Tuổi thơ bị đánh cắp

TP – Nhiều đứa trẻ ở đô thị đang bị “đánh cắp” những ngày hè của mình. Nhiều ngôi nhà biến thành “trại tạm giam” ngày hè. Nhiều đứa trẻ bị rối loạn nhân cách, những cái chết thương tâm xảy ra khi trẻ bị nhốt trong nhà, trẻ bị bắt học quá nhiều, trẻ không có sân chơi…. Thực trạng này đã đến mức báo động chứ không còn là chuyện: “biết rồi, khổ lắm nói mãi” khi hè về.

Tuổi thơ trong trẻo (ảnh lớn) và những đứa trẻ bị đánh cắp tuổi thơ (ảnh nhỏ). ẢNH: Hồng Vĩnh - TL
Tuổi thơ trong trẻo (ảnh lớn) và những đứa trẻ bị đánh cắp tuổi thơ (ảnh nhỏ). ẢNH: Hồng Vĩnh – TL

Kỳ 1: Ai chở mùa hè của em đi đâu?

Chứng kiến cô bé ở nhà một mình đã định tháo quạt điện ra làm chong chóng, một cậu bé định trèo qua cửa sổ để chạm tay vào… cầu vồng. Lại có bạn nhỏ muốn “vượt ngục” để đi thả diều, hay một nickname thiếu niên chửi tục với bà ngoại vì bị bắt học quá nhiều… Đó chỉ một vài chuyện nhỏ trong chuỗi những ngày hè trẻ thơ bị đánh cắp…

“Thập diện mai phục” vào mùa hè

Mùa hè, ám ảnh là những đôi mắt trẻ thơ sau cánh cửa sắt của nhiều ngôi nhà ở Hà Nội. Những đôi mắt đen nhìn ra khoảng trời cao rộng bên ngoài, khắc khoải và khao khát…Một cô bé đứng trong cửa sắt của chung cư 29T – Trung Hòa – Nhân Chính nói với tôi: “Bố mẹ cháu đi làm cả ngày khóa cửa, ra nhiều bài tập cho cháu làm, làm chán thì cháu bật TV xem, xem chán cháu ra cửa nhìn trời. Nhìn chán cháu lại vào nhà. Ngày nào cũng như vậy. Chú ơi, cháu muốn tháo cánh quạt điện ra làm chong chóng”.

Nghe cô bé nói qua song sắt tôi lạnh người, vì chỉ cần tháo bộ phận nhựa bảo vệ ra, bé gái có thể bị điện giật.

Ngôi nhà bên cạnh cũng có một cậu bé đang ngồi bệt nhìn ra ngoài cửa sổ. Cậu bé đeo ở cổ một chiếc ống nhòm và mở cửa nhìn ra xung quanh. Cậu bé tâm sự: “Cháu chán bị nhốt suốt ngày trong nhà rồi. Chú ơi, hôm trước mưa xong cháu thấy cầu vồng 7 sắc hiện lên, rất gần. Cháu định trèo qua cửa sổ để chạm tay vào”.


Làm thế nào “trả lại mùa hè cho con”? ảnh: Hồng Vĩnh

Câu nói của cậu bé lên 6 khiến tôi giật mình nhớ tới một tai nạn thương tâm cách đây chưa lâu ở khu chung cư Hà Thành Plaza. Cũng ở nhà một mình, ngủ dậy không thấy bố, bé trai 5 tuổi trèo lên ghế đặt ngay cạnh giường và rơi từ tầng 15 xuống tầng 5. Khi xe cấp cứu đến thì đã quá trễ.

Vào mùa hè, lượng trẻ em vào viện cấp cứu tăng đột biến, trong đó có nguyên nhân vì các em phải ở nhà một mình. Theo thống kê của bác sỹ có 8 loại tai nạn thường gặp ở trẻ vào dịp hè: chết đuối, côn trùng đốt, rắn cắn, chấn thương do té ngã, tai nạn, ngộ độc, bỏng lửa, nước sôi, điện giật, sét đánh…

Biết nguy hiểm, nhưng nhiều phụ huynh vẫn phải đành lòng để con ở nhà một mình vì không có lựa chọn nào khác. Chị Thanh Hà – ở chung cư 34T- Trung Hòa –Nhân Chính tâm sự: “ Ở quê chẳng còn ai, nhà không có giúp việc, chẳng lẽ đưa con lên cơ quan, nên phải cho cháu ở nhà một mình. Căn dặn đủ điều, 15 phút lại gọi điện về nhà một lần vẫn lo ngay ngáy”.

