(Dân trí) – Ngày nay ở các trường phổ thông có hiện tượng khá phổ biến là học sinh càng học lên lớp cao hơn, càng lười phát biểu ý kiến xây dựng bài. Vì sao có hiện tượng như vậy?Trường tôi, bảy, tám năm về trước, mỗi khi nhà trường, đoàn thanh niên phát động phong trào thi đua Dạy tốt Học tốt nhân những ngày lễ lớn thì tinh thần học tập, hăng hái phát biểu bài trong lớp của học sinh có khí thế hào hứng sôi nổi hẳn lên! Sau tiết học, thầy trò bước ra khỏi lớp cảm thấy lòng dạ nhẹ nhàng, nét mặt rạng, tươi. Còn mấy năm gần đây, cũng phát động như thế, còn đưa ra nhiều biện pháp kích thích, thúc đẩy phong trào, nhưng không khí vẫn trầm lắng, không thu được kết quả như các năm trước.
Có dịp đi dự giờ thăm lớp và trao đổi với nhiều đồng nghiệp trường khác, trường chuẩn quốc gia, trường thành phố hẳn hoi, thì cũng nhận thấy không khí tương tự như thế. Giáo viên ngồi lại với nhau tâm sự cùng nỗi niềm trăn trở trước thực trạng học sinh thụ động, không chịu phát biểu xây dựng bài. Đấy là vấn đề làm đau đầu đối với thầy cô giáo ở nhiều trường phổ thông hiện nay.
Rõ ràng, học sinh càng lên lớp lớn càng lười, ngại phát biểu trong giờ học, không còn là hiện tượng hiếm, cá biệt, mà là hiện tượng phổ biến trong nhà trường phổ thông, nhất là ở bậc THPT, rất đáng để chúng ta phải suy nghĩ. Làm trắc nghiệm với khoảng 100 học sinh THPT ở các trường khác nhau và cùng với thực tế, kinh nghiệm của những người đang trực tiếp đứng lớp ở cấp học này, chúng tôi thâu tóm ra đây một số nguyên nhân chính của thực trạng trên. Thứ nhất là, do các em lười học, không chịu, hoặc rất ít chuẩn bị bài trước ở nhà mà có thói quen đợi đến lớp chờ thầy cô giảng rồi chép vào vở nên không đủ, hay không có kiến thức để trả lời các câu hỏi của giáo viên. Thứ hai là, thiếu tự tin vào bản thân mình, ngại ngùng, rụt rè khi đứng lên và trả lời trước đám đông, nhất là các bạn nữ. Thứ ba là, khả năng truyền đạt, phương pháp giảng dạy của thầy, cô giáo còn hạn chế, chưa cuốn hút, sinh động, thiếu những câu hỏi hay, vừa sức, gây hứng thú, gợi suy nghĩ, tìm tòi cho học sinh, còn nặng về đọc- chép”.
