do xuất bản tại thủ đô Buenos Aires của Argentina cho ông Bùi Chát vì “sự dũng cảm mẫu mực trong duy trì tự do xuất bản”.

Ông Bjorn Smith-Simonsen, Chủ tịch Ủy ban Tự do Xuất bản của IPA, nói nhà xuất bản này đã “mở đầu phong trào mới của những nhà tư tưởng tự do, cây viết tự do, nghệ sĩ tự do không chịu tuân thủ quy tắc sáng tạo của Nhà nước” trong suốt gần 10 năm qua.

Trong diễn từ nhận giải, Bùi Chát nói: “Ở một nơi mà tự do chỉ có thể tồn tại trong những hành vi tùy tiện của chính quyền thì những cố gắng cho sự hiện diện của công lí và tình người dường như là vô nghĩa, và để hành động cho những điều tưởng như viển vông này chúng tôi đã chọn xuất bản.”

“Cũng như những anh em đang bị tù đày, quản thúc và tất cả những người đang đấu tranh cho một tương lai tốt đẹp ở Việt Nam, chúng tôi luôn tin tưởng vào lương tri. Thông qua việc xuất bản một cách tự do những điều cần thiết, chúng tôi biết rằng nhiều độc giả của chúng tôi sẽ tìm thấy lại lương tri của mình.”

Tác phẩm mới nhất của nhà thơ Bùi Chát đang gây nhiều chú ý không chỉ vì sự tìm tòi trong ngôn ngữ mà còn vì thái độ phản kháng chính trị.

Tập Bài thơ một vần, được nhà xuất bản “lậu” Giấy Vụn in theo dạng photocopy, có những câu như “Sau cộng sản là niềm tin ơi chào mi / Sau cộng sản ánh sáng cởi mở / Khi đó chúng ta thoải mái làm người”.

Mặc dù là sách “in chui”, nhưng ấn phẩm được dịch giả/nhà phê bình Cao Việt Dũng khen ngợi trên blog của mình rằng đây là “quyển sách đủ đẹp để làm ghen tị toàn bộ hệ thống xuất bản Việt Nam từ trong nước đến ngoài nước, từ chính thống đến ngoài luồng”.

Nhạc sĩ Tuấn Khanh thì nhận xét: “Đọc Bùi Chát mà bồi hồi. Nở một nụ cười, buồn bã và kiêu hãnh.”

Nổi lên từ năm 2001 khi cùng ba bạn thơ sáng lập nhóm Mở miệng, Bùi Chát đến với độc giả chủ yếu bằng các bài thơ in trên mạng hoặc được photo để lưu hành ngoài luồng.

‘Phải suy nghĩ’

Nếu như các tập thơ trước đây nặng về tìm tòi hình thức trong cố gắng phủ nhận dòng thơ chính thống, Bài Thơ Một Vần lại nổi bật vì mang màu sắc chính trị rõ rệt.

“Ai?” là một bài tiêu biểu trong tập thơ:

Tôi gặp gỡ những người cộng sản

Những người anh em của chúng tôi

Những người làm chúng tôi mất đi ký ức

Mất đi tiếng nói bản thân

Mất đi những cái thuộc về giá trị

Chúng tôi còn sở hữu duy nhất một điều

Nỗi sợ

Tôi trò chuyện với những người cộng sản

Những người anh em

Những người muốn chăn dắt chúng tôi

Luôn biến chúng tôi thành đồ hộp

Hy vọng chúng tôi đời đời biết ơn

Những người cộng sản

Anh em chúng tôi

Chưa bao giờ thấy họ tự hỏi

Trong ngồi nhà đen đủi này

Ai muốn thừa kế di sản của họ?

Nhà thơ cùng nhóm Mở Miệng, Lý Đợi, thừa nhận tác phẩm mới nhất của bạn mình “có cách nói trực tiếp và có vẻ như dễ hiểu hơn mấy tập trước”.