Ngôi nhà, bình thường là nơi an toàn nhưng với những đứa trẻ phải ở nhà một mình, có thể trở thành “thập diện mai phục”, những chiếc ổ cắm điện, phích nước sôi, bếp gas, ô cửa sổ… đều trở thành vật nguy hiểm.

Những đứa trẻ bị nhốt trong nhà ấy không chỉ bị “đánh cắp” mùa hè mà còn đối diện với rất nhiều rủi ro. Tâm sự của một cô bé ở trên mạng: “Với tôi, mùa hè là một địa ngục đen tối, tôi rất ghét mùa hè… vì cứ hằng năm hè đến tôi bị mẹ nhốt ở trong nhà từ sáng đến tối mịt. Mẹ cũng nấu cơm, phần cho tôi vào cái liễn như mọi khi và cất vào trong chạn bát. Được mấy ngày đầu tôi buồn chán lắm, cách biệt với lũ bạn bên ngoài với gian nhà 16m2, chỉ có ánh sáng qua ô cửa sổ nhỏ. Tôi thường đứng lên đó nhìn ngược nhìn xuôi hàng giờ lâu, chẳng có ai thèm đến chơi cả. Tôi lấy giấy ra, gấp thành máy bay, phi xung quanh nhà, nhà chật lắm nhưng nhìn những chiếc máy bay bay xung quanh được vài vòng là tôi mừng lắm rồi. Xong tôi lấy những hạt đỗ đen, đem xếp thành ô để tự chơi. Chơi mãi rồi cũng chán, tôi lấy giấy, dán thành diều, buộc chỉ vào rồi chạy xung quanh nhà, lên giường, lên bàn ghế. Chiếc diều ấy chỉ lên cao được đến gần trần nhà tôi thôi. Giá như chiếc diều này được mang ra khỏi nhà để thả thì bay lên cao phải biết! Tôi nảy ra ý định trèo ra khỏi nhà. Chiếc cửa sổ ấy, cái song sắt bé tí, chỉ cần tôi bẻ cong chút thôi là có thể chui được đầu qua…”. Những ý định “vượt ngục” kiểu như vậy đã đem đến bệnh viện nhiều bệnh nhân nhỏ tuổi, đáng buồn hơn có em đã vĩnh viễn không còn thấy ánh mặt trời.

Nghỉ hè = học, học và học

Nhiều đứa trẻ tưởng may mắn hơn được ra khỏi nơi “tạm giam” nhưng lại rơi vào trận địa học thêm. Tổ dân phố T.P., (phường Thụy Phương, quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội), nơi chúng tôi sinh sống điểm qua có 51 đứa trẻ dưới 13 tuổi. Mồng 1/6 vừa rồi tôi ngạc nhiên khi thấy bé Bông (tên gọi ở nhà) chơi oẳn tù tì với đám trẻ trong khu phố. Bông ở đâu đến chơi? Tìm hiểu mới hay Bông là cư dân khu phố này hiện đang học lớp 3, trường Tiểu học N.T. Tôi ít khi gặp Bông bởi tầm 6 giờ rưỡi sáng mẹ đã chở em đến trường. Tan học buổi chiều mẹ lại đến trường đón em đi học một lớp tiếng Anh ở một địa điểm khác tới 8 giờ tối mới về nhà.