Để khắc phục sự im lặng như tượng đá của học sinh trong các giờ học, có giáo viên đã dùng “chiêu” cộng, thưởng điểm, hoặc miễn cho bài những bài kiểm tra 15, 1 tiết trở lên, đương nhiên cũng có tác dụng nhất định, song không duy trì được lâu, vì xung phong phát biểu bài chỉ quanh quẩn có một số ít em học khá, giỏi mà thôi. Ngay cả chương trình phân ban, được đánh giá là tốt, sẽ khơi dậy được vai trò chủ thể tích cực của học sinh. song thực tế, dần dà, càng về sau càng trầm lắng. Rất nhiều Thầy cô, trong giờ dạy, đặt câu hỏi ra, rồi tự trả lời luôn, vì chờ cho các em giơ tay phát biểu thì có hết giờ, cháy giáo án. Người thầy, cô giáo sẽ buồn chán, không khí giờ dạy- học sẽ đơn điệu biết bao, khi thiếu vắng những cánh tay học trò giơ lên. Nói rộng và sâu xa ra, sự lãnh đạm, thụ động, ít hoặc không phát biểu trong giờ học của học sinh phổ thông, không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học trong hiện tại mà còn có tác động tiêu cực sau này. Điều đó sẽ tạo ra những thế hệ người lao động, đội ngũ trí thức luôn nhút nhát, e dè, sợ sệt khi phát biểu trước đám đông, thiếu bản lĩnh, tự tin trong giao tiếp, không dám nói lên sự thật, chống lại cái sai trái…
Theo chúng tôi, để tìm lời giải cho thực trạng trên không phải là quá khó, vấn đề là chúng ta có dám nhìn thẳng sự thật và làm thật, làm kiên quyết hay không? Để giải quyết tốt cho nguyên nhân thứ nhất của vấn đề, đương nhiên cần tới nhiều biện pháp, nhưng theo tôi biện pháp quan trọng nhất là thầy cô giáo được giao nhiều “quyền lực” hơn trong xử lí đối với những học sinh lười học, học yếu kém, không bao giờ phát biểu trong lớp, chẳng hạn, buộc những học sinh đó phải ở lại lớp, chứ không chịu bất cứ sức ép nặng nề nào. Mặt khác, trình độ chuyên môn, khả năng truyền đạt, phương pháp sư phạm của mỗi thầy cô cũng được xem là có tính quyết định tạo không khí, tinh thần học tập tích cực, sôi nổi… trong học sinh. Muốn có được điều đó, không những đòi hỏi các trường sư phạm cần đào tạo, trang bị cho sinh viên mình những kiến thức, phương pháp cơ bản nhất, tốt nhất, mà còn cần sự nỗ lực, trau dồi, củng cố thường xuyên ở bản thân mỗi thầy cô giáo về kiến thức khoa học cũng như các phương pháp dạy học hiện đại , tích cực…trong quá trình giảng dạy. Nếu thầy cô giáo giỏi chuyên môn và có tâm huyết với nghề, thì tất nhiên sẽ biết cách khơi gợi tạo ra sự hứng thú và cuốn hút học sinh hăng say học tập và thích phát biểu ý kiến trong lớp để xây dựng bài học.
Đỗ Tấn Ngọc
Quảng Ngãi
LTS Dân trí – Kết quả dạy và học theo phương pháp tích cực được thể rõ ở không khí sinh động trong lớp học, thầy giáo giảng bài có sức cuốn hút và gợi mở, còn học sinh hào hứng tham gia phát biểu ý kiến để xây dựng bài.
Tạo nên không khí sinh động đó của lớp học, công lao chính thuộc về Người Thầy vừa có kiến thức sâu rộng về môn dạy mà mình phụ trách vừa có phương pháp sư phạm tốt và nắm sát trình độ học sinh cũng như mục tiêu của mỗi môn học và từng giờ học. Đấy là điều cốt lõi nhất, còn việc phát động các đợt thi đua chỉ có tính chất hỗ trợ cho Thầy và trò nâng cao thêm ý thức tự giác thực hiện nhiệm vụ dạy và học theo đúng tinh thần chủ động và sáng tạo.
Đọt Chuối Non 
Không có học trò dốt, chỉ có thầy dạy kém hiểu biết
Chủ nhật, 01 Tháng hai 2004, 10:44 GMT+7
Chuyện không mới, nhưng khi TS đặt vấn đề Học sinh và thái độ phản ứng bất hợp tác thì có khá nhiều bạn đọc gởi ý kiến về bàn luận thêm. TS xin giới thiệu một ý kiến của người trong ngành: thạc sĩ Nguyễn Cao Phúc.
Chuyện học sinh (HS) tỏ thái độ bất hợp tác với thầy là chuyện thường tình! Vấn đề ở chỗ là ai gây ra và tác động cho thái độ này phát triển. Rõ ràng khong ai khác ngoài người Thầy!
