Chào các bạn,

“Dò sông dò biển dễ dò, mấy ai lấy thước mà đo lòng người.” Thế nên, nhiều người rất sợ người – sợ người dữ dằn, sợ người độc địa, sợ người lừa dối sau lưng, và có lẽ nỗi sợ hơn cả là sợ người thay lòng đổi dạ. Biết bao sách vở và khóa học dạy cách nhìn người và chọn người sao cho đúng. Ai nấy đều ước ao gặp được người tử tế và đối xử tử tế với mình. Nhưng thường thì, có vẻ ước mơ mãi là ước mơ.

Một thế giới như vậy thật là đau khổ.

Vậy, làm sao để tránh đau khổ đó? Làm sao để không sợ người?

Bát Nhã Tâm Kinh nói: “Bởi chẳng có gì để đạt, Bồ tát nương tựa Bát-nhã ba-la-mật-đa, nên tâm không vướng mắc; vì không vướng mắc nên không sợ hãi, xa lìa mộng tưởng điên đảo, rốt ráo niết bàn.”

Bồ tát không sợ vì không vướng mắc vào đâu. Bồ tát không vướng mắc vào đâu vì Bồ tát nương tựa Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Nương tựa Bát-nhã ba-la-mật-đa nghĩa là sao? Bát-nhã ba-la-mật-đa nghĩa là gì?

Dưới đây là trích đoạn trong Tiểu luận về Bát Nhã Tâm Kinh, nguyên tác Anh ngữ – Trần Đình Hoành, Việt dịch: Diệu Tâm, Trần Đình Hoành.

“Tên đầy đủ của Bát Nhã Tâm Kinh là Bát-nhã ba-la-mật-đa Tâm Kinh.

Bát Nhã được phiên âm từ chữ “prajna” trong tiếng Phạn. Nó có nghĩa là trí tuệ. Trong Hán Việt nó được gọi là Tuệ hay Huệ. Tuy nhiên, trí tuệ ở đây không chỉ là trí tuệ thông thường mà chúng ta nói đến hàng ngày. Trí tuệ mà ta nói đến hàng ngày thường là trí tuệ hay phân biệt (đối ngẫu, nhị nguyên, hai mặt, duality) như đúng-sai, đen-trắng, tốt-xấu, có-không, yêu-ghét, hiện hữu-trống rỗng v.v… Khi phân tích sâu, ta sẽ thấy trí phân biệt này là nguồn gốc của tất cả mọi vấn đề, bởi vì cái đúng của tôi là cái sai của anh, và vì thế mâu thuẫn nảy sinh giữa chúng ta. Trí phân biệt khiến tâm ta chia rẽ giữa đây và đó (tâm phân biệt), làm tâm ta bị vọng động, và dẫn ta đến những mâu thuẫn và, vì thế, khiến ta si mê, vô minh. Tóm lại, trí tuệ thông thường chưa phải là trí tuệ chân thực.

Trí tuệ chân thực vượt lên trên những phân biệt nhị nguyên, trên cả đúng và sai, trên cả hiện hữu và hư vô, v.v… Đó là trí tuệ của một người mẹ có hai đứa con đang đánh nhau, mỗi đứa đều cho rằng mình đúng và đứa kia sai. Mẹ thấy cả hai con đều không đúng không sai, mà chỉ thấy rằng chúng đang si mê trong cuộc chiến của mình.

Để chỉ trí tuệ tối hậu này, người Phật tử giữ nguyên từ “prajna” hay “Bát Nhã,” thay vì dịch thành “trí tuệ” hay “trí huệ”.

Ba-la-mật-đa được phiên âm từ chữ Phạn “paramita” và có nghĩa là “qua bờ bên kia”. Trong tiếng Hán Việt, nó là “độ” như trong “phổ độ chúng sinh”. Qua bờ bên kia cũng có nghĩa là “giải thoát” (liberate) hay “giác ngộ” (enlightened).

Nhưng, chúng ta đang nói đến bờ nào và sông nào? Phật giáo quan niệm chúng ta đang đứng trên bờ khổ não (suffering). Bằng cách vượt qua dòng sông vô minh (ignorance), chúng ta đến được bờ bên kia, đó là bến bờ của giác ngộ (enlightenment).

Vì vậy, Bát Nhã [Bát-nhã ba-la-mật-đa] là trí tuệ tối hậu đưa (độ) chúng ta vượt qua dòng sông vô minh để đến bến bờ giác ngộ.

Tâm có nghĩa là trái tim, là trung tâm, là tinh hoa, cốt lõi, chính yếu.

Kinh có nghĩa là kinh điển, lời dạy thiêng liêng.

Vì vậy Bát Nhã Tâm Kinh là lời dạy cốt lõi thiêng liêng về trí tuệ tối hậu đưa chúng ta vượt sông vô minh để đến bờ giác ngộ.”

Vậy nên, nương tựa Bát-nhã ba-la-mật-đa nghĩa là nương tựa vào Bát Nhã Tâm Kinh.

Nương tựa vào Bát Nhã Tâm Kinh, tâm ta sẽ không vướng mắc, nhờ thế sẽ không sợ gì, kể cả sợ người.

Hãy thực hành Bát Nhã Tâm Kinh và giúp người không còn sợ người.

Chúc các bạn một ngày an lạc.

Phạm Thu Hương