Nhiều đứa trẻ muốn “Xin một vé đi tuổi thơ”

Hè về Bông lại tiếp tục theo học chương trình “học kỳ 3”. Mẹ em cho rằng nếu không đi học thêm thì vào năm mới sẽ không đuổi kịp bạn bè. Vậy là giữa nắng hè tuần bốn buổi, Bông đánh vật với Toán – Văn – Ngoại ngữ và đàn piano. Tôi hỏi đùa mẹ Bông: “Chị bắt bé Bông học nhiều thế không sợ tổ dân phố kết tội chị đánh mất tuổi thơ của con mình sao?”. Chị ra sức thanh minh: “Vẫn biết là con được nghỉ hè ở nhà thì cháu sẽ vui hơn rất nhiều. Nhưng nhà neo người, hai vợ chồng chúng tôi đi làm cả ngày, từ sáng đến tối mịt mới về, để cháu ở nhà một mình không yên tâm, chi bằng cho con đi học thêm”.

“Thứ ba, năm, bảy học thêm Văn, Toán; thứ tư, thứ sáu học Anh văn với thầy riêng tại nhà; thứ hai và chủ nhật em học thêm Anh văn ở trung tâm”, đó là thời khóa biểu của một học sinh ở quận Đống Đa – Hà Nội. Bố mẹ bắt em “chạy sô” như vậy để hướng tới mục đích… thi vào trường Hà Nội – Amsterdam, dù em mới học lớp 3.


Hè đồng nghĩa với học và học.  ảnh: Như Ý

Hội chứng học ép cho hệ quả: Status được đăng tải trên facebook với những lời lẽ miệt thị bà ngoại thậm tệ đã khiến cộng đồng facebook phẫn nộ mới đây là một ví dụ điển hình. Nickname có tên Quỳnh Anh ở khu vực Kim Mã- Hà Nội “tâm sự” trong Status: “Nghỉ hè bắt người ta học thì làm sao mà học được? Ai chả thích đi chơi. Cấm được bố mày à. Chúng mày lúc nào chả học với làm việc nhà”.

Nhiều trẻ bị rối loạn lo âu 

PGS. TS Nguyễn Trọng Thông, trường Đại học Y Hà Nội cho biết, có nhiều bệnh nhân mắc căn bệnh rối loạn lo âu mà ông gặp đã cho rằng những nỗi lo âu của họ bắt đầu từ thời thơ ấu. Đó có thể là do tuổi thơ bất hạnh, nhiều nghịch cảnh, chứng kiến những hình ảnh gây tổn thương, nhưng cũng không loại trừ những yếu tố nguy cơ sinh bệnh như đứa trẻ bị bố mẹ tạo nhiều sức ép như phải học giỏi ở nhiều môn học, một khi không đạt được thì luôn lo sợ bị bố mẹ mắng. Hoặc, những đứa trẻ phải sớm thường xuyên ở nhà một mình trong căn nhà trống vắng không có người lớn bên cạnh thường có cảm giác lo âu. Chúng sẽ thấy lo sợ khi bị bố mẹ “bơm” cho một số tình huống có thể xảy ra cần cảnh giác, kiểu như “chớ cho người lạ vào nhà”, “đừng sờ nhiều vào các đồ điện nó lại giật cho”, “bật bếp ga thì cẩn thận kẻo nó nổ một phát thì toi đời”…

Một học sinh lớp 6 là người quen của nhà nghiên cứu tâm lý gia đình Trịnh Trung Hòa có lần tâm sự với ông: “Nghỉ hè cháu thấy buồn lắm vì không có ai chia sẻ. Ngày nào cũng giống ngày nào, cháu một mình quanh quẩn trong nhà”. Mới đây, vị chuyên gia tâm lý này có tư vấn cho cặp vợ chồng có cậu con trai lên 12 tuổi tính tình vốn hiền lành nhưng thời gian gần đây luôn có những hành động chống đối lại bố mẹ. Nguyên nhân được cho là do bố mẹ thúc ép học thêm nhiều quá, lại phải học những môn cậu không yêu thích, cậu thấy nhàm chán. Cậu luôn sống trong tâm trạng căng thẳng, chán nản.

