Như cành mai vàng rã cánh giêng hai
Người lặng thầm tha hương cầu thực
Bỏ một miền quê rưng rức
Chỉ còn mênh mông đồng xanh.
Rồi cũng như mai tích giọt nhựa lành
Mùa chạp về nở bung năm cánh tết
Múc gàu nước giếng làng uống trôi bao nhọc mệt
Múc gàu nước giếng làng rửa mặt đợi xuân sang.
Ngày tết quê tôi cũng lộng lẫy cúc vàng
Cũng lịch sự hồng, cũng thanh xuân thược dược.
Môi thiếu nữ lại nồng, tình lại mềm như nước
Xuân mà, cứ mở lòng vui.
Mẹ già gội đầu bằng nước lá chanh
Vòng tay nào ôm con còn thơm mùi tết
Ba tiếp bạn bằng củ hành củ kiệu
Chén rượu năm nao chừ vọng lại tiếng cười.
Thôi một năm cùng nước mắt mồ hôi
Người quê chừ thả lòng xuân mới
Ta đi giữa quê lòng như có đợi
Có chờ ai về nhắc chuyện xuân xưa!
Tết nguyên đán nơi trời xa lạc lõng
Bè bạn tha hương quây quần
Toàn người dưng bỗng thành gia đình
Nấu nồi bánh cho vơi nỗi nhớ
(Cũng có gạo nếp, hành, thịt, đỗ)
Chiếc bánh chưng nấu nồi áp xuất
Sao không mang hương vị tết ?
Thiếu mầu lá dong gói niềm thương nhớ
Thiếu ngọn lửa hồng mẹ nhóm ấp iu
Chờ bánh chín bà kể câu chuyện cổ
Chuyện kể rồi mãi không bao giờ cũ
Xuân xa quê
Không có mưa xuân
Nẩy lộc trên cây nêu đầu ngõ
Không nắng dịu dàng
Trên má hồng thiếu nữ
Không lửa nồng nàn
Trong mắt người thương
Ăn miếng bánh chưng
Mà lòng rưng rưng
Hồn quê day dứt trong máu thịt
Nâng ly rượu tây
Thêm cồn cào da diết
Nhớ góc vườn
Ấp ủ nhúm nhau
Gío thở từng sợi lạnh
Xuân vẩn ở nơi nao?
Loanh quanh vài trang báo
Đâu đó một cành mai
Thế thôi.
Nắng đầu mùa chút ấm
Nằm nướng dài trên sân
Con chim sẻ gật gù
Tìm tình yêu đầu Xuân?
Thế nhé
Ai có về bến xưa
Nhớ gói cánh hoa đào
Nhớ thăm con đường nọ
Nhớ gởi lời chúc xuân
Nhớ em.
Vài cụm mây lơ đểnh
Vướng ngọn núi thông gìa
Vài con sóc kiếm ăn
Rớt rơi từng nhúm tuyết
Cô độc
Xuân vẫn xa
Thêm một lần
Chồng chất tóc phai.
Tết năm 2008, khi anh Hoành post bài The Old Master (Ông Đồ Già) trên diễn đàn VNBIZ, mình gởi bản dịch của anh Hoành đến người bạn Mỹ lớn tuổi mà mình gọi là Uncle Hank. Uncle Hank lấy được hứng khởi từ bài The Old Master và viết một bài thơ tặng mình, có tên là Transmission.
Gần đây mình nhờ anh Hoành dịch ra tiếng Việt, gọi là Chuyển Gửi.
Hôm qua anh Hoành đăng bài The Old Master trên ĐCN. Nên hôm nay mình muốn chia sẻ bài thơ Transmission và câu chuyện nhỏ này đến các bạn.
Chúc cả nhà một ngày chuyển gửi! 🙂
Hiển
Chuyển gửi
Một mình trong quán sách cà phê.
Tôi ngồi và đọc và ngắm
người qua.
Một chàng Á châu đẹp trai
(người Phi, sau này tôi khám phá)
lượn ra lượn vào giữa những hàng sách.
Hắn thấy tôi.
Tôi thấy hắn.
Hắn đến và ngồi,
dù có cả hàng chục chiếc ghế dư,
ở chiếc bàn kế tôi.
Chằng nói với nhau lời nào.
Cũng chẳng chào hỏi.
Hắn mở cặp
và lôi ra một mớ bưu thiếp
và một sổ địa chỉ nhỏ.
Hắn viết và ký
(với hoa hòe bóng bẩy
của một chàng trai trẻ!)
tám hay mười thiệp.
“Tôi tưởng tôi là người cuối cùng trên thế giới
thực hành nghệ thuật cổ-lổ-xỉ này,”
tôi bắt chuyện.