Thử nghĩ xem trong một lớp chí ít cũng có hơn 30 HS, thậm chí có lớp vượt hơn con số 50 vậy mà người thầy vẫn nghèo nàn chỉ với một giáo án, như thuốc xuyên tâm liên dạo nào chữa bách bệnh, đem dùng từ lớp này sang lớp khác có người từ năm này sang năm khác!
Tại một lớp tập huấn giáo viên nọ, người hướng dẫn phát cho mỗi giáo viên dự lớp tập huấn một bộ thẻ có 13 chiếc mỗi chiếc một màu trên đó có ghi cách bạn thường học một điều mới như thế nào. Có cái ghi học bằng mắt, có các ghi học bằng hành động, có cái ghi bằng âm thanh…
Sau 15 phút lựa chọn và sắp xếp theo trật tự từ trái sang phải cách mình thường học điều mới như thế nào, hơn 60 thầy cô trong lớp tập huấn nọ trình bày trên bàn của mình và kêt quả do người hướng dẫn tập huấn ghi lại được là có hơn 60 cách thầy cô trong lớp này học khác nhau, mỗi người học theo cách riêng của mình.
Người hướng dẫn mới bảo các thầy cô là chính các vị cũng đã cho thấy các cách học khác nhau, không ai trong các vị có cách học giống nhau thì sao lại bắt trẻ học một cách duy nhất của các vị dạy!
Vấn đề tiếp theo là chúng ta không thể dắt con ngựa ra vũng nước rồi bảo hãy uống nước đi trong khi chú ngựa ấy không hề khát nước tí nào. Cũng vậy, người thầy trên lớp nếu không biết gợi lên sự khao khát học hỏi của học trò mình và cũng không biết đa dạng hoá các loại hình hoạt động trên lớp để đáp ứng trí tuệ đa năng của học sinh mình thì đừng nên trách học sinh bất hợp tác.
Nếu đã có phương án cho học sinh của mình thông qua hoạt động tuần tự đa dạng để khơi gợi và phát huy nhận thức năng lực tư duy của trò hướng vào mục tiêu của bài học thì chắc chắn bài học sẽ hay hơn và hấp dẫn hơn nhiều.
Giờ dạy sẽ nhẹ nhàng hơn và thực sự là giờ dạy hướng vào người học. Không còn cảnh đọc chép hay chép chép nữa! Lối dạy độc thoại sáo mòn này đã tiêu huỷ không biết bao nhiêu là năng lực sáng tạo của học trò. Đã có người cất công nghiên cứu là cách dạy truyền thống đó may lắm chỉ đáp ứng vài học trò trên lớp còn thì biến học trò mình thành những “phế phẩm đào thải cho xã hội”!
Nhà nước ta đã tốn kém biết bao nhiêu là tiền của, thời gian và sức lực cho cải cách giáo dục, bộ GD cũng tổ chức nhiều cuộc tập huấn cho giáo viên thay đổi cách dạy bằng nhiều kỹ thuật phương tiện hiện đại, nhưng sách mới vẫn cách dạy cũ!
Nhiều giáo viên không thể dạy cách mới được, nhiều học trò đã học theo cách mới ở cấp 2 nay lên cấp 3 lớp 10 chương trình thí điểm sách mới học sinh phải học theo kiểu cũ và chúng đã than phiền với cách dạy của thầy cô như thế và bày tỏ thái độ nhàm chán, bất hợp tác!
Góp ý xây dựng thái độ học cũng nên xem xét lại cách dạy của người có trách nhiệm đứng trên lớp! Người có trách nhiệm đứng trên lớp có thực sự là thầy không khi công việc chỉ là kiểm tra đánh giá và bắt người học đáp lại những vấn đề đã yêu cầu học thuộc lòng hay sẽ học thuộc lòng?
Liệu những điều thuộc lòng ấy có giá trị sử dụng sau khi rời ghế nhà trường không? Học kỳ 1 đã qua, học kỳ 2 đang đến hồi kiểm tra giữa học kỳ, liệu có còn cách đánh giá học sinh và kiểu kiểm tra như HK 1 đã làm?