 (Còn nữa) 

Nhà nghiên cứu tâm lý Trịnh Trung Hòa phân tích: “Mùa hè là thời gian tốt nhất để người lớn giúp con em mình thực sự được hưởng niềm vui tuổi thơ. Sân chơi của con mình suốt mùa hè chỉ là những ngày triền miên đi học thêm và loanh quanh trong bốn bức tường, theo tôi chúng ta không những không đem lại điều gì bổ ích cho con trẻ, mà còn làm ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất lẫn tinh thần của trẻ, nhất là khả năng sáng tạo của các em. Tôi thấy câu hát: Ai chở mùa hè của em đi đâu… đang rất đúng với nhiều trẻ em bị “đánh cắp” mùa hè hôm nay”.

 

Phùng Nguyên – Nghĩa Nam

—————–

Tuổi thơ bị đánh cắp – Kỳ cuối:

Khi người lớn “cướp” sân chơi con trẻ

TP – Trong Diễn đàn tiếng nói trẻ em với các mục tiêu vì trẻ em do Cục Bảo vệ và chăm sóc trẻ em tổ chức, một bé phát biểu: “Thưa các cô các chú, sân tennis của người lớn nhiều hơn sân chơi của chúng cháu…”. Cả hội trường lặng đi… Ở Hà Nội, sân tennis, bãi đỗ ôtô, quán bia, quán nhậu… đang “cướp” dần sân chơi của trẻ con.Tôi đi tìm không gian chơi cho trẻ ở Hà Nội và thảng thốt vì người lớn hình như quá ích kỷ.

Trẻ em ở khu chung cư bán đảo Linh Đàm ra mấy cột sắt để chơi. ảnh: Hồng VĩnhTrẻ em ở khu chung cư bán đảo Linh Đàm ra mấy cột sắt để chơi. ảnh: Hồng Vĩnh

Những không gian bị bóp nghẹt

Sân chơi của khu nhà G ở tập thể Thành Công quận Đống Đa- Hà Nội từ lâu đã bị lấn chiếm xây nhà trái phép, phần còn lại trở thành bãi trông xe. Mấy đứa trẻ len lỏi giữa bãi xe, bếp than tổ ong và quán trà đá chơi trốn tìm. Dạo qua những khu chung cư ở Thái Thịnh, Giảng Võ, Trung Liệt lại thấy những không gian chơi cho trẻ em vốn đã nhỏ bé nhưng đang bị “bóp nghẹt”.Vài ba cầu trượt sứt mẻ, thú nhún bất động. Ngay cả tấm biển “Cấm vi phạm” cũng bị đạp đổ, vẽ bậy. Dưới tấm biển, quán bia cỏ đang ồn như chợ vỡ. Tôi và những đứa trẻ đang chơi trong khói quạt bún chả và những tiếng: “Zô zô, 100%”. Một đứa trẻ đang chơi chẳng may va vào người đàn ông ở trần làm cốc bia trên tay đổ ra. “Bốp”- cái tát của người đàn ông in hằn 5 ngón tay trên má đứa trẻ “Cút đi, chỗ chơi của mày đây à”. Nhưng đó chính là chỗ chơi của trẻ đã bị cướp theo kiểu “trẻ con không được ăn thịt chó”.


Trẻ em phải đá bóng trên vỉa hè lòng đường.  ảnh: Hồng Vĩnh

Ở phường Ngọc Khánh, khoảnh sân có gắn biển hiệu “Sân vui chơi trẻ em” nhưng đã biến thành “chợ cóc”. Phường Giảng Võ có chín sân chơi trẻ em do chính quyền và nhân dân quản lý. Nhưng ông Vũ Hồng Thanh- Phó Chủ tịch UBND phường lắc đầu: “do ý thức của người dân kém, chúng tôi có lực lượng thường xuyên ra quân, chống lấn chiếm nhưng khi không có mặt chúng tôi, người dân lại tràn ra bán hàng quán…”.

Khu 7,2 ha phường Vĩnh Phúc (Ba Đình) trước Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội, chính quyền nơi đây đã cố gắng hoàn chỉnh 5 sân chơi đủ đu quay, cầu trượt, cầu bập bênh cho các cháu. Mới được khoảng một năm nhưng hiện chỉ còn 3 sân hoạt động, còn 2 sân trước nhà H1 cầu trượt hoen gỉ, vỡ nhiều chỗ, đã gây tai nạn cho các cháu trong khi chơi.