“Cái gì? Gởi bưu thiếp
cho bạn bè lưu lạc khắp nơi
trên thế giới?
Đừng lo, ông nội.
Tôi sẽ trung thành với nó
mãi sau khi ông đã ra đi.”
TĐH dịch
Transmission
All alone in the bookstore cafe,
I sit and read and watch
the passers-by.
A handsome Asian man
(Filipino, I later find out)
weaves in and out of the stacks.
He notices me.
I notice him.
He comes and sits,
despite two dozen empty seats,
at the table next to me.
No words are exchanged.
No greetings yet.
He opens a briefcase
and extracts a stack of postcards
and a small “carnet d’addresses”.
He writes and signs
(with a young man’s pretentious
flourish!)
eight or ten of these.
“I thought I was the last man on earth
to practice this arcane craft,”
I offer.
“What? Sending postcards
to friends scattered all around
the world?
Don’t worry, grandfather,
I’ll be faithful to it
long after you are gone.”
Thanks for the inspiration. Here is my Tet present to
you. (When is Tet?)
Uncle Hank
Không là Tết nếu không có Ông Đồ Già của Vũ Đình Liên. Dù rằng ngày nay ta có nhiều ông đồ trẻ viết thư pháp.
Mỗi dịp Tết về, đọc lại Ông Đồ Già để bùi ngùi cho một thời đã qua hay đang qua. Thay đổi và tiến hóa, dù là luật tự nhiên, cũng không khỏi làm ta bồi hồi mỗi khi ký ức vọng lại.
Mình đã dịch bài Ông Đồ Già sang tiếng Anh vài năm trước, hôm nay lại biên tập thêm một tí và post lại đây chia sẻ với các bạn.
Chúc cả nhà một mùa xuân đỏ như giấy thư pháp!
Hoành
.
The Old Master
Each year when the plum blossoms flowered
Back here came the old master
Spreading red scrolls and Chinese ink
At this busy street corner
Buyers of calligraphies
Many whispered admiringly
“The fine hand moves the brush
Like phoenix dances and dragon flies.”
But each year the guests came fewer
Where had they gone, those old admirers?
Red paper grieved and dulled
Black ink dried up in the forlorn bowl…
The old master still sat there
But passers-by no longer cared
Dead leaves dropped on the scrolls
Over the sky a mist rain blowed
This year the plum blossoms again flower
But the old master is here no longer
All the folks of yesterdays
Where do their souls now stay?
Giá như thì nói làm chi
Nhưng rồi vẫn nói chỉ vì thương em
Tưởng rằng rượu đã nhạt men
Ai ngờ say tỉnh liêng biêng thế này
Giá như trái đất ngừng quay
Em cùng tôi sống những ngày mộng mơ
Giá như thơ chỉ là thơ
Vầng trăng đâu phải ngẩn ngơ đi tìm
Giá như em tuổi hoa niên
Anh xin dâng lễ dẫu tiền chồng cao
Sợ gì sông rộng sóng gào
Bắc cầu dải yếm ta vào bến mơ
Già còn chưa trọn kiếp tu
Kiếp sau đốt cháy vần thơ… giá mà !
Bầu trời sau mưa
Bình minh sau đêm dài
Ôi mùa đông đâu còn nữa
Anh gối đầu lên cây lá sum suê
Nghe phím đàn nhún nhảy trên môi em
Khi mù sương tan dần sau đôi mắt im lặng
Lắng nghe cuộc đời tràn ngập những âm vọng mới
Em chậm giấc
Đợi bước lười của gã ngủ mơ trên cát
Trời chiều úp xuống một chiếc bát
Nhốt hình anh
Em dắt chiếc bóng lang thang
Qua cầu Ea Tam
Ôm nỗi nhớ trong lồng ngực ốm
Gánh nỗi buồn trên vai gầy
Niềm vui em cài tóc
Thơ là tài sản hào hoa
Con Mít nguẩy đuôi
Cười ha ha nguôi quên phía vực mùa đông
Khi anh chẳng thấy mặt trời
Em vén chiếc màn màu sắc
Nhổ vài sợi bạc
Khuấy ly chanh dây
Khi mảnh trăng sáng bồng bềnh Srêpok
Chúng mình chẳng ngủ
No nê ly nước mía muộn màng
Em định sinh ra một thằng kháu khỉnh
Mang dép lên giường
Khóc đòi cha thương
Ôi một cành hồng
Em dìu anh như xiếc
Lạc núi trùng trùng
Dòng mùa xuân lềnh bềnh hoa mắc cỡ
Có em từ đó
Hơi thở dài hơn một đêm
Nhú nụ mầm trên môi hoang mạc
Đìu hiu bỏ trốn dưới làn sóng của ánh mắt
Nỗi buồn run rẩy nằm bẹp dưới bàn chân
Sự nghèo khổ vụt bay như mũi tên xa vắng
Giả tạo đánh bài ngửa
Anh mở mắt vũ trụ
Đầy một nụ xanh
Ngả đầu lên ngực
Mùa xuân.