Vấn đề ở đây không phải là kỹ thuật mới làm cho công cuộc dạy và học hiệu quả hơn mà lại rất cần một thái độ mới từ các thành viên trong công cuộc này, từ các nhà quản lý giáo dục, các tác giả biên soạn sách giáo khoa và hướng dẫn cho giáo viên, các chuyên viên bộ môn, các bậc phụ huynh, thầy cô giáo và học sinh trong chương trình cải cách đổi mới cho thầy và trò.
Cần phải có một thái độ tích cực hơn nữa cho sự nghiệp giáo dục từ nhiều phía trong xã hội chúng ta. Vì xu hướng giáo dục ngày nay hướng đến quan điểm là không có học trò dốt, chỉ có thầy dạy kém hiểu biết làm thui chột năng lực tiềm tàng trong mỗi đứa trẻ.
Mỗi đứa trẻ sinh ra tạo hóa ban cho chúng ít nhất một năng lực trí tuệ riêng biệt để cho chúng tồn tại với đời và công việc của người thầy là biết cách khai phá gợi mở dánh thức định hướng dẫn dắt chúng phát triển một cách tốt nhất.
Chúng ta sẽ chẳng giúp gì nhiều cho học trò của chúng ta bằng cách dựa theo bảng điểm thi đua để bắt chúng ngồi im trong lớp học mà vô hình trung tạo sự chống đối ngầm với cách dạy cổ điển của thầy! Có chăng là khả năng tự phát của chúng làm cho chúng thành công trong sự nghiệp vào đời sau này. Xin góp thêm một ý nhỏ trong sự nghiệp cải cách và đổi mới dạy học trên đất nước ta hiện nay.
NGUYỄN CAO PHÚC, chuyên gia giáo dục tại SEAMEO InnoTech, Manila, Philippines
Đố là nhứng quan điểm của tôi năm 2004 khi tung vấn đề này ra có nhiều ý kiến ủng hộ, lại còn không ít ý kiến cho rằng tôi sống ở đâu mà viết như thế!
Sau này bài viết gây nên luồng sóng chấn hưng giáo dục và tôi có gặp GS Phạm Phụ cùng một số người quan tâm vấn đề này hỏi thì biết quả là khó cho VN.
Trong khi các nước, như Úc và Mỹ , thì người ta dạy Hs từ bậc tiểu học phải biết đặt câu hởi cho Gv trả lời, phải biết trình bày nhận thức dựa theo chương trình khung của Bộ GD mà chia sẻ với thầy cô và bạn học, như thể chính các em viết sách giáo khoa vậy!
Hiện nay nhiều nướ trong khối ASEAN đã và đang đổi hướng dạy học, thay vì thầy giảng trò nghe chép thì thầy lắng nghe trò trình bày hoặc hỏi thầy để cùng nghiên cứu,! hoặc cùng tiomf ra giải pháp cho vấn đề.
Cho nên có nhiều người cứ lầm tưởng rằng học sinh VN chúng ta ra nước ngoài học giỏi thật! Thì quả là sai lầm! Năm đầu có thể học gạo chăm chú sóng chết nên học giỏi, năm hai, không giỏi như năm đầu, năm thứ 3 suy sụp và năm thứ 4 giảm sút rõ rệt vì lý do Hs ta có thói quen học thuộc lòng, ít tư duy, thiếu sáng tạo, do ngay từ cấp 1 đã bị bóp chết từ trong trứng nước (nip in the buds!).
Cái mà thế hệ trẻ cần hiện nay trong nước là một môi trường phát triển! Môi trường tích cực cho sự phát triển! Nếu như môi trường hiện nay vẫn tiếp tục kéo dài đến 5 hoặc 10 năm nữa thì chắc chắn dân tộc ta sẽ có nguy cơ!
Không biết các nhà giáo yêu nước thật lòng, các LƯƠNG SƯ có còn trăn trở?