Con phố Phan Văn Trường ở quận Cầu Giấy rộng là thế nhưng bị biến thành chợ đông nghẹt suốt ngày. Ở phố có những đứa trẻ ra đây thả diều lúc 0h. Lúc ấy, phố mới vắng. Nhưng có em đã bị xe máy đâm gãy chân vì mải thả diều. 0 giờ trẻ em vẫn không có chỗ chơi.

Trên đoạn đường chừng một cây số dọc đường Tân Nhuệ nằm bên dòng sông Nhuệ (phường Thụy Phương, quận Bắc Từ Liêm), có hai sân chơi rộng chừng 300 mét vuông. Chiều chiều những người lên tuổi ông tuổi bà chăng lưới đánh bóng chuyền. Nhiều đứa trẻ mầm non, tiểu học được ông bà mang theo ngồi lẻ loi ở những góc sân làm những khán giả bất đắc dĩ.


Sân chơi của khu tập thể Văn Chương bị lấn chiếm bởi hàng quán. Chỉ có một đu quay cho các em chơi.  ảnh: Hồng Vĩnh

Chúng tôi chạnh lòng nhìn thấy nhiều đứa trẻ đang cười hùa theo người lớn một cách khiên cưỡng khi nghe các ông bà thúc giục một phụ nữ dáng người to khỏe tên Khuỳnh phát những quả bóng mà nhiều ông tuổi trên sáu mươi không đỡ nổi. Chiều đó hai sân chơi này là của các ông các bà, không là của trẻ con.

Làng Bắc Cầu (phường Ngọc Thụy, quận Long Biên) nằm một bên là sông Đuống, một bên là sông Hồng. Trong vòng 10 năm người ta tận thấy cái Doi đất này phát triển đến chóng mặt. Từ 197 hộ gia đình nay làng có trên 1.000 hộ mà phần lớn gia đình trẻ có con cái đang độ tuổi cần sân chơi. Nhà văn Y Ban, một công dân lâu năm của làng cho biết thú chơi vui nhất của trẻ em nơi đây là chiều chiều mặc áo phao nô nhau ra sông tắm. Có một dạo do có nhiều vụ đuối nước xảy ra nên địa phương cấm tiệt.

Giờ đây lệnh cấm dỡ bỏ, chiều đến nơi Doi đất này lại nườm nượp từng đoàn mặc áo phao được người lớn dẫn ra bờ sông Đuống, sông Hồng nghịch nước. Các thú chơi khác chúng tôi quan sát gần như không có gì ngoài những đứa trẻ đạp xe đạp len lỏi trên những con đường bê tông hóa. Ở Doi đất này có ba sân đình nhưng cũng là sân chơi của người lớn đánh cầu lông. Một vài đứa trẻ theo ông bà ra sân dõi theo những trò chơi của người lớn không một chút hứng khởi.


Trẻ em ở khu chung cư bán đảo Linh Đàm ra mấy cột sắt để chơi. ảnh: Hồng Vĩnh

Không gian của trẻ em phố cổ càng bị bóp nghẹt lại. Ở nơi mật độ dân số vào loại cao nhất thế giới, một tấc đất cũng phải “đẻ” ra tiền thì nơi chơi của trẻ là thứ xa xỉ.

Dạt qua Định Công thấy Công viên tuổi thơ bé nhỏ so với hình dung của tôi về tầm cỡ khu vui chơi của một khu đô thị mới. Những đồ chơi cũ kỹ, nghèo nàn và có rất ít trẻ con chơi. Lại bắt gặp những hình ảnh thân thuộc trẻ đá bóng giữa đường, đám trẻ líu ríu đạp xe dạo phố. Chị Đoan Trang, sống ở khu đô thị mới này cho biết sinh được hai nhóc. Cậu lớn học lớp sáu rất thích bơi, nhưng vé vào cửa mỗi lần bơi một trăm ngàn nếu ngày nào cũng đi bơi thì không tải nổi. Thú vui còn lại của cậu bé là quanh quẩn trong nhà đọc truyện, xem tivi và chơi game.

