Category Archives: trà đàm

Nâng nhau lên

Chào các bạn,

Có một chân lý leo núi giản dị này chúng ta nên ghi nhớ: Nếu mọi người cùng leo núi, và nâng nhau kéo nhau lên, người trên cao giúp kéo người dưới thấp lên, người dưới thấp giúp đẩy người trên cao lên nếu cần, thì chẳng mấy chốc tất cả mọi người đều lên núi. Ngược lại, nếu mọi người đạp đầu nhau để lên, thì tất cả, kẻ cả người cao nhất cũng sẽ luôn lẹt đẹt dưới chân núi không lên được.

Mỗi người chúng ta muốn lên cao, cả xã hội ta muốn lên cao, thì chỉ có một cách là chúng ta phải nâng nhau lên, thay vì cứ kiếm cách đạp nhau xuống.

Nâng nhau lên. Đó là cách duy nhất. Không có cách thứ hai.

Continue reading Nâng nhau lên

Làm những quyết định tình cảm khó khăn

Chào các bạn,

Nhiều năm về trước, mình có đọc trong một quyển sách dạy interview tìm việc (có lẽ là One On One), dạy ta trả lời câu hỏi của người interviewer: “Quyết định khó nhất mà bạn đã làm là gì?” (What was the most difficult decision you’ve ever had to make?). Và quyển sách cho một số câu trả lời làm ví dụ, trong đó câu hay nhất có lẽ là: “Quyết định khó khăn nhất tôi đã phải làm là sa thải một người bạn rất thân của tôi.”

Những quyết định khó khăn nhất trong đời ta thường là những quyết định làm cho những người ta yêu quý đau khổ. Nhiều năm trước, lúc Thủ tướng Võ Văn Kiệt còn tại chức, mình có đọc trên báo lúc đó câu ông than thở đại khái thế này: “Dân mình thật là tốt. Nhà cửa sống bao nhiêu năm trên bờ đê sông Hồng, mà nhà nước nói giải tỏa là bỏ nhà bỏ cửa ngay. Thật là tội nghiệp.” Những quyết định làm khổ người khác luôn luôn khó khăn trong lòng ta như thế.

Và chúng ta có thể có những vấn đề khó khăn như thế thường hơn ta muốn gặp—sa thải một người người cộng sự dưới quyền đã là tay mặt của mình, lập gia đình với một người mà bố mẹ mình chống lại, quyết định chia tay người yêu, hai bạn trai cùng yêu mình và chọn người này thì người kia đau khổ…

Continue reading Làm những quyết định tình cảm khó khăn

BCC

Chào các bạn,

Giấy các-bon (carbon paper)

Khi viết email chúng ta có CC và BCC. Vậy chúng là gì? Và tại sao ta không nên dùng BCC cho email cá nhân?

CC là carbon copy. Trước thời personal computer và printer làm cho việc viết và in thành dễ dàng, muốn viết hay đánh máy một lần mà lại ra thành nhiều bản thì người ta dùng carbon paper. Carbon paper là một tờ giấy rất mỏng, trát than (carbon) một mặt, đặt giữa hai tờ giấy viết (xem hình), mặt than úp xuống tờ dưới. Khi ta viêt trên tờ trên, sức ấn của nét chữ sẽ đè xuống tờ carbon và do đó in than xuống tờ dưới, cho ta thêm một bản copy, mà không cần máy móc gì cả.

Continue reading BCC

Work Ethics – Cái nhìn tích cực về công việc

Chào các bạn,

Ethics thường được dịch là “đạo đức”, nhưng từ work ethics có lẽ là dịch “văn hóa làm việc” thì chính xác hơn—đó là một thói quen tư duy của ta về công việc ta làm. Ở Mỹ, các quảng cáo tuyển người thường đòi hỏi “good work ethics”, tức là người có thói quen làm việc siêng năng, chăm chỉ, hăng hái. Nhưng thực ra, từ work ethics có ý nghĩa sâu xa hơn vậy rất nhiều.

Bạn học xong đại học và tìm việc làm, cố tìm việc thích hợp ngành học, công ty có uy tín, lương cao. Có bao giờ bạn nghĩ đến công việc của mình là gì của mình không?

Đó là cách kiếm tiền sinh sống.

Còn gì nữa?

Đó là cách để phục vụ mọi người, phục vụ xã hội.

Còn gì nữa?