Nếu như chuyện NHÀ MẸ LÊ của Tự Lực Văn Đoàn là chuyện tả chân, thì ngày nay chuyện ấy có thể coi là lời tiên tri cho thế hệ mới vì chúng ta đang ở trước ngưỡng nguy cơ của nhà mẹ Lê: LÀM THUÊ CHO PHÚ HỘ MỚI NGAY TRÊN MẢNH ĐẤT CỦA CHA ÔNG NGÀN NĂM ĐỔ MÁU GÌN GIỮ ĐÁU TRANH GIÀNH ĐỘC LÂP!
Không biết tôi nói thế có quá không? Khi các nước người ta dùng chính sách: LẮNG NGHE THẾ HỆ TRẺ NÓI TIẾNG NÓI NHU CẦU ĐỂ CHUẨN BỊ CHO CÁC CHÁU PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG LAO VÀO CUỘC SỐNG ĐANG CHUYÊN BIẾN NHANH, thì các nhà giáo của chúng ta lại ra sức cho các em học những điều mà các bác cho là giá trị, nhưng lại đánh mất nền văn hóa dân tộc và vùng miền, chưa kể nề nếp gia phong cũng bị băng hoại!
LikeLike
http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2011-01-06-giao-duc-khong-nen-chi-day-cac-than-dan-biet-nghe-loi
Giáo dục không nên chỉ dạy các “thần dân” biết nghe lời
Tác giả: LÊ NGUYÊN
Cái mà nền giáo dục Việt Nam thiếu trầm trọng là một môi trường học thuật lành mạnh. Ở đó cho phép phát huy tối đa sức sáng tạo của con người. Ở đó có tự do tranh luận, ở đó có sự đua tranh tư tưởng, ở đó có các chế tài và ưu đãi khuyến khích người học đi đến tận cùng các suy tư khoa học của mình.
1. Cái thừa và cái thiếu
Năm 2010 đã khép lại. Bên cạnh những âu lo phiền muộn về bức tranh kinh tế, giá cả đột biến, về lụt lội kinh hoàng gây nên cảnh tang thương cho miền Trung ruột thịt… thì năm 2010 cũng là năm bừng lên niềm hân hoan làm nức lòng hàng triệu người Việt Nam và dịu bớt đi những căng thẳng. Việt Nam lần đầu tiên có một người giành được huy chương Fields, phần thưởng có uy tín như là một giải Nobel trong lĩnh vực toán học.
Giáo sư Ngô Bảo Châu ngay sau sự kiện đó, đã trở thành một cơn sốt: Cơn sốt trên báo chí, cơn sốt cho các bậc cha mẹ bắt chước tên của anh để đặt tên cho con cái của mình. Và phần nào đó là cả cơn sốt của các nhà quản lí xã hội, trong việc dùng hình ảnh Ngô Bảo Châu để phục vụ cho các mục tiêu chính trị! ….
2 Có tố chất nhưng tại sao không có đỉnh cao?
Muốn trả lời được câu hỏi đó, trước hết phải trở lại đi tìm căn nguyên của vấn đề. Chưa cần căn nguyên nào xa xôi, hãy xét căn nguyên ngay từ chính giải thưởng cụ thể là huy chương Fields cao quý đó.
Rõ ràng, không chỉ với Ngô Bảo Châu mà còn với nhiều nhân tài khác nữa hiện đang thành danh trong môi trường khoa học ở các nước phát triển, chúng ta có thể khẳng định rằng tố chất của người Việt Nam không hề thua kém các nước trên thế giới. Nhưng tại sao các nhân tài đó không thể cất cánh khi ở trong nước, mà chỉ có thể đạt đến đỉnh cao và thành danh khi ra nước ngoài học tập?
Không nghi ngờ gì nữa, cái mà nền giáo dục Việt Nam thiếu trầm trọng là một môi trường học thuật lành mạnh. Ở đó cho phép phát huy tối đa sức sáng tạo của con người. Ở đó có tự do tranh luận, ở đó có sự đua tranh tư tưởng, ở đó có các chế tài và ưu đãi khuyến khích người học đi đến tận cùng các suy tư khoa học của mình.