Tạt qua con phố nhỏ Yên Lạc (phường Vĩnh Tuy, quận Hai Bà Trưng) thấy mấy đám trẻ con đá bóng trên đường. Tiếng hò reo chạy theo trái bóng thi thoảng xen lẫn tiếng còi xe, róng riết rợn người. Chị Thái Hằng, sếp phó của một đơn vị thuộc Hội Phụ nữ thành phố Hà Nội, nhà nằm cuối con phố này đã cố gắng tạo một sân chơi riêng cho cô con gái nhỏ. Chị dành chừng nửa tiếng đánh cờ vua với con trước khi lo bữa cơm tối. Những hôm mát trời chị thủ thỉ rủ con vào bếp cùng mẹ nấu cơm. Dạy con nấu ăn, biết làm việc nhà song chị gắng tạo cho con một không khí thoải mái nhất kiểu học mà chơi.

Mùa hè, sân chơi nào dành cho trẻ? 

Sân chơi nào dành cho trẻ mùa hè? Chị Thái Hằng cho rằng, dịp hè những gia đình ở thành phố nên gửi con em về nhà thân tộc của mình ở nông thôn một, hai tuần lễ để các cháu hòa mình vào thế giới thiên nhiên, mà ở đó các em có nhiều điều chưa biết.

Thực tế cuộc sống, vẫn còn nhiều gia đình không có đầy đủ điều kiện giáo dục, nuôi dưỡng con em mình, vì còn phải tập trung lo cho miếng cơm, manh áo hàng ngày, nên vai trò của đoàn thanh niên, đoàn thể, nhà trường là rất quan trọng. Mỗi khu dân cư cần có ngôi nhà chung dành cho trẻ em mà nơi đó có bữa ăn bán trú, có bảo mẫu, có khu vui chơi do nhà nước lập ra hoặc theo mô hình xã hội hóa, để mùa hè không còn cảnh những đứa trẻ bị nhốt bơ vơ trong ngôi nhà của mình.

Công dân làng Bắc Cầu – Y Ban thì cho rằng, chúng ta đang có một sự lãng phí vô cùng. “Ở nơi khang trang nhất, có lá cờ Tổ quốc treo cao, sân rộng với những hàng cây rợp bóng – đó là trường học, nhưng chỉ sử dụng công năng tám tiếng đồng hồ rồi đóng cửa im ỉm. Có nơi đóng cửa suốt cả mùa hè, nhất là ở những vùng quê. Vậy tại sao chúng ta không mở cửa làm sân chơi mùa hè cho các em nhỏ?”.

Nói đến đây một người mẹ có cậu con trai đang học phổ thông những ngày nghỉ hè đang phải “nhốt” ở nhà tỏ ra bức xúc: “Mùa hè nào tôi cũng thấy một số nơi căng khẩu hiệu từ cột điện bên này sang cột điện bên kia: Hãy dành tất cả những điều tốt đẹp nhất cho trẻ em. Tôi nghĩ đó chỉ mới là khẩu hiệu. Có một thực tế một số chương trình hành động dành cho trẻ em hiện nay xây dựng lên bằng đôi mắt của người lớn. Cho nên tôi cực thích hai câu thơ của một nhà thơ nước ngoài này: Hãy nhìn đời bằng đôi mắt trẻ thơ/ Hãy hỏi trẻ con về cái ngon của kẹo”.

Hà Nội hiện có khoảng 2.100 điểm vui chơi dành cho trẻ em, tuy nhiên chỉ có hơn 30% trong số đó có trang thiết bị sơ sài và đều xuống cấp. Cả nước hiện mới có hơn 38% xã, phường có khu vui chơi, giải trí cho trẻ em và gần như tất cả chưa đạt tiêu chuẩn an toàn. Mục tiêu của Chương trình hành động cho giai đoạn 10 năm tới là đến năm 2020 sẽ có 45% xã, phường có sân chơi cho trẻ em, nhưng rất có thể sẽ khó thực hiện được vì nhiều địa phương lúc quy hoạch đã “quên” quỹ đất dành cho trẻ em.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s