Continue reading Work Ethics – Cái nhìn tích cực về công việc

Quân tử quần nhi bất đảng

Chào các bạn,

Hồi nhỏ mình học câu này của Khổng tử “Quân tử quần nhi bất đảng” (“Quân tử tụ lại nhưng không phe đảng”), nhưng không nắm được sự quan trọng của nó, cho đến những năm về sau này. Tại sao quân tử tụ lại thì không phe đảng? Và tụ lại mà phe đảng thì không là quân tử?

Bởi vì, khi một nhóm người tập hợp lại thành một tổ chức, dù tổ chức đó là gì, mục đích tốt thế nào, thì trong đại đa số các trường hợp, tổ chức đó trở thành đầu mối của chia rẽ và mâu thuẫn.

Continue reading Quân tử quần nhi bất đảng

Nhìn vật chất một cách tích cực

Chào các bạn,

Rất nhiều người (trong một số các nhóm tôn giáo) có khuynh hướng chia vật chất và tinh thần thành hai phần đối lập nhau, chọn cái này thì bỏ cái kia. Vật chất gồm tiền bạc, địa vị, danh tiếng, quyền lực… Tinh thần gồm—giáo pháp, sáu nhánh giải thoát của đường Bồ tát (bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), khiêm tốn thành thật yêu người…

Thái độ “vật chất chống tinh thần” như thế là rất lầm lẫn.

Continue reading Nhìn vật chất một cách tích cực

Yêu người vô điều kiện (revisited)

Chào các bạn,

Phúc hỏi: Làm thế nào để đánh giá thái độ của mình là yêu người? Làm thế nào để yêu người vô điều kiện, trong mọi hoàn cảnh?

Mình trả lời câu sau trước:

Làm thế nào để yêu người vô điều kiện, trong mọi hoàn cảnh?

Tình yêu là một cảm xúc, nhưng cũng làm một nhiệm vụ của l‎‎ý trí. Ví dụ: Yêu bố mẹ, là một cảm xúc, nhưng cũng là một nhiệm vụ của l‎ý trí. Yêu vợ chồng (hay yêu người yêu) cũng là một cảm xúc, nhưng cũng là một nhiệm vụ của l‎ý trí.

Thường thì cảm xúc đến trước, lý trí đến sau. Ví dụ: Yêu bố mẹ, hay yêu người yêu hoặc vợ chồng.

Continue reading Yêu người vô điều kiện (revisited)

Tích cực vô điều kiện

Chào các bạn,

Chúng ta nói, để tích cực chúng ta “khiêm tốn, thành thật và yêu người”.

Các bạn nên nhớ rằng 3 điều này chẳng có gì là mới mẻ cả, tất cả các trẻ em của Việt Nam và của thế giới đều đã được bố mẹ thầy cô dạy như thế. Thế thì cách sống của chúng ta có gì lạ?

Thưa, có. Đa số thiện hạ sống kiểu có điều kiện, có qua có lại, và chúng ta sống ở một mức hiểu biết sâu thẳm hơn về trái tim linh thiêng (tâm linh) của con người, và ta thực hành tích cực vô điều kiện.

Continue reading Tích cực vô điều kiện

Làm sao ta có thể yêu tất cả mọi người vô điều kiện?

Chào các bạn,

Khi chúng ta nói “khiêm tốn, thành thật, yêu người”, “yêu người” ta nói ở đây là “yêu tất cả mọi người, vô điều kiện”. Câu hỏi đặt ra là, làm sao ta có thể yêu tất cả mọi người vô điều kiện được?

Trước khi trả lời, có vài điểm quan trọng chúng ta cần duyệt qua.

1. “Yêu tất cả mọi người, vô điều kiện” không phải là một l‎ý thuyết không tưởng như nhiều người chúng ta thường nghĩ. “Yêu tất cả mọi người, vô điều kiện” là giáo huấn căn bản hàng đầu của Phật giáo, Ki Tô giáo (Công giáo, Chính thông giáo, Tin Lành), Do thái giáo, Hồi giáo, và nhiều tôn giáo lớn khác của thế giới.

Rất tiếc là đa số các tín đồ của các tôn giáo này không thực hành giáo huấn căn bản này, và một số tín đồ lại dùng tôn giáo của họ để gây lộn và đánh nhau với thiên hạ. Nhưng cũng có một số đông cố gắng thực hành mỗi ngày. Họ đạt được đến đâu thì không chắc, nhưng chắc chắn là họ cố gắng thực hành mỗi ngày, vì ta thấy họ nói đến thường xuyên trong các bài thuyết giảng và trên các diễn đàn Internet hàng ngày. Các bạn thử vào các websites tôn giáo sẽ gặp trong một số sites.