Toán học với các GS tên tuổi như Ngô Bảo Châu, Vũ Hà Văn, hay là vật lí thiên văn với các GS như Trịnh Xuân Thuận… là thuộc về lĩnh vực khoa học tự nhiên. Nhưng cái môi trường học thuật ở đó có tự do tranh luận và cá nhân được phép đi đến tận cùng các ý tưởng của mình thì lại thuộc về trách nhiệm của các ngành khoa học nhân văn và khoa học xã hội, cái nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của bất cứ quốc gia nào. Cái mảng mà lâu nay ta lơ là, hờ hững nếu không muốn nói là lãnh đạm, ghét bỏ nó.
Thực tế đáng ngại đó về mặt khách quan cũng bắt nguồn từ điều kiện nước nhà. Bao nhiêu năm chiến tranh đói nghèo, người ta phải xao lãng cái nhiệm vụ chăm lo “phần hồn” của dân tộc để lo lắng cho cái chết cận kề và miếng cơm manh áo. Khi tiến hành đổi mới mở cửa, cả xã hội bung ra làm kinh tế, toàn dân hối hả kiếm tiền bất chấp mọi thứ, nhiệm vụ “chăm sóc phần hồn” kia một lần nữa lại bị lơ là, lãng quên.
Theo đó, một giải pháp căn cơ cho nền giáo dục nước nhà phải được thể hiện ở việc đề ra các chính sách đề phát triển không chỉ ngành toán học hay bất kì ngành cụ thể nào. Mà quan trọng hơn là tạo ra một môi trường, một chế tài cho phép tự do học thuật được nảy nở. Đó là nhiệm vụ của khoa học xã hội nhân văn. Đó là các giải pháp cần thiết để tạo điều kiện cho khoa học xã hội nhân văn phát triển.
Khoa học xã hội và nhân văn chỉ có thể phát triển trong một môi trường không có sự áp đặt tư tưởng và sự độc quyền chân lí. Giáo dục phải đào tạo ra các công dân tự tin sống trong một xã hội thượng tôn pháp luật, chứ không phải là các thần dân chỉ biết câm lặng tuân phục.
Nhà quản lí xã hội đã thiếu một tầm nhìn dài hạn, không lường trước được các vấn nạn đó khi tiến hành mở cửa kinh tế, cho nên đã chậm trễ trong việc tập trung phát triển khoa học xã hội nhân văn, và đề ra các giải pháp then chốt cho các bài toán xã hội. Đó chính là nguyên nhân sâu xa của các vấn nạn nhức nhối trong xã hội hiện nay: Sự thờ ơ của lớp trẻ với vận mệnh dân tộc, sự dửng dưng vô cảm với nỗi đau đồng loại, sự thiếu ý thức tuân thủ pháp luật, ý thức bảo vệ môi trường,…
Xã hội đương đại mà chúng ta đang sống cần phá bỏ “độc quyền” chân lí, kiên quyết loại bỏ tư tưởng chụp mũ và dán nhãn phản động hay lệch lạc về tư tưởng cho những ai dám nói lên quan điểm khác biệt… là những việc cần làm ngay để cứu vãn nền khoa học và giáo dục nước nhà.
3. Xã hội lành mạnh là xã hội “bách gia tranh minh”
Muốn xoá bỏ điều đó, trước hết phải xuất phát từ ý thức của những người quản lý. Những nhà quản lí xã hội cần thấy rằng một xã hội dân chủ và tiến bộ chưa bao giờ là một xã hội đồng phục về tư tưởng. Một xã hội lành mạnh và phát triển năng động phải là một xã hội của “bách gia tranh minh”, ở đó có sự cọ xát của các tư tưởng, ở đó tôn trọng các ý kiến khác biệt trên tinh thần thượng tôn pháp luật.
