Chính cống anh là gã nhà thơ gàn dở.
TẤT NHIÊN rồi!
Tôi không biết nhiều về anh, về đời tư Nguyễn Tất Nhiên, là duyên của tôi. Tôi đành tạm dựng một chân dung, sao cho sạch sẽ, sao cho đúng như là tôi mơ ước.
Vô học!

Chắc mấy cụ đồ làng bảo anh như thế, bởi mấy chữ “chi hồ giả dã” chẳng bao giờ anh thuộc, hễ cứ mở miệng là sầu khổ, đáng đời, điêu ngoa, xảo quyệt.
Dốt nát!
Mấy thầy trường Tây bảo thế. Cũng đáng đời thôi bởi anh không thuộc đến cả bài vở lòng của gã học trò làm thơ rất phổ thông thời ấy: “ Hàng năm cứ vào cuối thu, khi lá ngoài đường đã rụng đầy và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức …”
Thơ anh không hấp thụ nỗi cái du dương nhạc tính, cứ ngang phè như con cua mang tập tính bò ngang.
Vô thần!
Giáo dân dè bỉu anh. Linh mục gì cái đồ không đọc nổi một câu kinh, lại học đòi mang thánh giá, lại đòi được xưng danh.
Khùng điên!
Cái này thì đã hẳn, không điên sao lại mưu toan tự tử âm thầm, không khùng sao lấy ô nhục làm danh?
Là Nguyễn Tất Nhiên. Đối với thi đàn, anh là kẻ bàng môn tà đạo. Vậy mà thiên lí độc hành, vô chiêu thức, quái gỡ với ý tưởng, con người ấy cũng để lại cho đời đôi vần đáng gọi là thơ lắm.
Tôi nghe người ta kể lại ( và hoàn toàn không chịu trách nhiệm về những gì mình nghe kể ) về một gã si tình lòng khấp khởi khi người con gái đẹp hỏng một mùa thi:

Nghe nói em vừa thi rớt luật
Môi trâm anh tàn héo nụ xa vời
Mắt công nương thầm khép mộng chân trời
Xin tội nghiệp lần đầu em thất vọng
( Dù thật sự cũng đáng đời em lắm
Rớt đi Duyên rớt để thương người)
Ta thằng ôm hận tú tài đôi
Không biết tìm ai mà kể lể
Và cái tình ngay thật ấy đáng hứng chịu một tràng nguyền rủa té tát. May mà người đẹp lại là con gái Bắc, cái tính Bắc thâm trầm đã vớt vát cho anh một trận đòn lời.
Nguyễn Tất Nhiên khờ thật, với tôi thì chẳng đến nổi dại thế đâu. Và dĩ nhiên với tôi thì chẳng thể có được những lời thơ thật lòng đến đau lòng thế ấy!
Ấy vậy mà con người gàn dở ấy lại được khối chàng sinh viên văn khoa xưng tụng, có lẽ cái cảnh ngộ nhà nghèo với nhà thơ vốn dĩ tương lân. Sổ tay những sinh viên chi chít những dòng thơ viết vội, chép vội, ngoằn ngèo như tia chớp, như sợ cũng là tia chớp thơ Nguyễn hiển linh rồi vụt biến:
Tình cũng khó theo thời cơm áo khó
Ta dìu nhau đi dưới bóng nợ nần
Em bây giờ thấy ân hận chưa em
Vì đã trót yêu anh cái thằng quanh năm túng thiếu.
Tình cũng khó theo thời cơm áo khó
Nên mới yêu nhau mà cư xử rất vợ chồng
Rất thật thà khi chọn quán bình dân
Anh gọi càfe đen bởi hụt tiền uống càfe đá.
Ngày ấy, khi mà những bản nhạc “ Thà Như Giọt Mưa” ( Phạm Duy ), “ Vì Tôi Là Linh Mục” ( Nguyễn Đức Quang) đồng hành cùng cây ghi ta thùng quấy vữa khu nữ sinh nội trú thì Nguyễn Tất Nhiên là thứ tà thần linh ứng nhất.
Các cô nữ sinh cứ tha hồ mơ về một gã trai hiền như đất ( nhà thơ thì phải hiền), da tai tái xanh ( nhà thơ thì phải đói), mắt đen nhấp nháy như cười ( thứ mắt này là chúa đa tình), tóc lút vai rối bời tổ quạ ( vì còn chờ các cô chăm sóc). Tất Nhiên mà có đó thì chắc các cô hôn từ đầu đến chân từ chân lên đầu ( chổ này thì các cô nữ sinh đa tình đáng yêu hơn cô Duyên Bắc kì nho nhỏ). Đâu phải hôn một người phàm tục mà là hôn một đấng tuẫn đạo vì tình.

Tôi thì không thế. Không biết trong mấy nhà thơ của sách giáo khoa tôi có thích ông nào không (bí mật), riêng Nguyễn Tất Nhiên thì dứt khoát là không. Sống sượng hơn cả Xuân Diệu, ẻo lả hơn cả TTKH, quê mùa hơn cả Nguyễn Bính, mà ba trợn thì chấp cả Tú Xương! Nghĩa là đem hết mọi cái dở của các ngài thi sĩ cộng lại, thêm tí nước, quếch cho nhuyễn thì đó là Nguyễn Tất Nhiên!
Vậy mà rồi cũng có lúc thấm đòn, ấy là lúc mà em nhà quê bỏ tôi mà mang cả quê ra phố. Lẫn thẩn đường quê bóng quê, tôi lại lần dò đến chàng thi sĩ Nguyễn Tất Nhiên:
Em bây chừ có lẽ
Toan tính chuyện lọc lừa
Tôi bây chừ có lẽ
Toan làm người tình thua.
Một chiều nhà quê, tôi lần ra bờ suối, còn kia cạnh nhau vẫn hai hòn đá, em từng đồng ý cho tôi gọi là đá phu thê, tôi đợi mãi mà em không lại, mặt trời xuống núi, hắt một tia nắng quái, ngời như một tứ thơ đưa tôi về với Nguyễn Tất Nhiên:
Thế nào rồi em cũng bỏ tôi
Như những hoàng hôn bỏ mặt trời.
Và đó là tứ thơ hàng độc nhất vô nhị mà trong đời tôi gặp.
Tôi đã bắt đầu thành kính:
Kính thưa người thi sĩ Nguyễn Tất Nhiên, anh một đời nghèo khó, anh một đời tâm thần, anh một đời tình si…thôi rồi anh sẽ còn nhiều đời là một phế nhân. Rồi sẽ còn nhiều cô gái Bắc cười cợt tấm chân tình của anh, nhiều gã trai lơ lắm bạc nhiều tiền ngạo với gã điên khùng thất thế. Mà có hề chi, như anh đã nói:
Đời vốn không nương người thất thế
Thì thôi ô nhục cũng là danh!
Một phút suy vi tôi đã ngộ được đời mình, lỡ xưa kia từng mạo phạm đến người, mong người lượng thứ!
NGUYỄN TẤN ÁI