Thùy gia ngọc địch ám phi thanh
Tán nhập xuân phong mãn Lạc thành
Thử dạ khúc trung văn Chiết liễu
Hà nhân bất khởi cố viên tình
Lý Bạch
Dịch nghĩa
Ðêm xuân nghe tiếng sáo trong thành Lạc Dương
Tiếng sáo ai thổi văng vẳng khi có khi không
Cùng với gió xuân về nghe khắp cả thành Lạc Dương
Ðêm nay nghe trong tiếng sáo khúc ca Chiết Liễu biệt ly
Có ai mà không động lòng nhớ về quê cũ
Dịch thơ
Ðêm xuân nghe tiếng sáo trong thành Lạc Dương
Sáo ai văng vẳng lắng tai nghe
Thành Lạc vi vu gió thổi về
Một khúc “Thiên thai” sầu biệt xứ
Hỏi ai không khỏi động lòng quê
Chú Thích
Trong bài, dịch giả đổi khúc “Chiết liễu”, là khúc ca dùng để chỉ chuyện ly biệt, ra thành khúc “Thiên thai”, chuyện của Lưu Thần, Nguyễn Triệu lên tiên rồi nhớ trần gian, cho hợp tình.
Ý: Tiếng sáo vi vu trong thành nội, hỏi ai không khỏi động lòng quê ?
Anh tìm trong ánh mắt em
Lửa hồng khao khát hằng đêm đợi chờ
Tìm trong thổn thức giấc mơ
Ấm êm một cánh tay chờ vòng tay
Tìm trong xuôi ngược bao ngày
Con đò lạc bến tỉnh say dại khờ
Tìm trong mỗi sáng tinh mơ
Mong manh tia nắng khát chờ yêu thương
Tìm trong làn gió mùi hương
Tóc mềm ai xõa vấn vương bên thềm
Tìm trong mỗi ánh sao đêm
Lập lòe hiu hắt một miền tiếc thương
Tìm trong muôn nẻo dặm trường
Dấu chân son giữa bụi đường gió mưa
Tìm trong ngày xửa ngày xưa
Em còn con gái vẫn chưa lấy chồng
Hương cỏ mật ngọt trong lòng
Để hôm nay đắng suốt trong cuộc đời
Anh dõi tìm trong chơi vơi
Lạc trong trống vắng khoảng trời… không em
Pablo Neruda sinh tại thị trấn Parral, miền Trung Chile ngày 13-7 -1904 Đây là bút danh và về sau là tên chính thức của nhà thơ kiêm chính trị gia người Chile Neftalí Ricardo Reyes Basoalto. Ông học tiếng Pháp và Giáo dục học, rồi dạy tiếng Pháp, làm nhà ngoại giao, đi rất nhiều nơi trên thế giới; là một trong những nhân vật quan trọng trong chính quyền Chile. Ông làm lãnh sự Chile ở nhiều nơi như Burma (nay là Myanma), Argentina, và Tây Ban Nha. Năm 1945 được bầu vào Thượng nghị viện, nhưng mấy năm sau bị buộc tội phản quốc và phải trốn sang Mexico vì đã công khai phê phán chính phủ đương nhiệm.
Năm 1970 ông về nước ra tranh cử tổng thống, là bạn và người ủng hộ nhiệt thành của tổng thống Salvador Allende. Neruda mất tại thủ đô Santiago ngày 23-9-1973 vì bệnh tim.
Thơ Neruda được dịch ra nhiều thứ tiếng. Ông rất nổi tiếng và được yêu mến trên khắp thế giới và đặc biệt ở Việt Nam. Ông được coi là một trong những nhà thơ hàng đầu của thế kỉ 20.Tiểu thuyết gia Columnia Gabriel García Márquez đã gọi ông là “ Nhà thơ vĩ đại nhất của thế kỷ 20 của bất cứ ngôn ngữ gì”.
Pablo Neruda bắt đầu sự nghiệp văn chương khi còn rất trẻ. Hai mươi tuổi, ông xuất bản tập thơ Viente poemas de amor y una canciún desesperada (Hai Mươi Bài Thơ Tình Và Một Bài Thơ Tuyệt Vọng), tập thơ bán chạy nhất ở Chile, làm ông thành danh như một những nhà thơ trẻ nổi tiếng nhất Châu Mỹ Latinh. Tập thơ Canto general (Bài Ca Chung), gồm 340 bài thơ, được coi là kiệt tác đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác của ông.
