Chào các bạn,

Anh em Buôn Làng Sêđăng nơi mình ở còn sống văn hóa trao đổi, nghĩa là đổi vật dụng này lấy vật dụng khác.

Ít dùng tiền nên đối với anh em Buôn Làng, giá trị đồng tiền còn rất cao, một hai ngàn đồng đối với anh em Buôn Làng còn rất lớn. Trong Buôn Làng, những hàng quán của người Kinh có thể giữ giá mua bán cố định, nhưng anh em Buôn Làng khi sử dụng tiền để mua bán với nhau sẽ tùy mức tiền đang có mà trao đổi, có nhiều trao đổi khá thú vị. Chẳng hạn em Kiết ở thôn Hai chiên chuối và khoai lang để bán, em Kiết cũng học cách của người Kinh bán mỗi miếng chuối chiên một ngàn đồng, nhưng nếu anh em Buôn Làng đến mua năm trăm đồng em Kiết vẫn bán, bằng cách cắt đôi miếng chuối chiên ra để bán năm trăm đồng. Điều này chẳng hàng quán chuối chiên người Kinh nào làm.

Trong Buôn Làng bán hàng ăn mới có ba người bán: Em Kiết bán chuối chiên và khoai lang chiên, em Drao bán bánh xèo và em Mỹ Triệu bán chè thập cẩm.

Em Mỹ Triệu bán chè thập cẩm ở thôn Tư. Trước sân nhà em Mỹ Triệu có một gốc cây to rợp bóng mát, em Mỹ Triệu kê hai cái bàn gỗ dài thấp cùng với hai băng ghế gỗ dài cũng thấp, làm cho người đi ngoài đường nhìn vào có cảm giác những người ăn chè đang ngồi chồm hổm.

Mỗi lần có dịp đi ngang qua chỗ em Mỹ Triệu bán chè mình đều thấy đông người. Em Mỹ Triệu bán một ly chè thập cẩm năm ngàn đồng, nhưng chỉ có các em thanh niên đi làm thuê về có tiền mới ăn một ly chè năm ngàn đồng, còn đa số các ông bà già hoặc các em nhỏ đến chỉ ăn hai ngàn đồng hoặc ba ngàn đồng và em Mỹ Triệu vui vẻ bán, tích góp từng đồng nhỏ mỗi ngày như vậy.

Trong gia đình anh em Buôn Làng mình gần như không có tiền, chỉ có lúa gạo, bắp sắn để trao đổi vật dụng cần thiết cho gia đình. Biết như vậy mỗi lần đi chợ về mình thường đố các em học sinh những thứ mình mua đó giá bao nhiêu, để các em có ít khái niệm về giá trị của vật dụng cũng như đồng tiền.

Cách đây hai tuần, ba tấm thảm nhỏ chà chân trước hai phòng ngủ và phòng cơm Lưu trú bị hư, mình mua ba tấm khác, loại mới ra mỗi tấm bảy mươi lăm ngàn đồng, các em khen đẹp và rất thích. Thấy vậy mình đố các em mỗi tấm thảm đó giá bao nhiêu tiền? Nếu em nào nói đúng hoặc gần đúng, mình sẽ tặng cho em đó số tiền em đã dự đoán. Sau một lúc bàn nhau em Xuyên học sinh lớp Mười một nói:

– “Mình đoán tấm thảm chà chân này bảy ngàn đồng.”

– “Ngoài em Xuyên ra còn em nào có giá khác nữa không?”

Sau ít phút im lặng không em nào lên tiếng, mình cho các em biết giá tiền của mỗi tấm thảm chà chân. Nghe xong các em đều ồ lên một cách kinh ngạc! Em Vương nhìn xuống chân nói:

– “Cái chân của mình quí lắm mới được chà lên tấm thảm nhiều tiền như vậy. Cảm ơn tấm thảm chà chân đã cho mình hiểu hơn về cái giá của đôi bàn chân.”

Matta Xuân Lành