Theo đó, một giải pháp căn cơ cho nền giáo dục nước nhà phải được thể hiện ở việc đề ra các chính sách đề phát triển không chỉ ngành toán học hay bất kì ngành cụ thể nào. Mà quan trọng hơn là tạo ra một môi trường, một chế tài cho phép tự do học thuật được nảy nở. Đó là nhiệm vụ của khoa học xã hội nhân văn. Đó là các giải pháp cần thiết để tạo điều kiện cho khoa học xã hội nhân văn phát triển.
Khoa học xã hội và nhân văn chỉ có thể phát triển trong một môi trường không có sự áp đặt tư tưởng và sự độc quyền chân lí. Giáo dục phải đào tạo ra các công dân tự tin sống trong một xã hội thượng tôn pháp luật, chứ không phải là các thần dân chỉ biết câm lặng tuân phục.
Chỉ khi nào chúng ta cảm thấy sẵn sàng chấp nhận những lời chỉ trích, cho dù trong thâm tâm cảm thấy phần nào khó chịu, chấp nhận những sự khác biệt, để biết lắng nghe, tận dụng trí tuệ của các giai tầng, điều chỉnh, sửa đổi những chủ trương, chính sách chưa phù hợp với thực tiễn, với sự phát triển của xã hội trên hành trình hội nhập. Chỉ khi đó, cá nhân tôi tin rằng sự khủng hoảng giáo dục mới có cơ hội được giải quyết triệt để, các vấn nạn nhức nhối hiện nay của xã hội có cơ hội được dẹp trừ.
LikeLike
Theo MK thi trước hết cần định nghĩa đúng và phù hợp “mục đích giáo dục” và sau đó là “phương pháp dạy và học”.
1. Mục đích giáo dục:
Theo MK chính là đánh thức được ước mơ và hoài bão của tuổi trẻ Việt Nam trên con đường tìm kiếm và khẳng định lấy mình trong một bối cảnh thế giới mới. Toàn cầu hoá, năng lượng, bảo vệ môi trường, trách nhiệm xã hội … là những đòi hỏi và thách thức mới cho học sinh và thanh niên trong thế kỷ 21.
Hành trang bạn cần mang theo chính là kiến thức, sức khoẻ, niềm tin, sự trung thực và một tinh thần sẵn sàng đảm nhận những công việc mới trong một môi trường đa văn hoá.
2. Phương pháp dạy và học
http://en.wikipedia.org/wiki/John_Dewey
Ở nơi thầy cô không được phép lạc hậu
– Có thay đổi lớn và có một sự khác biệt lớn giữa giáo dục thế kỉ 20 và thế kỉ 21 khi mà phương châm “lấy người học làm trung tâm” ngày càng được hiện thực hóa.
Cha đẻ John Deway và chuẩn “công dân thế kỷ 21”
Một trong những vấn đề trọng tâm của đổi mới giáo dục là dạy và học “lấy người học làm trung tâm”. Phương châm “lấy người học làm trung tâm” có ý nghĩa cả về mặt khoa học lẫn mặt nhân văn dựa trên những bằng chứng của khoa học tâm lí, khoa học giáo dục và xã hội – nhân văn học khi nghiên cứu về con người.
Những ý tưởng từ công trình nghiên cứu của người cha đẻ học thuyết này, John Deway và ý tưởng giải phóng người học khỏi một nền giáo dục nô lệ, áp đặt bởi “sự có sẵn” những câu trả lời hay kiến thức của người dạy đem đến cho người học mà rất nhiều nhà giáo dục có đầu óc sáng tạo đã phê phán gay gắt.
Những điểm cơ bản của học thuyết
1) Trẻ em là trung tâm của quá trình giáo dục, có các nhu cầu, sở thích và năng lực, dựa trên các nhu cầu, sở thích và các năng lực này người lớn hướng dẫn, hỗ trợ sự phát triển của trẻ để trẻ tự khám phá tri thức và thế giới một cách tích cực, chủ động phát triển các năng lực của bản thân; (xu hướng này còn được gọi là cá nhân hóa người học, dạy học tham gia tích cực).