Continue reading Làm sao ta có thể yêu tất cả mọi người vô điều kiện?

Buông xả thành kiến

Chào các bạn,

“Buông xả thành kiến là khó nhất, vì thường là mình không biết đang bị thành kiến gì”. (NXCường). Người say thì thường chẳng biết mình say, người điên thì thường chẳng biết người điên, người có thành kiến chẳng hề biết mình có thành kiến.

Thành kiến ám chỉ một cái nhìn sai, lệch lạc, méo mó. Nhưng những cái nhìn của ta đều đúng đối với ta, thì làm sao ta có thành kiến được?

Những điều tôi suy từ đều đúng với tôi: Phải tin Chúa mới vào được thiên đàng, Al Qeada là khủng bố, đại đa số quan chức tham nhũng, anh chàng A này không thể tin được, Trung quốc có máu xâm lược… Nếu những tư duy này thật sự là đúng với tôi, thì làm gì có thành kiến trong tôi?

Continue reading Buông xả thành kiến

Tri túc thường lạc ?

Chào các bạn,

Tri tức thường lạc là “biết đủ thường vui”. Đây cũng là một ý với hai câu thơ của Nguyễn Công Trứ trong bài “Chữ nhàn”:

Trí túc tiện túc, đãi túc hà thời túc
Tri nhàn tiện nhàn, đãi nhàn hà thời nhàn

Nghĩa là:

Biết đủ là đủ, đợi đủ bao giờ mới đủ?
Biết nhàn là nhàn, đợi nhàn bao giờ mới nhàn?

Đậy là cách sống an lạc rất hay.

Nhưng vấn đề là:

Continue reading Tri túc thường lạc ?

Nghệ thuật sống

Chào các bạn,

Chúng ta nói “nghệ thuật sống”, chẳng ai nói “khoa học sống” cả. Vậy nghệ thuật và khoa học khác nhau điều gì?

Nghệ thuật nhắm về cái đẹp, không có công thức cố định, đòi uyển chuyển khi thực hành, đòi hỏi nhiều sáng tạo, chủ quan, đòi hỏi nhạy cảm với cảm xúc của con người.

Khoa học nhắm về chính xác, nhiều công thức, ít uyển chuyển khi thực hành, thường chỉ sáng tạo theo luồng công thức có sẵn, khách quan, thường chẳng liên hệ gì đến cảm xúc con người cả.

Continue reading Nghệ thuật sống

Có mà là không, không mà là có

Chào các bạn,

Sắc tức thị không, không tức thị sắc.
Sắc chính là không, không chính là sắc.
Có mà là không, không mà là có.

Đây là nghệ thuật sống quân bình, tích cực, cao độ, và là tinh túy của Bát Nhã Tâm Kinh.

Chúng ta đã nói đến hai câu đầu của Bát Nhã Tâm Kinh khi nói đến Quán Tự Tại – Quán Thế Âm:

Khi Bồ tát Quán Tự Tại thực hành trí tuệ giải thoát thâm sâu
Thấy rõ ta/mình là không, ngài vượt qua mọi khổ nạn

Hai câu kế của Bát Nhã Tâm Kinh là:

Sắc chẳng khác không, không chẳng khác sắc
Sắc chính là không, không chính là sắc

Continue reading Có mà là không, không mà là có

Quán Tự Tại – Quán Thế Âm

Chào các bạn,

Trong tên các Bồ tát trong Phật giáo, có một tên làm mình suy nghĩ đến nhiều nhất, đó là Bồ tát Quán Tự Tại hay Quán Thế Âm, hai tên khác nhau trong tiếng Hán, nhưng dịch ra từ một tên trong tiếng Phạn—Avalokitasvara, có nghĩa là “vị chúa nhìn xuống”.

Ta gặp từ Quán Tự Tại ngay đầu Bát Nhã Tâm Kinh:

“Quán Tự Tại Bồ tát hành thâm Bát Nhã Ba la mật đa thời
Chiếu kiến ngũ uẩn giai không độ nhất thiết khổ ách”

Có nghĩa là:

“Khi Bồ tát Quán Tự Tại thực hành trí tuệ giải thoát thâm sâu
Thấy rõ mình là Không, ngài vượt qua tất cả khổ nạn”

Continue reading Quán Tự Tại – Quán Thế Âm