Nhưng anh cho rằng giọng phản kháng “không phải là điều hiếm thấy trong văn học Việt Nam gần đây”.

Tập này có nhiều bài buộc độc giả phải suy nghĩ. Nhiều độc giả, có lẽ sẽ rất băn khoăn, khi phải chọn một bài mà mình quan tâm nhất, vì nó có nhiều hơn như thế.

Lý Đợi

Nhà thơ Lý Đợi nói với BBC: “Trước và cả sau chúng tôi, đã, đang và có nhiều tác phẩm như vậy. Chúng tôi vốn chưa đơn độc.”

“Tập này có nhiều bài buộc độc giả phải suy nghĩ. Nhiều độc giả, có lẽ sẽ rất băn khoăn, khi phải chọn một bài mà mình quan tâm nhất, vì nó có nhiều hơn như thế.”

Nhà thơ Bùi Chát, sinh năm 1979, cùng ba người khác (Lý Đợi, Khúc Duy và Nguyễn Quán) mở phong trào thơ chui với tên Mở Miệng.

Trong một phỏng vấn trước đây, Lý Đợi nói mục đích thành lập là “giải trừ thói quen trong nếp nghĩ và cách cầm bút truyền thống”.

Bùi Chát thì giải thích: “Chúng tôi muốn làm một thứ nghệ thuật từ đời sống, một thái độ đối với nhiều vấn đề của đời sống này.”

Không thể in chính thức trong nước, họ lập “nhà xuất bản Giấy Vụn” để in vi tính và photocopy các ấn phẩm thơ.

Khi được hỏi liệu tác giả và những người in Bài Thơ Một Vần đã và sẽ gặp khó khăn gì không, Lý Đợi dẫn một câu thơ của Bùi Chát rằng “Chúng ta tồn tại trong sự lưỡng lự của họ”.

“Cá nhân tôi chưa thấy chuyện gì là dễ ở đây cả, y như một câu thơ khác, cũng của Bùi Chát, trong bài Thói: ‘Các ông cho chúng tôi được chờ các ông đến bắt nhé!’”.

Một bình luận về “Nhà thơ Bùi Chát bị bắt – Bùi Chát “thách thức” bằng tập thơ mới”

  1. Trong lịch sử Việt Nam cận đại, những người thua thiệt nhất luôn luôn là các văn nghệ sĩ–nhóm Nhân Văn Giai Phẩm (Trần Dần, Hoàng Cầm, Tử Phác, Hồ Phong, Đào Duy Anh, Văn Cao, Nguyễn Văn Tý, Nhuyễn Khắc Dực, Chu Ngọc, Sĩ Ngọc, Lê Đại Thanh, Hữu Loan, Thanh Châu, Hoàng Tích Linh, Trần Công, Trần Thịnh, Hoàng Huế, Thúc Hà, Trương Tửu, Phùng Quán…) , Trịnh Công Sơn, Dương Thu Hương, Nguyễn Huy Thiệp, Trần Mạnh Hảo…

    Văn nghệ sĩ có tâm hồn nhạy cảm với những bất công quanh mình và có khả năng dùng nghệ thuật đễ diễn đạt cảm xúc và tư duy của mình đến mọi người… Và những kẻ làm chính trị lại thường không muốn sự thật, nhất là sự thật của cảm xúc, được nhiều người thấy.

    Một đất nước khôn ngoan sẽ quý trọng cảm xúc của các văn nghệ sĩ vì đó là cảm xúc thông thái, cảm được điều nhiều người chưa kịp cảm và nói lên điều sâu thẳm của trái tim con người hơn là các hiện tượng bì phu.

    Nhưng ở nước ta, hầu như người ta luôn sợ phải đối diện với sự thật của đất nước mình cho nên sợ, và luôn luôn muốn bịt miệng, văn nghệ sĩ nói thật.

    Hèn chi mà khung cảnh văn hóa và văn học Việt quá nghèo nàn.

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s