Neruda đã đi từ trường phái biểu tượng sang siêu thực và cuối cùng trở thành hiện thực. Là một nhà thơ nhập cuộc, nhà thơ chiến đấu, ảnh hưởng của thơ ông đối với các dân tộc nói tiếng Tây Ban Nha là rất lớn. Năm 1971 ông được trao giải Nobel vì những lời thơ phản kháng vang khắp thế giới, có một trí tưởng tượng mãnh liệt và chất trữ tình tế nhị. Neruda là nhà nghệ sĩ cách mạng đấu tranh cho phong trào giải phóng dân tộc ở Mỹ Latinh và hòa bình thế giới, là tác giả của những kiệt tác thơ tình cuồng nhiệt, những áng thơ triết lý sâu sắc và của cả những bản tụng ca những điều giản dị, đời thường.
.
******************************************
.
Mời các bạn đọc một bài thơ viết năm 1904 của Pablo Neruda, If You Forget Me, Nếu Em Quên Tôi, dưới ngòi bút dịch của anh Lê Vĩnh Tài, mà Đọt Chuối Non đã giới thiệu lần đầu trongLê Vĩnh Tài, Nhà Thơ Phố Núi và Trường ca Vỡ Ra Mưa Ấm ngày 6/ 12/ 2009
NẾU EM QUÊN TÔI
tôi muốn em biết
một điều
như thế
nếu tôi nhìn
vầng trăng như pha lê, như con ngươi của mắt em
có một cành cây màu đỏ
của mùa thu thật chậm ngang qua cửa sổ
của phòng tôi
tôi gần như muốn chạm vào lửa
chỉ còn lại một thứ tro rất mịn
từng mỗi cái nhíu mày
tất cả cũng chỉ mang tình tôi đến với em,
và nếu như mọi thứ trên đời này tồn tại,
mùi hương, ánh sáng, những mẩu kim loại,
làm được một con tàu nhỏ
mà cánh buồm
mang tôi tới hòn đảo xa
ở đó em đã đợi tôi.
ừ, bây giờ,
nếu em hết yêu tôi
dù chỉ một chút xiu, chút xíu thôi
là tôi cũng dừng một chút xíu thương em
hay nếu bất ngờ em quên tôi
em không đi tìm tôi về
là tôi đi lạc
vào nơi quên chốn nhớ mất rồi, em
nếu em nghĩ rằng chuyện của chúng mình
nó lâu và điên như vậy
thì gió sẽ giăng các biểu ngữ
đi qua đời tôi
và nếu em bỏ tôi lại một bến bờ
tôi chắc cũng còn ngồi nhớ
một ngày của một ngày nào đó
một giờ của một giờ nào đó
rồi trái tim tôi cũng phải lên bờ
đi tìm một vùng đất khác.
nhưng nếu mỗi ngày, mỗi giờ
em cảm thấy rằng em là định mệnh đối với tôi
với vị ngọt không thể nguôi
trên đôi môi
mỗi ngày một bông hoa
chạm vào môi em rồi tìm đến tim tôi,
ôi tình yêu của tôi, của riêng tôi
trong tôi trái tim sẽ cháy lại,
những gì ngỡ quên sẽ còn mãi
miễn là em đừng bội bạc
tình yêu của em vòng tay của em
dịu dàng sống mãi
không bao giờ không bao giờ em bỏ rơi tôi
Lê Vĩnh Tài dịch
1/ Bài thơ “If You Forget Me” by Pablo Neruda, do Madonna đọc Tiếng Anh
.
2/ Bài thơ Tiếng Anh trên You Tube
.
IF YOU FORGET ME
I want you to know
one thing.
You know how this is:
if I look
at the crystal moon, at the red branch
of the slow autumn at my window,
if I touch
near the fire
the impalpable ash
or the wrinkled body of the log,
everything carries me to you,
as if everything that exists,
aromas, light, metals,
were little boats
that sail
toward those isles of yours that wait for me.
Well, now,
if little by little you stop loving me
I shall stop loving you little by little.
If suddenly
you forget me
do not look for me,
for I shall already have forgotten you.
If you think it long and mad,
the wind of banners
that passes through my life,
and you decide
to leave me at the shore
of the heart where I have roots,
remember
that on that day,
at that hour,
I shall lift my arms
and my roots will set off
to seek another land.
But
if each day,
each hour,
you feel that you are destined for me
with implacable sweetness,
if each day a flower
climbs up to your lips to seek me,
ah my love, ah my own,
in me all that fire is repeated,
in me nothing is extinguished or forgotten,
my love feeds on your love, beloved,
and as long as you live it will be in your arms
without leaving mine.
.
Gío thở từng sợi lạnh
Đọt Chuối Non 