2) Giáo dục là cơ hội để học sinh khám phá và áp dụng kinh nghiệm vào những tình huống mới (dạy và học là quá trình khám phá).
3) Xây dựng mối quan hệ hợp tác giữa người học và giáo viên và giữa người học với người học (hay dạy học tương tác).
4) Học tập là trách nhiệm cá nhân (tự học, học tập suốt đời).
5) Học tập gắn với thực tiễn cuộc sống, để người học nhúng mình vào cuộc sống thật (học thật, dạy thật và đánh giá thật).
Để thành hiện thực, phải có khởi đầu (không phải từ quá trình dạy học trong nhà trường, đào tạo giáo viên, chủ trương đổi đổi mới giáo dục,chương trình…) mà bắt đầu từ chính đứa trẻ, từ con người. Chiến lược, các chính sách, các quá trình đào tạo…phải xoay quanh chính đứa trẻ, con người.
Chuẩn của người công dân thế kỉ 21 đã được nghiên cứu dựa trên các xu hướng và đòi hỏi của xã hội: tri thức và sáng tạo.
Có thể kể ra một vài chuẩn công dân thế kỉ 21 mà nước Mĩ và một số nước khác phác họa như sau: Hiểu biết toàn cầu và năng lực giao tiếp, hợp tác toàn cầu; sáng tạo và phát minh, năng lực ICT (năng lực tìm kiếm, phân tích, xử lí và sử dụng thông tin); tư duy phê phán và giải quyết vấn đề; năng lực sản xuất kiến thức – kết quả của tư duy sáng tạo, biết phê phán và biết sử dụng thông tin; các kĩ năng sống và kĩ năng nghề nghiệp; các giá trị đạo đức cơ bản: trung thực, thật thà, biết thông cảm, chia sẻ, biết tha thứ, biết ơn, hòa bình, hữu nghị, tình yêu và lòng kính trọng.
Giáo dục thế kỷ 21: 16 điều khác biệt …
http://www.vietnamnet.vn/vn/giao-duc/3474/o-noi-thay-co-khong-duoc-phep-lac-hau.html
Hay http://thongtin.trexanh.de/viewtopic.php?t=186 (nếu link của Vietnamnet không xem đưọc)
TS Giáo dục Trần Thị Bích Liễu (Nguồn VietNamNet)
LikeLike
Cám ơn tác giả bài viết đã nêu ra vấn đề có thể nói là rất nóng trong phương pháp dạy và học hiện nay. Cho dù là biết rồi, khổ lắm, nói mãi nhưng theo tôi một trong những nguyên nhân khiến học sinh thiếu tự tin khi giơ tay phát biểu còn có nguyên nhân từ các cấp học dưới. Các em có thể còn có tâm lý e ngại, sợ giáo viên là do ngay từ các cấp học dưới đã thường bị các thầy cô đe, nạt khi học bài không tập trung hoặc bị điểm kém. Như cháu nhỏ nhà tôi mới học lớp 1 thôi mà đã bị nhiều rất nhiều sức ép của việc học (mà tôi cho là một phần cũng là do bệnh thành tích của nhà trường hay của chính các thầy cô?) đã khiến cháu phải học rất căng và chắc cũng do có sức ép nên nhiều khi các thầy cô cũng bị căng thẳng và dễ dẫn tới không thể dạy học theo cách mình muốn và dễ theo cách dạy xưa cũ là dọa nạt học sinh làm các cháu có tâm lý sợ thầy cô, mất đi tính sáng tạo!
Một lý do khác tôi cho là ở các trường sư phạm nơi đào tạo ra các thế hệ thầy cô bây giờ cũng không còn uy tín như ngày xưa, khiến cho các sinh viên sư phạm (là những thầy cô giáo sau này) cũng có tâm lý thụ động, ít tính sáng tạo -> hình thành phương pháp giảng dạy về sau cũng thiếu sự sáng tạo dễ dẫn đến các buổi dạy nhàm chán.
LikeLike